{"id":631,"date":"2025-01-25T11:07:21","date_gmt":"2025-01-25T11:07:21","guid":{"rendered":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631"},"modified":"2025-01-25T13:20:35","modified_gmt":"2025-01-25T13:20:35","slug":"badstofuhjal-1949","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631","title":{"rendered":"Ba\u00f0stofuhjal 1949 &#8211; 1963"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1949<\/h2>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 1949 birtust sex pistlar eftir Svein \u00ed T\u00edmanum \u00ed greinarsafninu Ba\u00f0stofuhjal.  <\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd pistlum \u00e1rsins 1949 fjalla\u00f0i Sveinn m.a. um jar\u00f0arfararsi\u00f0i, messuhald, f\u00e6kkun f\u00f3lks \u00ed sveitum, sk\u00f3laskyldu og lengd sk\u00f3la\u00e1rsins, \u00fatvarpi\u00f0, kaffidrykkju, og gestrisni og v\u00e9lv\u00e6\u00f0ingu \u00ed sveitum.  Umsj\u00f3narma\u00f0ur greinarsafnsins nefndist Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"343\" src=\"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal-1024x343.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-632\" srcset=\"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal-1024x343.png 1024w, https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal-300x100.png 300w, https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal-768x257.png 768w, https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal-611x204.png 611w, https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png 1285w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>T\u00edminn, laugardaginn 16. j\u00fal\u00ed 1949<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Hinga\u00f0 hefir borist br\u00e9f fr\u00e1 Sveini Sveinssyni fr\u00e1 \u00c1sum, er fjallar um jar\u00f0arfararsi\u00f0i o.fl. Huglei\u00f0ingar<br>\u00feessa aldna og greinda b\u00f3nda eru \u00e1 margan h\u00e1tt athyglisver\u00f0ar og \u00e6ttu a\u00f0 geta or\u00f0i\u00f0 m\u00f6nnum til<br>umhugsunar. Um \u00feetta skulu svo ekki h\u00f6f\u00f0 fleiri or\u00f0, heldur Sveinn l\u00e1tinn taka til m\u00e1ls. Hann segir<br>svo:<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201e\u00dea\u00f0 er ekki nema gott og blessa\u00f0 a\u00f0 breyta \u00fataf g\u00f6mlum venjum og taka n\u00fdjar \u00ed sta\u00f0inn, sem betur<br>fara, en halda \u00fev\u00ed gamla me\u00f0an ekki finnst anna\u00f0 betra. \u00deessi \u00fer\u00f3un \u00ed l\u00edfinu og lifna\u00f0arh\u00e1ttum manna<br>er og ver\u00f0ur alltaf s\u00edgild, kyrrsta\u00f0a \u00fe\u00fd\u00f0ir afturf\u00f6r, ef ekki beinl\u00ednis \u00fe\u00e1 \u00f3beinl\u00ednis. \u00dea\u00f0 l\u00f6gm\u00e1l stendur<br>\u00f3hagga\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p><br>S\u00fa breyting me\u00f0 jar\u00f0arfarir \u00ed sambandi vi\u00f0 b\u00e1lstofuna, er einn \u00fe\u00e1ttur \u00feessarar \u00fer\u00f3unar. \u00c9g hefi veri\u00f0<br>vi\u00f0 eina jar\u00f0arf\u00f6r me\u00f0 \u00feessum n\u00fdja si\u00f0, og fannst m\u00e9r munurinn mikill, s\u00e9rstaklega fyrir n\u00e1komna<br>a\u00f0standendur, og raunar f\u00f3lki\u00f0 allt, sem vi\u00f0statt er. \u00deegar tjaldi\u00f0 fellur, m\u00e1 segja, a\u00f0 \u00fea\u00f0 skilji \u00e1 milli<br>l\u00edfs og dau\u00f0a, og sorgarath\u00f6fnin \u00fear me\u00f0 b\u00fain, hvort sem l\u00edki\u00f0 er brennt e\u00f0a jar\u00f0a\u00f0. Me\u00f0 g\u00f6mlu<br>a\u00f0fer\u00f0inni er \u00fe\u00f3 a\u00f0al sorgarstundin eftir, en me\u00f0 \u00feessari n\u00fdju a\u00f0fer\u00f0 er \u00feeirri sorgarstund me\u00f0 \u00f6llu<br>l\u00e9tt af a\u00f0standendunum \u2013 og a\u00f0 standa yfir greftrun, hvernig sem ve\u00f0ur er.<br>Svona \u00e1 \u00feetta a\u00f0 vera. \u00dea\u00f0 eina, sem \u00e9g get fundi\u00f0 a\u00f0 \u00feessari n\u00fdju a\u00f0fer\u00f0 er \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00e9g hef\u00f0i vilja\u00f0<br>sleppa \u00fev\u00ed a\u00f0 moldausa, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 finnst m\u00e9r vera aukaatri\u00f0i vi\u00f0 \u00feessa n\u00fdju a\u00f0fer\u00f0. Margir ver\u00f0a l\u00edka<br>a\u00f0 missa af \u00fev\u00ed, b\u00e6\u00f0i \u00feeir, sem farast \u00ed sj\u00f3 og \u00e1 annan h\u00e1tt, svo \u00feeir aldrei finnast. \u00c9g tr\u00fai \u00fev\u00ed ekki, a\u00f0<br>\u00fea\u00f0 ver\u00f0i reikna\u00f0 \u00feeim til skuldar.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Svo er sagt, a\u00f0 me\u00f0 \u00feessari n\u00fdju a\u00f0fer\u00f0 sparist a\u00f0 minnsta kosti helmingur kostna\u00f0ar vi\u00f0 jar\u00f0arfarir<br>h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0. F\u00f3lk \u00e6tti l\u00edka a\u00f0 spara st\u00f3ru kransakaupin. Fyrir \u00fe\u00e1, sem vilja<br>skreyta kisturnar, eru litlar fallegar r\u00f3sir skemmtilegastar og \u00fe\u00e6r geta fylgt kistunni, en st\u00f3ru<br>kransarnir oft ekki, a\u00f0 minnsta kosti ver\u00f0ur a\u00f0 bera \u00fe\u00e1 s\u00e9r, og er \u00fe\u00e1 l\u00edti\u00f0 fengi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed nema stauti\u00f0.<br>Upp til sveita, \u00fear sem \u00feessi n\u00fdja a\u00f0fer\u00f0 getur ekki komi\u00f0 til greina um \u00f3fyrirsj\u00e1anlegan t\u00edma, m\u00e1<br>samt breyta til fr\u00e1 g\u00f6mlum venjum og taka upp n\u00fdja si\u00f0i, sem betri eru, t.d. \u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 halda<br>h\u00faskve\u00f0jur \u00ed heimah\u00fasum, en a\u00f0eins a\u00f0 lesa b\u00e6n og syngja s\u00e1lm, ef a\u00f0standendur \u00f3ska \u00feess, \u00fea\u00f0 er<br>oftast svo, a\u00f0 f\u00e6st af f\u00f3lkinu, sem fylgir \u00feeim l\u00e1tna til grafar, geti veri\u00f0 inni vegna r\u00famleysis me\u00f0an<br>h\u00faskve\u00f0jan er haldin og heyra \u00fev\u00ed ekki eitt einasta or\u00f0 af \u00fev\u00ed, sem presturinn segir, ef hann \u00fearf a\u00f0<br>vera inni vegna ve\u00f0urs, og \u00feeir n\u00e1nustu \u00feess framli\u00f0na.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00deetta \u00fearf a\u00f0 breytast. F\u00f3lki\u00f0, sem fylgir vi\u00f0 jar\u00f0arf\u00f6r, \u00e6tti bara a\u00f0 fara beint til kirkjunnar, nema<br>\u00feeir, sem \u00feurfa a\u00f0 vera til a\u00f0sto\u00f0ar heima vi\u00f0 vandaf\u00f3lki\u00f0 o.s.frv. \u00cd kirkjunni heldur presturinn svo<br>s\u00edna r\u00e6\u00f0u og getur h\u00fan veri\u00f0 betri fyrir \u00fea\u00f0 a\u00f0 skipta henni ekki \u00ed tvennt, og allt f\u00f3lki\u00f0 heyrt hana. \u00cd<br>kirkjunni l\u00e6tur presturinn syngja vi\u00f0eigandi s\u00e1lma, eins og venja er, en \u00e6tti a\u00f0 tefja sem minnst vi\u00f0<br>gr\u00f6fina, hvorki me\u00f0 r\u00e6\u00f0um e\u00f0a of miklum s\u00e1lmas\u00f6ng. Stundum eru leikmenn a\u00f0 halda r\u00e6\u00f0ur vi\u00f0<br>jar\u00f0arfarir, en undir flestum kringumst\u00e6\u00f0um \u00e6tti s\u00e1 si\u00f0ur a\u00f0 leggjast ni\u00f0ur. Oftast geta \u00feeir ekkert<br>anna\u00f0 sagt en \u00fea\u00f0, sem presturinn er b\u00fainn a\u00f0 segja, e\u00f0a svipa\u00f0 \u00fev\u00ed, og er \u00fev\u00ed einungis til a\u00f0 tefja<br>t\u00edmann, sem getur veri\u00f0 mj\u00f6g bagalegt og jafnvel h\u00e6ttulegt \u00ed vondum ve\u00f0rum.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00deetta vita prestarnir manna bezt, og sumir \u00feeirra hafa l\u00e1ti\u00f0 \u00ed lj\u00f3s svipa\u00f0a sko\u00f0un me\u00f0 jar\u00f0arfarir og<br>h\u00e9r er haldi\u00f0 fram. \u00dea\u00f0 eru einmitt prestarnir og biskup landsins, sem \u00e6ttu a\u00f0 gangast fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0<br>g\u00f6mlum venjum \u00ed kristnum si\u00f0 s\u00e9 breytt \u00ed betra horf, \u00fear sem \u00fea\u00f0 \u00e1 betur vi\u00f0 og sj\u00e1anlegt er, a\u00f0 \u00f6llum<br>hluta\u00f0eigendum er fyrir beztu.\u201c<br><br>Ni\u00f0urlagi\u00f0 \u00e1 huglei\u00f0ingum Sveins, sem fjalla um nokku\u00f0 anna\u00f0 efni, munu birtast h\u00e9r \u00e1 morgun.<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, sunnudaginn 17. j\u00fal\u00ed 1949<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>H\u00e9r fer \u00e1 eftir ni\u00f0urlagi\u00f0 \u00e1 br\u00e9fi Sveins Sveinssonar fr\u00e1 \u00c1sum, en hann r\u00e6\u00f0ir \u00fear um tilh\u00f6gun<br>messuhalda. Honum farast or\u00f0 \u00e1 \u00feessa lei\u00f0:<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u201eSunnudaginn 29. ma\u00ed, \u00feegar gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustan var haldin \u00e1 Arnarh\u00f3l \u00ed sambandi vi\u00f0<br>\u00e6skul\u00fd\u00f0shallarh\u00e1t\u00ed\u00f0ina, og 17. j\u00fan\u00ed, \u00feegar gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustan var haldin \u00ed D\u00f3mkirkjunni, sat \u00e9g vi\u00f0<br>\u00fatvarpi\u00f0 eins og \u00e9g er vanur, \u00feegar messum er \u00fatvarpa\u00f0. \u00c9g ver\u00f0 a\u00f0 segja \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00e9g kunni vel vi\u00f0 \u00fe\u00e1<br>messua\u00f0fer\u00f0. H\u00fan var einf\u00f6ld og skemmtileg, \u00fe\u00f3 a\u00f0 engin ath\u00f6fn f\u00e6ri fram fyrir altari, en \u00ed \u00feessu<br>sambandi vil \u00e9g taka \u00fea\u00f0 fram, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er h\u00e1t\u00ed\u00f0legt a\u00f0 hlusta \u00e1 \u00fe\u00e1 presta fyrir altari, sem t\u00f3na<br>reglulega vel, eins og \u00fea\u00f0 er raun a\u00f0 hlusta \u00e1 \u00fe\u00e1 presta fyrir altari, sem ekki geta t\u00f3na\u00f0 s\u00e6milega vel.<br>\u00de\u00f3tt \u00feeir prestar, sem ekki geta t\u00f3na\u00f0, l\u00e6su \u00fea\u00f0 fram, fer heldur ekki vel \u00e1 \u00fev\u00ed, ef s\u00f6ngf\u00f3lki\u00f0 svarar<br>me\u00f0 t\u00f3nhlj\u00f3\u00f0i.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c9g b\u00fdst n\u00fa vi\u00f0 a\u00f0 f\u00f3lki finnist \u00fea\u00f0 ekki \u00fe\u00fd\u00f0a a\u00f0 vera a\u00f0 skrifa um svona m\u00e1l, \u00fev\u00ed \u00feetta geti allt gengi\u00f0<br>sinn vana gang h\u00e9r eftir sem hinga\u00f0 til, messur s\u00e9u or\u00f0i\u00f0 aukaatri\u00f0i, f\u00f3lki\u00f0 v\u00ed\u00f0a h\u00e6tt a\u00f0 s\u00e6kja kirkjur,<br>nema vi\u00f0 einst\u00f6k t\u00e6kif\u00e6ri, fermingar o.s.frv. \u00dea\u00f0 standi \u00fev\u00ed \u00e1 sama hvort prestarnir s\u00e9u g\u00f3\u00f0ir e\u00f0a<br>l\u00e9legir \u00ed s\u00ednu starfi, bara a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9u g\u00f3\u00f0ir menn. \u00de\u00f3 er \u00fea\u00f0 n\u00fa svo, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 hafa \u00e1hrif \u00e1 f\u00f3lki\u00f0<br>og kirkjus\u00f3kn \u00feess, hvernig presturinn er \u00ed kirkjunni.<\/p>\n\n\n\n<p><br>N\u00fa er v\u00ed\u00f0a \u00fat um landi\u00f0 b\u00fai\u00f0 a\u00f0 stofna kirkjus\u00f6ngk\u00f3ra, sem hlj\u00f3ta a\u00f0 hafa mikil \u00e1hrif \u00e1 messuger\u00f0ir.<br>\u00dea\u00f0 hl\u00fdtur \u00fev\u00ed l\u00edka a\u00f0 hafa s\u00edn \u00e1hrif, a\u00f0 presturinn geti t\u00f3na\u00f0 vel og hafi vit \u00e1 s\u00f6ng. Annars hygg \u00e9g, a\u00f0<br>\u00feetta fari n\u00fa a\u00f0 breytast, eins og svo margt n\u00fa \u00e1 t\u00edmum, vegna meiri menntunarm\u00f6guleika f\u00f3lksins og<br>atvinnui\u00f0nrekstrar \u00e1 fj\u00f6lmargan h\u00e1tt, svo anna\u00f0hvort ver\u00f0i: a\u00f0 ekki taki preststarfi\u00f0 nema \u00feeir, sem<br>eru starfinu vaxnir, e\u00f0a a\u00f0 prestverkin veri\u00f0 ger\u00f0 miklu einfaldari.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00deannig farast \u00fe\u00e1 Sveini or\u00f0 um \u00feetta og skal \u00e9g ekki leggja h\u00e9r or\u00f0 \u00ed belg, en ekki hef\u00f0i \u00e9g \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed<br>a\u00f0 taka \u00e1 m\u00f3ti stuttum greinum, er fj\u00f6llu\u00f0u um \u00feessi m\u00e1l. H\u00e9r er vissulega athyglisvert m\u00e1l \u00e1 fer\u00f0 og<br>\u00fe\u00e1 ekki s\u00edzt \u00fea\u00f0 atri\u00f0i \u00ed \u00fev\u00ed sambandi, hvernig \u00e1 a\u00f0 gl\u00e6\u00f0a kirkjus\u00f3kn. V\u00ed\u00f0a hefir dregi\u00f0 st\u00f3rlega \u00far<br>henni og er vafalaust margt, sem \u00fev\u00ed veldur. \u00cd \u00fev\u00ed eiga breyttir t\u00edmar vafalaust sinn st\u00f3ra \u00fe\u00e1tt, en fleira<br>mun koma til.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00dea\u00f0 kunna n\u00fa einhverjir a\u00f0 segja, a\u00f0 ekki s\u00e9 \u00e1st\u00e6\u00f0a til \u00feess a\u00f0 gl\u00e6\u00f0a kirkjus\u00f3kn, en \u00e9g er ekki \u00e1 \u00fev\u00ed<br>m\u00e1li. \u00c9g held, a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0in \u00fearfnist kannske f\u00e1rra hluta fremur \u00e1 \u00feeim t\u00edmum, sem n\u00fa eru, en a\u00f0 heyra<br>bo\u00f0skap kristind\u00f3msins. Stafar ekki s\u00fa upplausn, sem n\u00fa er \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu, a\u00f0 einhverju leyti af \u00fev\u00ed, a\u00f0<br>\u00fej\u00f3\u00f0in hefir f\u00e6rzt lengra en \u00e1\u00f0ur fr\u00e1 gu\u00f0s\u00f3tta og g\u00f3\u00f0um si\u00f0um, eins og \u00fea\u00f0 er kalla\u00f0?<br>Er \u00fea\u00f0 kannske ekki sannm\u00e6li, sem n\u00fa \u00e1 betur vi\u00f0 okkur en nokkuru sinni fyrr, a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum ekki<br>fyrst og fremst stj\u00f3rnarb\u00f3t, heldur si\u00f0ab\u00f3t? \u00dea\u00f0 er ekki n\u00f3g a\u00f0 setja s\u00e9r fallega stj\u00f3rnarskr\u00e1 e\u00f0a falleg<br>l\u00f6g, ef \u00fea\u00f0 skortir hinn si\u00f0fer\u00f0ilega grundv\u00f6ll til a\u00f0 standa \u00e1. \u00de\u00e1 ver\u00f0a stj\u00f3rnarskr\u00e1r og l\u00f6gin ekkert<br>anna\u00f0 og meira en innant\u00f3m or\u00f0. \u00dea\u00f0 er si\u00f0ab\u00f3tin, sem mestu skiptir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Svo l\u00fdk \u00e9g \u00feessu spjalli \u00ed dag og b\u00ed\u00f0 eftir, a\u00f0 a\u00f0rir taki til m\u00e1ls h\u00e9r \u00ed ba\u00f0stofunni um \u00feessi efni.<br>Starka\u00f0ur gamli.<br><br><em>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 16. n\u00f3vember 1949<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn fr\u00e1 Fossi tekur h\u00e9r til m\u00e1ls \u00ed dag og hefir haft g\u00f3\u00f0 or\u00f0 um a\u00f0 tala betur vi\u00f0 okkur seinna. \u00dev\u00ed<br>\u00feykir m\u00e9r gott a\u00f0 taka og treysti \u00fev\u00ed festlega, a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i \u00fdmsir fleiri, sem leggja h\u00e9r or\u00f0 \u00ed belg. En<br>br\u00e9f Sveins hlj\u00f3\u00f0ar svo:<\/p>\n\n\n\n<p><br>N\u00fa \u00e1 t\u00edmum er miki\u00f0 tala\u00f0 um \u00fea\u00f0, sem h\u00e1lfgert \u00fej\u00f3\u00f0arb\u00f6l, hva\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 flytjist miki\u00f0 \u00far sveitunum til<br>Reykjav\u00edkur. Au\u00f0vita\u00f0 getur \u00feessi stefna f\u00f3lksins veri\u00f0 h\u00e6ttuleg fyrir \u00fej\u00f3\u00f0arb\u00faskapinn, b\u00e6\u00f0i fyrir<br>Reykjav\u00edk og landb\u00fana\u00f0inn, en \u00feegar \u00e1 allt er liti\u00f0, \u00fe\u00e1 er vi\u00f0 \u00feessu a\u00f0 b\u00faast, \u00fea\u00f0 er n\u00fa fyrst og fremst<br>me\u00f0 ungd\u00f3minn e\u00f0a unga f\u00f3lki\u00f0 \u00ed sveitunum. Strax \u00feegar b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 ferma b\u00f6rnin eru st\u00falkurnar<br>l\u00e1na\u00f0ar vinum e\u00f0a vandam\u00f6nnum \u00ed Reykjav\u00edk a\u00f0 vetrinum til, koma svo heim eitt sumar, kannske tv\u00f6<br>e\u00f0a \u00ferj\u00fa \u00ed bezta lagi, og eru svo \u00far \u00fev\u00ed \u00ed flestum tilfellum alfarnar a\u00f0 heiman, enda er n\u00fa svo komi\u00f0 \u00ed<br>sumum sveitum landsins, a\u00f0 engin heimas\u00e6ta er til, og \u00feeir piltar, sem \u00edlendast \u00e1fram \u00ed sveitinni og<br>langar a\u00f0 b\u00faa, ver\u00f0a \u00fe\u00e1 sumir hverjir a\u00f0 byrja b\u00faskapinn \u00f3giftir, og \u00fe\u00f3 \u00fea\u00f0 s\u00e9u duglegir menn, \u00fe\u00e1<br>ver\u00f0ur s\u00fa sta\u00f0a \u00f3skemmtileg og gj\u00f6rsamlega \u00f3m\u00f6guleg, enda l\u00edka \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00e6tla s\u00e9r a\u00f0 stofna<br>heimili \u00e1n \u00feess a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r maka.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Hver s\u00e1 ungur karlma\u00f0ur, sem vill stofna s\u00e9r heimili \u00e1 a\u00f0 byrja \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 tryggja s\u00e9r konuefni. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0<br>vex \u00e1huginn, og ef hj\u00f3naefnin e\u00f0a hj\u00f3nin eru samhent, \u00fe\u00e1 tv\u00f6faldast kraftarnir, og ef heilsan er g\u00f3\u00f0,<br>og \u00fe\u00f3 efni s\u00e9u l\u00edtil a\u00f0 byrja me\u00f0, \u00fe\u00e1 ver\u00f0a \u00feeim allir vegir f\u00e6rir. \u00deetta, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 sagt, er n\u00fa<br>svona.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Svo er \u00fea\u00f0 n\u00fa me\u00f0 b\u00e6ndast\u00e9ttina sj\u00e1lfa, sem n\u00fa \u00feessi s\u00ed\u00f0ari \u00e1r hefir s\u00f3tt svo mj\u00f6g til Reykjav\u00edkur og<br>geta n\u00fa f\u00e6rri en vilja, vegna \u00feess, a\u00f0 \u00feeir geta n\u00fa or\u00f0i\u00f0 ekki selt jar\u00f0ir s\u00ednar e\u00f0a h\u00fas \u00e1 j\u00f6r\u00f0um, sem<br>\u00feeir eiga ekki, og geta heldur ekki fengi\u00f0 h\u00fasaskj\u00f3l \u00ed Reykjav\u00edk svo teljandi s\u00e9. S\u00ed\u00f0an 1940, a\u00f0 atvinnan<br>hefir veri\u00f0 svo g\u00f3\u00f0 \u00ed Reykjav\u00edk, \u00fe\u00e1 hefir \u00fea\u00f0 miki\u00f0 valdi\u00f0 \u00feessum straumhv\u00f6rfum, jafnt fyrir \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt<br>b\u00e6ndur \u00ed sveitunum, sem hafa haft lagleg b\u00fa, hafi haft \u00feessi \u00e1rin eins g\u00f3\u00f0a atvinnu e\u00f0a betri en<br>verkamenn \u00ed Reykjav\u00edk, samanber ver\u00f0 \u00e1 landb\u00fana\u00f0arv\u00f6rum. S\u00e9rstaklega hafa \u00feeir s\u00f3tt eftir a\u00f0 n\u00e1 \u00ed<br>fastar st\u00f6\u00f0ur, eins og sumir b\u00e6ndur hafa fengi\u00f0 vi\u00f0 st\u00f3rar stofnanir \u00ed Reykjav\u00edk me\u00f0 \u00f3tr\u00falega g\u00f3\u00f0um<br>kj\u00f6rum, fyrir litla vinnu. Allt \u00feetta gengur \u00ed augun \u00e1 \u00feeim b\u00e6ndum, sem enn sitja eftir \u00ed sveitinni, sem \u00ed<br>sj\u00e1lfu s\u00e9r er ekki \u00f3e\u00f0lilegt.\u201c<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, laugardaginn 19. n\u00f3vember 1949<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>\u00cd dag er \u00fea\u00f0 Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi, sem talar vi\u00f0 okkur um f\u00f3lksflutninga \u00far sveitunum og m\u00e6lir<br>svo:<br>\u201e\u00c9g mun hafa veri\u00f0 b\u00fainn a\u00f0 lofa \u00fe\u00e9r Starka\u00f0ur minn, a\u00f0 senda \u00fe\u00e9r vi\u00f0b\u00f3tarl\u00ednur vi\u00f0 \u00fea\u00f0, sem \u00e1\u00f0ur<br>var komi\u00f0 af ba\u00f0stofuspjalli okkar, um f\u00f3lksflutninga \u00far sveitum landsins til Reykjav\u00edkur.<br>Fyrst tala \u00e9g n\u00fa enn, um ungd\u00f3minn e\u00f0a unga f\u00f3lki\u00f0 \u00ed sveitunum. \u00dea\u00f0 er n\u00fa me\u00f0 sk\u00f3lal\u00edfi\u00f0. Eins og<br>allir vita, \u00fe\u00e1 er menntunin l\u00edfsnau\u00f0syn, og hefir alltaf veri\u00f0, en \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega n\u00fa \u00e1 t\u00edmum, en \u00fev\u00ed er<br>ekki h\u00e6gt a\u00f0 neita, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefir \u00e1tt sinn \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 losa um unga f\u00f3lki\u00f0 \u00ed sveitunum, al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00f3larnir<br>og jafnvel b\u00e6ndask\u00f3larnir, \u00fe\u00f3tt \u00feeir s\u00e9u starfr\u00e6ktir \u00ed sveitunum, \u00fe\u00e1 hefir \u00fatkoman or\u00f0i\u00f0 s\u00fa, a\u00f0 sumt<br>af \u00fev\u00ed unga f\u00f3lki \u00feegar \u00fea\u00f0 kemur aftur, unir ekki heima, jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 virtist \u00e1\u00f0ur en \u00fea\u00f0 f\u00f3r, vera<br>gefi\u00f0 fyrir sveitarst\u00f6rf og skepnuhir\u00f0ingu. Vi\u00f0brig\u00f0in eru mikil, \u00feegar \u00fea\u00f0 kemur aftur heim \u00ed<br>f\u00e1menni\u00f0, eftir skemmtilegt f\u00e9lagsl\u00edf \u00ed sk\u00f3lunum, og \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9u haldnar dansskemmtanir st\u00f6ku<br>sinnum \u00ed sveitunum, \u00fe\u00e1 hefir \u00fea\u00f0 l\u00edti\u00f0 a\u00f0 segja \u00e1 m\u00f3ti sk\u00f3lal\u00edfinu, og \u00feetta unga f\u00f3lk, sem b\u00fai\u00f0 er a\u00f0<br>l\u00e6ra og mennta sig, vill breyta til heima, \u00feessu e\u00f0a hinu, til batna\u00f0ar \u00fati e\u00f0a inni, og m\u00e6tir kannske<br>\u00edhaldssemi og skilningsleysi foreldra e\u00f0a h\u00fasb\u00e6nda. \u00de\u00e1 er e\u00f0lilegt \u00fear sem svona hagar til, a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>losni um \u00fea\u00f0 heima. \u00dea\u00f0 er m\u00edn sko\u00f0un, a\u00f0 \u00fear sem svona hagar til, og \u00feessu sk\u00f3laf\u00f3lki \u00feykir dauft<br>heima fyrir, a\u00f0 ef \u00fea\u00f0 hefur aldur til, s\u00e9 eina og bezta r\u00e1\u00f0i\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 g\u00e6ti fengi\u00f0 skilyr\u00f0i til \u00feess a\u00f0<br>byrja sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0an b\u00faskap sem fyrst, og til \u00feess er \u00ed raun og veru n\u00fdb\u00fdlar\u00e1\u00f0st\u00f6funin.<\/p>\n\n\n\n<p><br>En hva\u00f0 sem segja m\u00e1 um \u00feetta m\u00e1l annars, \u00fe\u00e1 er h\u00e1lfger\u00f0 h\u00f6rmung a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 segja \u00fea\u00f0, a\u00f0 engin<br>alger\u00f0 l\u00e6kning er vi\u00f0 \u00feessu \u00f6fugstreymi b\u00e6nda og f\u00f3lksins \u00far sveitunum til Reykjav\u00edkur, nema<br>atvinnuleysi \u00ed Reykjav\u00edk, en enginn vitiborinn ma\u00f0ur bi\u00f0ur um \u00fea\u00f0. En \u00fer\u00e1tt fyrir allt sem b\u00fai\u00f0 er a\u00f0<br>gera fyrir landb\u00fana\u00f0inn, \u00fe\u00e1 s\u00fdnir reynslan \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00feeim mun meira los er \u00e1 f\u00f3lkinu a\u00f0 komast \u00fea\u00f0an<br>burtu, ekki svo a\u00f0 skilja, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ors\u00f6kin, heldur hitt, a\u00f0 \u00e1 me\u00f0an \u00fea\u00f0 er eins gott a\u00f0 vera \u00ed<br>Reykjav\u00edk eins og \u00ed sveitinni, \u00fe\u00e1 heldur \u00feessi stefna f\u00f3lksins \u00e1fram, og au\u00f0vita\u00f0 vilja allir a\u00f0 f\u00f3lkinu \u00ed<br>Reykjav\u00edk l\u00ed\u00f0i sem bezt.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00dea\u00f0 er gott og blessa\u00f0, a\u00f0 gera sem mest fyrir landb\u00fana\u00f0inn og sveitirnar, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 rafmagn,<br>\u00e1bur\u00f0arverksmi\u00f0ju, hagst\u00e6\u00f0 l\u00e1n, styrki o.s.frv. Allt \u00feetta styrkir vel l\u00ed\u00f0an f\u00f3lksins \u00ed sveitunum, en eins<br>og \u00e1\u00f0ur er sagt \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 engin l\u00e6kning \u00e1 f\u00f3lksstraumnum \u00far sveitunum, til \u00feess \u00fearf a\u00f0 skapa a\u00f0rar<br>lei\u00f0ir fyrir f\u00f3lki\u00f0, sem hefir \u00feessa \u00fat\u00fer\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Reykjav\u00edk er n\u00fa or\u00f0in mikil i\u00f0na\u00f0arborg, a\u00f0 tali\u00f0 er, og a\u00f0 \u00feeim atvinnurekstri \u00fearf a\u00f0 hlynna, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0<br>er atvinna, sem unga f\u00f3lki\u00f0 s\u00e6kir n\u00fa mest eftir. Ef h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 auka verksmi\u00f0jui\u00f0na\u00f0, vegna<br>hr\u00e1efnis \u00ed landinu, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri \u00fea\u00f0 mj\u00f6g nau\u00f0synlegt og l\u00edka til \u00fatflutnings ef marka\u00f0ur f\u00e6st fyrir eitthva\u00f0<br>af \u00feess konar innlendri framlei\u00f0slu. Allt svona laga\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 geta hj\u00e1lpa\u00f0 til a\u00f0 for\u00f0a Reykjav\u00edk fr\u00e1<br>atvinnuleysi \u00ed framt\u00ed\u00f0inni, \u00fev\u00ed b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 haldi \u00e1fram, h\u00e6gt og s\u00edgandi, a\u00f0 flytja til<br>Reykjav\u00edkur \u00e1 \u00f6llum normal t\u00edmum. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mj\u00f6g nau\u00f0synlegt a\u00f0 al\u00feing og r\u00edkisstj\u00f3rn, athugi \u00feessi<br>m\u00e1l gaumg\u00e6filega, \u00fev\u00ed eins og allir vita er atvinnan fyrir f\u00f3lki\u00f0 l\u00edfsspursm\u00e1l og undirsta\u00f0an a\u00f0 vell\u00ed\u00f0an<br>f\u00f3lksins og hag \u00fej\u00f3\u00f0arinnar\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p><br>M\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa, a\u00f0 til \u00feess a\u00f0 f\u00f3lk uni \u00ed sveitum \u00feurfi \u00fea\u00f0 a\u00f0 b\u00faa svo \u00fe\u00e9tt, a\u00f0 um talsvert f\u00e9lagsl\u00edf<br>geti veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Skilyr\u00f0i \u00feess fara me\u00f0fram eftir samg\u00f6ngut\u00e6kjum, \u00fev\u00ed a\u00f0 til d\u00e6mis 30 km. eru<br>ekki mikil vegalengd, ef fara m\u00e1 \u00ed b\u00edl eftir g\u00f3\u00f0um vegi. Auk \u00feess tel \u00e9g, a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 ver\u00f0i a\u00f0 \u00fej\u00e1lfa sig til<br>n\u00e1b\u00fdlis og samb\u00fdlis, svo a\u00f0 um verkaskiptingu geti veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og einn gengi\u00f0 \u00ed annars verk \u00ed<br>e\u00f0lilegum orlofum e\u00f0a veikindum. Um \u00feetta m\u00e1 langt m\u00e1l r\u00e6\u00f0a, \u00fe\u00f3 a\u00f0 vi\u00f0 fellum n\u00fa tali\u00f0 \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, fimmtudaginn 1. desember 1949<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn fr\u00e1 Fossi spjallar vi\u00f0 okkur \u00ed dag um \u00fatvarp, sk\u00f3la og kaffi:<br>\u201e\u00dea\u00f0 er vonandi a\u00f0 flest e\u00f0a \u00f6ll heimili \u00e1 landinu b\u00e6\u00f0i til sj\u00e1var og sveitar, hafi n\u00fa or\u00f0i\u00f0 \u00fatvarpst\u00e6ki,<br>\u00fev\u00ed \u00fe\u00f3 \u00feau heimili geti veri\u00f0 \u00e1n \u00feess, sem ekki hafa vani\u00f0 sig \u00e1 \u00fea\u00f0, \u00fe\u00e1 fara \u00feau heimili of mikils \u00e1 mis,<br>me\u00f0 alla \u00fe\u00e1 skemmtun og fr\u00f3\u00f0leik, sem \u00fatvarpi\u00f0 veitir, og \u00fe\u00f3 \u00fea\u00f0 s\u00e9 au\u00f0vita\u00f0 nokku\u00f0 d\u00fdrt a\u00f0 hafa<br>\u00fea\u00f0, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 n\u00fa samt svo, a\u00f0 ma\u00f0urinn lifir ekki \u00e1 einu saman brau\u00f0i. Andlega f\u00e6\u00f0an er l\u00edka<br>nau\u00f0synleg, ef vel \u00e1 a\u00f0 vera. \u00datvarpi\u00f0 er fj\u00f6l\u00fe\u00e6tt og hefir eitthva\u00f0 fyrir alla menn, eftir \u00feeim smekk<br>og \u00e1huga, sem hverjum einstaklingi er me\u00f0f\u00e6ddur. En \u00ed \u00feessu sambandi var eitt me\u00f0 \u00f6\u00f0ru, sem \u00e9g<br>\u00e6tla\u00f0i a\u00f0 spjalla um \u00ed ba\u00f0stofunni, \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00e9g er einn af fleirum sem \u00fe\u00f3tti miki\u00f0 me\u00f0 erindi\u00f0 \u201eum<br>daginn og veginn\u201c sem Andr\u00e9s Kristj\u00e1nsson, bla\u00f0ama\u00f0ur flutti m\u00e1nudaginn 21. \u00fe.m. S\u00e9rstaklega var<br>\u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0ari hluti erindisins, um barnakennsluna, sk\u00f3lat\u00edmann, og heimilin \u00ed \u00fev\u00ed sambandi, og \u00e6tla \u00e9g n\u00fa<br>a\u00f0 nota t\u00e6kif\u00e6ri\u00f0 og spjalla \u00f6rl\u00edti\u00f0 um \u00fea\u00f0 m\u00e1l fr\u00e1 m\u00ednu eigin brj\u00f3sti.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00dea\u00f0 er \u00fe\u00e1 fyrst a\u00f0 segja, a\u00f0 yfirleitt er barnask\u00f3lat\u00edminn of langur, \u00e1r hvert. Flest b\u00f6rn ver\u00f0a lei\u00f0 \u00e1 svo<br>l\u00f6ngum sk\u00f3lat\u00edma, og jafnvel \u00fe\u00f3 \u00feau s\u00e9u gefin fyrir b\u00f3klegt n\u00e1m. Sk\u00f3lann m\u00e1 undir flestum tilfellum<br>ekki byrja fyrr \u00e1 haustin en me\u00f0 okt\u00f3ber, og ekki halda lengur til \u00e1 vorin en \u00fat apr\u00edl. V\u00ed\u00f0a \u00ed sveitum<br>mun sk\u00f3lat\u00edminn ekki vera svona langur, og \u00fea\u00f0 er bezt. A\u00f0 taka b\u00f6rnin \u00ed sk\u00f3lann me\u00f0 september \u00e1<br>sumrin og sleppa \u00feeim ekki \u00far sk\u00f3lanum fyrr en \u00ed ma\u00edlok \u00e1 vorin, er bandvitlaust uppeldi og gerir<br>b\u00f6rnin b\u00e6\u00f0i lei\u00f0 og l\u00f6t \u00e1 sk\u00f3lanum, styttir sumari\u00f0 of miki\u00f0 fr\u00e1 \u00fativeru vegna heilsunnar, og<br>heimilisstarfa me\u00f0 \u00feau eldri hvort sem \u00feau eru l\u00e1tin \u00ed sveit e\u00f0a ekki.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Eftir fermingu \u00e6tti sk\u00f3laskylda ekki a\u00f0 vera til, en \u00fea\u00f0 er gott og blessa\u00f0 a\u00f0 \u00feau b\u00f6rn, sem eru gefin<br>fyrir meiri l\u00e6rd\u00f3m geti fari\u00f0 og \u00e1tt kost \u00e1 framhaldssk\u00f3la, s\u00e9r til l\u00e6rd\u00f3ms og menntunar, en me\u00f0 \u00feau<br>b\u00f6rn, sem eru treg til n\u00e1ms og viljalaus, \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 vera a\u00f0 halda \u00feeim lengur vi\u00f0 sk\u00f3lan\u00e1m, fyrr en<br>ef \u00feau f\u00e1 \u00fe\u00e1 sj\u00e1lf s\u00ed\u00f0ar, vilja og l\u00f6ngun til \u00feess. \u00deetta, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 sagt, er mj\u00f6g athugandi m\u00e1l,<br>b\u00e6\u00f0i vegna barnanna sj\u00e1lfra, heimilanna, heimilisstarfanna, sem \u00feau venjast of miki\u00f0 fr\u00e1, og getur<br>haft mikla \u00fe\u00fd\u00f0ingu fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 \u00ed framt\u00ed\u00f0inni.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Svo var \u00fea\u00f0 n\u00fa l\u00edka, me\u00f0 f\u00e1um or\u00f0um, um ba\u00f0stofuspjalli\u00f0 hans P\u00e9turs Sigur\u00f0ssonar, um blessa\u00f0<br>kaffi\u00f0 okkar. \u00deegar ma\u00f0ur s\u00e9r eitthva\u00f0 skrifa\u00f0 eftir \u00feann s\u00f3mamann \u00fe\u00e1 er sj\u00e1lfsagt a\u00f0 lesa \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed \u00ed<br>\u00fev\u00ed er alltaf einhver l\u00e6rd\u00f3mur til a\u00f0 b\u00e6ta mannf\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu o.s.frv. Annars erum vi\u00f0 n\u00fa ekki a\u00f0<br>\u00f6llu leyti \u00e1 s\u00f6mu sko\u00f0un me\u00f0 kaffi\u00f0 og kaffibr\u00fakun, hann bendir \u00e1 a\u00f0 hafa til samans helming kaffi og<br>helming mj\u00f3lk, til sparna\u00f0ar \u00e1 kaffinu, og til a\u00f0 drekka meiri mj\u00f3lk til manneldis, en \u00fe\u00e1 vil \u00e9g heldur<br>hafa helming so\u00f0i\u00f0 vatn og helming mj\u00f3lk, \u00fea\u00f0 er fallegri og lystugri drykkur, \u00fev\u00ed a\u00f0 blanda saman<br>kaffi og mj\u00f3lk til helminga, l\u00edtur \u00fat sem k\u00e1lfadrykkur, og er \u00fev\u00ed betra a\u00f0 sleppa kaffinu alveg. \u00deetta er<br>m\u00e9r alvara, og kannske af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g er kaffima\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Kaffi\u00f0 er \u00fej\u00f3\u00f0ardrykkur, og v\u00e6ri \u00fev\u00ed h\u00e1lfgert \u00fej\u00f3\u00f0arb\u00f6l ef \u00feyrfti a\u00f0 taka \u00fea\u00f0 af f\u00f3lkinu. Kaffi\u00f0 er hollt,<br>\u00feegar \u00fea\u00f0 er vel b\u00fai\u00f0 til, gerir menn l\u00e9ttari \u00ed lund og ge\u00f0betri, og s\u00edzt lifa \u00feeir lengur, sem ekki drekka<br>kaffi, en \u00feeir sem drekka \u00fea\u00f0, en \u00fea\u00f0 m\u00e1 gera of miki\u00f0 a\u00f0 \u00f6llu: hvort \u00fea\u00f0 er kaffi, vatn, matur e\u00f0a<br>mj\u00f3lk, og efnalega vir\u00f0ast \u00feeir l\u00edkt st\u00e6\u00f0ir, sem br\u00faka kaffi\u00f0 nokku\u00f0 miki\u00f0 og \u00feeir, sem nota \u00fea\u00f0 l\u00edti\u00f0<br>e\u00f0a ekkert, \u00fev\u00ed eitthva\u00f0 \u00fearf a\u00f0 hafa \u00ed sta\u00f0inn fyrir kaffi\u00f0 ef vi\u00f0 eigum ekki a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 gle\u00f0ja hver<br>annan, og g\u00e6ti \u00fe\u00e1 ef til vill leitt til meiri notkunar \u00e1 v\u00edni\u201c.<br>\u00c9g held \u00fea\u00f0 s\u00e9 erfitt a\u00f0 setja kaffim\u00f6mmum algildar reglur um \u00fea\u00f0 hvernig kaffi\u00f0 eigi a\u00f0 vera.<br>Starka\u00f0ur gamli.<br><br><em>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 28. desember 1949<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn fr\u00e1 Fossi talar vi\u00f0 okkur h\u00e9r \u00ed ba\u00f0stofunni \u00ed dag um gamalt og n\u00fdtt.<br>\u201eGestrisni \u00cdslendinga hefir veri\u00f0 vi\u00f0brug\u00f0i\u00f0, og m\u00e1 \u00fea\u00f0 til sanns vegar f\u00e6ra, \u00fe\u00f3 \u00fear hafi alltaf veri\u00f0<br>mismunur \u00e1 me\u00f0 menn og heimili, eins og \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r er e\u00f0lilegt. En n\u00fa \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hafa<br>samg\u00f6ngut\u00e6kin breytt \u00feessu mj\u00f6g, og menn stofna\u00f0 h\u00f3tel og grei\u00f0as\u00f6lur v\u00ed\u00f0a um landi\u00f0, og m\u00e1<br>segja, a\u00f0 \u00feessar stofnanir s\u00e9u b\u00fanar a\u00f0 taka vi\u00f0 m\u00f3tt\u00f6ku gesta, af b\u00faendum, s\u00ed\u00f0an a\u00f0 b\u00edlarnir komu<br>til s\u00f6gunnar og flugv\u00e9larnar, og f\u00f3lki\u00f0 \u00fear me\u00f0 h\u00e6tt a\u00f0 fer\u00f0ast \u00e1 hestum, eins og kunnugt er.<br>Allt er \u00feetta til b\u00f3ta og hagna\u00f0ar fyrir f\u00f3lki\u00f0, sem \u00fearf a\u00f0 fer\u00f0ast, b\u00e6\u00f0i a\u00f0 losna vi\u00f0 v\u00f6tnin og a\u00f0 r\u00f6lta<br>\u00e1 hestum hvernig sem vi\u00f0ra\u00f0i, oft misjafnlega \u00fatb\u00fai\u00f0 til a\u00f0 m\u00e6ta illvi\u00f0ri, roki og slagve\u00f0ri. L\u00edka er<br>\u00feetta gott fyrir b\u00faendur, sem eru \u00ed gestsg\u00f6tu, a\u00f0 losna vi\u00f0 umfer\u00f0ina, s\u00e9rstaklega a\u00f0 vetrinum til<br>vegna heyja, sem v\u00ed\u00f0ast er ekki of miki\u00f0 af, eins og e\u00f0lilegt er, enda \u00fe\u00f3tt n\u00fa s\u00e9 or\u00f0i\u00f0 h\u00e6gara me\u00f0<br>\u00f6flun \u00feeirri en \u00e1\u00f0ur var, vegna tilb\u00fana \u00e1bur\u00f0arins.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c9g, sem \u00feessar l\u00ednur skrifa, \u00feekkti \u00fe\u00e1 t\u00edma vel, \u00feegar fer\u00f0ast var einungis \u00e1 hestum e\u00f0a gangandi.<br>Sj\u00e1lfur bj\u00f3 \u00e9g lengi \u00ed gestsg\u00f6tu, og fer\u00f0a\u00f0ist miki\u00f0, oft me\u00f0 marga hesta. \u00c9g hygg, a\u00f0 enginn sk\u00f3li \u00ed<br>l\u00edfinu hafi veri\u00f0 a\u00f0 vissu leyti eins g\u00f3\u00f0ur fyrir unga menn eins og a\u00f0 fer\u00f0ast, og kynnast f\u00f3lkinu og<br>\u00feeim heimilum, sem bezt voru me\u00f0 alla rausn og myndarskap, hvort sem gesti bar a\u00f0 \u00e1 n\u00f3tt e\u00f0a degi,<br>og alla \u00fe\u00e1 lipur\u00f0, al\u00fa\u00f0 og n\u00e6rg\u00e6tni b\u00e6\u00f0i vi\u00f0 menn og hesta. Svona einl\u00e6g og elskuleg gestrisni hlaut<br>alltaf a\u00f0 ver\u00f0a til l\u00e6rd\u00f3ms ungum og g\u00f6mlum, sem fer\u00f0u\u00f0ust, og gera \u00fe\u00e1 a\u00f0 betri m\u00f6nnum en \u00feeir<br>hef\u00f0u kannske annars or\u00f0i\u00f0. L\u00edka m\u00e1tti l\u00e6ra af \u00feeim m\u00f6nnum og heimilum, sem ekki kunnu a\u00f0 taka<br>svona vel \u00e1 m\u00f3ti gestum, og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega fer\u00f0ahestum. \u00c1 \u00feessu hefir alla t\u00ed\u00f0 veri\u00f0 mikill munur,<br>sem \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r er \u00f3sk\u00f6p e\u00f0lilegt, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00f6\u00f0rum er gefi\u00f0 \u00feetta og hinum hitt. Svo hefir \u00fea\u00f0 alltaf veri\u00f0<br>me\u00f0 mennina \u2013 og er l\u00edkast til bezt \u00ed \u00feessu l\u00edfi.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00deegar menn voru \u00e1 fer\u00f0alagi \u00e1 sumrum \u00fe\u00e1 var varla h\u00e6gt a\u00f0 stoppa \u00e1 b\u00e6jum nema \u00fear, sem h\u00e6gt<br>var a\u00f0 f\u00e1 haga handa hestunum n\u00e1l\u00e6gt b\u00e6num, en til voru b\u00e6ndur, sem bjuggu \u00ed gesta g\u00f6tu og h\u00f6f\u00f0u<br>til \u00feess vissa bletti \u00fear heima vi\u00f0 og jafnvel \u00ed t\u00fanvarpanum, en hinir voru fleiri, sem ekki athugu\u00f0u<br>\u00fea\u00f0. \u00deetta var me\u00f0 lausr\u00ed\u00f0andi f\u00f3lk, en lestamenn h\u00f6f\u00f0u vissa \u00e1ningarsta\u00f0i e\u00f0a haga handa \u00feeim<br>hestum, sem \u00feeir voru me\u00f0, og var s\u00e1 hagi vanalega nokku\u00f0 langt fr\u00e1 b\u00e6jum, enda voru lestamenn<br>me\u00f0 tj\u00f6ld og nesti. Eftir a\u00f0 s\u00edminn kom \u00ed kringum landi\u00f0 voru mikil \u00fe\u00e6gindi a\u00f0 honum fyrir fer\u00f0amenn<br>og gestgjafa.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00cd \u00feeim hreppum, sem s\u00edminn er kominn \u00e1 hvert heimili, hafa b\u00faendur af \u00fev\u00ed mikil \u00fe\u00e6gindi og geta<br>r\u00e1\u00f0i\u00f0 r\u00e1\u00f0um s\u00ednum me\u00f0 eitt og anna\u00f0 innan hrepps og spara\u00f0 margar sendifer\u00f0ir \u00e1 milli b\u00e6ja, og ef<br>a\u00f0 \u00fearf a\u00f0 s\u00e6kja e\u00f0a senda einhvern hlut \u00e1 milli b\u00e6ja \u00fe\u00e1 geta menn komi\u00f0 s\u00e9r saman um a\u00f0 senda<br>fr\u00e1 b\u00e1\u00f0um b\u00e6junum. \u00dear sem er mj\u00f3lkursala geta menn panta\u00f0 \u00fea\u00f0, sem \u00fearf \u00far b\u00fa\u00f0 og fengi\u00f0 \u00fea\u00f0<br>sent me\u00f0 mj\u00f3lkurb\u00edl heim \u00ed hla\u00f0. Allt er \u00feetta h\u00e6gt \u00ed gegnum s\u00edmann og \u00fev\u00ed \u00feyrfti hann a\u00f0 komast<br>sem fyrst \u00e1 hvern einasta b\u00e6 \u00ed landinu, og \u00fe\u00f3 fyrr hef\u00f0i veri\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Eins og kunnugt er, hafa b\u00e6ndur veri\u00f0 a\u00f0 eignast b\u00fav\u00e9lar e\u00f0a vinnuv\u00e9lar, hver um annan \u00feveran<br>\u00feessi s\u00ed\u00f0ustu \u00e1r, og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0, og vinnuv\u00e9lar \u00feurfa a\u00f0 koma sem fyrst \u00e1 hvert sveitaheimili \u00ed<br>landinu, en jafnframt \u00fev\u00ed er alveg eins nau\u00f0synlegt fyrir b\u00e6ndur a\u00f0 eignast sk\u00fdli yfir v\u00e9larnar a\u00f0<br>vetrinum til. G\u00f3\u00f0um b\u00e6ndum hl\u00fdtur a\u00f0 \u00feykja eins v\u00e6nt um v\u00e9larnar s\u00ednar eins og hestana s\u00edna, enda<br>koma \u00fe\u00e6r \u00ed \u00feeirra sta\u00f0, og \u00feurfa eins g\u00f3\u00f0a umhir\u00f0u ef vel \u00e1 a\u00f0 vera. Muni\u00f0 \u00fea\u00f0, b\u00e6ndur g\u00f3\u00f0ir.\u201c<br>Svo ver\u00f0ur \u00fe\u00e1 anna\u00f0 efni a\u00f0 b\u00ed\u00f0a til morguns. Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1950<\/h2>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 1950 birtust fimm pistlar eftir Svein, allir \u00ed T\u00edimanum, fj\u00f3rir \u00feeirra \u00ed greinasafninu<br>Ba\u00f0stofuhjal, en einn sem sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0 grein.<br>Me\u00f0al umr\u00e6\u00f0uefna Sveins \u00feetta \u00e1ri\u00f0 voru \u00e1fengism\u00e1l, sl\u00e1ttut\u00edmi \u00ed sveitum, styrkir til b\u00e6nda<br>\u00e1 \u00f3\u00feurrkasv\u00e6\u00f0um, \u00feurrkun m\u00fdra \u00ed Landeyjum og M\u00fdrdal, og ni\u00f0urskur\u00f0ur vegna m\u00e6\u00f0iveiki.<br><br><em>Timinn, f\u00f6studaginn 9. j\u00fan\u00ed 1950<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi, hefir or\u00f0i\u00f0 \u00ed dag og talar um veizlur og v\u00edn:<br>\u201e\u00c9g er n\u00fdb\u00fainn a\u00f0 sitja tv\u00e6r st\u00f3rveizlur h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, a\u00f0 v\u00edsu fermingarveizlur, en \u00fea\u00f0 \u00feykja n\u00fa v\u00edst<br>ekki nein st\u00f3rt\u00ed\u00f0indi n\u00fa \u00e1 t\u00edmum \u00fe\u00f3tt menn sitji veizlur h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk e\u00f0a annarssta\u00f0ar \u00e1 landinu, og<br>er ekki nema gott til \u00feess a\u00f0 vita a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu geti veitt s\u00e9r \u00fe\u00e1 \u00e1n\u00e6gju a\u00f0 halda<br>minningarveizlur, b\u00e6\u00f0i fermingar- og afm\u00e6lisveizlur, eins og n\u00fa t\u00ed\u00f0kast svo mj\u00f6g. \u00dea\u00f0 vakti athygli<br>m\u00edna \u00ed \u00feessum f\u00ednu veizlum a\u00f0 ekki var dropi af v\u00edni, og af \u00fev\u00ed \u00e9g \u00feekki l\u00edka v\u00ednveizlur, \u00fe\u00e1 var \u00fea\u00f0 n\u00fa<br>einmitt v\u00edni\u00f0, sem \u00e9g \u00e6tla\u00f0i a\u00f0 gera h\u00e9r a\u00f0 umtalsefni \u00ed dag.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c9G HYGG a\u00f0 v\u00edni\u00f0 eigi hvergi verr heima og s\u00e9 hvergi \u00f3\u00fearfara, en \u00ed veizlum og skemmtisamkomum,<br>og skal \u00e9g n\u00fa reyna a\u00f0 sk\u00fdra m\u00edna sko\u00f0un \u00e1 \u00fev\u00ed. Fyrst er \u00fea\u00f0 n\u00fa me\u00f0 veizlurnar, a\u00f0 \u00ed \u00feeim eru<br>vanalega svo miklar allskonar trakteringar a\u00f0 v\u00edn \u00e1 alls ekki a\u00f0 \u00feurfa \u00fear til vi\u00f0b\u00f3tar, og oftast vilja \u00fe\u00e1<br>l\u00edka einhverjir ver\u00f0a helzt til of kenndir, ef v\u00edn er veitt \u00ed st\u00f3r veizlum, og hinir, sem drekka g\u00e6tilega<br>ver\u00f0a \u00fe\u00f3 ekki eins \u00fathaldsg\u00f3\u00f0ir a\u00f0 skemmta s\u00e9r og \u00f6\u00f0rum, eins og ef v\u00edn v\u00e6ri ekki nota\u00f0 \u00ed veizlum. \u00de\u00f3<br>\u00fea\u00f0 hafi fj\u00f6rgandi \u00e1hrif a\u00f0 byrja me\u00f0, \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur fj\u00f6ri\u00f0 og gla\u00f0v\u00e6r\u00f0in jafnari og eftirk\u00f6stin betri a\u00f0<br>hafa ekki drukki\u00f0 v\u00edni\u00f0. \u00c9g hygg l\u00edka, a\u00f0 v\u00edni\u00f0 hlj\u00f3ti a\u00f0 vera d\u00fdrasti li\u00f0urinn og \u00f3\u00fearfasti \u00ed veizlum. \u00dea\u00f0<br>v\u00e6ri \u00fev\u00ed mikill sparna\u00f0ur a\u00f0 nota e\u00f0a veita ekki v\u00edn \u00ed veizlum og mundi ver\u00f0a tali\u00f0 til \u00feroska og s\u00f3ma<br>fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c1 B\u00d6LLUM og skemmtisamkomum er a\u00f0allega unga f\u00f3lki\u00f0. \u00dea\u00f0 s\u00fdnist \u00fev\u00ed vera mikil fjarst\u00e6\u00f0a a\u00f0 v\u00edn<br>s\u00e9 haft \u00fear um h\u00f6nd, fyrir f\u00f3lk, sem er \u00ed bl\u00f3ma l\u00edfsins og fullu fj\u00f6ri, enda l\u00edka mun br\u00fakun v\u00edns hvergi<br>eins tilfinnanlega hefna s\u00edn og \u00e1 svolei\u00f0is st\u00f6\u00f0um og samkomum.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00deA\u00d0 \u00de\u00d3TTI NOKKU\u00d0 djarft og mj\u00f6g misjafnt \u00e1 \u00fea\u00f0 liti\u00f0, enda \u00fe\u00e1 \u00f3vanalegt, \u00feegar hinn ungi sk\u00f3lastj\u00f3ri<br>\u00e1 Hvanneyri, Run\u00f3lfur Sveinsson augl\u00fdsti \u00ed \u00fatvarpinu, a\u00f0 \u00f6lvu\u00f0um m\u00f6nnum v\u00e6ri banna\u00f0ur a\u00f0gangur<br>a\u00f0 skemmtisamkomum og b\u00f6llum \u00e1 Hvanneyri. N\u00fa heyrir ma\u00f0ur or\u00f0i\u00f0 mj\u00f6g oft, \u00feegar b\u00f6ll og<br>skemmtisamkomur eru augl\u00fdstar \u00ed \u00fatvarpinu v\u00ed\u00f0a um landi\u00f0, a\u00f0 \u00f6lvu\u00f0um m\u00f6nnum er banna\u00f0ur \u00fear<br>a\u00f0gangur, og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0, \u00fe\u00f3 miki\u00f0 vanti \u00e1 enn, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 n\u00f3gu almennt, en \u00fea\u00f0 kemur me\u00f0<br>t\u00edmanum, a\u00f0 \u00feessi fallega regla ver\u00f0ur almenn, enda l\u00edka mikil \u00fe\u00f6rf \u00e1 \u00fev\u00ed, \u00fear sem st\u00falkur drekka n\u00fa<br>or\u00f0i\u00f0 alveg engu s\u00ed\u00f0ur en piltar e\u00f0a karlmenn. Og \u00fe\u00f3 \u00fea\u00f0 s\u00e9 vont, a\u00f0 eldri menn drekki svo \u00e1berandi<br>s\u00e9, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 t\u00edu sinnum verra og ska\u00f0legra a\u00f0 unga f\u00f3lki\u00f0 \u00ed bl\u00f3ma l\u00edfsins geri \u00fea\u00f0, og \u00e9g tala n\u00fa<br>ekki um st\u00falkur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c9G ER EINN af \u00feeim m\u00f6nnum, sem alltaf hef haft gaman af a\u00f0 eiga \u00ed f\u00f3rum m\u00ednum vott af v\u00edni, og gefa<br>einst\u00f6ku vinum m\u00ednum brag\u00f0, sem ma\u00f0ur kallar, \u00feeim sem kunna me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 fara, og sj\u00e1lfur haft<br>gaman af a\u00f0 f\u00e1 brag\u00f0 hj\u00e1 vinum m\u00ednum, og \u00feegar \u00fea\u00f0 eru menn, sem kunna reglulega vel me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0<br>fara, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 eins og hver \u00f6nnur gestrisni og vinsemd, en ef ma\u00f0ur hittir \u00e1 menn, sem anna\u00f0 hvort<br>vilja sitja of lengi yfir \u00fev\u00ed, og drekka \u00fe\u00e1 of miki\u00f0, e\u00f0a \u00feykjast f\u00e1 of l\u00edti\u00f0, \u00feeim m\u00f6nnum \u00e6tti aldrei a\u00f0<br>gefa v\u00edn, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 hefnir s\u00edn og getur aldrei or\u00f0i\u00f0 nema til lei\u00f0inda.<\/p>\n\n\n\n<p><br>EN EF \u00deA\u00d0 v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 koma \u00fev\u00ed \u00ed kring, a\u00f0 h\u00e6tt v\u00e6ri a\u00f0 veita e\u00f0a nota v\u00edn i veizlum, b\u00f6llum e\u00f0a<br>skemmtisamkomum, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri st\u00f3rt spor stigi\u00f0 \u00ed r\u00e9tta \u00e1tt me\u00f0 v\u00ednnotkunina, og m\u00e9r finnst \u00feetta vera<br>h\u00e6gt, og telst \u00e9g \u00fe\u00f3 til \u00feeirra manna, sem \u00feykir gott a\u00f0 brag\u00f0a v\u00edn, en m\u00e9r finnst \u00f6llum<br>hluta\u00f0eigendum, b\u00e6\u00f0i \u00feeim, sem halda veizlur og standa fyrir samkomum, og neytendum, vera fyrir<br>beztu a\u00f0 v\u00ednnotkun leg\u00f0ist algj\u00f6rlega ni\u00f0ur vi\u00f0 svolei\u00f0is t\u00e6kif\u00e6ri.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u00c1FENGISM\u00c1LIN eru st\u00f3rm\u00e1l og miki\u00f0 \u00e1greiningsm\u00e1l og deilum\u00e1l. Sl\u00edk m\u00e1l \u00e1 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og r\u00e6\u00f0a miki\u00f0. \u00c9g<br>\u00feakka Sveini fyrir sinn skerf. Starka\u00f0ur gamli.<br><br><em>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 12. j\u00fal\u00ed 1950<\/em><br>Bjargr\u00e6\u00f0ist\u00edmi sveitanna<br>\u00dea\u00f0 hefir vaki\u00f0 athygli \u00feeirra manna, sem lesa T\u00edmann og nokku\u00f0 hugsa um gang vinnunnar, svo sem<br>sl\u00e1ttinn, sem er a\u00f0al bjargr\u00e6\u00f0ist\u00edmi sveitanna, a\u00f0 fyrir viku s\u00ed\u00f0an e\u00f0a meir, kom \u00ed fr\u00e9ttapistli fr\u00e1 V\u00edk<br>a\u00f0 b\u00f3ndi \u00ed M\u00fdrdal v\u00e6ri \u00fe\u00e1 b\u00fainn a\u00f0 sl\u00e1 og hir\u00f0a alla t\u00f6\u00f0u s\u00edna af fyrra sl\u00e6tti t\u00fananna, og um sama<br>leyti e\u00f0a svo, fr\u00e1 fer\u00f0am\u00f6nnum \u00ed ba\u00f0stofu T\u00edmans, a\u00f0 tveir b\u00e6ndur \u00e1 Rang\u00e1rv\u00f6llum, br\u00e6\u00f0ur \u00feessa<br>b\u00f3nda \u00ed M\u00fdrdal, v\u00e6ru l\u00edka alb\u00fanir a\u00f0 sl\u00e1 og hir\u00f0a alla t\u00f6\u00f0u s\u00edna af fyrra sl\u00e6tti t\u00fananna, og h\u00e1in \u00fe\u00e1<br>\u00feegar farin a\u00f0 spretta, enda l\u00edka vi\u00f0ra\u00f0 vel \u00e1 hana s\u00ed\u00f0an v\u00e6tan kom, en \u00e1\u00f0ur \u00ed einar \u00ferj\u00e1r vikur b\u00fai\u00f0<br>a\u00f0 vera \u00feerrir og s\u00f3lskin upp \u00e1 hvern dag, h\u00e9r sunnanlands. Sem betur fer notu\u00f0u margir b\u00e6ndur s\u00e9r<br>vel \u00feennan d\u00fdrm\u00e6ta kafla ve\u00f0r\u00e1ttunnar og sl\u00f3gu og hirtu miki\u00f0 af t\u00fanum s\u00ednum, en \u00fev\u00ed mi\u00f0ur voru of<br>margir b\u00e6ndur, sem ekki notu\u00f0u s\u00e9r \u00fea\u00f0 eins og skyldi, og sumir varla farnir a\u00f0 bera ni\u00f0ur.<br>Gamli m\u00e1lsh\u00e1tturinn segir, a\u00f0 sj\u00e1lfsskaparv\u00edtin s\u00e9u verst, og \u00fea\u00f0 gildir enn \u00ed dag, \u00fev\u00ed a\u00f0 ef ma\u00f0ur getur<br>kennt s\u00e9r sj\u00e1lfum um \u00fea\u00f0, \u00feagar ta\u00f0an \u00e1 t\u00fanunum rignir og bliknar, og hvorutveggja ver\u00f0ur h\u00e1lf<br>\u00f3n\u00fdtt, ta\u00f0an og h\u00e1in, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 s\u00e1larkv\u00f6l fyrir b\u00f3ndann, ef hann getur sj\u00e1lfum s\u00e9r um kennt, og \u00e1 \u00fev\u00ed<br>er mikill munur, eins og s\u00e9ra Emil Bj\u00f6rnsson komst svo fagurlega a\u00f0 or\u00f0i \u00ed sinni merkilegu st\u00f3lr\u00e6\u00f0u,<br>a\u00f0 \u00feegar b\u00f3ndinn, um lei\u00f0 og hann v\u00e6ri b\u00fainn a\u00f0 bjarga gr\u00e6nni t\u00f6\u00f0unni undir \u00feak hl\u00f6\u00f0unnar, \u00fe\u00e1<br>dyttu fyrstu regndroparnir \u00e1 b\u00e1ru\u00feak hl\u00f6\u00f0unnar, og \u00fe\u00e1 g\u00e6ti b\u00f3ndinn haft s\u00e1larfri\u00f0, haft g\u00f3\u00f0a<br>samvizku af verkum s\u00ednum og lofa\u00f0 skaparann fyrir g\u00f3\u00f0u t\u00ed\u00f0ina, sem hann mundi ekki gera, ef hann<br>hef\u00f0i misnota\u00f0 hana.<br>Margur mun n\u00fa spyrja, \u00fev\u00ed geta ekki allir b\u00e6ndur \u00ed sama pl\u00e1ssi gert \u00feetta l\u00edka? \u00c9g er n\u00fa a\u00f0 nokkru<br>leyti b\u00fainn a\u00f0 svara \u00fev\u00ed h\u00e9r a\u00f0 framan, en skal n\u00fa sk\u00fdra \u00fea\u00f0 betur. Fyrst er n\u00fa \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00feessir br\u00e6\u00f0ur<br>hafa allar n\u00fdt\u00edzku heyvinnuv\u00e9lar, vel r\u00e6ktu\u00f0 t\u00fan og sl\u00e9ttu\u00f0, og eru \u00fev\u00ed flj\u00f3tari me\u00f0 sl\u00e1ttinn en \u00feeir,<br>sem ekki hafa allar v\u00e9lar til heyvinnu. Anna\u00f0, a\u00f0 \u00feeir byrja sl\u00e1ttinn me\u00f0 fullum krafti fyrr en flestir<br>a\u00f0rir, enda sl\u00e1 \u00feeir \u00f6ll t\u00fan s\u00edn tvisvar. \u00deri\u00f0ja, a\u00f0 \u00feeir eru \u00e1hugasamir me\u00f0 sl\u00e1ttinn, eins og b\u00e6ndur<br>geta bezt veri\u00f0. Fj\u00f3r\u00f0a, a\u00f0 \u00feeir hafa s\u00fag\u00feurrkun \u00ed hl\u00f6\u00f0um og mikil t\u00f6k \u00e1 votheysverkun.<br>Margir g\u00f3\u00f0ir og \u00e1hugasamir b\u00e6ndur eiga \u00feetta allt, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 sagt um \u00fe\u00e1 br\u00e6\u00f0ur, nema ef<br>vera skyldi of f\u00e1ir allar heyvinnuv\u00e9lar, og er \u00fe\u00f3 ekki a\u00f0 \u00f6llu leyti \u00feeirra s\u00f6k, \u00fev\u00ed margir b\u00e6ndur vilja<br>eignast \u00fe\u00e6r, ef \u00fe\u00e6r fengjust.<br>En \u00fea\u00f0 hefir lengi veri\u00f0 svo, og er enn \u00ed dag, a\u00f0 allt of margir b\u00e6ndur byrja sl\u00e1ttinn of seint, og me\u00f0<br>hangandi hendi, hafa hann \u00ed hj\u00e1verkum fyrstu dagana e\u00f0a vikurnar, og ver\u00f0a svo aftan \u00ed \u00fev\u00ed, \u00fat allan<br>sl\u00e1ttinn, \u00e1 m\u00f3ti hinum, sem byrja hann fyrr af fullum krafti. A\u00f0 sl\u00e1 sl\u00f6ku vi\u00f0 sl\u00e1ttinn \u00ed g\u00f3\u00f0ri t\u00ed\u00f0 hl\u00fdtur<br>alltaf a\u00f0 hefna s\u00edn, og ver\u00f0ur ekki b\u00e6tt upp me\u00f0 neinu m\u00f3ti. \u00dea\u00f0 er ma\u00f0ur marg b\u00fainn a\u00f0 sj\u00e1, og \u00feeir,<br>sem vinna a\u00f0 sl\u00e6tti, hvort sem \u00fea\u00f0 eru b\u00e6ndurnir sj\u00e1lfir e\u00f0a a\u00f0rir, sem vi\u00f0 hana vinna, mega ekki<br>taka s\u00edn fr\u00ed um sl\u00e1ttinn, heldur \u00e1 \u00f6\u00f0rum henturgri t\u00edma \u00e1rsins. A\u00f0 halda st\u00f3rar samkomur e\u00f0a<br>h\u00e9ra\u00f0sm\u00f3t \u00ed sveitum landsins um sl\u00e1ttinn hefir oft or\u00f0i\u00f0 til tafar og ver\u00f0ur ekki b\u00e6tt upp \u00e1 \u00f6\u00f0rum<br>t\u00edma \u00e1rs.<br>\u00dea\u00f0 er \u00e1n\u00e6gjulegt fyrir hj\u00f3n, sem eru samtaka og b\u00faa \u00ed sveit, a\u00f0 geta byrja\u00f0 sl\u00e1ttinn snemma og<br>stunda\u00f0 hann me\u00f0 \u00e1huga og vera b\u00fain me\u00f0 hann snemma a\u00f0 haustinu. Undir \u00fev\u00ed er \u00fea\u00f0 komi\u00f0 me\u00f0<br>haustverkin, a\u00f0 \u00feau geti byrja\u00f0 n\u00f3gu snemma, \u00fev\u00ed a\u00f0 oft byrjar veturinn snemma me\u00f0 frosth\u00f6rkum<br>og snj\u00f3um og \u2013 \u00fe\u00f3 \u00fea\u00f0 vi\u00f0ri oft betur en svo, \u00fe\u00e1 er samt vissast a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed verra, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a<br>ska\u00f0ar ekki.<br>Og allir ver\u00f0a a\u00f0 muna \u00fea\u00f0, hva\u00f0a vinnu sem \u00feeir stunda, a\u00f0 \u00feeim ver\u00f0ur ekki hj\u00e1lpa\u00f0, sem ekki<br>hj\u00e1lpa s\u00e9r sj\u00e1lfir. Sveinn Sveinsson, fr\u00e1 Fossi.<br><br><em>T\u00edminn, fimmtudaginn 12. okt\u00f3ber 1950<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Um a\u00f0sto\u00f0 til b\u00e6nda \u00e1 \u00f3\u00feurrkasv\u00e6\u00f0inu er n\u00fa allmargt r\u00e6tt. \u00c9g birti h\u00e9r \u00ed dag stuttan pistil fr\u00e1 Sveini<br>Sveinssyni fr\u00e1 Fossi, og er hann svo:<br>\u201eEins og kunnugt er af bl\u00f6\u00f0unum, hefir r\u00edkisstj\u00f3rnin \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 h\u00e1lfri fimmtu milj\u00f3n kr. skuli vari\u00f0 til<br>\u00feess a\u00f0 leysa vandr\u00e6\u00f0i b\u00e6nda \u00e1 \u00f3\u00feurrkasv\u00e6\u00f0unum, og hefir f\u00e9nu \u00feegar veri\u00f0 skipt milli<br>sveitarf\u00e9laga, en hreppsnefndum er falin skipting heima fyrir. Tveir \u00feri\u00f0ju hlutar af \u00feessu f\u00e9 ver\u00f0ur<br>l\u00e1n, en \u00feri\u00f0jungur framlag e\u00f0a styrkur, en \u00fe\u00f3 er hlutfalli\u00f0 milli l\u00e1ns og framlags misjafnt eftir \u00fev\u00ed<br>hvernig \u00e1 stendur. Enginn sem fengi\u00f0 hefir 80% me\u00f0al heyfeng, f\u00e6r hj\u00e1lp.<br>Um \u00feessa r\u00e1\u00f0st\u00f6fun r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar er ekki a\u00f0 segja nema gott eitt. \u00dea\u00f0 getur margborga\u00f0 sig a\u00f0<br>hlaupa undir baggann, \u00feegar eitthva\u00f0 kemur fyrir menn, sem er \u00f3vi\u00f0r\u00e1\u00f0anlegt. En s\u00fa athugasemd,<br>sem \u00e9g vildi gera vi\u00f0 \u00feessa r\u00e1\u00f0st\u00f6fun, er \u00fea\u00f0, a\u00f0 m\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 vera \u00f3sanngjarnt og ekki hyggilegt a\u00f0<br>\u00e6tla \u00feeim b\u00e6ndum, ef nokkrir eru, \u00e1 \u00f3\u00feurrkasv\u00e6\u00f0inu, sem hafa yfir 80% me\u00f0alheyfengs, ekkert af<br>\u00feessu mikla f\u00e9, sem fer \u00ed \u00feessi \u00f3\u00feurrkapl\u00e1ss.<br>\u00deeir f\u00e1u b\u00e6ndur innan um hina \u00ed rosapl\u00e1ssinu, sem s\u00fdnt hafa fyrirhyggju og dugna\u00f0 fram yfir a\u00f0ra \u00ed<br>pl\u00e1ssinu, \u00e6ttu a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u a\u00f0 f\u00e1 sinn hluta af \u00feessu f\u00e9, sem kalla \u00e6tti ver\u00f0laun e\u00f0a vi\u00f0urkenningu<br>fyrir dugna\u00f0 og fyrirhyggju.<br>\u00de\u00e1 b\u00e6ndur, sem eru \u00f6\u00f0rum til fyrirmyndar, m\u00e1 ekki draga ni\u00f0ur, en um fram allt a\u00f0 s\u00fdna \u00feeim<br>vi\u00f0urkenningu til \u00e1framhaldandi fyrirmyndar og l\u00e6rd\u00f3ms fyrir hina m\u00f6rgu, sem enn hafa ekki \u00e1tta\u00f0<br>sig \u00e1 hlutunum\u201c.<br>\u2026 Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 31. okt\u00f3ber 1950<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>\u00deennan daginn rabbar vi\u00f0 okkur gamall og g\u00f3\u00f0ur kunningi, Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi. \u00c9g vil taka \u00fea\u00f0<br>fram sj\u00e1lfur, a\u00f0 \u00e9g hygg a\u00f0 \u00e1 Fossi \u00ed M\u00fdrdal s\u00e9 b\u00faskapur me\u00f0 \u00fev\u00ed myndarlegasta, sem \u00feekkist \u00e1 landi<br>h\u00e9r. En pistill Sveins er svona:<br>\u00cd erindi um daginn og veginn, sem Sigur\u00f0ur Magn\u00fasson kennari flutti m\u00e1nudaginn 16. \u00fe.m. komst<br>hann inn \u00e1 m.a. r\u00e6ktun \u00e1 j\u00f6r\u00f0inni L\u00e1gafelli \u00ed Landeyjum hj\u00e1 Finnboga Magn\u00fassyni b\u00f3nda \u00fear. M\u00edn<br>sko\u00f0un er a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 alveg r\u00e9tt a\u00f0 koma inn \u00e1 sem flest framfaram\u00e1l \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, jafnframt \u00feeim<br>m\u00e1lum, sem mi\u00f0ur fara, \u00feegar menn tala um daginn og veginn. En \u00fea\u00f0, sem \u00e9g vildi tala um me\u00f0<br>\u00feessum l\u00ednum er \u00fea\u00f0, hva\u00f0 mikill munur getur veri\u00f0 \u00e1 m\u00fdrum til r\u00e6ktunar, t.d. \u00e1 L\u00e1gafelli m\u00e1 strax \u00e1<br>fyrstu \u00e1rum sem skur\u00f0irnir eru teknir r\u00e6kta landi\u00f0 \u00ed t\u00fan me\u00f0 \u00e1g\u00e6tum \u00e1rangri, og telur Bogi \u00e1 L\u00e1gafelli<br>\u2013 svo mun hann vera kalla\u00f0ur \u00ed daglegu tali, \u00fea\u00f0 muni vera mest a\u00f0 \u00feakka sandl\u00f6gum, sem eru \u00fear \u00ed<br>jar\u00f0veginum. \u00deetta er l\u00edka mj\u00f6g tr\u00falegt, eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0 m\u00fdrarnar eru flj\u00f3tar a\u00f0 breytast \u00ed vallendi.<br>En \u00e1 Fossi \u00ed M\u00fdrdal var teki\u00f0 st\u00f3rt m\u00fdrarstykki til r\u00e6ktunar svona fyrir 8 \u2013 10 \u00e1rum, girt og a\u00f0alskur\u00f0ir<br>ger\u00f0ir eftir k\u00fanstarinnar reglum og \u00fe\u00f3 \u00fe\u00e9ttari en fyrir er m\u00e6lt, hallinn g\u00f3\u00f0ur og fr\u00e1rennsli \u00e1g\u00e6tt, en<br>\u00fe\u00f3 hefur \u00feetta land ekki geta\u00f0 \u00feorna\u00f0 vel s\u00e9rstaklega \u00ed v\u00e6tut\u00ed\u00f0, og n\u00fa er helzt a\u00f0 sj\u00e1, a\u00f0 \u00feetta allt,<br>sem b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 r\u00e6kta \u00e6tli bara a\u00f0 fara \u00ed m\u00fdri aftur, og \u00fea\u00f0 gerir \u00fea\u00f0, komi n\u00fd lokr\u00e6si (ekki) \u00e1 milli<br>allra hinna, og \u00fea\u00f0 ur\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0 gera \u00ed gamla t\u00faninu, \u00fev\u00ed miki\u00f0 var a\u00f0 fara \u00ed m\u00fdri, og k\u00fdrnar h\u00e6ttar a\u00f0<br>\u00e9ta \u00fe\u00e1 t\u00f6\u00f0u. Svona m\u00fdrar er seinlegt a\u00f0 r\u00e6kta og erfitt a\u00f0 vinna \u00fe\u00e6r, \u00e9g hygg a\u00f0 mest komi til a\u00f0<br>svona m\u00fdrar eru: fastar, seigar, leirbornar og moldarm\u00f3lag ne\u00f0ar \u00ed jar\u00f0veginum, sem heldur vatninu<br>uppi og leirinn safnast \u00ed lokr\u00e6sin.<br>\u00deessi munur \u00e1 m\u00fdrunum til r\u00e6ktunar t.d. \u00e1 L\u00e1gafelli og Fossi \u00ed M\u00fdrdal eins og \u00e9g hef n\u00fa l\u00fdst er<br>fr\u00f3\u00f0legur til athugunar, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki alveg sama hva\u00f0a m\u00fdrar eru teknar til r\u00e6ktunar. \u00c9g veit vel a\u00f0<br>fagmenn \u00ed \u00feeirri grein vita \u00feetta, en alltaf er reynzlan \u00f3l\u00fdgnust.<br>\u00c9g hygg, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 margt l\u00edkt me\u00f0 \u00feeim fr\u00e6ndum Boga b\u00f3nda \u00e1 L\u00e1gafelli og Fossb\u00e6ndum \u00ed M\u00fdrdal \u00ed<br>b\u00faskaparh\u00e1ttum, hags\u00fdnir og mj\u00f6g vandvirkir me\u00f0 s\u00ednar jar\u00f0ab\u00e6tur, og \u00fe\u00f3 \u00feeir s\u00e9u a\u00f0 mestu leyti<br>bara sj\u00e1lfmennta\u00f0ir, \u00fe\u00e1 vita \u00feeir hva\u00f0 klukkan sl\u00e6r me\u00f0 b\u00faskapinn, bera vel og snemma \u00e1 t\u00fanin,<br>beita ekki \u00e1 vorin \u00fea\u00f0 af \u00feeim, sem sl\u00e1 \u00e1 fyrst, og tvisvar e\u00f0a \u00ferisvar, og byrja sl\u00e1ttinn me\u00f0 \u00feeim allra<br>fyrstu. Svona eiga p\u00f3star a\u00f0 vera, og sem betur fer eru margir b\u00e6ndur \u00fea\u00f0 \u00ed \u00feessum pl\u00e1ssum og v\u00ed\u00f0a<br>\u00e1 landinu, en \u00fev\u00ed mi\u00f0ur eru hinir allt of margir enn, sem ekki athuga \u00feetta o.fl. sem skyldi, s\u00e9rstaklega<br>\u00feetta me\u00f0 sl\u00e1ttinn.<br>S\u00ed\u00f0an einyrkjab\u00faskapurinn byrja\u00f0i og ekki er um vinnumenn a\u00f0 tala, \u00fe\u00e1 hafa margir b\u00e6ndur haga\u00f0<br>svo til n\u00fdjum h\u00fasabyggingum sem til heyra heyi og skepnum, a\u00f0 einn ma\u00f0ur geti gegnt sama<br>skepnufj\u00f6lda og tveir til \u00fer\u00edr menn \u00ed fyrri daga. \u00deetta fyrirkomulag sparar mannahald og peninga a\u00f0<br>vetrinum til, og skepnunum l\u00ed\u00f0ur betur, og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega k\u00fanum og gera meira gagn \u00feegar \u00fe\u00e6r geta<br>t.d. r\u00e1\u00f0i\u00f0 hven\u00e6r \u00fe\u00e6r drekka, og hven\u00e6r ekki, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e6r vilja hafa s\u00ednar kreddur og \u00fearf \u00fe\u00e1<br>gegningarma\u00f0urinn ekki a\u00f0 h\u00f6kta yfir \u00fev\u00ed, ef hann er a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti b\u00fainn me\u00f0 fj\u00f3sverkin.<br>Menn eiga a\u00f0 l\u00e6ra hver af \u00f6\u00f0rum og alltaf eru menn a\u00f0 l\u00e6ra af reynzlunni, \u00fe\u00f3 a\u00f0 m\u00f6nnum gangi<br>misjafnlega a\u00f0 framkv\u00e6ma \u00fea\u00f0, sem \u00feeir sj\u00e1 og heyra og l\u00e6ra, en \u00fea\u00f0 hefir n\u00fa alltaf veri\u00f0, svo me\u00f0<br>mennina, a\u00f0 \u00f6\u00f0rum er gefi\u00f0 \u00feetta og hinum hitt, en a\u00f0al atri\u00f0i\u00f0 er, a\u00f0 allir, sem hafa heilsu b\u00e6\u00f0i<br>karlmenn og kvenmenn, vinni vel me\u00f0an dagur er, \u00fev\u00ed n\u00f3ttin kemur \u00fe\u00e1 enginn getur unni\u00f0. S\u00fa<br>kenning ver\u00f0ur alltaf s\u00edgild.\u201c<br>Svo b\u00ed\u00f0um vi\u00f0 n\u00e6stu manna til morguns.<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, laugardaginn 4. n\u00f3vember 1950<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi \u00ed M\u00fdrdal r\u00e6\u00f0ir h\u00e9r um fj\u00e1rskiptin:<br>S\u00ed\u00f0an ni\u00f0urskur\u00f0ur h\u00f3fst h\u00e9r \u00e1 landi, vegna m\u00e6\u00f0iveikinnar \u00ed sau\u00f0f\u00e9na\u00f0i, hefir m\u00e9r alltaf \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0<br>mj\u00f6g varas\u00f6m r\u00e1\u00f0st\u00f6fun a\u00f0 hafa fj\u00e1rskiptin \u00e1 sama hausti og ni\u00f0ur er skori\u00f0, \u00fea\u00f0 hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 vera<br>sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0 regla a\u00f0 flytja ekki inn \u00ed \u00fea\u00f0 h\u00e9ra\u00f0 n\u00fdjan fj\u00e1rstofn fyrr en a\u00f0 \u00e1ri li\u00f0nu eftir ni\u00f0urskur\u00f0, \u00fev\u00ed<br>v\u00ed\u00f0ast hagar svo til \u00e1 landinu, b\u00e6\u00f0i \u00ed afr\u00e9ttum, hei\u00f0um, og eldhraunum, a\u00f0 eftirlegu- og fl\u00f6kkukindur<br>eru a\u00f0 koma fram eftir \u00f6llum vetri, e\u00f0a ganga \u00fati sumsta\u00f0ar, og \u00e6tti \u00fev\u00ed meira a\u00f0 segja a\u00f0 fyrirskipa<br>leitir a\u00f0 vor- og haustlagi, milli fj\u00e1rskipta svo a\u00f0 tryggt v\u00e6ri, a\u00f0 engin kind g\u00e6ti veri\u00f0 til \u00ed pl\u00e1ssinu af<br>gamla fj\u00e1rstofninum, \u00feegar n\u00fdi fj\u00e1rstofninn er fluttur inn \u00ed h\u00e9ra\u00f0i\u00f0. Aflei\u00f0ing \u00feessara mistaka hefir n\u00fa<br>\u00ed haust komi\u00f0 \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 Einholtum \u00ed Hraunhreppi \u00ed M\u00fdras\u00fdslu, a\u00f0 fl\u00f6kku e\u00f0a eftirlegukind hefir komizt<br>saman vi\u00f0 n\u00fdja fj\u00e1rstofninn, og er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 fyrir sig hj\u00e1 m\u00f6nnum, sem eru svo samviskusamir, a\u00f0 \u00feeir<br>hika ekki vi\u00f0 a\u00f0 ey\u00f0a fj\u00e1rstofninum ef kindur af fyrra fj\u00e1rstofninum hafa komizt saman vi\u00f0 \u00feann n\u00fdja.<br>En m\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 hef\u00f0i ekki veri\u00f0 nema sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0 hyggindi a\u00f0 sl\u00e1 alveg varnaglann, og treysta ekki \u00e1<br>\u00fea\u00f0, a\u00f0 allir menn v\u00e6ru jafn samviskusamir, a\u00f0 segja til me\u00f0 \u00fea\u00f0 ef kind sl\u00e6ddist af fyrra<br>fj\u00e1rstofninum saman vi\u00f0 \u00feann n\u00fdja, og eiga \u00fe\u00e1 \u00e1 h\u00e6ttu a\u00f0 n\u00fdi fj\u00e1rstofninn yr\u00f0i \u00fe\u00e1 tafarlaust skorinn<br>ni\u00f0ur.<br>\u00dea\u00f0 er ekki ofm\u00e6lt \u00fe\u00f3 a\u00f0 ma\u00f0ur segi \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er mikil freistni fyrir menn sem \u00ed \u00fea\u00f0 komast, og<br>g\u00e6ti l\u00edka heppnast a\u00f0 smitun hef\u00f0i ekki or\u00f0i\u00f0, ef kindin reyndist hraust, og \u00fe\u00f3 h\u00fan hef\u00f0i ekki fari\u00f0<br>undir ranns\u00f3kn n.l. ef kindinni v\u00e6ri eytt heima \u00e1n \u00feess a\u00f0 gefa \u00fea\u00f0 upp. \u00dea\u00f0 sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 sagt,<br>er ekki meira en \u00fdmislegt anna\u00f0, sem fram kemur \u00ed mannlegum breyskleika, og \u00feegar \u00far v\u00f6ndu er a\u00f0<br>r\u00e1\u00f0a, \u00fe\u00e1 er alltaf hyggilegra a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed verra, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a ska\u00f0ar ekki.<br>M\u00e1lt\u00e6ki\u00f0 segir, betra er seint en aldrei. \u00dea\u00f0 \u00e6tti \u00fev\u00ed, me\u00f0 allt \u00fea\u00f0 sau\u00f0f\u00e9, sem enn er \u00f3eytt \u00ed \u00feeim<br>h\u00e9ru\u00f0um landsins, sem til stendur a\u00f0 ni\u00f0urskur\u00f0ur ver\u00f0i \u00e1 eldra fj\u00e1rstofninum, a\u00f0 leyfa alls ekki<br>fj\u00e1rskipti sama hausti\u00f0 og ni\u00f0ur er skori\u00f0, e\u00f0a ekki fyrr en a\u00f0 \u00e1ri li\u00f0nu, \u00ed \u00feeirri von, a\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed g\u00e6ti<br>heppnast a\u00f0 m\u00e6\u00f0iveikin f\u00e6ri ekki n\u00fdja hringfer\u00f0 um h\u00e9ru\u00f0 landsins.\u201c<br>Starka\u00f0ur gamli.<br><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1951<\/h2>\n\n\n\n<p>\u00deetta \u00e1r var Sveinn st\u00f3rt\u00e6kur \u00ed skrifum s\u00ednum, en \u00fe\u00e1 birtust 14 pistlar eftir hann, allir \u00ed<br>T\u00edmanum. Allir voru \u00feeir \u00ed greinaflokknum Ba\u00f0stofuhjal undir umsj\u00f3n Starka\u00f0s gamla.<br>Umfj\u00f6llunarefnin eru fj\u00f6lbreytt; m.a. fr\u00e1f\u00e6rur, ve\u00f0urvit hrossa, mikilv\u00e6gi fj\u00e1rhunda,<br>jar\u00f0arfararsi\u00f0ir og b\u00e1lstofur, sameining prestakalla og f\u00e6kkun presta, \u00e1setning a\u00f0 hausti og<br>heyleysi, st\u00e6r\u00f0 barnask\u00f3la, \u00e1stand fj\u00e1rr\u00e9tta, frumb\u00fdlings\u00e1rin \u00e1 Lei\u00f0velli og gagnsemi selspiks<br>vi\u00f0 magapest, flutningur \u00e1 timbri \u00fat yfir Sand a\u00f0 Fossi, grei\u00f0vikni, kart\u00f6flur\u00e6ktun og uppeldi.<br><br><em>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 26. jan\u00faar 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi \u00e1 h\u00e9r fr\u00e1s\u00f6gn og huglei\u00f0ingu um fr\u00e1f\u00e6rur og fj\u00e1rrekstur og m\u00e6list honum<br>svo:<br>\u201e\u00cd \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0 er fr\u00e1f\u00e6rur voru stunda\u00f0ar h\u00e9r \u00e1 landi, var a\u00f0fer\u00f0in vi\u00f0 \u00fea\u00f0 h\u00f6f\u00f0 \u00e1 \u00fdmsan h\u00e1tt: Stundum<br>voru l\u00f6mbin heft og setin heima, en \u00e6rnar \u00fe\u00e1 reknar \u00fea\u00f0 langt fr\u00e1, a\u00f0 jarmi\u00f0 g\u00e6ti ekki heyrzt \u00e1 milli,<br>og \u00feegar t\u00edmi var kominn til a\u00f0 koma me\u00f0 \u00e6rnar heim til a\u00f0 mj\u00f3lka \u00fe\u00e6r, voru l\u00f6mbin rekin \u00ed h\u00fas og<br>byrg\u00f0 yfir n\u00f3ttina. Oftast voru \u00fe\u00e1 \u00e6rnar byrg\u00f0ar l\u00edka annars sta\u00f0ar, frameftir n\u00f3ttinni og fari\u00f0 svo<br>me\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00e1 haga svona kl. 5 a\u00f0 morgni og komi\u00f0 me\u00f0 \u00fe\u00e6r heim um kl. 8 \u2013 9, til a\u00f0 mj\u00f3lka \u00fe\u00e6r. Svo<br>var fari\u00f0 aftur me\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00e1 haga og seti\u00f0 yfir \u00feeim fram undir kv\u00f6ldi\u00f0, en strax \u00feegar \u00e6rnar voru farnar<br>voru l\u00f6mbin heft aftur og l\u00e1tin \u00fat og \u00feeirra g\u00e6tt um daginn. \u00deetta gekk svona til \u00ed nokkra daga, \u00fear til<br>l\u00f6mbin voru rekin \u00e1 fjall, sem kalla\u00f0 var. \u00de\u00e1 var l\u00edka h\u00e6tt a\u00f0 byrgja \u00e6rnar og sitja \u00fe\u00e6r, en svo smala\u00f0<br>tvisvar \u00e1 dag til a\u00f0 mj\u00f3lka \u00fe\u00e6r \u00ed b\u00e6\u00f0i m\u00e1l.<br>Hin a\u00f0fer\u00f0in vi\u00f0 fr\u00e1f\u00e6rur var s\u00fa, a\u00f0 l\u00f6mbin voru bara l\u00e1tin \u00fat \u00far r\u00e9ttinni, og \u00fe\u00e1 l\u00edka ef voru \u00e6r, sem<br>ekki \u00e1tti a\u00f0 f\u00e6ra fr\u00e1 og geldar kindur ef til voru. \u00deegar b\u00fai\u00f0 var a\u00f0 \u00feessu \u00f6llu og ekki var or\u00f0i\u00f0 eftir \u00ed<br>r\u00e9ttinni nema \u00e6rnar, sem f\u00e6rt var fr\u00e1 og allir voru tilb\u00fanir, sem \u00e1ttu a\u00f0 reka, var fari\u00f0 af sta\u00f0 me\u00f0<br>lambah\u00f3pinn og \u00fe\u00e6r kindur, sem \u00e1ttu a\u00f0 fara me\u00f0. H\u00f6f\u00f0u \u00fe\u00e6r forustuna fyrir l\u00f6mbunum og var<br>vanalega h\u00e6gra a\u00f0 reka l\u00f6mbin \u00feegar fullor\u00f0i\u00f0 f\u00e9 var reki\u00f0 me\u00f0. Svo var h\u00f3purinn rekinn, me\u00f0 sm\u00e1<br>hv\u00edldum, \u00e1 fjall \u2013 til hei\u00f0a e\u00f0a afr\u00e9tta. \u00deegar komi\u00f0 var me\u00f0 reksturinn \u00fea\u00f0 langt \u00ed burtu, a\u00f0 s\u00fdnt var,<br>a\u00f0 l\u00f6mbin mundu ekki sleppa og sn\u00faa til baka, \u00fe\u00e1 var \u00e1num hleypt \u00fat \u00far r\u00e9ttinni og ekki byrg\u00f0ar e\u00f0a<br>setnar a\u00f0 r\u00e1\u00f0i, heldur bara smala\u00f0 kv\u00f6lds og morgna til a\u00f0 mj\u00f3lka \u00fe\u00e6r. \u00deessi a\u00f0fer\u00f0 vi\u00f0 fr\u00e1f\u00e6rur t\u00f3k<br>miki\u00f0 fyrr af og var betri me\u00f0fer\u00f0 \u00e1 \u00e1num, og enda l\u00edka \u00e1 l\u00f6mbunum, s\u00e9rstaklega \u00ed rigningat\u00ed\u00f0.<br>En oft vildi \u00fea\u00f0 ganga \u00ed br\u00f6sum a\u00f0 koma l\u00f6mbunum fr\u00e1 r\u00e9ttinni og m\u00f6mmum s\u00ednum, og \u00fear sem svo<br>haga\u00f0i til, a\u00f0 bratti v\u00e6ri \u00e1 a\u00f0ra h\u00f6nd a\u00f0 byrja me\u00f0, vildu l\u00f6mbin s\u00e6kja \u00e1 brattann og ef eitt lamb n\u00e1\u00f0i<br>\u00fev\u00ed, \u00fe\u00e1 gat \u00fea\u00f0 or\u00f0i\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 fleiri slyppu og sneru til baka, og allt k\u00e6mist \u00fe\u00e1 \u00ed uppn\u00e1m og<br>vandr\u00e6\u00f0i. \u00dea\u00f0 \u00feurfti b\u00e6\u00f0i lag og snarr\u00e6\u00f0i til \u00feess a\u00f0 ekki f\u00e6ri svona, og a\u00f0 vera \u00e1 li\u00f0legum hestum.<br>Skal \u00e9g n\u00fa sk\u00fdra \u00fea\u00f0 me\u00f0 einu d\u00e6mi.<br>\u00deegar \u00e9g bj\u00f3 \u00ed \u00c1sum, f\u00e6r\u00f0i \u00e9g fr\u00e1 100 \u2013 150 \u00e1m. \u00cd Skaft\u00e1rtungunni var \u00fea\u00f0 sj\u00e1lfsagt. \u00dear ger\u00f0u \u00e6r<br>meira gagn en annars sta\u00f0ar \u00ed s\u00fdslunni og \u00fe\u00f3 v\u00ed\u00f0ar v\u00e6ri leita\u00f0. Venjulegast br\u00faka\u00f0i \u00e9g s\u00ed\u00f0ar nefndu<br>a\u00f0fer\u00f0ina me\u00f0 fr\u00e1f\u00e6rur, og kem \u00e9g n\u00fa me\u00f0 d\u00e6mi\u00f0:<br>\u00c9g \u00e1tti lengi bleika hryssu, sem var viljug og li\u00f0ug eins og hj\u00f3l, \u00e9g passa\u00f0i \u00fev\u00ed a\u00f0 vera \u00fear vi\u00f0<br>lambah\u00f3pinn, sem mest var h\u00e6ttan a\u00f0 \u00feau slyppu, \u00fev\u00ed \u00fear haga\u00f0i svo til a\u00f0 bratti var d\u00e1l\u00edtill \u00e1 a\u00f0ra<br>h\u00f6nd a\u00f0 byrja me\u00f0, og rei\u00f0 \u00e9g \u00fe\u00e1 alltaf bleiku hryssunni. \u00deetta heppna\u00f0ist allt pr\u00fd\u00f0ilega \u00ed m\u00f6rg \u00e1r, en<br>svo var \u00fea\u00f0 n\u00fa einu sinni, a\u00f0 ungur vinnuma\u00f0ur, sem var b\u00fainn a\u00f0 vera hj\u00e1 m\u00e9r \u00ed m\u00f6rg \u00e1r, keypti s\u00e9r<br>hest, vitlausan \u00ed \u00f3leti, og \u00ed \u00feetta skipti rei\u00f0 hann \u00feessum hesti s\u00ednum. \u00c9g held svona af h\u00e1lfger\u00f0u<br>monti, setti hann sig \u00e1 \u00feann sta\u00f0, sem \u00e9g var vanur a\u00f0 vera, vi\u00f0 lambareksturinn. M\u00e9r leizt n\u00fa strax<br>illa \u00e1 \u00feetta, \u00fev\u00ed \u00e9g vissi a\u00f0 drengurinn var stir\u00f0ur \u00ed sn\u00faningum, en gat n\u00fa ekki veri\u00f0 a\u00f0 reka hann \u00e1<br>annan sta\u00f0, og hann \u00fe\u00e1 svona vel r\u00ed\u00f0andi. En hvernig f\u00f3r?<br>\u00dea\u00f0 skal \u00e9g n\u00fa segja ykkur: \u00deegar vi\u00f0 erum b\u00fain a\u00f0 reka l\u00f6mbin svona \u00ed 5 \u2013 10 m\u00edn\u00fatur, fara \u00feau \u00ed<br>kringum piltinn eins og staur, og \u00feegar hann \u00e6tlar a\u00f0 r\u00ed\u00f0a fyrir \u00feau \u00fe\u00e1 stekkur kl\u00e1rinn beina lei\u00f0 \u00fat \u00ed<br>ve\u00f0ri\u00f0, og l\u00f6mbin \u00fearna \u00fat \u00ed allar \u00e1ttir og til baka. Var n\u00fa a\u00f0 byrja me\u00f0 vi\u00f0 ekkert r\u00e1\u00f0i\u00f0. Skipa\u00f0i \u00e9g n\u00fa<br>fyrir a\u00f0 l\u00e1ta l\u00f6mbin fara eins og \u00feau vildu, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fdddi ekkert anna\u00f0 \u00ed bili, nema a\u00f0 varna \u00feeim<br>heim. Svo \u00feegar \u00feau voru b\u00fain a\u00f0 hlaupa af s\u00e9r mesta sprettinn og farin a\u00f0 spekjast, \u00fe\u00e1 f\u00f3rum vi\u00f0 a\u00f0<br>reyna a\u00f0 lunka \u00feau \u00e1fram og koma \u00feeim saman aftur. \u00deetta heppna\u00f0ist me\u00f0 t\u00edmanum. F\u00f3r \u00e9g n\u00fa \u00e1<br>minn vana sta\u00f0, en l\u00e9t vinnumanninn fara \u00e1 \u00feann sta\u00f0, sem minnst reyndi \u00e1, f\u00f3r n\u00fa allt vel \u00far \u00feessu.<br>\u00c9g veit vel, a\u00f0 \u00feetta d\u00e6mi skilja allir, bl\u00e1tt \u00e1fram. En ef \u00fea\u00f0 er athuga\u00f0 \u00e1 brei\u00f0ari grundvelli, \u00fe\u00e1 eru<br>svona d\u00e6mi alls sta\u00f0ar \u00ed l\u00edfinu, \u00ed hva\u00f0a st\u00e9tt og st\u00f6\u00f0u sem ma\u00f0urinn er, hvort \u00fea\u00f0 er fyrir einstakling<br>e\u00f0a f\u00e9l\u00f6g, a\u00f0 ef vandas\u00f6mustu s\u00e6tin eru illa skipu\u00f0, \u00fe\u00e1 fer allt \u00fat \u00ed ve\u00f0ur og vind eins og l\u00f6mbin \u00ed<br>d\u00e6minu. Og m\u00e1 \u00fe\u00e1 vanalega \u00feakka fyrir, ef h\u00e6gt er a\u00f0 laga \u00feau mist\u00f6k me\u00f0 l\u00f6ngum t\u00edma og betri<br>m\u00f6nnum, eins og d\u00e6mi\u00f0 l\u00edka s\u00fdnir.<br>\u00c1\u00f0ur en dilkasalan kom til s\u00f6gunnar, voru fr\u00e1f\u00e6rur l\u00edfsnau\u00f0syn fyrir f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu en gott er a\u00f0<br>\u00feetta hefur breytzt \u00ed betra horf, \u00fev\u00ed n\u00fa v\u00e6ri ekki f\u00f3lk til \u00feess \u00ed sveitunum a\u00f0 mj\u00f3lka \u00e6r.\u201c<br>H\u00e9r er \u00fe\u00e1 fr\u00e1f\u00e6ru\u00fe\u00e6tti Sveins loki\u00f0 og \u00fear me\u00f0 erindi hans \u00ed \u00feetta sinn.<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, laugardaginn 3. febr\u00faar 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi r\u00e6\u00f0ir h\u00e9r um skepnurnar s\u00ednar, ve\u00f0urskyn \u00feeirra og fleira:<br>\u201e\u00dea\u00f0 er alkunna \u00e1 me\u00f0al manna, sem hafa alizt upp me\u00f0 skepnum og haft \u00fea\u00f0 l\u00edfstarf a\u00f0 b\u00faa me\u00f0<br>\u00feeim, a\u00f0 flestum d\u00fdrum, b\u00e6\u00f0i t\u00f6mdum og \u00f3t\u00f6mdum, er me\u00f0skapa\u00f0 a\u00f0 finna \u00e1 s\u00e9r ve\u00f0urbreytingar.<br>Svo eru hestar, \u00e9g tala n\u00fa ekki um \u00fatig\u00f6nguhross, fara a\u00f0 hama sig undir \u00f3ve\u00f0ur, kulda og illvi\u00f0ri. \u00deau<br>fara a\u00f0 draga sig saman og hama sig undan \u00feeirri \u00e1tt, sem hann er a\u00f0 gr\u00f3a upp \u00ed. Stundum finna \u00feau<br>\u00feetta svo flj\u00f3tt \u00e1 s\u00e9r, a\u00f0 \u00fea\u00f0 getur muna\u00f0 allt a\u00f0 d\u00e6gri \u00e1\u00f0ur en \u00f3ve\u00f0ri\u00f0 skellur \u00e1 og fara \u00feau \u00fe\u00e1 aftur<br>\u00e1 haga anna\u00f0 veifi\u00f0, og svo aftur a\u00f0 hama sig, e\u00f0a sitt \u00e1 hva\u00f0, \u00feanga\u00f0 til \u00f3ve\u00f0ri\u00f0 skellur \u00e1. En svo<br>finna \u00feau l\u00edka alveg eins \u00e1 s\u00e9r ver\u00f0urbreytingar til batna\u00f0ar, \u00fev\u00ed oft \u00e1\u00f0ur en slagvi\u00f0ri e\u00f0a hr\u00ed\u00f0in<br>minnkar og ekki er sj\u00e1anlegt a\u00f0 nein breyting s\u00e9 \u00ed a\u00f0sigi, \u00fe\u00e1 kannske allt \u00ed einu eru \u00feau b\u00fain a\u00f0 dreifa<br>s\u00e9r \u00e1 haga, og \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 segin saga, a\u00f0 hann er a\u00f0 sn\u00faa s\u00e9r og batna ve\u00f0ur. Sama sagan er me\u00f0<br>sau\u00f0f\u00e9\u00f0, og kem \u00e9g a\u00f0 \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ar.<br>Einu sinni var \u00fea\u00f0 \u00ed \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungum a\u00f0 \u00e1li\u00f0nu hausti, a\u00f0 rau\u00f0 hryssa, sem pabbi \u00e1tti og \u00e9g s\u00ed\u00f0ar,<br>var komin inn \u00ed hesth\u00fas snemma \u00e1 degi \u00ed g\u00f3\u00f0u ve\u00f0ri, lengst innan \u00far h\u00f6gum fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum hrossum, \u00fev\u00ed<br>j\u00f6r\u00f0 var au\u00f0 og ekki fari\u00f0 a\u00f0 gefa, nema k\u00fam. Fyrst h\u00e9lt ma\u00f0ur n\u00fa a\u00f0 eitthva\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 hryssunni,<br>enda var h\u00fan aumingjaleg, en svo var ekki. \u00de\u00f3 vildi h\u00fan ekki fara \u00fat. Var h\u00fan \u00fev\u00ed l\u00e1tin eiga sig og<br>gefinn heybiti, en morguninn efitr var komi\u00f0 nor\u00f0an b\u00e1l og h\u00e9lzt \u00fea\u00f0 k\u00f3lgukast \u00ed h\u00e1lfan m\u00e1nu\u00f0, og<br>eitthva\u00f0 snj\u00f3a\u00f0i l\u00edka. \u00deetta var \u00fe\u00e1 \u00fea\u00f0, sem Rau\u00f0ka gamla fanna \u00e1 s\u00e9r.<br>\u00deegar \u00e9g bj\u00f3 \u00ed \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungum flutti \u00e9g gamla b\u00e6inn ne\u00f0an af Eldvatnsbakkanum og bygg\u00f0i<br>n\u00fdtt timburh\u00fas \u00e1 \u00feeim fallegasta sta\u00f0, sem til er \u00ed \u00c1sum og \u00fe\u00f3 v\u00ed\u00f0ar s\u00e9 leita\u00f0. Hvergi \u00e1 bygg\u00f0u b\u00f3li hef<br>\u00e9g vi\u00f0 fjalllendi komi\u00f0, sem s\u00e9st eins vel til ve\u00f0urs \u00ed allar \u00e1ttir, og aldrei var \u00fear a\u00f0fenni \u00ed byljum. \u00dat<br>um gluggana gat ma\u00f0ur s\u00e9\u00f0 a\u00f0 \u00f6llum beitarh\u00fasum, sem voru \u00fe\u00f3 sitt \u00ed hvorri \u00e1ttinni og langt \u00ed burtu<br>fr\u00e1 b\u00e6num, \u00fev\u00ed svo haga\u00f0i \u00fear til me\u00f0 haga, a\u00f0 \u00feeirra var langtum betri not me\u00f0 \u00fev\u00ed m\u00f3ti. \u00dea\u00f0 var<br>merkilegt \u00e1 stundum \u00ed byljum og hr\u00ed\u00f0arve\u00f0rum, \u00feegar f\u00e9\u00f0 f\u00f3r a\u00f0 fara \u00fat \u00e1\u00f0ur en nokkku\u00f0 f\u00f3r a\u00f0 batna<br>ve\u00f0ri\u00f0. \u00dea\u00f0 var segin saga, a\u00f0 \u00fe\u00e1 var \u00fea\u00f0 r\u00e9tt \u00e1 eftir a\u00f0 hann sneri s\u00e9r og batna\u00f0i ve\u00f0ri\u00f0, og \u00fe\u00f3 var<br>\u00fea\u00f0 merkilegast vi\u00f0 \u00feetta, a\u00f0 n\u00e1kv\u00e6mlega f\u00f3r f\u00e9\u00f0 \u00fat \u00e1 s\u00f6mu m\u00edn\u00fatu \u00ed \u00f6llum h\u00fasunum, \u00fe\u00f3 svona v\u00e6ri<br>langt \u00e1 milli \u00feeirra, og ekki s\u00e6ist fr\u00e1 einu h\u00fasinu til annars. \u00dea\u00f0 sau\u00f0f\u00e9, sem alltaf er haft vi\u00f0 opi\u00f0 h\u00fas,<br>liggur alltaf inni \u00ed vondum ve\u00f0rum, en \u00f6\u00f0ruv\u00edsi er me\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00e9, sem alltaf er byrgt. Ef svo vill til, a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>s\u00e9 vi\u00f0 opi\u00f0 h\u00fas, \u00fe\u00e1 skal \u00fea\u00f0 alltaf liggja \u00fati, hva\u00f0 vont sem ve\u00f0ri\u00f0 er. Annars er \u00fea\u00f0 oftast svo, a\u00f0 \u00fear<br>sem sau\u00f0f\u00e9 er vi\u00f0 opi\u00f0 h\u00fas, a\u00f0 s\u00f6mu f\u00e1ar kindur liggja \u00fati fyrir dyrum \u00ed g\u00f3\u00f0u ve\u00f0ri en inni fyrir dyrum \u00ed<br>vondum ve\u00f0rum, og l\u00edkast til eru \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e6r kindur helzt, sem finna \u00e1 s\u00e9r ve\u00f0urbreytinguna, sem a\u00f0<br>framan getur, l\u00edkt og forustusau\u00f0ir, sem voru v\u00ed\u00f0a \u00feekktir fyrir tilfinningag\u00e1fur.<br>\u00cd \u00c1sum er b\u00e6\u00f0i gagn og gaman a\u00f0 eiga sau\u00f0f\u00e9, \u00fear \u00feurfti aldrei reka kv\u00ed\u00e6r fr\u00e1 kv\u00edum. \u00de\u00e6r m\u00e1ttu r\u00e1\u00f0a<br>\u00fevi \u00ed hva\u00f0a \u00e1tt \u00fe\u00e6r f\u00f3ru, og s\u00ed\u00f0la sumars l\u00e1gu \u00fe\u00e6r oft lengi \u00e1 b\u00f3linu vi\u00f0 f\u00e6rigrindurnar, og merkilegt<br>var a\u00f0 sj\u00e1 \u00fea\u00f0, \u00feegar \u00fe\u00e6r st\u00f3\u00f0u upp og r\u00e1su\u00f0u burtu \u00ed hagann, a\u00f0 alltaf fylgdu \u00fe\u00e6r \u00e1ttinni, t.d. v\u00e6ri<br>hann \u00e1 austan, \u00fe\u00e1 f\u00f3ru \u00fe\u00e6r austan megin, en ef \u00fe\u00e6r breyttu \u00fat af \u00fevi og f\u00f3ru vestur \u00far e\u00f0a nor\u00f0ur, \u00fe\u00e1<br>br\u00e1st \u00fea\u00f0 ekki, a\u00f0 \u00e1 n\u00e6sta d\u00e6gri f\u00f3r hann \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt, og undir nor\u00f0an\u00e1tt vildu \u00fe\u00e6r s\u00e6kja til hei\u00f0a. \u00dea\u00f0<br>bar mest \u00e1 \u00feessu \u00e1\u00f0ur en hann var kominn \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt. Svona var \u00feetta n\u00e6m tilfinning, sem ma\u00f0ur gat<br>miki\u00f0 treyst \u00e1.<br>Vi\u00f0 f\u00e1a atvinnu kemur meiri mannamunur fram hj\u00e1 ungum m\u00f6nnum en vi\u00f0 sau\u00f0fj\u00e1rhir\u00f0ingu. Sumir<br>menn, sem hafa \u00fe\u00f3 veri\u00f0 vi\u00f0 fj\u00e1rhir\u00f0ingu, hafa hvorki geta\u00f0 n\u00e9 vilja\u00f0, vani\u00f0 fj\u00e1rhundinn sinn, l\u00e1ta<br>hann va\u00f0a \u00e1 undan s\u00e9r, \u00fear sem f\u00e9\u00f0 \u00e1tti a\u00f0 vera kyrrt og r\u00f3legt, og ef \u00feeir voru \u00ed kindaleit, \u00fe\u00e1 l\u00e1ti\u00f0<br>hundinn fara \u00fea\u00f0 langt \u00e1 undan s\u00e9r, a\u00f0 ma\u00f0urinn kannske s\u00e1 aldrei \u00fe\u00e6r kindur, sem stygg\u00f0ust vi\u00f0<br>hundinn eitthva\u00f0 \u00fat \u00ed buskann, kannske \u00fat \u00ed sk\u00f6ru\u00f0 v\u00f6tn og dr\u00e1pu sig. Svona fj\u00e1rmennska var<br>h\u00f6rmuleg, en sem betur f\u00f3r voru \u00feeir fleiri, sem h\u00f6gu\u00f0u s\u00e9r eins og menn, l\u00e9tu hundinn sinn skilja<br>\u00fea\u00f0, hven\u00e6r hann \u00e1tti a\u00f0 vera \u00e1 eftir \u00feeim, og hven\u00e6r hann m\u00e1tti vera \u00e1 undan \u00feeim o.s.frv.<br>F\u00e1tt var eins nau\u00f0synlegt vi\u00f0 sau\u00f0fj\u00e1rhir\u00f0ingu eins og a\u00f0 hafa g\u00f3\u00f0a og vel vanda hunda, og f\u00e1tt var<br>eins ska\u00f0legt vi\u00f0 fj\u00e1rhir\u00f0inguna eins og a\u00f0 hafa illa vanda hunda. \u00deeir f\u00f3ru oft illa me\u00f0 f\u00e9\u00f0, og g\u00e1tu<br>veri\u00f0 beinl\u00ednis h\u00e6ttulegir f\u00e9nu fyrir \u00f3vana\u201c.<br>\u00cd svona fr\u00e1s\u00f6gnum opnast inns\u00fdn \u00ed \u00feann heim, sem opinn stendur \u00feeim, sem lifa me\u00f0 h\u00fasd\u00fdrunum,<br>hir\u00f0a \u00feau og g\u00e6ta \u00feeirra. \u00dear er margt merkilegt athugunarefni gl\u00f6ggum huga.<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 30. mars 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar h\u00e9r um jar\u00f0arfararsi\u00f0i \u00ed dag:<br>\u201e\u00cd ba\u00f0stofu T\u00edmans skrifa\u00f0i \u00e9g grein 16. j\u00fal\u00ed 1949, er fjalla\u00f0i um jar\u00f0arfararsi\u00f0i, b\u00e1lstofuna o.fl. En \u00fear<br>sem \u00e9g hef ekki or\u00f0i\u00f0 var vi\u00f0 a\u00f0 fleiri hafi teki\u00f0 til m\u00e1ls \u00ed ba\u00f0stofunni um \u00feetta efni, og \u00feetta \u00fe\u00f3 langt<br>um li\u00f0i\u00f0, og m\u00e1li\u00f0 athyglisvert \u00e1 margan h\u00e1tt, \u00fe\u00e1 langar mig til a\u00f0 taka enn til m\u00e1ls um sama efni.<br>\u00dea\u00f0 er ekki nema gott og blessa\u00f0 a\u00f0 breyta \u00fataf g\u00f6mlum venjum og taka n\u00fdjar \u00ed sta\u00f0inn, sem betur<br>fara, en halda \u00fev\u00ed gamla me\u00f0an ekki finnst anna\u00f0 betra. \u00deessi \u00fer\u00f3un \u00ed l\u00edfinu og lifna\u00f0arh\u00e1ttum manna<br>er og ver\u00f0ur alltaf s\u00edgild. Kyrrsta\u00f0a \u00fe\u00fd\u00f0ir afturf\u00f6r, ef ekki beinl\u00ednis, \u00fe\u00e1 \u00f3beinl\u00ednis. \u00dea\u00f0 l\u00f6gm\u00e1l stendur<br>\u00f3hagga\u00f0.<br>S\u00fa breyting me\u00f0 jar\u00f0arfarir \u00ed sambandi vi\u00f0 b\u00e1lstofuna, er einn \u00fe\u00e1ttur \u00feessarar \u00fer\u00f3unar. \u00c9g hef veri\u00f0<br>vi\u00f0 nokkrar jar\u00f0arfarir me\u00f0 \u00feessum n\u00fdja si\u00f0, og hefir m\u00e9r fundizt munurinn mikill, s\u00e9rstaklega fyrir<br>n\u00e1komna a\u00f0standendur og raunar f\u00f3lki\u00f0 allt, sem vi\u00f0statt er, \u00fev\u00ed \u00feegar tjaldi\u00f0 fellur, m\u00e1 segja, a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>skilji \u00e1 milli l\u00edfs og dau\u00f0a, og sorgarath\u00f6fnin \u00fear me\u00f0 b\u00fain, hvort sem l\u00edki\u00f0 er brennt e\u00f0a jar\u00f0a\u00f0. En<br>me\u00f0 g\u00f6mlu a\u00f0fer\u00f0inni er \u00fe\u00e1 a\u00f0alsorgarstundin eftir, en me\u00f0 \u00feessari n\u00fdju a\u00f0fer\u00f0 er \u00feeirri sorgarstund<br>me\u00f0 \u00f6llu l\u00e9tt af a\u00f0standendunum, ef \u00feeir vilja, &#8211; svo og a\u00f0 standa yfir greftrun, hvernig sem ve\u00f0ur er.<br><br>Svo er l\u00edka sagt, a\u00f0 me\u00f0 \u00feessari n\u00fdju a\u00f0fer\u00f0 sparist a\u00f0 minnsta kosti helmingur kostna\u00f0ar vi\u00f0<br>jar\u00f0arfarir h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0. F\u00f3lk \u00e6tti l\u00edka a\u00f0 spara s\u00e9r st\u00f3ru kransakaupin. Fyrir \u00fe\u00e1,<br>sem vilja skreyta kisturnar, eru litlar, fallegar r\u00f3sir skemmtilegastar og \u00fe\u00e6r geta l\u00edka fylgt kistunni, en<br>st\u00f3ru kransarnir oft ekki, a\u00f0 minnsta kosti ver\u00f0ur a\u00f0 bera \u00fe\u00e1 s\u00e9r, og er \u00fe\u00e1 l\u00edti\u00f0 fengi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed nema<br>stauti\u00f0.<br>En eitt er \u00fea\u00f0 \u00ed sambandi vi\u00f0 b\u00e1lstofuna, sem \u00e9g kann ekki vi\u00f0, og vil s\u00e9rstaklega taka fram, og \u00fea\u00f0 er<br>\u00fea\u00f0, \u00feegar l\u00edkin eru brennd, a\u00f0 leifarnar \u2013 e\u00f0a askan, &#8211; er l\u00e1tin \u00ed stampa, sem til \u00feess eru ger\u00f0ir, en \u00e9g<br>vil l\u00e1ta \u00f6skuna \u00ed \u00fear til ger\u00f0ar \u00f6skjur. Stampar eru algengir undir allskonar d\u00f3t og matv\u00e6li, en \u00f6skjur<br>einungis undir \u00fea\u00f0, sem mest er vi\u00f0 haft, og svo \u00e6tti \u00feetta a\u00f0 vera, en efni\u00f0 m\u00e6tti au\u00f0vita\u00f0 vera<br>sama \u00ed \u00f6skjunum og st\u00f6mpunum. \u00cd loki\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 gr\u00f3pa gagns\u00e6ja pl\u00f6tu e\u00f0a \u00f3broth\u00e6tt gler, e\u00f0a efni,<br>sem geymt g\u00e6ti nafn \u00feess framli\u00f0na. \u00deetta, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 teki\u00f0 fram, er ekki af s\u00e9rvizku, heldur<br>beinl\u00ednis af tilfinningu fyrir \u00fev\u00ed, sem betur m\u00e1 fara, er fallegra og miki\u00f0 skemmtilegra.<br>Upp til sveita, \u00fear sem \u00feessi n\u00fdja a\u00f0fer\u00f0 getur ekki komi\u00f0 til greina um \u00f3fyrirsj\u00e1anlegan t\u00edma, m\u00e1<br>samt \u00e1 \u00fdmsan h\u00e1tt breyta til fr\u00e1 g\u00f6mlum venjum og taka upp n\u00fdja si\u00f0i, sem betri eru, t.d. \u00fea\u00f0, a\u00f0<br>h\u00e6tta a\u00f0 halda h\u00faskve\u00f0jur \u00ed heimah\u00fasum, en a\u00f0eins a\u00f0 lesa b\u00e6n og syngja s\u00e1lm, ef a\u00f0standendur<br>\u00f3ska \u00feess. \u00dea\u00f0 er oftast svo, a\u00f0 f\u00e6st af f\u00f3lkinu, sem fylgir \u00feeim l\u00e1tna til grafar, geti veri\u00f0 inni vegna<br>r\u00famleysis me\u00f0an h\u00faskve\u00f0jan er haldin og heyra \u00fev\u00ed ekki eitt einasta or\u00f0 af \u00fev\u00ed, sem presturinn segir,<br>ef hann \u00fearf a\u00f0 vera inni vegna ve\u00f0urs, og \u00feeir n\u00e1nustu \u00feess framli\u00f0na.<br>\u00deetta \u00fearf a\u00f0 breytast. F\u00f3lki\u00f0, sem fylgir vi\u00f0 jar\u00f0arf\u00f6r, \u00e6tti bara a\u00f0 fara beint til kirkjunnar, nema<br>\u00feeir, sem \u00feurfa a\u00f0 vera til a\u00f0sto\u00f0ar heima vi\u00f0, vandaf\u00f3lki\u00f0 o.s.frv. \u00cd kirkjunni heldur presturinn svo<br>s\u00edna r\u00e6\u00f0u og getur h\u00fan veri\u00f0 betri fyrir \u00fea\u00f0, a\u00f0 skipta henni ekki \u00ed tvennt, og allt f\u00f3lki\u00f0 heyrt hana. \u00cd<br>kirkjunni l\u00e6tur prestur syngja vi\u00f0eigandi s\u00e1lma eins og venja er, en svo \u00e6tti a\u00f0 tefja sem minnst vi\u00f0<br>gr\u00f6fina, hvorki me\u00f0 r\u00e6\u00f0um e\u00f0a of miklum s\u00e1lmas\u00f6ng.<br>Stundum eru leikmenn a\u00f0 halda r\u00e6\u00f0ur vi\u00f0 jar\u00f0arfarir, en undir flestum kringumst\u00e6\u00f0um \u00e6tti s\u00e1 si\u00f0ur<br>a\u00f0 leggjast ni\u00f0ur. Oftast geta \u00feeir ekkert sagt anna\u00f0 en \u00fea\u00f0, sem presturinn er b\u00fainn a\u00f0 segja, e\u00f0a<br>svipa\u00f0 \u00fev\u00ed, og er \u00fev\u00ed einungis til a\u00f0 tefja t\u00edmann, sem getur veri\u00f0 mj\u00f6g bagalegt, og jafnvel h\u00e6ttulegt \u00ed<br>vondum ve\u00f0rum, og eins a\u00f0 standa berh\u00f6f\u00f0a\u00f0ir vi\u00f0 greftrun \u00ed k\u00f3lgu.<br>\u00deetta vita prestarnir manna bezt, og sumir \u00feeirra hafa l\u00e1ti\u00f0 \u00ed lj\u00f3s svipa\u00f0a sko\u00f0un og h\u00e9r er haldi\u00f0<br>fram. \u00dea\u00f0 eru einmitt prestarnir og biskup landsins, sem \u00e6ttu a\u00f0 gangast fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 g\u00f6mlum venjum<br>\u00ed kristnum si\u00f0 s\u00e9 breytt \u00ed betra horf, \u00fear sem \u00fea\u00f0 \u00e1 betur vi\u00f0 og sj\u00e1anlegt er, a\u00f0 \u00f6llum<br>hluta\u00f0eigendum er fyrir beztu\u201c.<br>\u00dea\u00f0 er alltaf gott a\u00f0 stilla r\u00e6\u00f0um \u00ed h\u00f3f eins og \u00f6\u00f0ru, en \u00f3m\u00f6gulega get \u00e9g fellt mig vi\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 hafa<br>um, \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00f3vig\u00f0ir menn m\u00e6li nokkur kve\u00f0juor\u00f0 vi\u00f0 \u00fatf\u00f6r. M\u00e9r hefir virzt, a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00e6ri stundum mj\u00f6g<br>vel og hj\u00e1lpa\u00f0i til a\u00f0 gera ath\u00f6fnina \u00e1hrifameiri.<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>Timinn, 1. ma\u00ed 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi r\u00e6\u00f0ir h\u00e9r um fj\u00f6lda presta og starfsh\u00e6tti og prestssetur:<br>\u201e\u00deegar ma\u00f0ur talar og skrifar um samsteypu prestakalla, og f\u00e6kkun presta, \u00fe\u00e1 er e\u00f0lilegt svona \u00ed<br>flj\u00f3tu brag\u00f0i, a\u00f0 prestarnir felli sig ekki vi\u00f0 \u00feau or\u00f0, a\u00f0 f\u00e6kka prestum, enda hafa l\u00edka sumir prestar<br>skrifa\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, og a\u00f0 n\u00f3g flyttist af f\u00f3lkinu \u00far sveitunum, \u00fe\u00f3 a\u00f0 prestarnir fengju a\u00f0 vera \u00fear sem<br>flestir, og flj\u00f3tt \u00e1 liti\u00f0 er \u00fea\u00f0 h\u00e1rr\u00e9ttt. En \u00feegar ma\u00f0ur l\u00edtur \u00e1 allar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur, \u00fe\u00e1 kemur \u00ed lj\u00f3s, a\u00f0 svo<br>vel mennta\u00f0ir menn, sem prestarnir eru og kosta\u00f0ir af r\u00edkinu, hafa flestir langt of l\u00edti\u00f0 a\u00f0 starfa vi\u00f0 sitt<br>emb\u00e6tti. \u00dea\u00f0 er hvort tveggja: a\u00f0 \u00fea\u00f0 er vont fyrir unga menn, og \u00e1 bezta skei\u00f0i, hrausta og vel<br>mennta\u00f0a, a\u00f0 hafa ekki n\u00f3g a\u00f0 starfa, og eins fyrir r\u00edki\u00f0 sem kostar \u00fe\u00e1.<br>\u00deegar ma\u00f0ur ber saman emb\u00e6ttismenn \u00ed sveitunum, presta og l\u00e6kna, \u00fe\u00e1 kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00ed sumum<br>s\u00fdslum eru 4 \u2013 6 prestar \u00e1 m\u00f3ti einum l\u00e6kni. \u00dea\u00f0 segir sig sj\u00e1lft, a\u00f0 \u00feessi munur er \u00f3\u00fearflega mikill,<br>au\u00f0vita\u00f0 eru sums sta\u00f0ar l\u00e6knar of f\u00e1ir, en vi\u00f0 \u00fev\u00ed er ekki gott a\u00f0 gera, a\u00f0 sagt er, og liggja til \u00feess<br>skiljanlegar \u00e1st\u00e6\u00f0ur, svo sem f\u00e1menni og stj\u00e1lb\u00fdli \u00ed sumum h\u00e9ru\u00f0um landsins, svo l\u00e6knar geta haft<br>\u00fea\u00f0 miklu betra og skemmtilegra \u00ed Reykjav\u00edk o.s.frv.<br>Sumir halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 prestarnir s\u00e9u of f\u00e1ir \u00ed Reykjav\u00edk, og a\u00f0 \u00feeir \u00feyrftu a\u00f0 vera helmingi fleiri, \u00e9g<br>er n\u00fa ekki svo kunnugur \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00e9g geti um \u00fea\u00f0 d\u00e6mt, en samt g\u00e6ti \u00e9g tr\u00faa\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feeir sumir hef\u00f0u<br>allt of miki\u00f0 a\u00f0 gera, svo sem sumir l\u00e6knar h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, svo a\u00f0 heilsu \u00feeirra og kr\u00f6ftum s\u00e9<br>ofbo\u00f0i\u00f0. \u00deetta \u00e6tti ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 vera me\u00f0 prestana h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, \u00fea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0<br>samr\u00e6ma \u00fea\u00f0, a\u00f0 hafa fleiri presta \u00ed Reykjav\u00edk, og f\u00e6rri sums sta\u00f0ar \u00ed sveitunum, \u00fear sem \u00feeir hafa<br>allt of l\u00edti\u00f0 a\u00f0 gera, eins og ma\u00f0ur er marg oft b\u00fainn a\u00f0 skrifa um. \u00c9g get ekki s\u00e9\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri neitt<br>verra fyrir r\u00edki\u00f0 a\u00f0 byggja fleiri kirkjur h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, svona laglegar a\u00f0 vexti og ger\u00f0, en r\u00e1nd\u00fdr<br>prestsetursh\u00fas hinga\u00f0 og \u00feanga\u00f0 \u00fat um landi\u00f0, sem sum standa h\u00e1lf t\u00f3m miki\u00f0 af \u00e1rinu. Og ekki n\u00f3g<br>me\u00f0 \u00fea\u00f0, heldur hafa l\u00edka komi\u00f0 fram till\u00f6gur me\u00f0 a\u00f0 byggja f\u00e9na\u00f0arh\u00fas e\u00f0a skepnuh\u00fas og allt sem<br>\u00feeim tilheyrir, hl\u00f6\u00f0ur, \u00e1bur\u00f0argeymslur og meira a\u00f0 segja a\u00f0 r\u00e6kta j\u00f6r\u00f0ina l\u00edka me\u00f0 jar\u00f0ab\u00f3tum<br>o.s.frv. Svo eftir allan \u00feennan kostna\u00f0 getur \u00feetta og \u00feetta prestssetri\u00f0 fari\u00f0 \u00ed ey\u00f0i a\u00f0 h\u00e1lfu e\u00f0a \u00f6llu<br>leyti eins og d\u00e6min s\u00fdna hvert af \u00f6\u00f0ru. En hva\u00f0 eiga n\u00fa prestar a\u00f0 gera vi\u00f0 \u00feetta allt saman? nema<br>a\u00f0 r\u00edki\u00f0 kaupi \u00fe\u00e1 l\u00edka handa \u00feeim allan b\u00fastofn, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 gefur a\u00f0 skilja, a\u00f0 ungir og f\u00e1t\u00e6kir prestar<br>geta \u00fea\u00f0 ekki af eigin ramleik, og sumir kannske \u00fea\u00f0 hyggnir a\u00f0 \u00feeir vildu ekki leggja peninga af<br>launum s\u00ednum \u00ed \u00fea\u00f0 lotter\u00ed, a\u00f0 \u00fearflausu.<br>Eins og \u00e9g hefi \u00e1\u00f0ur teki\u00f0 fram um \u00feetta m\u00e1l \u00ed T\u00edmanum, \u00fe\u00e1 eru \u00feeir t\u00edmar n\u00fana og framundan, a\u00f0<br>\u00fea\u00f0 er allt anna\u00f0 n\u00fa fyrir emb\u00e6ttismenn \u00ed sveitum landsins a\u00f0 reka b\u00faskap en \u00e1\u00f0ur var, \u00feegar f\u00f3lki\u00f0<br>bau\u00f0st \u00ed vistirnar fyrir l\u00edti\u00f0 meira kaup en f\u00e6\u00f0i\u00f0, og \u00fe\u00f3 a\u00f0 prestar sumir, sem eru b\u00famenn og \u00e1ttu<br>b\u00fastofninn fyrir d\u00fdrt\u00ed\u00f0ina, reki b\u00faskapinn vel, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 ekki samb\u00e6rilegt vi\u00f0 \u00fe\u00e1 presta, sem byrja n\u00fa<br>og \u00ed n\u00e6stu framt\u00ed\u00f0 b\u00faskap me\u00f0 tv\u00e6r hendur t\u00f3mar.<br>\u00dea\u00f0 er allt anna\u00f0 \u00fe\u00f3 r\u00edki\u00f0 styrki b\u00e6ndaefni til a\u00f0 b\u00faa \u00ed sveit, \u00fea\u00f0 er \u00feeirra l\u00edfsstarf, en emb\u00e6ttismenn,<br>hvort sem \u00fea\u00f0 eru prestar e\u00f0a l\u00e6knar sem b\u00faa \u00ed sveitunum, hafa s\u00edn laun fr\u00e1 r\u00edkinu til a\u00f0 framkv\u00e6ma<br>sitt l\u00edfsstarf, og eiga sj\u00e1lfir a\u00f0 r\u00e1\u00f0a \u00fev\u00ed hvernig \u00feeir verja \u00feeim peningum, s\u00e9r og s\u00ednum til<br>l\u00edfsframdr\u00e1ttar, hvort sem \u00feeir vilja b\u00faa, e\u00f0a kaupa allt sem \u00feeir \u00feurfa a\u00f0 lifa af, hj\u00e1 n\u00e1b\u00faum s\u00ednum<br>o.s.frv.<br>Al\u00feingismenn munu vera nokku\u00f0 hikandi \u00ed \u00feessu m\u00e1li, \u00fe\u00f3 \u00feeir viti manna bezt hva\u00f0 r\u00e9ttast v\u00e6ri a\u00f0<br>gera \u00ed \u00fev\u00ed efni, og \u00e9g get vel sett mig \u00ed \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er hvort tveggja, a\u00f0 \u00feeir hafa m\u00f6rg st\u00e6rri m\u00e1l og<br>vandasamari fram \u00far a\u00f0 r\u00e1\u00f0a \u00e1 \u00feessum alvarlegu t\u00edmum. Og svo anna\u00f0 a\u00f0 prestast\u00e9ttin og fj\u00f6ldi af<br>f\u00f3lkinu \u00ed landinu vill ekki hreyfa vi\u00f0 \u00feessu m\u00e1li, heldur bara a\u00f0 l\u00e1ta \u00fea\u00f0 vera eins og \u00fea\u00f0 hefur lengi\u00f0<br>veri\u00f0, jafnt fyrir \u00fea\u00f0, \u00fe\u00f3 sta\u00f0h\u00e6ttir hafi gj\u00f6rbreytzt v\u00ed\u00f0ast \u00e1 landinu me\u00f0 vegi, br\u00fdr og farart\u00e6ki, s\u00edma<br>og \u00fatvarp. \u00dea\u00f0 getur \u00fev\u00ed veri\u00f0 p\u00f3lit\u00edskt spursm\u00e1l fyrir al\u00feingismenn a\u00f0 r\u00e1\u00f0a fram \u00far \u00feessu m\u00e1li, en \u00fe\u00f3<br>ver\u00f0a \u00feeir n\u00fa samt a\u00f0 taka af skari\u00f0 eins og \u00feeir eru menn til.\u201c<br>Svo b\u00fd\u00f0 \u00e9g ykkur \u00f6llum gle\u00f0ilegan ma\u00edm\u00e1nu\u00f0.<br>Starka\u00f0ur gamli.<br><br><em>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 11. ma\u00ed 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi rabbar h\u00e9r um sau\u00f0fj\u00e1reign og hey\u00e1setning:<br>\u201eM\u00e1nudaginn 23. apr\u00edl tala\u00f0i al\u00fem. G\u00edsli Gu\u00f0mundsson um daginn og veginn, og tala\u00f0i hann um<br>sau\u00f0fj\u00e1reign landsmanna \u00e1 s\u00ed\u00f0ari \u00f6ldum, har\u00f0indi og g\u00f3\u00f0\u00e6ri, fj\u00e1rkl\u00e1\u00f0ann og fleiri pestir, svo sem<br>m\u00f3\u00f0uhar\u00f0indin. Vegna alls \u00feessa var fj\u00e1reignin mj\u00f6g misj\u00f6fn a\u00f0 t\u00f6lu, og var erindi\u00f0 mj\u00f6g fr\u00f3\u00f0legt,<br>sem v\u00e6nta m\u00e1tti.<br>\u00deegar \u00e9g var a\u00f0 alast upp \u00ed Skaptafellss\u00fdslum, t\u00f6lu\u00f0u eldri menn miki\u00f0 um s\u00fdkingarpestina og svo var<br>l\u00edka \u00ed minni t\u00ed\u00f0. L\u00f6mb og veturgamalt f\u00e9 hrundi oft ni\u00f0ur fr\u00e1 \u00fev\u00ed snemma \u00e1 haustin og fram eftir vetri,<br>og var oft af \u00fev\u00ed miki\u00f0 tj\u00f3n. Stundum var l\u00edka skita og ormar, svo ekkert var\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 vi\u00f0, \u00fear til<br>ormame\u00f0ali\u00f0 og b\u00f3lusetningarme\u00f0ali\u00f0 kom til s\u00f6gunnar og er \u00fea\u00f0 \u00f3metanlegt fyrir sau\u00f0fj\u00e1reigendur,<br>og ver\u00f0ur um alla framt\u00ed\u00f0.<br>G\u00edsli Gu\u00f0mundsson tala\u00f0i l\u00edka um hva\u00f0a \u00fe\u00fd\u00f0ingu sau\u00f0fj\u00e1reignin hef\u00f0i haft fyrir l\u00edf \u00fej\u00f3\u00f0arinnar og \u00fea\u00f0<br>ger\u00f0i l\u00edka Bjarni \u00c1sgeirsson \u00ed \u00fatvarpserindi h\u00e9r um \u00e1ri\u00f0. L\u00fdstu \u00feeir me\u00f0 f\u00f6grum or\u00f0um, hva\u00f0<br>sau\u00f0kindin hefir f\u00e6tt og kl\u00e6tt f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu. Og enn \u00ed dag er \u00fea\u00f0 svo, a\u00f0 engar afur\u00f0ir b\u00e6nda eru<br>eins d\u00fdrar og \u00ed h\u00e1u ver\u00f0i eins og afur\u00f0ir sau\u00f0kindarinnar, og \u00feegar fr\u00e1f\u00e6rurnar t\u00ed\u00f0ku\u00f0ust, \u00fe\u00e1 var<br>sau\u00f0amj\u00f3lkin a\u00f0al b\u00e6tiefni f\u00f3lksins \u00ed sveitunum, sumar og vetur \u2013 me\u00f0 skyri, osti o.s.frv., fyrir utan<br>alla \u00fe\u00e1 skemmtun og \u00e1n\u00e6gju, sem f\u00f3lk hefir haft af a\u00f0 f\u00e1st vi\u00f0 sau\u00f0f\u00e9, vetur, sumar, vor og haust, og<br>b\u00f6rnin sem \u00f3lust upp vi\u00f0 sau\u00f0f\u00e9, hl\u00f6kku\u00f0u ekki til neins eins miki\u00f0 og smalamennsku, haust og vor,<br>og margur fj\u00e1rma\u00f0urinn hefir lifa\u00f0 einar af s\u00ednum mestu \u00e1n\u00e6gjustundum vi\u00f0 fj\u00e1rhir\u00f0ingu.<br>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed sorglegt til \u00feess a\u00f0 vita, a\u00f0 alltaf skuli sau\u00f0kindin hafa lifa\u00f0 \u00ed h\u00e6ttu fyrir f\u00f3\u00f0urskort,<br>hven\u00e6r sem hefir \u00e1bj\u00e1ta\u00f0 me\u00f0 t\u00ed\u00f0arfar, vetur og vor, og allt fyrir skakkt b\u00faskaparlag, samanber \u00fea\u00f0,<br>a\u00f0 alltaf hefir einn og einn b\u00f3ndi komizt af me\u00f0 hey \u00e1 hverju sem hefir gengi\u00f0 me\u00f0 t\u00ed\u00f0arfari\u00f0, og \u00fe\u00f3<br>me\u00f0 l\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur og fj\u00f6ldinn, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 sl\u00e6gjur og f\u00f3lk o.fl. Au\u00f0vita\u00f0 er \u00feetta v\u00ed\u00f0a a\u00f0 lagast b\u00e6\u00f0i<br>fyrir breytingu \u00e1 hugsunarh\u00e6tti f\u00f3lksins, v\u00e9lamenningu og r\u00e6ktunarskilyr\u00f0um me\u00f0 tilb\u00fainn \u00e1bur\u00f0,<br>f\u00f3\u00f0urb\u00e6ti o.s.frv. En betur m\u00e1 ef duga skal. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 ver\u00f0a almennt \u00e1 landi h\u00e9r, a\u00f0 allir, sem eiga<br>lifandi skepnur e\u00f0a f\u00e9na\u00f0, setji hann ekki \u00e1 vogun. A\u00f0 v\u00edsu segir m\u00e1lt\u00e6ki\u00f0, a\u00f0 vogun vinnur og vogun<br>tapar, enda hafa l\u00edka margir b\u00e6ndur um dagana nota\u00f0 s\u00e9r \u00fea\u00f0, stundum gr\u00e6tt \u00e1 \u00fev\u00ed, en oftar tapa\u00f0 \u00e1<br>\u00fev\u00ed og \u00fea\u00f0 aleigu sinni, og li\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e1larraunir og haft fyrir \u00fea\u00f0 amstur og \u00e1hyggjur og fj\u00e1rhagsleg<br>tj\u00f3n, sem seint e\u00f0a aldrei hefir veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta upp. \u00cd grasleysis\u00e1rum e\u00f0a \u00e1 rosasumrum hafa oft<br>veri\u00f0 erfi\u00f0leikar a\u00f0 afla heyja og \u00fe\u00e1 a\u00f0 haustinu veri\u00f0 l\u00edtil hey og l\u00e9leg, og anna\u00f0 hvort or\u00f0i\u00f0 a\u00f0<br>st\u00f3rf\u00e6kka f\u00e9na\u00f0i e\u00f0a setja hann \u00e1 vogun, en hvorugur kosturinn er g\u00f3\u00f0ur, en ef a\u00f0 s\u00e1 kosturinn er<br>tekinn, a\u00f0 setja \u00e1 vogun, og ef \u00fe\u00e1 yr\u00f0i snj\u00f3avetur og hart vor, \u00fe\u00e1 sj\u00e1 menn \u00ed hendi s\u00e9r \u00farslitin \u2013 me\u00f0<br>\u00f6llum \u00feeim kostna\u00f0i, afur\u00f0atapi meira og minna og ef til vill a\u00f0 fella allan stofninn. Betra hef\u00f0i veri\u00f0<br>a\u00f0 taka fyrri kostinn: a\u00f0 f\u00e6kka f\u00e9nu \u00fea\u00f0 miki\u00f0 a\u00f0 haustinu, a\u00f0 \u00fev\u00ed v\u00e6ri \u00f3h\u00e6tt, sem \u00e1 er sett, \u00fe\u00f3 vetur<br>og vor yr\u00f0i hart og f\u00e1 af \u00fev\u00ed g\u00f3\u00f0ar og tryggar afur\u00f0ir.<br>D\u00e6mi: B\u00f3ndi telur sig \u00feurfa a\u00f0 setja \u00e1 vetur 200 \u00e6r, og v\u00e6ri g\u00f3\u00f0ur me\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00ed me\u00f0al vetri og g\u00f3\u00f0u<br>vori, en hef\u00f0i ekki f\u00f3\u00f0ur nema fyrir 100 \u00e6r \u00ed vondum vetri og h\u00f6r\u00f0u vori. Au\u00f0vita\u00f0 gr\u00e6ddi hann \u00e1 \u00fev\u00ed<br>a\u00f0 setja \u00e1 200 \u00e6r, ef veturinn yr\u00f0i mildur og vori\u00f0 gott, en ef veturinn og vori\u00f0 yr\u00f0i vont, \u00fe\u00e1 hlyti s\u00e1<br>b\u00f3ndi a\u00f0 fara illa \u00fat \u00far \u00fev\u00ed, me\u00f0 \u00e6rnum kostna\u00f0i, afur\u00f0atapi, og ef til vill fj\u00e1rmissi. \u00de\u00e1 k\u00e6mi \u00ed lj\u00f3s, a\u00f0<br>s\u00e1 b\u00f3ndi, sem \u00e6tti framgengngar 100 \u00e6r vel f\u00f3\u00f0ra\u00f0ar og afur\u00f0ar\u00edkar, v\u00e6ri or\u00f0inn miki\u00f0 st\u00f6ndugri a\u00f0<br>vorinu, en s\u00e1 b\u00f3ndi, sem a\u00f0 haustinu \u00e1tti 200 \u00e6r. Sama gildir, hvort b\u00f3ndinn er r\u00edkur e\u00f0a f\u00e1t\u00e6kur.<br>Allur \u00f3varlegur \u00e1setningur \u00e1 vogun vegna f\u00f3\u00f0urskorts \u00ed har\u00f0indum hefnir s\u00edn og gerir hann bl\u00e1f\u00e1t\u00e6kan<br>\u00e1\u00f0ur en hann veit af. Fyrir utan alla \u00fe\u00e1 raun, sem \u00fev\u00ed fylgir a\u00f0 lenda \u00ed f\u00f3\u00f0urskorti fyrir f\u00e9na\u00f0 sinn \u00ed<br>har\u00f0indum. En s\u00e1 b\u00f3ndi, hvort sem hann er r\u00edkur e\u00f0a f\u00e1t\u00e6kur, sem ekki setur \u00e1 fleira f\u00e9 en \u00fea\u00f0, a\u00f0<br>hann geti gefi\u00f0 \u00fev\u00ed mest allan veturinn og vori\u00f0 fram yfir fardaga, ef \u00fev\u00ed er a\u00f0 skipta, stendur traustari<br>f\u00f3tum efnalega, en hinn b\u00f3ndinn, \u00fe\u00f3 a\u00f0 hann hafi til jafna\u00f0ar f\u00e6rri f\u00e9na\u00f0 og gr\u00e6\u00f0i minna \u00e1 g\u00f3\u00f0u<br>vetrunum.<br>\u00cd dag las \u00e9g \u00ed T\u00edmanum, a\u00f0 b\u00f3ndi \u00e1 Nor\u00f0urlandi, sem seldi sau\u00f0f\u00e9 sitt s\u00f6kum brottflutnings, f\u00e9kk fimm<br>hundru\u00f0 kr\u00f3nur fyrir kindurnar upp til h\u00f3pa, \u00e6r og gemlinga, n\u00fa um sumarm\u00e1lin. J\u00e1, \u00fea\u00f0 er d\u00fdrt a\u00f0<br>kaupa sau\u00f0f\u00e9 n\u00fana, og d\u00fdrt a\u00f0 missa \u00fea\u00f0. Fyrir eina kind f\u00e6st n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum ver\u00f0, eins og fyrir tv\u00e6r<br>snemmb\u00e6rur til samans, ekki fyrir svo \u00fdkjam\u00f6rgum \u00e1rum, og \u00fe\u00f3 a\u00f0 d\u00fdrt\u00ed\u00f0in, og h\u00e6kkunin s\u00e9 mikil \u00e1<br>\u00f6llu dau\u00f0u og lifandi, \u00fe\u00e1 held \u00e9g a\u00f0 sau\u00f0kindin skari \u00fear fram \u00far \u00f6llu \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 \u00fea\u00f0, sem \u00e1\u00f0ur<br>var me\u00f0 ver\u00f0lag. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed miki\u00f0 \u00ed h\u00fafi a\u00f0 sau\u00f0f\u00e9\u00f0 falli ekki fyrir f\u00f3\u00f0urskorti, enda eru r\u00e1\u00f0amenn<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar farnir a\u00f0 hafa af \u00fev\u00ed miklu meiri afskipti en \u00e1\u00f0ur var, og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0. M\u00e9r finnst a\u00f0<br>\u00feeir r\u00e1\u00f0herrar, sem sitja n\u00fa \u00ed r\u00edkisstj\u00f3rn landsins, hafi me\u00f0 s\u00e9r g\u00f3\u00f0a samvinnu a\u00f0 styrkja hvern annan.<br>Hermann J\u00f3nasson hefir n\u00fa landb\u00fana\u00f0arm\u00e1lin \u00ed s\u00ednum verkahring. M\u00e9r finnst, a\u00f0 b\u00e6ndur landsins,<br>hva\u00f0a stj\u00f3rnm\u00e1laflokki sem \u00feeir tilheyra, geti einmitt bori\u00f0 traust til hans, a\u00f0 r\u00e1\u00f0a fram \u00far \u00feessu<br>vandam\u00e1li, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 gert a\u00f0 umtalsefni og komi\u00f0 hey-\u00e1-setningarm\u00e1linu \u00e1 traustan<br>grundv\u00f6ll.<br>\u00dea\u00f0 skal enn j\u00e1ta\u00f0, eins og fyrr er teki\u00f0 fram, a\u00f0 alltaf eru b\u00e6ndur til, sem aldrei bila me\u00f0 hey, hva\u00f0<br>h\u00f6r\u00f0 sem t\u00ed\u00f0in er. B\u00e6ndur landsins eiga a\u00f0 vera s\u00f3mi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, en \u00fea\u00f0 eru \u00feeir ekki, nema \u00feeir<br>s\u00e9u traustir landb\u00fana\u00f0armenn, en \u00fea\u00f0 geta \u00feeir ekki kallazt, nema \u00feeir hafi allan sinn f\u00e9na\u00f0 e\u00f0a<br>skepnur vel trygg\u00f0ar me\u00f0 f\u00f3\u00f0ur \u00ed har\u00f0indum\u201c.<br>\u00cd \u00feessu sambandi vil \u00e9g spyrja menn, hvort \u00feeir muni yfirleitt eftir m\u00f6rgum b\u00e6ndum, sem illa hafa<br>bjargazt og \u00feurft hj\u00e1lpar me\u00f0, hafi \u00feeir aldrei komizt \u00ed hey\u00ferot. \u00dea\u00f0 svipast hver um hj\u00e1 s\u00e9r.<br>Starka\u00f0ur gamli.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 21. ma\u00ed 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi tekur til m\u00e1ls:<br>\u201e\u00deeir, sem l\u00e1ta sig nokku\u00f0 skipta almenn m\u00e1l \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, svo sem sk\u00f3la- og uppeldism\u00e1l, hafa<br>sj\u00e1lfsagt a\u00f0 \u00f6llu forfallalausu fylgzt me\u00f0 og hlusta\u00f0 \u00e1 sk\u00f3la\u00fe\u00e6tti \u00fatvarpsins, er Helgi \u00deorl\u00e1ksson<br>kennari s\u00e1 um. \u00c9g er einn af \u00feeim hlustendum \u00fatvarpsins, sem \u00fe\u00f3tti \u00feessir \u00fe\u00e6ttir s\u00fdna lofsver\u00f0an<br>\u00e1huga \u00e1 sk\u00f3lam\u00e1lum h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, enda mun kennarast\u00e9ttin a\u00f0 mestu leyti vera skipu\u00f0 vel<br>menntu\u00f0um m\u00f6nnum og \u00e1hugas\u00f6mum um sk\u00f3lam\u00e1l. Og \u00fe\u00f3 \u00feessir sk\u00f3la\u00fe\u00e6ttir geri ekki neina<br>breytingu \u00e1 sk\u00f3lal\u00f6ggj\u00f6finni a\u00f0 \u00feessu sinni, \u00fe\u00e1 vekja \u00feeir samt \u00e1huga f\u00f3lksins me\u00f0 \u00fdmsar breytingar \u00e1<br>barnask\u00f3lal\u00f6ggj\u00f6finni, sem til b\u00f3ta m\u00e1 ver\u00f0a, svo sem a\u00f0 hafa sk\u00f3lat\u00edmann styttri \u00e1r hvert, &#8211; svipa\u00f0 og<br>me\u00f0 al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00f3lana, a\u00f0 \u00feeir byrji ekki fyr \u00e1 haustinu en me\u00f0 okt\u00f3ber, og standi ekki lengur yfir a\u00f0<br>vorinu en til apr\u00edlloka. Vi\u00f0, sem erum vanir barnauppeldi, h\u00f6fum vel vit \u00e1 \u00feessari hli\u00f0 m\u00e1lsins, \u00fe\u00f3 a\u00f0<br>vi\u00f0, sem ekki erum l\u00e6r\u00f0ir kennarar, h\u00f6fum ekki \u00feekkingu \u00e1 \u00fdmsum \u00f6\u00f0rum greinum l\u00e6rd\u00f3msins \u00e1 vi\u00f0<br>l\u00e6r\u00f0a kennara.<br>Annars voru \u00feessir sk\u00f3la\u00fe\u00e6ttir a\u00f0 m\u00e9r fannst b\u00e6\u00f0i skemmtilegir og fr\u00f3\u00f0legir um kennslua\u00f0fer\u00f0<br>sk\u00f3lanna \u00ed sumum greinum a\u00f0 minnsta kosti. \u00c1n \u00feess a\u00f0 \u00e9g \u00e6tli m\u00e9r a\u00f0 fara \u00fat \u00ed \u00fea\u00f0 h\u00e9r, a\u00f0 r\u00e6\u00f0a um<br>\u00fea\u00f0, sem lesi\u00f0 var og r\u00e6tt um \u00ed \u00feessum sk\u00f3la\u00fe\u00e1ttum, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 eitt atri\u00f0i, sem \u00e9g \u00e6tla a\u00f0 taka<br>fram \u00ed sambandi vi\u00f0 s\u00ed\u00f0asta \u00fe\u00e1ttinn, og br\u00e9f, sem lesi\u00f0 var upp, fr\u00e1 konu \u00e1 Austurlandi. \u00dear segir<br>eitthva\u00f0 \u00e1 \u00feessa lei\u00f0: B\u00f6rnin, sem koma \u00ed sveitina \u00e1 vorin til a\u00f0 vera \u00fear yfir sumari\u00f0, s\u00e6kja \u00feanga\u00f0<br>meira seinna \u00e1ri\u00f0 en \u00fea\u00f0 fyrra. \u00deessi fullyr\u00f0ing hlj\u00f3\u00f0ar allt \u00f6\u00f0ru v\u00edsi en m\u00edn reynsla er af \u00feessum<br>m\u00e1lum, sem n\u00fa skal greina: B\u00f6rn, sem ekki hafa fari\u00f0 \u00ed sveit \u00e1\u00f0ur, en eiga n\u00fa a\u00f0 fara \u00fea\u00f0, hlakka<br>vanalega miki\u00f0 til \u00feess, en \u00feegar \u00feau eru svo komin \u00feanga\u00f0, sem \u00feau eiga a\u00f0 vera yfir sumari\u00f0 \u2013 e\u00f0a<br>\u00e1 \u00fea\u00f0 heimili, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 oftast svo a\u00f0 \u00feeim lei\u00f0ist, og \u00fea\u00f0 miki\u00f0 stundum, og flest af \u00feeim s\u00e6kja ekki<br>eftir a\u00f0 fara \u00ed sveit aftur \u00fe\u00f3tt \u00feau ver\u00f0i a\u00f0 hafa \u00fea\u00f0, og \u00feau b\u00f6rn, sem svona eru, eru verri seinna \u00e1ri\u00f0<br>en \u00fea\u00f0 fyrra. \u00deetta er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekki \u00f3e\u00f0lilegt og kemur til af \u00fev\u00ed tvennu, a\u00f0 \u00feeim \u00feykir skemmtilegra<br>g\u00f6tul\u00edfi\u00f0 me\u00f0 leikf\u00e9l\u00f6gum s\u00ednum, og svo me\u00f0 sum \u00feeirra a\u00f0 \u00feau eru l\u00f6t a\u00f0 vinna sveitaverkin, \u00feykir<br>eins og \u00e1\u00f0ur er sagt, skemmtilegra a\u00f0 leika s\u00e9r vi\u00f0 leiksystkini s\u00edn heima hj\u00e1 s\u00e9r. \u00deetta er m\u00edn reynsla<br>a\u00f0 undanskyldu einu og einu barni. Au\u00f0vita\u00f0 eru \u00feau verst af lei\u00f0indum fyrst \u00e1 vorin, en lagast \u00feegar<br>kemur fram \u00e1 sumari\u00f0, &#8211; fara \u00fe\u00e1 a\u00f0 telja dagana til haustsins, a\u00f0 komast heim aftur, sem von er. \u00c9g<br>hef alltaf geta\u00f0 vorkennt \u00feeim b\u00f6rnum, sem lei\u00f0ist og langar heim til s\u00edn \u2013 \u00fea\u00f0 er svo e\u00f0lilegt. Allt<br>fyrir \u00fea\u00f0 \u00feurfa sem flest b\u00f6rn \u00ed Reykjav\u00edk og sumum kaupst\u00f6\u00f0um a\u00f0 komast \u00ed sveitina a\u00f0 sumarlagi,<br>\u00fev\u00ed b\u00e6\u00f0i er \u00fea\u00f0 a\u00f0 undir flestum kringumst\u00e6\u00f0um hafa \u00feau gott af \u00fev\u00ed, og svo eru flest heimili \u00ed<br>sveitunum, sem \u00feurfa a\u00f0 f\u00e1 st\u00e1lpu\u00f0 b\u00f6rn yfir sumari\u00f0 til hj\u00e1lpar vi\u00f0 heimilisst\u00f6rf, s\u00e9rstaklega getur<br>\u00fea\u00f0 veri\u00f0 gott, \u00fear sem v\u00e9lar eru komnar \u00ed sta\u00f0inn fyrir orf og hr\u00edfur, \u00fev\u00ed svolei\u00f0is heimilis \u00feurfa s\u00ed\u00f0ur<br>fullor\u00f0i\u00f0 kaupaf\u00f3lk, enda l\u00edka of d\u00fdrt eins og sakir standa.<br>Svo \u00e9g v\u00edki aftur a\u00f0eins a\u00f0 sk\u00f3lam\u00e1lunum, \u00fe\u00e1 er \u00e9g einn af \u00feeim m\u00f6nnum, sem hygg a\u00f0 betra v\u00e6ri a\u00f0<br>sk\u00f3larnir v\u00e6ru fleiri og sm\u00e6rri h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00fea\u00f0 kosta\u00f0i fleiri kennara, \u00e9g \u00e1 vi\u00f0 barnask\u00f3lana.<br>\u00deetta vita barnakennararnir l\u00edka manna bezt og hafa sumir \u00feeirra l\u00e1ti\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00ed lj\u00f3si, en vi\u00f0 \u00feessu er<br>kannske ekki svo gott a\u00f0 gera, barnask\u00f3larnir h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk eru svo st\u00f3rir og vi\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur au\u00f0vita\u00f0<br>a\u00f0 sitja, en framvegis \u00e6tti \u00feetta m\u00e1l a\u00f0 ver\u00f0a til athugunar vi\u00f0 n\u00fdjar sk\u00f3labyggingar. Ef ma\u00f0ur hugsar<br>um \u00e1rangurinn af sk\u00f3lastarfinu, a\u00f0 b\u00f6rnin l\u00e6ri vel \u00fea\u00f0 sem \u00feeim er kennt, \u00fe\u00e1 gefur a\u00f0 skilja a\u00f0<br>kennari, hversu g\u00f3\u00f0ur sem hann er, ef hann hefir of m\u00f6rg b\u00f6rn til a\u00f0 kenna, getur ekki kennt eins vel<br>og jafn g\u00f3\u00f0ur kennari, sem hefir ekki of m\u00f6rg b\u00f6rn undir sinni hendi til kennslu. \u00c9g er n\u00fa l\u00edklega<br>kominn of langt \u00fat \u00ed \u00feessar sakir, \u00fev\u00ed au\u00f0vita\u00f0 \u00feekkja g\u00f3\u00f0ir og \u00e6f\u00f0ir kennarar \u00feessar hli\u00f0ar m\u00e1lsins<br>langtum betur en \u00e9g, en allt er \u00feetta \u00fe\u00e1 til athugunar fyrir \u00fe\u00e1 g\u00f3\u00f0u kennara, sem hafa \u00e1huga fyrir<br>\u00feessum sk\u00f3lam\u00e1lum, og vita hva\u00f0 \u00fea\u00f0 hefir a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a fyrir framt\u00ed\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0arinnar\u201c.<br>Starka\u00f0ur gamli.<br><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 13. j\u00fal\u00ed 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent pistil \u00feann, er h\u00e9r fer \u00e1 eftir:<br>\u201e\u00deegr \u00e9g las sm\u00e1 fr\u00e9ttagrein \u00ed T\u00edmanum 5. \u00fe.m. um endurbyggingu \u00e1 V\u00ed\u00f0idalstungur\u00e9tt, sem \u00fe\u00e1 var<br>veri\u00f0 a\u00f0 byrja \u00e1, og flytja \u00e1 heppilegri sta\u00f0, og steinsteypa \u00e1 varanlegan h\u00e1tt, \u00fe\u00e1 rifja\u00f0ist \u00fea\u00f0 upp fyrir<br>m\u00e9r, sem \u00e9g hef \u00fe\u00f3 oft hugsa\u00f0 um \u00e1\u00f0ur, hva\u00f0 sumar fj\u00e1rr\u00e9ttir eru \u00ed l\u00e9legu standi, og \u00e1 \u00f3heppilegum<br>st\u00f6\u00f0um. \u00cd g\u00f3\u00f0um fj\u00e1rpl\u00e1ssum er \u00fea\u00f0 vansi mikill fyrir fj\u00e1reigendur og hluta\u00f0eigandi hreppa, a\u00f0 hafa<br>almenningssau\u00f0fj\u00e1rr\u00e9ttina \u00ed \u00f3standi.<br>\u00deegar ma\u00f0ur kemur \u00ed almenningsr\u00e9tt \u00e1 haustdegi, \u00fe\u00e1 setur \u00fea\u00f0 svip sinn \u00e1 fj\u00e1reign b\u00e6nda,<br>myndarskap \u00feeirra og samt\u00f6k, hvernig r\u00e9ttin er \u00far gar\u00f0i ger\u00f0, og \u00f6ll a\u00f0sta\u00f0a henni fylgjandi: Svo sem<br>dilkar, til a\u00f0 draga \u00ed f\u00e9\u00f0, hvort \u00feeir eru n\u00f3gu st\u00f3rir, og n\u00f3gu margir fyrir b\u00faendur, sem hlut eiga a\u00f0<br>m\u00e1li, og svo ekki s\u00edzt, hvort fj\u00e1rgir\u00f0ing er vi\u00f0 r\u00e9ttina, ef f\u00e9\u00f0 kemst ekki \u00ed hana \u00ed einu o.s.frv.<br><br>Eins og \u00e1\u00f0ur er sagt, er \u00feetta \u00e1berandi, \u00fear sem er margt sau\u00f0f\u00e9, og gott fj\u00e1rpl\u00e1ss, s.s. g\u00f3\u00f0 hei\u00f0al\u00f6nd<br>og afr\u00e9ttir. \u00de\u00e1 er a\u00f0 nefna \u00feann mikla mun, sem er \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 eiga vi\u00f0 f\u00e9\u00f0, \u00fear sem a\u00f0sta\u00f0an er g\u00f3\u00f0 og<br>trygg, heldur en \u00fear sem allt er \u00ed \u00f3standi; f\u00e9\u00f0 fer yfir veggina \u00e1 milli dilkanna, ef veggirnir eru of l\u00e1gir,<br>e\u00f0a byggingarefni\u00f0 er svo vont a\u00f0 veggirnir sm\u00e1 hrynja, og ver\u00f0a \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00fev\u00ed mikil \u00f3\u00fe\u00e6gindi, eins og<br>gefur a\u00f0 skilja.<br>\u00dear sem almenningsr\u00e9ttir eru \u00ed \u00f3standi, og standa kannske \u00e1 \u00f3heppilegum st\u00f6\u00f0um fyrir hreppsb\u00faa, \u00fe\u00e1<br>\u00fearf ekkert anna\u00f0 en samt\u00f6k b\u00e6ndanna og \u00feegnskylduvinnu \u00feeirra, til \u00feess a\u00f0 hrinda \u00feessum<br>m\u00e1lum \u00ed framkv\u00e6md. \u00c9g hygg, a\u00f0 bezt s\u00e9 a\u00f0 steypa r\u00e9ttirnar, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 ver\u00f0i kannske d\u00fdrara \u00ed bili, \u00fe\u00e1<br>ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 lang varanlegast, og kemur til me\u00f0 a\u00f0 borga sig bezt, \u00feegar fram \u00ed s\u00e6kir, enda l\u00edka \u00f3v\u00ed\u00f0a<br>gott byggingarefni til nema steypan.<br>Eins og menn vita, hefir sau\u00f0f\u00e9\u00f0 alltaf veri\u00f0 d\u00fdrm\u00e6t eign fyrir l\u00edf \u00fej\u00f3\u00f0arinnar og svo er enn \u00ed dag.<br>Ver\u00f0lag \u00feess er n\u00fa svo h\u00e1tt, a\u00f0 undrun s\u00e6tir. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed b\u00e6\u00f0i gagn og gaman fyrir b\u00e6ndur a\u00f0 hafa<br>alla a\u00f0st\u00f6\u00f0u vi\u00f0 fj\u00e1rhir\u00f0inguna sem bezta og s\u00f3masamlegasta.\u201c<br>Starka\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 20. j\u00fal\u00ed 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir \u00f3ska\u00f0 eftir a\u00f0 gera eftirfarandi athugasemd vi\u00f0 grein Bj\u00f6rns L.<br>J\u00f3nssonar ve\u00f0urfr\u00e6\u00f0ings, sem T\u00edminn birti 14. \u00fe.m. um \u00fej\u00f3\u00f0ardrykk \u00cdslendinga.<br>\u201e\u00c9g \u00e6tla m\u00e9r ekki \u00fe\u00e1 dul, a\u00f0 reyna a\u00f0 hrekja \u00fea\u00f0, sem Bj\u00f6rn segir um \u00feau eiturefni, sem \u00ed kaffinu s\u00e9u.<br>\u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 l\u00e1ta \u00fea\u00f0 allt satt vera. En reynslan s\u00fdnir allt anna\u00f0 en a\u00f0 \u00feessi eiturefni s\u00e9u<br>svo \u00f3holl l\u00edkama mannsins, sem \u00feessi g\u00e1fa\u00f0i ma\u00f0ur vill vera l\u00e1ta. \u00dea\u00f0, sem \u00e9g \u00feekki til, \u00fe\u00e1 hafa menn,<br>sem ekki hafa drukki\u00f0 kaffi, anna\u00f0 hvort aldrei drukki\u00f0 \u00fea\u00f0, e\u00f0a h\u00e6tt a\u00f0 drekka \u00fea\u00f0 \u00e1 \u00fdmsum aldri,<br>hvorki veri\u00f0 hraustari n\u00e9 langl\u00edfari en \u00feeir menn, sem alltaf hafa drukki\u00f0 kaffi allan sinn aldur, nema<br>ef \u00feeir hafa legi\u00f0 veikir og hvorki geta\u00f0 neytt matar e\u00f0a kaffis, eins og gefur a\u00f0 skilja me\u00f0 veika<br>menn.<br>\u00dea\u00f0 er vonl\u00edti\u00f0 verk, a\u00f0 \u00e6tla s\u00e9r a\u00f0 l\u00e1ta menn tr\u00faa \u00fevi, a\u00f0 \u00fereyttum og syfju\u00f0um manni s\u00e9 \u00fea\u00f0 eins<br>og svipuh\u00f6gg \u00e1 \u00fereyttan hest, a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r kaffisopa l\u00edkamanum til hressingar. \u00deegar menn eru or\u00f0nir<br>\u00fereyttir vi\u00f0 vinnu, en \u00feurfa \u00fe\u00f3 a\u00f0 vinna lengur, \u00fe\u00e1 gefur \u00fea\u00f0 a\u00f0 skilja a\u00f0 l\u00edkaminn slitnar meir \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0<br>vinna \u00e1fram \u00fereyttur en endurn\u00fdja\u00f0ur.<br>Me\u00f0an ekki er h\u00e6gt a\u00f0 s\u00fdna \u00fea\u00f0 og sanna, a\u00f0 f\u00f3lk, sem ekki drekkur kaffi s\u00e9 hraustara og lifi lengur<br>en \u00fea\u00f0 f\u00f3lk, sem drekkur kaffi, heldur jafnvel \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti, \u00fe\u00e1 er vafasamt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 r\u00e9tt a\u00f0 vera a\u00f0<br>pr\u00e9dika um \u00fdms eiturefni \u00ed \u00feeirri v\u00f6ru, sem reynslan hefir s\u00fdnt, a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 hefir gott en ekki illt af a\u00f0<br>neyta. \u00dea\u00f0 getur jafnvel or\u00f0i\u00f0 til \u00feess a\u00f0 gera f\u00f3lk a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu \u00edmyndunarveikt.<br>Fyrir allm\u00f6rgum \u00e1rum t\u00f3k r\u00e1\u00f0deildarf\u00f3lk \u00ed nokkrum hrepp upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 drekka kaffi, b\u00e6\u00f0i til<br>sparna\u00f0ar og hollustu, en \u00fea\u00f0 li\u00f0u ekki m\u00f6rg \u00e1r, \u00fear til a\u00f0 flest af \u00fev\u00ed f\u00f3lki breytti um aftur og f\u00f3r a\u00f0<br>drekka kaffi \u00ed h\u00f3fi, \u00fev\u00ed a\u00f0 so\u00f0i\u00f0 vatn, sem \u00fea\u00f0 haf\u00f0i nota\u00f0 \u00ed sta\u00f0 kaffis reyndist lei\u00f0igjarnt. En kaffi\u00f0<br>m\u00e1 spara me\u00f0 tei, s\u00e9rstaklega er te hollt me\u00f0 kv\u00f6ldmat eins og kunnugt er. \u00deegar menn eru \u00fereyttir \u00e1<br>fer\u00f0alagi a\u00f0 kv\u00f6ldi dagsins er \u00e1g\u00e6tt a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r g\u00f3\u00f0an kaffisopa \u00e1\u00f0ur en gengi\u00f0 er til hv\u00edlu. \u00dea\u00f0<br>endurn\u00fdjar l\u00edkamann og menn sofa betur og \u00fe\u00f3 ekki eins fast.<br><br>Kaffi\u00f0 hefir g\u00f3\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 s\u00e1larkrafta mannsins, gerir \u00fe\u00e1 gla\u00f0a og l\u00e9ttlyndari. Margur ma\u00f0urinn hefir \u00e1tt<br>gla\u00f0ar og \u00e1n\u00e6gjulegar stundir vi\u00f0 kaffidrykkju, b\u00e6\u00f0i heima og heimana\u00f0. Og \u00fe\u00f3 menn t.d. r\u00edfist \u00e1<br>fundum \u00fataf p\u00f3lit\u00edk e\u00f0a \u00f6\u00f0ru, \u00fe\u00e1 eru \u00feeir or\u00f0nir allt \u00ed einu mestu m\u00e1tar vi\u00f0 kaffibor\u00f0i\u00f0.<br>B\u00f6rn, sem eru or\u00f0in st\u00e1lpu\u00f0 og ekki f\u00e1 a\u00f0 smakka kaffi, eru s\u00edzt lystugri en hin, sem f\u00e1 kaffisopa svona<br>\u00ed vi\u00f0l\u00f6gum, og ef \u00feau b\u00f6rn, sem ekki f\u00e1 kaffi, geta n\u00e1\u00f0 s\u00e9r \u00ed kaffisopa, eru \u00feau \u00ed ekkert eins s\u00f3lgin, ef<br>\u00feau eru \u00f3lystug \u00e1 mat. En \u00e9g get vel gengizt inn \u00e1 \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri mikil sparna\u00f0arr\u00e1\u00f0st\u00f6fun fyrir<br>gjaldeyrir \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, ef allt f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu h\u00e6tti a\u00f0 kaupa kaffi\u00f0, en \u00e9g hygg a\u00f0 ekkert v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0<br>f\u00e1 innlent \u00ed sta\u00f0inn, sem f\u00f3lki\u00f0 yr\u00f0i \u00e1n\u00e6gt me\u00f0, nema a\u00f0 b\u00faa til \u00e1fengt \u00f6l \u00ed landinu sj\u00e1lfu\u201c.<br>\u00dea\u00f0 m\u00e1 segja um sko\u00f0anir \u00feeirra Sveins og Bj\u00f6rns, a\u00f0 s\u00ednum augum l\u00edtur hver \u00e1 silfri\u00f0, og ver\u00f0ur svo<br>ekki r\u00e6tt meira um \u00feetta m\u00e1l n\u00e9 \u00f6nnur \u00ed ba\u00f0stofunni \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 1. \u00e1g\u00fast 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<br><\/strong>H\u00e9r er kominn Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi og \u00e6tlar a\u00f0 tala um kaffi\u00f0 og s\u00ed\u00f0an um \u00f6nnur m\u00e1l \u00ed tilefni af<br>\u00fev\u00ed. Gef \u00e9g honum or\u00f0i\u00f0:<br>\u201eUm s\u00ed\u00f0ari grein Bj\u00f6rns L. J\u00f3nssonar ve\u00f0urfr\u00e6\u00f0ings \u00ed ba\u00f0stofunni f\u00f6studaginn 27. j\u00fal\u00ed s.l. \u00ed tilefni af<br>grein minni \u00ed ba\u00f0stofunni 20. s.m. um kaffi\u00f0, vil \u00e9g a\u00f0eins taka fram eitt atri\u00f0i til sk\u00fdringar. Bj\u00f6rn telur<br>menn vi\u00f0urkenna \u00f3hollustu kaffisins me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 meina ungb\u00f6rnum og jafnvel st\u00e1lpu\u00f0um b\u00f6rnum a\u00f0<br>neyta \u00feessa drykkjar. En er ekki margt fleira, sem vi\u00f0 meinum b\u00f6rnunum a\u00f0 neyta me\u00f0an \u00feau eru<br>ung en kaffi\u00f0, svo sem hangikj\u00f6t, og er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0arr\u00e9ttur ekki s\u00ed\u00f0ur en kaffi\u00f0, og margt fleira af<br>sterkum mat o.s.frv. A\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti er \u00feessi s\u00ed\u00f0ari grein Bj\u00f6rns \u00ed sama anda og fyrri grein hans, og l\u00e6t<br>\u00e9g svo loki\u00f0 m\u00e1li m\u00ednu um kaffi\u00f0 \u2013 a\u00f0 \u00feessu sinni.<br>Af \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 Bj\u00f6rn ve\u00f0urfr\u00e6\u00f0ingur h\u00f6fum n\u00fa veri\u00f0 a\u00f0 skrifa um heilsufr\u00e6\u00f0andi m\u00e1l, \u00fe\u00e1 er ekki \u00far<br>vegi a\u00f0 spjalla h\u00e9r d\u00e1l\u00edti\u00f0 meira um heilsufr\u00e6\u00f0andi atri\u00f0i, sem \u00e9g kem a\u00f0 s\u00ed\u00f0ar \u00ed \u00feessum l\u00ednum. \u00deegar<br>\u00e9g var hj\u00e1 foreldrum m\u00ednum \u00ed \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungu, \u00fe\u00e1 var Eldvatni\u00f0, e\u00f0a \u00c1savatn, \u00f3br\u00faa\u00f0 og \u00f3f\u00e6rt<br>\u00f6llum nema \u00e1 ferju, en \u00fe\u00e1 l\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0lei\u00f0in yfir K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t sy\u00f0ra, um \u00c1lftaver og Me\u00f0alland, \u00fear til a\u00f0<br>br\u00faa\u00f0 var efra um Skaft\u00e1rtunguna. En alltaf var mikil umfer\u00f0 milli Me\u00f0allands og Skaft\u00e1rtungunnar,<br>um \u00c1sa, Tungumenn \u00ed trj\u00e1flutningum, en Me\u00f0allendingar \u00ed fj\u00e1rrekstrum og fj\u00e1rleitum. \u00dea\u00f0 var \u00fev\u00ed oft<br>miki\u00f0 a\u00f0 gera vi\u00f0 ferjuna, og verstu flutningar \u00e1 litlum b\u00e1t, st\u00f3r tr\u00e9 og lifandi f\u00e9na\u00f0ur, enda ekki<br>h\u00e6ttulaust, \u00feegar flug var \u00ed vatninu e\u00f0a \u00edsskri\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 stutt var \u00e1 milli i\u00f0ukastanna, \u00fear sem h\u00e6ttan<br>var mest. \u00cd m\u00f6rg \u00e1r var \u00e9g vi\u00f0 ferjuna \u00ed \u00e1b\u00e6tir vi\u00f0 venjuleg heimilisst\u00f6rf. \u00dea\u00f0 skapa\u00f0ist \u00fev\u00ed mikill<br>kunningsskapur milli \u00c1saheimilisins og Me\u00f0allendinga, sem \u00e9g naut s\u00ed\u00f0ar eins og sagt ver\u00f0ur h\u00e9r fr\u00e1.<br>Laust eftir aldam\u00f3tin byrju\u00f0um vi\u00f0 hj\u00f3nin b\u00faskap vi\u00f0 \u00f3tr\u00falega mikla f\u00e1t\u00e6kt, eins og \u00fe\u00e1 ger\u00f0ist me\u00f0<br>frumb\u00fdlinga, sem ekki g\u00e1tu sezt \u00e1 \u00f3\u00f0ul fe\u00f0ra sinna. \u00de\u00e1 var hvergi j\u00f6r\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 \u00ed Skaftafellss\u00fdslu, og<br>fengum vi\u00f0 \u00fe\u00e1 h\u00fasaskj\u00f3l \u00e1 Lei\u00f0velli \u00ed Me\u00f0allandi hj\u00e1 Erasmusi \u00c1rnasyni, er bj\u00f3 \u00fear \u00fe\u00e1 me\u00f0 foreldrum<br>s\u00ednum, en sl\u00e6gjur ur\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 annars sta\u00f0ar, \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki voru \u00fe\u00e6r afgangs \u00e1 Lei\u00f0velli. \u00de\u00e1 bjuggu \u00e1<br>Str\u00f6nd \u00ed sama hreppi systkinin fr\u00e1 Fellum, Ingimundur og \u00de\u00f3ra, al\u00feekkt fyrir dugna\u00f0, \u00e1huga og<br>mannkosti. Hj\u00e1 \u00feeim gat \u00e9g fengi\u00f0 sl\u00e6gjur, og l\u00e1gum vi\u00f0 hj\u00f3nin \u00fear vi\u00f0 um sl\u00e1ttinn, en fr\u00e1 Str\u00f6nd \u2013<br>e\u00f0a \u00far Strandarm\u00fdri er \u00e1 \u00feri\u00f0ja klukkut\u00edma lestagangur hvora lei\u00f0 a\u00f0 Lei\u00f0velli. \u00dea\u00f0 var \u00fev\u00ed langt a\u00f0<br>flytja heyi\u00f0 og allt \u00e1 kl\u00f6kkum, eins og \u00fe\u00e1 ger\u00f0ist og \u00f3m\u00f6gulegt fyrir einyrkjann nema me\u00f0 hj\u00e1lp<br>annarra. \u00dea\u00f0 st\u00f3\u00f0 heldur ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hj\u00e1 Me\u00f0allendingum a\u00f0 lj\u00e1 m\u00e9r hesta til a\u00f0 flytja heyi\u00f0. \u00dea\u00f0 var n\u00fa<br><br>svo sem sj\u00e1lfsagt, en \u00fea\u00f0 \u00feurfti helzta a\u00f0 vera um helgar, \u00fev\u00ed a\u00f0 sj\u00e1lfir \u00feurftu \u00feeir a\u00f0 br\u00faka hesta s\u00edna<br>virku dagana, eins og gefur a\u00f0 skilja.<br>\u00de\u00e1 bj\u00f3 \u00ed Sandaseli Hj\u00f6rleifur J\u00f3nsson og Ragnhildur kona hans. \u00deeim hj\u00f3num var nautn \u00ed a\u00f0 gera<br>\u00f6\u00f0rum grei\u00f0a. Sl\u00e6gjurnar \u00e1 Str\u00f6nd og Sandaseli liggja saman. Hj\u00f6rleifur kom til m\u00edn um hverja helgi til<br>a\u00f0 flytja me\u00f0 m\u00e9r heyi\u00f0. Hann var d\u00e1samlegur ma\u00f0ur a\u00f0 hj\u00e1lpsemi. \u00c9g var l\u00edka heppinn me\u00f0 fleira en<br>g\u00f3\u00f0a menn, \u00fev\u00ed a\u00f0 alltaf var eindreginn \u00feurrkur, svo a\u00f0 heyi\u00f0 hraktist aldrei, og ekki var anna\u00f0 en<br>duga, enda heyja\u00f0i \u00e9g mj\u00f6g vel mi\u00f0a\u00f0 v\u00f0 umr\u00e6ddar \u00e1st\u00e6\u00f0ur.<br>Og n\u00fa er \u00e9g kominn a\u00f0 a\u00f0alefninu me\u00f0 \u00feessum l\u00ednum. \u00c9g var \u00ed m\u00f6rg \u00e1r b\u00fainn a\u00f0 vera eitthva\u00f0 l\u00e9legur<br>\u00ed maganum, en n\u00fa var \u00e9g a\u00f0 hr\u00ed\u00f0versna, enda f\u00e6\u00f0i\u00f0 ekki vel hentugt, og miki\u00f0 erfi\u00f0i. \u00c1 n\u00f3ttinni gat \u00e9g<br>ekki nema sm\u00e1blunda\u00f0 fyrir svi\u00f0averk fyrir brj\u00f3sti og aftur \u00ed bak, og brj\u00f3stsvi\u00f0a. \u00dea\u00f0 l\u00e1 \u00fev\u00ed vi\u00f0 a\u00f0 \u00e9g<br>v\u00e6ri alveg a\u00f0 gefast upp. \u00de\u00e1 ske\u00f0ur \u00fea\u00f0, sem n\u00fa skal greina: Dag einn, sem oftar, er \u00e9g a\u00f0 sl\u00e1 utast \u00fati<br>\u00ed m\u00fdri. S\u00e9 \u00e9g \u00fe\u00e1 einhverja hreyfingu \u00ed grasinu mitt \u00e1 milli m\u00edn og Sandasels. \u00deegar \u00feessi hreyfing kemur<br>n\u00e6r, s\u00e9 \u00e9g \u00fe\u00e1, a\u00f0 \u00feetta eru l\u00edtil b\u00f6rn, sem bera eitthva\u00f0 \u00e1 milli s\u00edn, og \u00feegar \u00feau eru komin til m\u00edn<br>me\u00f0 \u00feessa byr\u00f0i s\u00edna, er \u00fea\u00f0 selkj\u00f6t me\u00f0 spikinu \u00e1, sem hj\u00f3nin \u00ed Sandaseil sendu m\u00e9r a\u00f0 gj\u00f6f.<br>Hj\u00f6rleifur haf\u00f0i veitt k\u00f3pa og bj\u00f3st vi\u00f0, a\u00f0 \u00e9g hef\u00f0i gaman af a\u00f0 smakka selkj\u00f6t. Fer \u00e9g svo heim me\u00f0<br>\u00feessa \u00f3v\u00e6ntu gj\u00f6f, sem \u00feessi litlu, elskulegu b\u00f6rn f\u00e6r\u00f0u m\u00e9r fr\u00e1 s\u00ednum elskulegu foreldrum.<br>\u00deegar \u00e9g er n\u00fdkominn heim, segir Ingimundur m\u00e9r, a\u00f0 \u00feeir \u00e1 S\u00f6ndum, e\u00f0a \u00ed Sandaseli, s\u00e9u b\u00fanir a\u00f0<br>veifa, en \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir, a\u00f0 \u00feeir \u00e6tla \u00ed K\u00fa\u00f0a\u00f3s \u00ed selvei\u00f0i. Fara \u00fe\u00e1 flestir \u00feanga\u00f0 \u00ed einu kasti \u00far Me\u00f0allandi,<br>sem hlut eiga a\u00f0 m\u00e1li. Ingimundur spyr mig hvort \u00e9g vilji ekki fara l\u00edka og au\u00f0vita\u00f0 vildi \u00e9g \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0<br>\u00feetta haf\u00f0i \u00e9g aldrei fari\u00f0. \u00deustu svo allir a\u00f0 S\u00f6ndum me\u00f0 Hj\u00f6rleif \u00ed fararbroddi yfir K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t. \u00deegar<br>\u00feanga\u00f0 er komi\u00f0, taka Sandabr\u00e6\u00f0ur, \u00e1samt Hj\u00f6rleifi, forustuna vi\u00f0 vei\u00f0iskapinn. Vei\u00f0in gekk vel<br>s\u00f6g\u00f0u \u00feeir, sem vit h\u00f6f\u00f0u \u00e1. \u00c9g f\u00e9kk heilan veturgamlan sel \u00ed minn hlut og \u00fe\u00f3 eitthva\u00f0 meira. Au\u00f0vita\u00f0<br>var \u00fea\u00f0 gj\u00f6f, eins og venja var me\u00f0 vi\u00f0vaninga.<br>\u00deegar vi\u00f0 komum heim um n\u00f3ttina me\u00f0 \u00feessa g\u00f3\u00f0u vei\u00f0i, en hraktir og blautir, bei\u00f0 m\u00edn \u00e1 bor\u00f0inu<br>fullur diskur af selkj\u00f6ti og selspiki\u00f0 me\u00f0. Bor\u00f0a\u00f0i \u00e9g \u00fe\u00e1 me\u00f0 beztu lyst, b\u00e6\u00f0i kj\u00f6t og spik til samans,<br>svaf svo v\u00e6rt til f\u00f3tafer\u00f0ar, og fann ekkert til \u00far \u00fev\u00ed, enda lif\u00f0i \u00e9g \u00e1 selkj\u00f6ti og spiki me\u00f0, fyrst n\u00fdju og<br>svo s\u00f6ltu\u00f0u hvern einasta daga \u00fat sl\u00e1ttinn og albatna\u00f0i.<br>Ekki var \u00fe\u00e1 a\u00f0 tala um a\u00f0 hafa kart\u00f6flur e\u00f0a gr\u00e6nmeti um sumart\u00edmann eins og n\u00fa er og \u00feykir<br>sj\u00e1lfsagt, enda finnst manni, \u00fe\u00f3tt ma\u00f0ur hafi kj\u00f6t og fisk, a\u00f0 ma\u00f0ur s\u00e9 h\u00e1lf matarlaus, ef ekki er til<br>k\u00e1lmeti.<br>\u00deetta, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 sagt, s\u00fdnir \u00fea\u00f0, hva\u00f0 \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g \u00e1r\u00ed\u00f0andi fyrir menn, sem ver\u00f0a veikir \u00ed<br>maga og illt af mat, a\u00f0 \u00fereifa sig \u00e1fram me\u00f0 f\u00e6\u00f0una og lifa einungis \u00e1 \u00fev\u00ed, sem \u00feeir finna sj\u00e1lfir, a\u00f0<br>\u00feeim ver\u00f0ur bezt af, og gera \u00fea\u00f0 \u00e1\u00f0ur en \u00feeir fara \u00ed matark\u00far, sem gerir suma menn hora\u00f0a og a\u00f0<br>vesalingum. Ef menn geta ekki sj\u00e1lfir fundi\u00f0 \u00fe\u00e1 f\u00e6\u00f0u, sem \u00feeir l\u00e6knast af \u00ed byrjun sj\u00fakd\u00f3msins, \u00fe\u00e1 er<br>a\u00f0 fara til l\u00e6knis og hl\u00edta hans r\u00e1\u00f0um.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og l\u00e6t \u00e9g umr\u00e6\u00f0unum loki\u00f0 a\u00f0 \u00feessu sinni.<br>Starka\u00f0ur.<br><br><em>T\u00edminn, laugardaginn 8. september 1951<\/em><br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<br><\/strong>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent okkur eftirfarandi pistil:<br>\u201e\u00c1ri\u00f0 1923 st\u00f3\u00f0 \u00e9g upp fyrir presti, fr\u00e1 \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungu og flutti \u00fe\u00e1 um vori\u00f0 a\u00f0 Fossi \u00ed M\u00fdrdal.<br>Um sumarm\u00e1l \u00fea\u00f0 sama vor f\u00f3r \u00e9g su\u00f0ur \u00ed Me\u00f0alland og var \u00fear \u00ed vikut\u00edma vi\u00f0 a\u00f0 afla m\u00e9r og flytja<br>saman \u00e1 einn sta\u00f0 timbur, sem \u00e9g \u00e1tti \u00ed Me\u00f0allandi, b\u00e6\u00f0i \u00far str\u00f6ndum og rekavi\u00f0 af fj\u00f6ru, sem fylgdi<br>\u00c1sum. Til \u00feessa haf\u00f0i \u00e9g b\u00e6\u00f0i menn og hesta \u00ed Me\u00f0allandi. \u00deegar timbri\u00f0, sem taldist til a\u00f0 v\u00e6ru<br>fj\u00f6rut\u00edu hestbur\u00f0ir, var allt komi\u00f0 \u00e1 einn sta\u00f0, f\u00f3r \u00e9g um Me\u00f0allandi\u00f0 til a\u00f0 f\u00e1 menn og hesta a\u00f0 flytja<br>\u00feetta allt \u00ed einni fer\u00f0 \u00fatyfir K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t. \u00dea\u00f0 var mikill floti.<br>Svo \u00feegar vi\u00f0 komum \u00fat \u00ed \u00c1lftaver, heim a\u00f0 Nor\u00f0ur-Hj\u00e1leigu, voru \u00feeir fe\u00f0gar G\u00edsli Magn\u00fasson,<br>hreppstj\u00f3ri, og J\u00f3n sonur hans \u2013 n\u00fa al\u00feingisma\u00f0ur V.-Skaftfellinga, a\u00f0 saga st\u00f3rtr\u00e9, f\u00e9kk \u00e9g leyfi hj\u00e1<br>\u00feeim a\u00f0 taka \u00fear timbri\u00f0 af v\u00f6gnunum og kl\u00f6kkunum, svo a\u00f0 Me\u00f0allendingar g\u00e6tu fari\u00f0 samd\u00e6gurs<br>aftur til baka, me\u00f0 hestana og fart\u00e6kin, austur yfir K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t og heim til s\u00edn, eftir drengilega og<br>\u00f3gleymanlega hj\u00e1lp \u2013 fyrir ekkert ver\u00f0.<br>N\u00fa, \u00feegar \u00feetta var b\u00fai\u00f0, h\u00e6ttu \u00feeir fe\u00f0gar a\u00f0 saga og leiddu mig til stofu, t\u00f3kum vi\u00f0 \u00fe\u00e1 saman r\u00e1\u00f0<br>okkar, og tala\u00f0ist til a\u00f0 bezt v\u00e6ri a\u00f0 koma \u00f6llu timbrinu \u00fatyfir Sand, a\u00f0 V\u00edk, n\u00e6sta dag, og a\u00f0 \u00e9g f\u00e6ri<br>\u00fe\u00e1 um kv\u00f6ldi\u00f0 um alla b\u00e6i \u00ed \u00c1lftaveri a\u00f0 f\u00e1 menn og hesta \u00fat a\u00f0 V\u00edk daginn eftir. \u00deetta gekk allt a\u00f0<br>\u00f3skum, m\u00e9r var teki\u00f0 eins og \u00fea\u00f0 k\u00e6mi engill af himnum, f\u00e9kk menn og hesta eins og \u00e9g \u00feurfti, Hildur<br>J\u00f3nsd\u00f3ttir, lj\u00f3sm\u00f3\u00f0ir \u00e1 \u00deykkvab\u00e6jarklaustri, sag\u00f0i \u00fe\u00e1 vi\u00f0 mig: \u201eEitthva\u00f0 er eftir af \u00fe\u00e9r enn Sveinn<br>minn\u201c.<br>\u00c9g var nefnilega sumari\u00f0 \u00e1\u00f0ur b\u00fainn a\u00f0 liggja misseri \u00fat af infl\u00faensu. \u00deeir fe\u00f0gar G\u00edsli og J\u00f3n og<br>Brynj\u00f3lfur Oddsson, n\u00e1b\u00fai \u00feeirra, a\u00f0sto\u00f0u\u00f0u mig me\u00f0 \u00feetta \u00e1 allan h\u00e1tt. A\u00f0 morgni n\u00e6sta dags voru<br>menn og hestar komnir um f\u00f3tafer\u00f0, og var \u00fe\u00e1 teki\u00f0 til \u00f3spilltra m\u00e1lanna a\u00f0 binda \u00e1 vagna og<br>rei\u00f0inga, og komast af sta\u00f0, og \u00fe\u00f3 var teki\u00f0 a\u00f0 dimma, \u00feegar vi\u00f0 komum til V\u00edkur. Rei\u00f0 \u00e9g \u00fe\u00e1 \u00e1 undan<br>flotanum a\u00f0 V\u00edk, til a\u00f0 \u00fatvega hey og hesth\u00fas handa hestunum um n\u00f3ttina. En timbri\u00f0 f\u00e9kk \u00e9g geymt \u00ed<br>Sl\u00e1turf\u00e9lagsr\u00e9ttinni \u00fear til s\u00ed\u00f0ar um vori\u00f0, a\u00f0 hafizt var handa um byggingu \u00e1 Fossi.<br>Einn vinur minn \u00ed V\u00edk, sag\u00f0i vi\u00f0 mig morguninn eftir, \u00feegar hann s\u00e1 allt \u00feetta timbur: \u201e\u00dea\u00f0 var ska\u00f0i,<br>a\u00f0 \u00fe\u00fa gazt ekki komi\u00f0 \u00ed bj\u00f6rtu \u00ed g\u00e6rkv\u00f6ldi, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 \u00e1berandi a\u00f0 sj\u00e1 \u00feessa miklu<br>timburlest fara \u00ed gegnum \u00feorpi\u00f0.\u201c Daginn eftir var svo fari\u00f0 austur yfir Sandinn me\u00f0 hesta og \u00f6ll<br>farart\u00e6ki. \u00deegar kom austur \u00e1 Sandinn, f\u00f3r \u00e9g efri lei\u00f0ina \u00e1 m\u00ednum tveimur rei\u00f0hestum, en<br>\u00c1lftveringar sy\u00f0ri lei\u00f0ina, me\u00f0 allan flotann heim til s\u00edn, eftir drengilega og \u00f3gleymanlega hj\u00e1lp \u2013 fyrir<br>l\u00edti\u00f0 ver\u00f0 og ekkert ver\u00f0.<br>Sama vor, \u00feegar s\u00e1 st\u00f3ri dagur kom, a\u00f0 vi\u00f0 ur\u00f0um a\u00f0 flytja fr\u00e1 \u00c1sum, var gla\u00f0a s\u00f3lskin. Skaft\u00e1rtungub\u00e6ndur,<br>allir me\u00f0 t\u00f6lu, komu \u00fe\u00e1 me\u00f0 hesta s\u00edna til hj\u00e1lpar vi\u00f0 flutninginn. \u00dea\u00f0 var mikill floti; allur<br>farangur, k\u00fdr og flutningur; t\u00edu b\u00f6rn sitt \u00e1 hverju \u00e1rinu, \u00fea\u00f0 elzta \u00fe\u00e1 ekki heima og \u00fea\u00f0 yngsta, e\u00f0a<br>t\u00f3lfta, \u00fe\u00e1 ekki komi\u00f0 \u00ed heiminn. \u00de\u00e1 voru heldur ekki b\u00edlar komnir til s\u00f6gunnar.<br>\u00deegar vi\u00f0 vorum komin a\u00f0 V\u00edk, var okkur bo\u00f0i\u00f0 a\u00f0 vera \u00fear me\u00f0 b\u00f6rnin, en \u00fea\u00f0 g\u00e1tum vi\u00f0 ekki \u00feegi\u00f0,<br>\u00fev\u00ed bezt var og enda sj\u00e1lfsagt a\u00f0 komast alla lei\u00f0 um kv\u00f6ldi\u00f0. Glatt var \u00e1 hjalla, \u00feegar \u00feetta var allt<br>b\u00fai\u00f0, slysalaust. Var \u00fe\u00e1 fj\u00f6lmennt \u00fear um n\u00f3ttina, \u00fev\u00ed au\u00f0vita\u00f0 gisti allur flotinn \u00fear, var maturinn<br>framreiddur \u00e1 skalla, sem kalla\u00f0 er, og a\u00f0allega sofi\u00f0 \u00ed flats\u00e6ngum. \u00deennan dag, \u00feegar vi\u00f0 vorum<br>komin \u00e1lei\u00f0is \u00e1 Sandinn, sag\u00f0i einn b\u00f3ndinn vi\u00f0 mig: \u201eVi\u00f0 Tungub\u00e6ndur hef\u00f0um n\u00fa heldur vilja\u00f0<br>flytja annan \u00f3nefndan mann \u00far Skaft\u00e1rtungunni en \u00feig Sveinn minn me\u00f0 allan h\u00f3pinn \u00feinn.\u201c<br><br>N\u00e6sta dag f\u00f3ru svo Skaft\u00e1rtungumenn til baka heim til s\u00edn, eftir drengilega og \u00f3gleymanlega hj\u00e1lp,<br>eins og gefur a\u00f0 skilja fyrir ekkert endurgjald. \u00deessar endurminningar, sem h\u00e9r hafa veri\u00f0 skr\u00e1\u00f0ar,<br>vekur hj\u00e1 manni metna\u00f0 og a\u00f0d\u00e1un a\u00f0 hafa or\u00f0i\u00f0 a\u00f0nj\u00f3tandi svo mikillar vin\u00e1ttu g\u00f3\u00f0ra manna, i \u00feeim<br>kringumst\u00e6\u00f0um, sem fj\u00f6lskyldan var \u00fe\u00e1 st\u00f6dd \u00ed.\u201c<br>Fleira ver\u00f0ur ekki r\u00e6tt \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 19. september 1951<br><\/em><strong>Ba\u00f0stofuhjal<br><\/strong>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi r\u00e6\u00f0ir h\u00e9r um sko\u00f0anamun manna og mannkosti \u00ed l\u00edfsbar\u00e1ttunni:<br>\u201eF\u00e1tt mun m\u00f6nnum yfirleitt vera erfi\u00f0ara \u00ed breytni sinni vi\u00f0 a\u00f0ra menn en \u00fea\u00f0 a\u00f0 koma fram vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00ed<br>\u00f6llum vi\u00f0skiptum og heg\u00f0un, eins og v\u00e9r vildum a\u00f0 \u00feeir k\u00e6mu fram vi\u00f0 oss. \u201e\u00dea\u00f0, sem \u00fe\u00fa vilt a\u00f0 a\u00f0rir<br>gj\u00f6ri \u00fe\u00e9r, \u00fea\u00f0 skalt \u00fe\u00fa og \u00feeim gj\u00f6ra.\u201c<br>G\u00f3\u00f0ir menn, sem hafa a\u00f0st\u00f6\u00f0u til \u00feess \u00ed l\u00edfinu a\u00f0 breyta eftir \u00feessari kenningu meistarans, og gera<br>\u00fea\u00f0 eins og breyzkum manni er yfirleitt m\u00f6gulegt, ver\u00f0a oft fyrir vonbrig\u00f0um og van\u00feakkl\u00e6ti.<br>En grei\u00f0viknir menn mega alltaf b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed hj\u00e1 einum og einum manni, og mega \u00fev\u00ed ekki fyrir \u00fea\u00f0,<br>taka l\u00edfsstefnubreytingu til hins verra. \u00dev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00f3tt sumir menn launi drenglyndi me\u00f0 \u00f3drenglyndi, \u00fe\u00e1<br>er sem betur fer fj\u00f6ldinn, sem launar gott me\u00f0 g\u00f3\u00f0u, og oftast er \u00fea\u00f0 svo \u00ed l\u00edfinu, a\u00f0 menn hitta<br>sj\u00e1lfan sig fyrir, sem kalla\u00f0 er, \u00e1 hvora lund sem \u00feeir hafa breytt gagnvart n\u00e1unga s\u00ednum. \u00deetta er<br>sta\u00f0reynd, sem betur fer, \u00fev\u00ed annars st\u00e6\u00f0i \u00e1 sama hvort menn lif\u00f0u vel e\u00f0a illa.<br>Annars eru sumir menn gagnst\u00e6\u00f0rar sko\u00f0unar \u00ed \u00feessu m\u00e1li, gefa ekkert fyrir vinskap annarra manna,<br>og telja a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0i ekkert anna\u00f0 en lifa eftir \u00fevi, sem \u00feeir \u00edmynda s\u00e9r a\u00f0 \u00feeir hagnist mest \u00e1, jafnvel<br>\u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 einhverju leyti \u00e1 kostna\u00f0 n\u00e1ungans e\u00f0a velger\u00f0armanns.<br>D\u00e6mi: B\u00f3ndi, sem bj\u00f3 \u00e1 st\u00f3rri j\u00f6r\u00f0, tekur annan mann inn \u00e1 j\u00f6r\u00f0ina, vegna \u00feess a\u00f0 ma\u00f0urinn \u00fer\u00e1\u00f0i a\u00f0<br>komast \u00e1 \u00feessa j\u00f6r\u00f0, og fara a\u00f0 b\u00faa, enda kominn \u00e1 \u00feann aldur a\u00f0 fara a\u00f0 skapa s\u00e9r framt\u00ed\u00f0arl\u00edfsstarf.<br>B\u00f3ndinn skildi \u00feetta vel, og t\u00f3k \u00fev\u00ed manninn inn \u00e1 j\u00f6r\u00f0ina og l\u00e1na\u00f0i honum h\u00fas og h\u00fasaskj\u00f3l. Fyrstu<br>\u00e1rin bjuggu \u00feeir svo b\u00e1\u00f0ir \u00e1 j\u00f6r\u00f0inni hvor \u00e1 m\u00f3t \u00f6\u00f0rum. Hagbeitina h\u00f6f\u00f0u \u00feeir \u00ed f\u00e9lagi \u00f3skipta, en<br>sl\u00e6gjum skiptu \u00feeir \u00e1 milli s\u00edn. En ekki li\u00f0u m\u00f6rg \u00e1r \u00fear til a\u00f0 n\u00fdi b\u00f3ndinn s\u00e1 s\u00e9r hag \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 ver\u00f0a<br>helzt til \u00e1gengur gagnvart velger\u00f0armanni s\u00ednum. Sl\u00f3 \u00ed leyfisleysi \u00fea\u00f0 af sl\u00e6gjum hans, sem honum<br>s\u00fdndist \u00ed \u00fea\u00f0 og \u00fea\u00f0 skipti\u00f0, og margt fleira. St\u00f3rm\u00f3\u00f0gandi, sem ekki \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 nefna.<br>Einu sinni haga\u00f0i svo til, a\u00f0 fyrrnefndi b\u00f3ndinn haf\u00f0i r\u00e1\u00f0 \u00e1 atvinnu og b\u00fd\u00f0ur s\u00ed\u00f0arnefndum b\u00f3nda a\u00f0<br>vera me\u00f0 s\u00e9r, \u00fev\u00ed hann \u00feurfti l\u00edka peninga, en eftir eitt e\u00f0a tv\u00f6 \u00e1r f\u00e9kk s\u00ed\u00f0arnefndi b\u00f3ndinn r\u00e1\u00f0 \u00e1<br>\u00feessari atvinnu, vegna atvika, sem ekki ver\u00f0a nefnd h\u00e9r, en \u00fe\u00e1 \u00fatiloka\u00f0i hann fyrrnefnda b\u00f3ndann fr\u00e1<br>\u00feessari atvinnu me\u00f0 s\u00e9r.<br>Anna\u00f0 d\u00e6mi af \u00f6\u00f0rum m\u00f6nnum: Tveir menn, e\u00f0a n\u00e1b\u00faar, vinna saman innan sama sveitarf\u00e9lags.<br>Annar n\u00e1b\u00fainn vill f\u00e1 h\u00e6kka\u00f0 kaup sitt, og hinn n\u00e1b\u00fainn, sem haf\u00f0i a\u00f0st\u00f6\u00f0u til a\u00f0 m\u00e6la me\u00f0 \u00fev\u00ed \u2013<br>e\u00f0a m\u00f3ti \u00fev\u00ed, en \u00fear sem honum fannst kauph\u00e6kkunarkarfan vera \u00e1 r\u00f6kum bygg\u00f0 og \u00fevi e\u00f0lileg,<br>m\u00e6lti hann eindregi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed. F\u00e9kk \u00fev\u00ed kaup sitt h\u00e6kka\u00f0 eins og hann f\u00f3r fram \u00e1.<br>33<br>N\u00fa haga\u00f0i svo til eftir tv\u00f6 \u00e1r, a\u00f0 hinn n\u00e1b\u00fainn vildi l\u00edka f\u00e1 h\u00e6kka\u00f0 kaup sitt, og haf\u00f0i n\u00fa fyrrnefndur<br>n\u00e1b\u00fai a\u00f0st\u00f6\u00f0u til a\u00f0 hafa \u00e1hrif \u00e1 \u00fea\u00f0 m\u00e1l. Hann vildi eigi a\u00f0sto\u00f0a til a\u00f0 hafa kr\u00f6funa fram, \u00fe\u00f3tt h\u00fan<br>v\u00e6ri \u00ed alla sta\u00f0i e\u00f0lileg.<br>\u00deessi tv\u00f6 d\u00e6mi l\u00e6t \u00e9g n\u00e6gja til sk\u00fdringar \u00e1 \u00feessu m\u00e1li, sem \u00e9g hef gert h\u00e9r a\u00f0 umr\u00e6\u00f0uefni \u00ed<br>ba\u00f0stofunni \u00ed dag, um sko\u00f0anamun manna og mannkosti \u00ed l\u00edfsbar\u00e1ttunni.\u201c<br>Fleira ver\u00f0ur ekki r\u00e6tt \u00ed ba\u00f0stofunni \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u00edminn, laugardaginn 29. september 1951<br><strong>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar h\u00e9r um skipun prestakalla \u00ed landinu:<br>\u201eN\u00fa er eins og kunnugt er, n\u00fdkomi\u00f0 \u00ed bl\u00f6\u00f0um og \u00fatvarpi fr\u00e1s\u00f6gn um nefndarst\u00f6rf og till\u00f6gur \u00e1 skipun<br>prestakalla \u00ed landinu. \u00dear segir m.a.: \u00cd hinum n\u00fdju till\u00f6gum, sem nefndin er n\u00fa a\u00f0 ganga fr\u00e1, mun gert<br>r\u00e1\u00f0 fyrir 114 \u00fej\u00f3\u00f0kirkjuprestum \u00ed landinu, e\u00f0a einum f\u00e6rra en n\u00fa er. Ver\u00f0a till\u00f6gurnar senn sendar<br>kirkjur\u00e1\u00f0i og \u00f6llum pr\u00f3f\u00f6stum landsins til umsagnar.<br>Um \u00feetta er n\u00fa ekkert a\u00f0 segja \u00e1 \u00feessu stigi m\u00e1lsins. En svo segir: \u00cd \u00feessum till\u00f6gum er me\u00f0al annars<br>gert r\u00e1\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 prestar \u00ed t\u00edu afskekktum prestak\u00f6llum taki jafnframt a\u00f0 s\u00e9r barnakennslu \u00ed<br>s\u00f3knum s\u00ednum, og hlj\u00f3ti yfirleitt eitthva\u00f0 l\u00edtilsh\u00e1ttar h\u00e6rri laun en a\u00f0rir prestar.<br>Um \u00feessa till\u00f6gu vildi \u00e9g mega segja nokkur or\u00f0. \u00cd \u00feeim prestak\u00f6llum, sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir, \u00feykist \u00e9g<br>vita, a\u00f0 \u00feau s\u00e9u ein af \u00feeim prestak\u00f6llum, \u00fear sem prestar hafa allt of l\u00edti\u00f0 a\u00f0 starfa vi\u00f0 sj\u00e1lft<br>emb\u00e6tti\u00f0, og a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti er \u00fea\u00f0 tilvali\u00f0 a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e1 l\u00edka hafa barnakennsluna \u00ed s\u00f3knum s\u00ednum. En eins<br>og gefur a\u00f0 skilja, ver\u00f0a \u00feessir prestar miki\u00f0 bundnir vi\u00f0 barnakennsluna a\u00f0 vetrinum til. \u00dea\u00f0 liggur<br>\u00fev\u00ed \u00ed augum uppi, a\u00f0 \u00feeir ver\u00f0a a\u00f0 f\u00e1 miki\u00f0 h\u00e6rra kaup en a\u00f0rir prestar, svo \u00fea\u00f0 s\u00e9 einhver von me\u00f0<br>a\u00f0 prestar s\u00e6ki um \u00feessi prestak\u00f6ll, sem eru \u00e1 afskekktum st\u00f6\u00f0um.<br>Og \u00fear sem \u00e9g \u00feykist vita, a\u00f0 meiningin s\u00e9 me\u00f0 \u00feessum till\u00f6gum, a\u00f0 prestar s\u00e6ki frekar um \u00feessi<br>afskekktu prestak\u00f6lll, ef \u00feeir hafa barnakennsluna l\u00edka, en \u00fea\u00f0 gefur a\u00f0 skilja, a\u00f0 \u00fea\u00f0 verkar ekki,<br>nema \u00feeir f\u00e1i verulega h\u00e6kka\u00f0 kaup. Me\u00f0 \u00fev\u00ed g\u00e6ti \u00fea\u00f0 veri\u00f0 miki\u00f0 gl\u00e6silegra fyrir \u00fe\u00e1 presta, en a\u00f0<br>basla me\u00f0 \u00e1h\u00e6ttub\u00faskap. Enda finnst m\u00e9r ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fea\u00f0, \u00fe\u00f3tt \u00feeim v\u00e6ri \u00e6tla\u00f0 allt a\u00f0 \u00fev\u00ed<br>kennarakaupi\u00f0 til vi\u00f0b\u00f3tar (ef) \u00feeir starfa vi\u00f0 hvorttveggja emb\u00e6tti\u00f0.<br>Svo er aftur anna\u00f0 m\u00e1l, hva\u00f0 \u00feessi r\u00e1\u00f0st\u00f6fun v\u00e6ri heppileg gagnvart barnakennslunni. Au\u00f0vita\u00f0 yr\u00f0i<br>\u00fea\u00f0 misjafnt eftir \u00fev\u00ed, hva\u00f0 hver prestur v\u00e6ri upplag\u00f0ur til a\u00f0 kenna b\u00f6rnum, og gefinn fyrir \u00fea\u00f0<br>starf. En \u00fea\u00f0 mun l\u00edka vera misjafnt me\u00f0 sj\u00e1lfa barnakennarana, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00f6\u00f0rum er gefi\u00f0 \u00feetta og<br>hinum hitt, \u00fe\u00f3 a\u00f0 menn s\u00e9u l\u00edkir a\u00f0 menntun.<br>Og svo er \u00fea\u00f0 me\u00f0 allar st\u00f6\u00f0ur og st\u00f6rf mannanna \u00ed l\u00edfsbar\u00e1ttunni, a\u00f0 margur ma\u00f0urinn lendir \u00e1<br>skakkri hillu, sem kalla\u00f0 er, og yfirleitt er \u00fea\u00f0 ska\u00f0i, \u00feegar velgefnir menn hafa ekki geta\u00f0 n\u00e1\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1<br>st\u00f6\u00f0u e\u00f0a st\u00f6rf, sem \u00feeir eru n\u00e1tt\u00fara\u00f0ir fyrir, \u00fe\u00f3tt \u00feeir geti veri\u00f0 alls sta\u00f0ar g\u00f3\u00f0ir og n\u00fdtir menn \u00ed<br>\u00f6\u00f0rum st\u00f6rfum. \u00de\u00f3 er verst, \u00feegar menn \u2013 og \u00e9g tala n\u00fa ekki um mennta\u00f0a menn, taka a\u00f0 s\u00e9r st\u00f6\u00f0ur<br>e\u00f0a st\u00f6rf, sem \u00feeir eru alls ekki f\u00e6rir um a\u00f0 gegna. Og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega \u00feau st\u00f6rf, sem ekki er h\u00e6gt a\u00f0<br>nj\u00f3ta hj\u00e1lpar annara betri manna, heldur ver\u00f0a beinl\u00ednis a\u00f0 vinna verki\u00f0 sj\u00e1lfir. Engin sta\u00f0a held \u00e9g a\u00f0<br>s\u00e9 eins ber fyrir \u00feeim sannleika eins og prestssta\u00f0an.<br><br>En svo \u00e9g v\u00edki n\u00fa aftur a\u00f0 a\u00f0al efni \u00feessara l\u00edna, nefnilega prestakallaskipuninni: \u00de\u00e1 er \u00fea\u00f0 sko\u00f0un<br>m\u00edn, a\u00f0 \u00fe\u00f3 nefndin, sem fjallar um \u00feessi m\u00e1l, s\u00e9 skipu\u00f0 g\u00f3\u00f0um og greindum m\u00f6nnum, \u00fe\u00e1 ver\u00f0i \u00fea\u00f0<br>erfitt verk fyrir \u00fe\u00e1 a\u00f0 koma \u00feessum m\u00e1lum svo fyrir, a\u00f0 prestar s\u00e6ki um \u00feau prestak\u00f6ll, sem n\u00fa eru<br>lengi b\u00fain a\u00f0 vera prestslaus og ekki m\u00e1tt sameina\u201c.<br>Sveinn hefir \u00fe\u00e1 loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og ver\u00f0ur ekki fleira teki\u00f0 fyrir \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, laugardaginn 27. okt\u00f3ber 1951<br><\/em><strong>Ba\u00f0stofuhjal<br><\/strong>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar h\u00e9r um kart\u00f6flur og r\u00f3fur:<br>\u201eEkkert af \u00fev\u00ed, sem b\u00e6ndur landsins framlei\u00f0a til s\u00f6lu, er eins \u00e1h\u00e6ttusamt og kart\u00f6flur\u00e6ktun. \u00cd<br>samanbur\u00f0i vi\u00f0 kj\u00f6t og mj\u00f3lk er kart\u00f6fluver\u00f0i\u00f0 ekki samb\u00e6rilegt og hefir aldrei veri\u00f0 s\u00ed\u00f0an d\u00fdrt\u00ed\u00f0in<br>kom, og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega \u00feessi s\u00ed\u00f0ustu \u00e1r.<br>F\u00e1tt er eins vi\u00f0kv\u00e6mt fyrir t\u00ed\u00f0arfarinu eins og kart\u00f6flur, s.s. n\u00e6turfrosti \u00e1 sumrinu, rok \u00e1 \u00f3hentugum<br>t\u00edma, myglan e\u00f0a s\u00fdkin s\u00ed\u00f0la sumars, e\u00f0a a\u00f0 haustinu. Allt er \u00feetta \u00f3vi\u00f0r\u00e1\u00f0anlegt, hvar sem \u00fea\u00f0 sl\u00e6r<br>s\u00e9r a\u00f0 \u00ed \u00fea\u00f0 og \u00fea\u00f0 skipti\u00f0 \u2013 hvort heldur \u00fea\u00f0 er frost, rok e\u00f0a s\u00fdki, og \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0<br>einhverju leyti a\u00f0 halda \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ast nefnda \u00ed skefjum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sprauta \u00fear til heyrandi me\u00f0ali \u00e1 k\u00e1li\u00f0,<br>\u00fe\u00e1 geri \u00e9g ekki miki\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed fyrir almenning, \u00fe\u00f3 a\u00f0 kunn\u00e1ttumenn geti \u00fea\u00f0 \u00e1 r\u00e9ttum t\u00edma.<br>En \u00fer\u00e1tt fyrir \u00feetta allt, er au\u00f0vita\u00f0 sj\u00e1lfsagt fyrir b\u00e6ndur a\u00f0 r\u00e6kta kart\u00f6flur fyrir s\u00edn eigin heimili, svo<br>miki\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 n\u00e1i saman \u00feegar vel gengur, og \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00fea\u00f0 misheppnist sum \u00e1rin vegna \u00f3vi\u00f0r\u00e1\u00f0anlegra<br>\u00e1st\u00e6\u00f0na eins og fyrr greinir, \u00fe\u00e1 ver\u00f0a b\u00e6ndur samt a\u00f0 eiga \u00fea\u00f0 \u00e1 h\u00e6ttu undir \u00f6llum<br>kringumst\u00e6\u00f0um, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er l\u00edfsnau\u00f0syn fyrir heimilin, \u00fe\u00f3 a\u00f0 tapist sum \u00e1rin allur<br>\u00e1bur\u00f0arkostna\u00f0ur og vinnan, \u00feegar illa fer.<br>En \u00fe\u00f3 a\u00f0 b\u00e6ndur hafi stundum haft nokku\u00f0 fyrir a\u00f0 selja kart\u00f6flur, \u00fe\u00e1 er \u00e1h\u00e6ttan of mikil \u00ed<br>samanbur\u00f0i vi\u00f0 kostna\u00f0 og ver\u00f0lag, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feegar b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 draga fr\u00e1 ver\u00f0inu vinnu, flutningskostna\u00f0<br>og \u00e1bur\u00f0arkostna\u00f0, \u00fe\u00e1 hygg \u00e9g a\u00f0 nett\u00f3ver\u00f0i\u00f0 s\u00e9 n\u00fa ekki or\u00f0i\u00f0 h\u00e1tt \u00e1 m\u00f3ti mj\u00f3kurver\u00f0i og kj\u00f6tver\u00f0i,<br>a\u00f0 fr\u00e1dregnum \u00f6llum kostna\u00f0i. Eins og ver\u00f0lagi\u00f0 er n\u00fa h\u00e1tt \u00e1 kj\u00f6ti og mj\u00f3lk, og margt bendir til \u00feess<br>a\u00f0 svo ver\u00f0i \u00ed framt\u00ed\u00f0inni, \u00fe\u00e1 hygg \u00e9g a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 miki\u00f0 hyggilegra og tryggara fyrir b\u00e6ndur a\u00f0 leggja<br>vinnu og \u00e1bur\u00f0 \u00ed a\u00f0 r\u00e6kta t\u00f6\u00f0u handa k\u00fam e\u00f0a \u00e1m, heldur en \u00ed kart\u00f6flus\u00f6lu.<br>En \u00fea\u00f0 er \u00fej\u00f3\u00f0arnau\u00f0syn a\u00f0 hvert einasta heimili \u00e1 landinu r\u00e6kti meira og minna kart\u00f6flur handa<br>s\u00ednu heimili. H\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk er gert \u00e1kaflega miki\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed og \u00fatlit er fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 aukist mj\u00f6g, og svo<br>mun v\u00ed\u00f0a vera \u00ed sj\u00e1varpl\u00e1ssum og kaupst\u00f6\u00f0um. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mj\u00f6g nau\u00f0synlegt a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0, sem b\u00fdr \u00e1<br>\u00feessum st\u00f6\u00f0um, geti haft n\u00f3g land til a\u00f0 r\u00e6kta s\u00e9r n\u00e6gilegan k\u00e1lmat handa s\u00ednum heimilum, enda<br>munu b\u00e6jarstj\u00f3rnir og hreppsnefndir, sem hlut eiga a\u00f0 \u00feessum m\u00e1lum, vera annt um a\u00f0 grei\u00f0a fyrir<br>f\u00f3lki me\u00f0 l\u00f6nd til kart\u00f6flur\u00e6ktar, og eins og allir vita \u00fe\u00e1 v\u00e6ri \u00feessi aukavinna f\u00f3lksins \u00e1 sumrin mj\u00f6g<br>holl og heilsusamleg fyrir f\u00f3lk, sem er miki\u00f0 innibyrgt vegna atvinnu sinnar.<br>Au\u00f0vita\u00f0 \u00feyrfti r\u00edki\u00f0 e\u00f0a b\u00e6jarstj\u00f3rnir e\u00f0a hvorttveggja a\u00f0 sj\u00e1 f\u00f3lkinu fyrir \u00fats\u00e6\u00f0i a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti sem<br>me\u00f0 \u00feyrfti, og \u00e6tti \u00fea\u00f0 a\u00f0 gerast \u00e1 r\u00edkisb\u00faum, \u00fear sem vel hagar til me\u00f0 jar\u00f0veg \u00fati \u00e1 landinu, \u00fev\u00ed a\u00f0<br>\u00feegar illa fer vegna t\u00ed\u00f0arfars e\u00f0a annars, \u00fe\u00e1 er \u00f3l\u00edkt fyrir r\u00edki\u00f0 e\u00f0a annan f\u00e9lagsskap a\u00f0 standast \u00fea\u00f0<br>tap en einstaklinga. \u00deessi stefna, sem h\u00e9r er bent \u00e1, mun l\u00edka vera byrju\u00f0 me\u00f0 \u00farvals\u00fats\u00e6\u00f0i \u00e1<br>kart\u00f6flum vi\u00f0 r\u00edkisb\u00fai\u00f0 \u00ed Gunnarsholti og kannske v\u00ed\u00f0ar og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0. Au\u00f0vita\u00f0 \u00e1 \u00feessi rekstur a\u00f0<br>heyra undir gr\u00e6nmetisverzlun r\u00edkisins me\u00f0 mat \u00e1 kart\u00f6flum, \u00fatborgun, og geymslu \u00ed jar\u00f0h\u00fasum.<br>H\u00e9r a\u00f0 framan hef \u00e9g a\u00f0ens tala\u00f0 um kart\u00f6flur, enda eru \u00fe\u00e6r langmest nota\u00f0ar til f\u00e6\u00f0u af \u00f6llu<br>k\u00e1lmeti, sem f\u00f3lk neytir h\u00e9r \u00e1 landi. En eins og kunnugt er, \u00fe\u00e1 eru margar tegundir gr\u00e6nmetis, sem<br>framleiddar eru f\u00f3lki til f\u00e6\u00f0is og s\u00e6lg\u00e6tis en langmest eru \u00fea\u00f0 gr\u00f3\u00f0urh\u00fasin, sem framlei\u00f0a \u00fe\u00e6r<br>gr\u00e6nmetistegundir, sem ekki \u00feola geymslu yfir veturinn, en f\u00f3lk, s\u00e9rstaklega \u00ed Reykjav\u00edk og \u00ed<br>sj\u00e1varpl\u00e1ssum, lifir miki\u00f0 \u00e1 \u00e1ri\u00f0 um kring, en \u00ed sveitunum eru r\u00f3fur mest r\u00e6kta\u00f0ar n\u00e6st kart\u00f6flum.<br>\u00de\u00e6r hafa \u00fea\u00f0 framyfir kart\u00f6flur, a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00feola a\u00f0 gadda og eru s\u00edzt verri \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00fe\u00e6r hafi gadda\u00f0 og<br>\u00fei\u00f0na\u00f0 en \u00ed sumum pl\u00e1ssum hefir ekki veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 r\u00e6kta \u00fe\u00e6r \u00fataf s\u00fdki e\u00f0a k\u00e1lflugu, en misjafnt<br>hefir \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 reynzt efir fr\u00e6tegundum. Bezt hefir reynzt svo kalla\u00f0ur r\u00fassinn, en \u00fe\u00e6r eru sm\u00e6rri af \u00fev\u00ed<br>fr\u00e6i en jafn beztar. R\u00f3fur eru s\u00e6lg\u00e6ti me\u00f0 sl\u00e1tri og s\u00fapukj\u00f6ti, og eru taldar b\u00e6tiefnar\u00edkar. \u00c9g hygg a\u00f0<br>f\u00f3lki\u00f0 geri of l\u00edti\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 bor\u00f0a r\u00f3fur, og \u00fe\u00f3 eru \u00fe\u00e6r ekki d\u00fdrar \u00e1 m\u00f3ti \u00f6\u00f0rum matarkaupum\u201c.<br>Ba\u00f0stofuspjallinu er loki\u00f0 \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, laugardaginn 10. n\u00f3vember 1951<br><\/em><strong>Ba\u00f0stofuhjal<br><\/strong>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar um uppeldi barna:<br>\u201eH\u00fasb\u00f3ndasta\u00f0an er vandas\u00f6m sta\u00f0a svo a\u00f0 vel fari, ekki einungis sem b\u00f3ndi og h\u00fasfreyja \u00e1 s\u00ednu<br>heimili, heldur og hver s\u00fa sta\u00f0a, sem einn ma\u00f0ur er settur yfir, hvort heldur \u00fea\u00f0 er \u00e1 sj\u00f3 e\u00f0a landi. \u00de\u00e1<br>kemur alltaf \u00fea\u00f0 sama \u00ed lj\u00f3s, ef yfirma\u00f0urinn hefir ekki \u00fe\u00e1 eiginleika e\u00f0a h\u00e6fileika a\u00f0 undirmenn hans<br>geti bori\u00f0 vir\u00f0ingu fyrir honum, virt hann og treyst honum. Vilja \u00fe\u00e1 oft ver\u00f0a \u00feegjandi samt\u00f6k<br>undirmanna hans a\u00f0 fara s\u00ednu fram, \u00feegar svo ber undir, og \u00feeim \u00feykir m\u00e1li skipta, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feeim<br>finnist taka \u00fev\u00ed a\u00f0 spyrja hann r\u00e1\u00f0a, e\u00f0a \u00fe\u00e1 jafnvel a\u00f0 hl\u00fdta ekki hans r\u00e1\u00f0um.<br>Fyrir heimilish\u00fasb\u00e6ndur, sem komnir eru \u00fea\u00f0 til \u00e1ra, a\u00f0 \u00feeir eru b\u00fanir a\u00f0 b\u00faa lengi, og or\u00f0in reynd \u00ed<br>b\u00faskapnum og vel efnum b\u00fain, \u00fe\u00e1 hefir \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00fe\u00fd\u00f0ingu a\u00f0 vinnuf\u00f3lki\u00f0 tekur meira tillit til \u00feeirra, en<br>frumb\u00fdlishj\u00f3na sem h\u00fasb\u00e6nda. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed meiri vandi fyrir frumb\u00fdlishj\u00f3n a\u00f0 halda vinnuf\u00f3lk, svo a\u00f0<br>vel fari, en reynd og efnu\u00f0 hj\u00f3n. En svo \u00feegar hj\u00f3n e\u00f0a h\u00fasb\u00e6ndur eru or\u00f0in \u00fea\u00f0 g\u00f6mul a\u00f0 \u00feau geta<br>ekki gengi\u00f0 sj\u00e1lf til allrar vinnu, \u00fe\u00e1 sn\u00fdst \u00fea\u00f0 vi\u00f0 aftur, \u00feannig, a\u00f0 \u00feau hafa ekki eins miki\u00f0 vald yfir<br>vinnuf\u00f3lkinu sem \u00e1\u00f0ur. \u00de\u00e1 fer vinnuf\u00f3lki\u00f0 frekar s\u00ednu fram og tekur minna tillit til \u00feeirra h\u00fasb\u00e6nda,<br>sem \u00fea\u00f0 telur or\u00f0i\u00f0 of gamalt til a\u00f0 stj\u00f3rna \u2013 ef \u00e1 milli ber.<br>Fyrir frumb\u00fdlinga e\u00f0a ung hj\u00f3n, sem eru a\u00f0 byrja b\u00faskap gefst oft ekki vel a\u00f0 taka eldra f\u00f3lk fyrir<br>vinnuf\u00f3lk, s\u00e9rstaklega ef \u00fea\u00f0 eru hj\u00f3n, sem sj\u00e1lf hafa h\u00e6tt a\u00f0 b\u00faa. Bezt er fyrir ung hj\u00f3n e\u00f0a<br>frumb\u00fdlinga, a\u00f0 hafa til vinnu st\u00e1lpa\u00f0a unglinga, gera vel vi\u00f0 \u00fe\u00e1 me\u00f0 f\u00e6\u00f0i og kl\u00e6\u00f0na\u00f0, l\u00e1ta \u00fe\u00e1 hafa<br>n\u00e6gan svefn, fr\u00edstundir eins og m\u00f6gulegt er. \u00cd \u00feeim anda a\u00f0 \u00feau vinni vel, \u00feegar \u00feau eru vi\u00f0 vinnuna.<br>\u00dea\u00f0 er gaman a\u00f0 vinna me\u00f0 unglingum sem hafa hug \u00e1 vinnunni, og \u00fe\u00e1 er l\u00edka gaman a\u00f0 geta l\u00e1ti\u00f0<br>eftir \u00feeim unglingum \u00f3skir \u00feeirra og b\u00e6nir.<br>H\u00fasb\u00e6ndur, sem hafa b\u00f6rn e\u00f0a unglinga undir h\u00f6ndum, hvort heldur \u00fea\u00f0 eru \u00feeirra eigin b\u00f6rn e\u00f0a<br>annarra, bera \u00e1byr\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed, &#8211; b\u00e6\u00f0i fyrir gu\u00f0i og m\u00f6nnum, &#8211; a\u00f0 fara vel me\u00f0 \u00feau eftir \u00fev\u00ed, sem m\u00f6gulegt<br>er, b\u00e6\u00f0i til or\u00f0a og verka.<br><br>\u00c9g veit vel a\u00f0 b\u00f6rn e\u00f0a unglingar eru mj\u00f6g misj\u00f6fn a\u00f0 upplagi og lundarfari og \u00e1 ekki saman nema<br>nafni\u00f0 me\u00f0 uppeldi \u00feeirra, en yfirleitt mun \u00fea\u00f0 bezt reynast, a\u00f0 nota sem minnsta har\u00f0stj\u00f3rn vi\u00f0<br>\u00feau. \u00c9g tala n\u00fa ekki um barsm\u00ed\u00f0ar, \u00f6ll h\u00f6gg vi\u00f0 unglinga hefna s\u00edn, og eru \u00feeim \u00f3gleymanleg og st\u00e6lir<br>upp \u00ed \u00feeim hatur og \u00ferj\u00f3sku. En oft er \u00fea\u00f0 erfitt a\u00f0 sitja \u00e1 s\u00e9r vi\u00f0 \u00f3\u00fe\u00e6ga krakka, en \u00fe\u00f3 er \u00fea\u00f0 bezt.<br>En \u00feeir foreldrar og h\u00fasb\u00e6ndur, sem hafa lag og lipur\u00f0 til \u00feess a\u00f0 ala svo upp b\u00f6rn og unglinga, a\u00f0<br>\u00feau elski \u00fe\u00e1 og vir\u00f0i, en \u00feurfa ekki a\u00f0 hafa \u00f3tta af \u00feeim, \u00fe\u00e1 mun \u00fea\u00f0 uppeldi ver\u00f0a blessunarr\u00edkt fyrir<br>framt\u00ed\u00f0 barnanna, og \u00e1n\u00e6gulegt fyrir foreldra og h\u00fasb\u00e6ndur, sem hefir heppnazt \u00fea\u00f0 vandaverk, og<br>hamingja fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 \u00ed heild\u201c.<br>Fleira ver\u00f0ur ekki r\u00e6tt \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1952<\/h2>\n\n\n\n<p>Enn er Sveinn i\u00f0inn vi\u00f0 kolann, \u00feetta \u00e1r birtust eftir hann 13 pistlar \u00ed T\u00edmanum. 10 \u00feeirra voru<br>\u00ed greinaflokknum Ba\u00f0stofuhjal, einn var sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0 athugasemd, og s\u00ed\u00f0an voru tv\u00e6r greinar \u00ed<br>greinaflokknum Or\u00f0i\u00f0 er frj\u00e1lst.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Sem fyrr eru umfj\u00f6llunarefnin margv\u00edsleg, t.d. Sk\u00e1lholt, prestakallaskipanin, d\u00fdrt\u00ed\u00f0in, \u00fe\u00e6gindi<br>n\u00fat\u00edmans, \u00fatvarpi\u00f0, s\u00edminn, b\u00e6nadagur, barnadagur, m\u00e6\u00f0radagur, framt\u00ed\u00f0 Me\u00f0allandsins,<br>minningar fr\u00e1 \u00e6sku\u00e1rum \u00ed \u00d6r\u00e6fum og Su\u00f0ursveit, st\u00f3ru nautin \u00ed Sandfelli, kv\u00edar \u00ed \u00c1sum,<br>sullaveiki, samb\u00fa\u00f0 hj\u00f3na, hj\u00e1konur, prestskosningar, or\u00f0uveitingar, K\u00f6tlugos og bygg\u00f0in \u00e1<br>sandinum \u00ed V\u00edk, og \u00ed \u00c1lftaveri.<br><br><em>T\u00edminn, fimmtudaginn 3. jan\u00faar 1952<\/em><strong><br>Ba\u00f0stofuhjal<\/strong><br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi sendir h\u00e9r eftirfarandi hugvekju um Sk\u00e1lholt og prestakallam\u00e1li\u00f0:<br>\u201eEinn af vins\u00e6lustu \u00fe\u00e1ttum \u00fatvarpsins mun vera \u00fe\u00e1tturinn um daginn og veginn. Oftast hafa \u00feau<br>erindi veri\u00f0 \u00e1g\u00e6t og vel flutt, og hlj\u00f3\u00f0a\u00f0 um nau\u00f0synjam\u00e1l \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00e1 marga vegu. J\u00f3n Ey\u00fe\u00f3rsson<br>ve\u00f0urfr\u00e6\u00f0ingur var einn a\u00f0alupphafsma\u00f0ur \u00feessa vins\u00e6la \u00fe\u00e1ttar. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00f3tti \u00fev\u00ed g\u00f3\u00f0 og skemmtileg<br>tilbreyting, \u00feegar J\u00f3n kom sj\u00e1lfur fram eftir m\u00f6rg \u00e1r, me\u00f0 \u00feennan \u00fe\u00e1tt um daginn og veginn. Enda er<br>J\u00f3n Ey\u00fe\u00f3rsson einn me\u00f0al \u00feeirra vins\u00e6lustu manna, sem komi\u00f0 hafa fram \u00ed \u00fatvarpinu.<br>Eitt af \u00fev\u00ed, sem J\u00f3n Ey\u00fe\u00f3rsson tala\u00f0i um \u00ed s\u00ed\u00f0ari e\u00f0a \u00f6\u00f0rum \u00fe\u00e6tti s\u00ednum, var m.a. um Sk\u00e1lholt. Benti<br>hann \u00e1, a\u00f0 s\u00fa r\u00e9tta vi\u00f0reisn Sk\u00e1lholtssta\u00f0ar v\u00e6ri s\u00fa, a\u00f0 biskup landsins s\u00e6ti \u00fear. \u00deeir menn, sem<br>koma til me\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0a \u00feessum m\u00e1lum, \u00e6ttu a\u00f0 \u00e1kve\u00f0a \u00fea\u00f0 fyrir fram \u00e1\u00f0ur en hafizt v\u00e6ri handa me\u00f0<br>vi\u00f0reisn sta\u00f0arins, svo a\u00f0 engin mist\u00f6k yr\u00f0u \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 gera sta\u00f0inn sem veglegastan me\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrir<br>augum, a\u00f0 biskup landsins settist \u00fear.<br>Fr\u00e1 m\u00ednum b\u00e6jardyrum s\u00e9\u00f0 vil \u00e9g segja \u00feetta: B\u00f3ndi, sem situr j\u00f6r\u00f0 s\u00edna vel, vex \u00ed \u00e1liti, og j\u00f6r\u00f0in l\u00edka<br>vegna \u00feess, a\u00f0 h\u00fan er vel setin. Svo er l\u00edka me\u00f0 h\u00f6f\u00f0ingjasetrin. Bessasta\u00f0ir hafa vaxi\u00f0 \u00ed \u00e1liti sem<br>h\u00f6f\u00f0ingjasetur vi\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 forseti \u00cdslands situr \u00fear me\u00f0 rausn og pr\u00fd\u00f0i, og forsetinn hefir a\u00f0 sama<br>skapi vaxi\u00f0 \u00ed \u00e1liti vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 sitja \u00fear, sem \u00fej\u00f3\u00f0h\u00f6f\u00f0ingi landsins. Og sama mundi ver\u00f0a me\u00f0 Sk\u00e1lholt,<br>ef biskup landins s\u00e6ti \u00fear, sem kirkjuh\u00f6f\u00f0ingi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar.<br>\u00cd Reykjav\u00edk eru svo margir h\u00e1mennta\u00f0ir emb\u00e6ttismenn, sem ver\u00f0a a\u00f0 sitja \u00fear vegna st\u00f6\u00f0u sinnar.<br>\u00dea\u00f0 getur \u00fev\u00ed ekki bori\u00f0 meira \u00e1 \u00feessum \u00e6\u00f0stu emb\u00e6ttism\u00f6nnum landsins, forseta og biskupi, en<br>\u00f6\u00f0rum emb\u00e6ttism\u00f6nnum, ef \u00feeir sitja \u00ed Reykjav\u00edk. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed \u00fej\u00f3\u00f0armetna\u00f0ur, a\u00f0 \u00feeir sitji \u00e1<br>h\u00f6f\u00f0ingjasetrum \u00fati \u00e1 landsbygg\u00f0inni, en hafi \u00fe\u00f3 a\u00f0st\u00f6\u00f0u me\u00f0 skrifstofu \u00ed Reykjav\u00edk.<br>\u00dea\u00f0 er tr\u00falegt, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9u ekki miki\u00f0 skiptar sko\u00f0anir manna um \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 beri a\u00f0 byggja upp<br>Sk\u00e1lholtssta\u00f0, svo s\u00f6gulega fr\u00e6gur sem s\u00e1 sta\u00f0ur er, en menn getur greint \u00e1 um \u00fea\u00f0 \u00e1 hvern h\u00e1tt \u00fea\u00f0<br>\u00e6tti a\u00f0 vera, en \u00fe\u00f3 munu menn vera nokku\u00f0 samm\u00e1la um \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 beri a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 svo, a\u00f0<br>\u00fej\u00f3\u00f0inni ver\u00f0i s\u00f3mi a\u00f0. Enda \u00e6tti r\u00edkinu ekki a\u00f0 vera \u00fea\u00f0 ofvaxi\u00f0 frekar en a\u00f0 byggja d\u00fdrar villur \u00fat um<br>landi\u00f0 yfir presta, \u00fear sem \u00feeir \u00feurfa ekki a\u00f0 vera, og v\u00e6ri miki\u00f0 n\u00e6r a\u00f0 sameina vi\u00f0 anna\u00f0<br>prestakall, eins og n\u00fa hagar or\u00f0i\u00f0 til sums sta\u00f0ar \u00e1 landinu.<br>Frumvarp \u00fea\u00f0, sem n\u00fa er \u00ed \u00feinginu um prestakallaskipunina \u00ed landinu, er a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti undarlegt, a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>tekur ekkert tillit til \u00feeirrar sta\u00f0reyndar, a\u00f0 m\u00f6rg prestak\u00f6ll eru \u00ed m\u00f6rg \u00e1r b\u00fain a\u00f0 vera prestlaus, og<br>f\u00e1tt bendir til \u00feess, a\u00f0 \u00fea\u00f0 breytist til batna\u00f0ar. Prestsetrin eru \u00fev\u00ed meira og minna \u00ed ey\u00f0i, og b\u00e6ndur,<br>sem hafa \u00feau undir h\u00f6ndum, \u00feora ekkert a\u00f0 gera \u00feeim verulega til b\u00f3ta e\u00f0a framfara vegna \u00feess, a\u00f0<br>\u00feeir geta alltaf \u00e1tt von \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 ver\u00f0a reknir fr\u00e1 \u00feeim fyrirvaral\u00edti\u00f0, ef einhverjum prestinum kynni a\u00f0<br>detta \u00ed hug a\u00f0 s\u00e6kja um prestakalli\u00f0 og taka j\u00f6r\u00f0ina til b\u00faskapar, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 enda\u00f0i kannske me\u00f0 \u00fev\u00ed,<br>a\u00f0 hann yr\u00f0i \u00fear ekki prestur e\u00f0a h\u00e9ldist ekki vi\u00f0 \u00e1 j\u00f6r\u00f0inni nema \u00ed \u00f6rf\u00e1 \u00e1r, og sama sagan endurt\u00e6ki<br>sig \u00fe\u00e1 aftur me\u00f0 j\u00f6r\u00f0ina. Me\u00f0 \u00feessu \u00e1\u00f0urnefnda frumvarpi um prestakallaskipunina, sem enn er \u00ed<br>\u00feinginu, hef\u00f0i \u00feingi\u00f0 \u00e1tt a\u00f0 ganga hreint a\u00f0 verki, \u00feannig, a\u00f0 hlynna vel a\u00f0 \u00feeim prestsetrum og<br>prestum, \u00fear sem \u00feeirra er \u00fe\u00f6rf, byggja b\u00e6ndum e\u00f0a b\u00e6ndaefnum me\u00f0 erf\u00f0a\u00e1b\u00fa\u00f0 e\u00f0a l\u00edfst\u00ed\u00f0ar\u00e1b\u00fa\u00f0,<br>e\u00f0a selja \u00feeim \u00feau prestsetur, sem hafa veri\u00f0 og eru \u00ed ey\u00f0i, og l\u00edka \u00feau prestsetur, \u00fear sem<br>prestakalli\u00f0 yr\u00f0i sameina\u00f0 vi\u00f0 anna\u00f0 prestakall.<br>Satt a\u00f0 segja er \u00e9g hissa \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 al\u00feingismenn, sem sj\u00e1lfir eru miklir athafnamenn og greindir vel,<br>skuli vinna a\u00f0 \u00fevi \u00ed \u00feinginu, a\u00f0 h\u00e1launa\u00f0ir emb\u00e6ttismenn r\u00edkisins, svo sem sumir prestar \u00e1 landinu,<br>hafi alltof l\u00edti\u00f0 a\u00f0 starfa vi\u00f0 sitt emb\u00e6tti. N\u00fa eru a\u00f0rir t\u00edmar en 1907, \u00feegar prestakallaskipuninni var<br>breytt mj\u00f6g svo verulega \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 \u00feetta n\u00fdja frumvarp. \u00de\u00f3 voru \u00fe\u00e1 vegleysur og \u00f3br\u00fau\u00f0 flest<br>v\u00f6tn um allt landi\u00f0. N\u00fa er hins vegar n\u00e6stum hver spr\u00e6na br\u00fau\u00f0 og lag\u00f0ir vegir \u00e1 milli hreppa svo a\u00f0<br>segja alls sta\u00f0ar \u00e1 landinu. S\u00edmi er \u00e1 milli hreppa og v\u00ed\u00f0a \u00ed sumum sveitum \u00e1 hverjum b\u00e6. \u00datvarp svo<br>a\u00f0 segja \u00e1 hverjum b\u00e6 o.s.frv. \u00c9g spyr: Hefir r\u00edki\u00f0 efni \u00e1 a\u00f0 notf\u00e6ra s\u00e9r ekki alla \u00feessa t\u00e6kni me\u00f0 s\u00edna<br>emb\u00e6ttismenn? B\u00e6ndur, sj\u00f3menn og i\u00f0na\u00f0armenn \u00feakka fyrir a\u00f0 geta nota\u00f0 s\u00e9r t\u00e6knina til<br>sparna\u00f0ar \u00e1 vinnuafli og til fj\u00e1rhagslegs hagna\u00f0ar. Al\u00feingism\u00f6nnum og r\u00edkisstj\u00f3rninni ber l\u00edka skylda til<br>\u00feess me\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0arb\u00fai\u00f0\u201c.<br>H\u00e9r l\u00fdkur hugvekju Sveins.<br>Starka\u00f0ur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 15. jan\u00faar 1952<\/em><br><strong>Athugasemd<\/strong><br>\u00cd tilefni af grein, sem s\u00e9ra Jakob J\u00f3nsson skrifar \u00ed T\u00edmann um prestakallam\u00e1li\u00f0 9. \u00fe.m., vildi \u00e9g mega<br>bi\u00f0ja T\u00edmann fyrir stuttar athugasemdir. \u00cd \u00feeim or\u00f0um, sem s\u00e9ra Jakob v\u00edkur a\u00f0 m\u00e9r \u00ed grein sinni er<br>tvennt, sem \u00e9g vildi gera athugasemd vi\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>A\u00f0 hann segir, a\u00f0 \u00e9g l\u00e1ti fr\u00e1 m\u00e9r fara hverja vitleysuna \u00e1 f\u00e6tur annari \u00ed T\u00edmanum. Vi\u00f0 \u00fev\u00ed vil \u00e9g<br>segja \u00feetta: \u00dea\u00f0 hefir alltaf \u00fe\u00f3tt l\u00e9leg v\u00f6rn, \u00feegar tveir deila e\u00f0a eru ekki samm\u00e1la um m\u00e1lefni\u00f0,<br>hvort sem \u00fea\u00f0 er \u00ed r\u00e6\u00f0u e\u00f0a riti, \u00feegar annarhvor a\u00f0ilinn sl\u00e6r \u00fev\u00ed bara fram r\u00f6ksemdarlaust, a\u00f0 \u00fea\u00f0,<br>sem hinn a\u00f0ilinn sag\u00f0i e\u00f0a skrifa\u00f0i, v\u00e6ri bara t\u00f3m vileysa. \u00dea\u00f0 g\u00e6ti \u00e9g lika alveg eins sagt um \u00fea\u00f0,<br>sem s\u00e9ra Jakob hefir skrifa\u00f0 \u00ed T\u00edmann, en m\u00e9r dettur ekki \u00ed hug a\u00f0 segja svo, \u00fe\u00f3 a\u00f0 vi\u00f0 s\u00e9um ekki<br>samm\u00e1la um m\u00e1lefni\u00f0.<br>\u00dea\u00f0 gefur l\u00edka a\u00f0 skilja, a\u00f0 \u00fe\u00f3tt ritstj\u00f3ri T\u00edmans s\u00e9 frj\u00e1lslyndur og hans samverkamenn me\u00f0 a\u00f0 taka<br>greinar \u00ed T\u00edmann fr\u00e1 g\u00f6mlum m\u00f6nnum sem ungum, \u00fe\u00e1 dytti \u00feeim ekki \u00ed hug a\u00f0 taka hverja greinina \u00e1<br>f\u00e6tur annari fr\u00e1 sama manni, sem skrifa\u00f0i ekki nema t\u00f3ma vitleysu.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00dea\u00f0 er fjarst\u00e6\u00f0a, a\u00f0 \u00e9g hafi haldi\u00f0 \u00fev\u00ed fram a\u00f0 prestar ger\u00f0u helzt ekki neitt. \u00dea\u00f0, sem \u00e9g hef<br>haldi\u00f0 fram \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li er m.a. \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00e9g er einn af \u00feeim m\u00f6nnum, sem vilja a\u00f0 vinnan s\u00e9 sem j\u00f6fnust<br>hj\u00e1 \u00feeim m\u00f6nnum, sem hafa sama kauptaxta, og prestarnir \u00e6ttu ekki a\u00f0 vera nein undan\u00fe\u00e1ga me\u00f0<br>\u00fea\u00f0 frekar en a\u00f0rir menn, enda veit ma\u00f0ur \u00fea\u00f0, a\u00f0 mj\u00f6g margir af prestum landsins eru \u00fea\u00f0<br>myndarlegir og duglegir menn, a\u00f0 \u00feeim er engin \u00fe\u00e6g\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vera i\u00f0julausir a\u00f0 einhverju leyti vegna<br>\u00feess, a\u00f0 prestakallaskipunin er ekki \u00ed \u00fev\u00ed lagi, sem h\u00fan g\u00e6ti veri\u00f0.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 12. febr\u00faar 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>H\u00e9r er kominn Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi og \u00e6tlar a\u00f0 spjalla um l\u00edfi\u00f0 n\u00fa og fyrr:<br>\u201eHafa menn yfirleitt athuga\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00ed alv\u00f6ru, hva\u00f0 mikill munur er \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 lifa h\u00e9r \u00e1 landi n\u00fa en \u00e1\u00f0ur<br>var, \u00feegar lambi\u00f0 kosta\u00f0i 2 \u2013 3 kr\u00f3nur, sau\u00f0urinn 8 \u2013 12 kr\u00f3nur, \u00e6rin 5 \u2013 7 kr\u00f3nur, hesturinn 40 \u2013 60<br>kr\u00f3nur, k\u00fdrin 50 \u2013 80 kr\u00f3nur, ullarpundi\u00f0 40 \u2013 60 aura o.s.frv. Allt var \u00fe\u00e1 a\u00f0 v\u00edsu \u00f3d\u00fdrt \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, sem<br>n\u00fa er, en peninga s\u00e1u b\u00e6ndur helzt ekki \u00ed \u00fe\u00e1 daga, utan einn og einn st\u00f3rb\u00f3ndi. \u00de\u00f3tt n\u00fa s\u00e9 mikil<br>40<br>d\u00fdrt\u00ed\u00f0, \u00fe\u00e1 er samt svo, a\u00f0 allir, sem hafa heilsu og aldur til a\u00f0 vinna, hvort sem \u00fea\u00f0 er til sj\u00f3s e\u00f0a<br>lands, hafa mikla peninga \u00ed umfer\u00f0. \u00deeir eru a\u00f0 v\u00edsu flj\u00f3tir a\u00f0 fara en l\u00edka flj\u00f3tir a\u00f0 koma.<br>E\u00f0a \u00fe\u00e6gindin n\u00fa utan h\u00fass og innan \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, sem \u00e1\u00f0ur var, \u00feegar ekki var til nein eldav\u00e9l e\u00f0a<br>ol\u00eduv\u00e9l, en v\u00ed\u00f0ast \u00fatieldh\u00fas me\u00f0 hl\u00f3\u00f0um, og kafi\u00f0 e\u00f0a reykurinn, sem fylgdi eldh\u00fasunum, ger\u00f0i flestar<br>eldh\u00faskonur h\u00e1lfblindar og brj\u00f3stveikar, en kuldinn orsaka\u00f0i kuldab\u00f3lgu \u00e1 h\u00f6ndum og f\u00f3tum. \u00de\u00e1 var<br>heldur ekkert \u00feakj\u00e1rn til, flest h\u00fas l\u00e1ku eins og hrip \u00ed st\u00f3rrigningum. Enginn gaddav\u00edr, svo a\u00f0 allur<br>f\u00e9na\u00f0ur gat va\u00f0i\u00f0 yfir t\u00fanin v\u00ed\u00f0ast hvar. \u00de\u00e1 var\u00f0 a\u00f0 brenna meira og minna af h\u00fasd\u00fdra\u00e1bur\u00f0inum, og<br>\u00fe\u00e1 var ekki a\u00f0 tala um \u00fatlendan \u00e1bur\u00f0. Sl\u00e1 var\u00f0 allt me\u00f0 orfum og raka me\u00f0 hr\u00edfum, mest \u00e1 \u00f3r\u00e6kta\u00f0ri<br>og v\u00ed\u00f0a \u00fe\u00fdf\u00f0ri j\u00f6r\u00f0, og flytja allt hey \u00e1 kl\u00f6kkum. V\u00ed\u00f0ast er \u00feetta n\u00fa breytt til hins betra eins og sagt<br>ver\u00f0ur h\u00e9r n\u00e1nar.<br>N\u00fa \u00feurfa konur ekki a\u00f0 ver\u00f0a h\u00e1lfblindar e\u00f0a brj\u00f3stveikar \u00fat af eldh\u00fasreyk, og f\u00e1 ekki kuldab\u00f3lgu<br>vegna kulda og vosb\u00fa\u00f0ar, \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fa er v\u00edst alls sta\u00f0ar anna\u00f0 hvort eldav\u00e9lar, ol\u00eduv\u00e9lar og ofnar e\u00f0a<br>rafmagn me\u00f0 \u00f6llum s\u00ednum \u00fe\u00e6gindum. Og n\u00fa geta menn byggt h\u00fas s\u00edn \u00far varanlegu efni, og \u00feurfa n\u00fa<br>ekki a\u00f0 basla vi\u00f0 hriplega kofa, hvorki yfir sig e\u00f0a skepnur s\u00ednar. N\u00fa geta menn girt t\u00fan s\u00edn fj\u00e1rheld \u00e1<br>flj\u00f3tvirkan h\u00e1tt me\u00f0 varanlegu efni. Og n\u00fa geta menn bori\u00f0 vel \u00e1 t\u00fanin s\u00edn og slegi\u00f0 \u00feau tvisvar og<br>fengi\u00f0 mikla eftirtekju.<br>S\u00ed\u00f0an a\u00f0 menn fengu v\u00e9lar til a\u00f0 r\u00e6kta j\u00f6r\u00f0ina me\u00f0, hafa n\u00fa margir b\u00e6ndur or\u00f0i\u00f0 st\u00f3r t\u00fan vel<br>r\u00e6ktu\u00f0 og vinna n\u00fa allan heyskap me\u00f0 v\u00e9lum, og a\u00f0rir, sem styttra eru komnir, f\u00e6rast n\u00e6r og n\u00e6r<br>\u00fev\u00ed marki a\u00f0 geta unni\u00f0 allt me\u00f0 v\u00e9lum og \u00fe\u00e1 l\u00edka hestum og f\u00e6rast alltaf n\u00e6r \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 sl\u00e1<br>me\u00f0 orfum og raka me\u00f0 hr\u00edfum og flytja heyi\u00f0 \u00e1 kl\u00f6kkum.<br>N\u00fa \u00fearf varla a\u00f0 v\u00e6ta f\u00f3t, hvorki \u00e1 m\u00f6nnum n\u00e9 hestum e\u00f0a reka sau\u00f0f\u00e9 yfir v\u00f6tn. V\u00ed\u00f0ast hvar \u00e1<br>landinu er n\u00fa allt flutt \u00e1 b\u00edlum e\u00f0a \u00ed lofti, sem ekki er flutt \u00e1 sj\u00f3, b\u00e6\u00f0i menn og \u00feungavara og allur<br>f\u00e9na\u00f0ur. N\u00fa gerir sau\u00f0f\u00e9\u00f0 og allar skepnur manna hundra\u00f0falt og meira mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0, sem \u00e1\u00f0ur var.<br>N\u00fa hleypur r\u00edkissj\u00f3\u00f0ur undir baggann, hva\u00f0 sem fyrir kemur b\u00e6\u00f0i til sj\u00f3s og lands, vi\u00f0 framlei\u00f0sluna<br>og atvinnuvegina, sem ekki \u00feekktist fyrir f\u00e1um \u00e1ratugum.<br>\u00de\u00e1 m\u00e1 ekki gleyma \u00fatvarpinu og s\u00edmanum. \u00datvarpi\u00f0, \u00feetta d\u00e1samlega menningart\u00e6ki, sem gerbreytir<br>heimilinum, n\u00e6st rafmagninu. Hvers vir\u00f0i er ekki \u00f6ll s\u00fa skemmtun og fr\u00f3\u00f0leikur, sem \u00fea\u00f0 flytur inn \u00e1<br>heimilin me\u00f0 m\u00f6rgu m\u00f3ti \u00e1 fj\u00f6lbreyttan h\u00e1tt, meira a\u00f0 segja getur f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu hlusta\u00f0 \u00e1 messur \u00ed<br>\u00fatvarpinu heima \u00ed stofunni sinni, &#8211; \u00fea\u00f0 sem vill heyra messu. \u00dea\u00f0 er d\u00e1samlegt a\u00f0 sitja vi\u00f0 \u00fatvarp sitt<br>heima \u00ed hl\u00fdjunni og hlusta \u00e1 vel flutta gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustu af g\u00f3\u00f0um presti og fallegum s\u00f6ng, sem ekki<br>bregzt vi\u00f0 messur h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk. En ef \u00fea\u00f0 vill til a\u00f0 prestinum t\u00e6kist ekki a\u00f0 n\u00e1 t\u00f6kum \u00e1<br>hlustendum, \u00fe\u00e1 er alltaf h\u00e6gt a\u00f0 skr\u00fafa fyrir \u00fatvarpi\u00f0, sem ekki er h\u00e6gt \u00ed kirkjunum, \u00fe\u00f3 a\u00f0 prestinum<br>takist ekki a\u00f0 n\u00e1 t\u00f6kum \u00e1 \u00e1heyrendum s\u00ednum \u00fear. J\u00e1, \u00fea\u00f0 er d\u00e1samlegt, \u00e9g endurtek \u00fea\u00f0, fyrir f\u00f3lki\u00f0,<br>sem hefir hug \u00e1 a\u00f0 hlusta \u00e1 gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustur, a\u00f0 \u00feurfa ekki a\u00f0 hreyfa sig \u00fat \u00ed misjafnt ve\u00f0ur og vonda<br>vegi, kannske langar lei\u00f0ir, \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 vera heima \u00ed ba\u00f0stofunni sinni, eins og \u00e1\u00f0ur er teki\u00f0 fram.<br>Svo er \u00fea\u00f0 s\u00edminn. Hver myndi vilja sleppa s\u00edmanum, sem einu sinni hefir n\u00e1\u00f0 \u00ed hann inn \u00e1 heimili<br>sitt? \u00dea\u00f0 v\u00e6ru v\u00edst f\u00e1ir, svo miki\u00f0 er vari\u00f0 \u00ed a\u00f0 hafa s\u00edmann \u00e1 margan h\u00e1tt. \u00dea\u00f0 m\u00e1 erindsreka me\u00f0<br>flest s\u00edn vi\u00f0skipti vi\u00f0 verzlanir s\u00ednar, panta \u00ed gegnum s\u00edmann \u00fea\u00f0, sem ma\u00f0ur \u00fearf og f\u00e1 \u00fea\u00f0 svo sent<br>me\u00f0 verzlunarb\u00edlunum heim \u00ed hla\u00f0. F\u00f3lki\u00f0 getur tala\u00f0 saman, \u00e1n \u00feess a\u00f0 fara b\u00e6ja \u00e1 milli, um \u00f6ll \u00feau<br>m\u00e1lefni, sem b\u00e1\u00f0a var\u00f0ar, og ef eitthva\u00f0 \u00fearf a\u00f0 senda \u00e1 a\u00f0ra b\u00e6i, \u00fe\u00e1 er h\u00e6gt, ef \u00feeim s\u00fdnist svo, a\u00f0<br>m\u00e6tast \u00e1 mi\u00f0ri lei\u00f0 og stytta lei\u00f0ina me\u00f0 \u00fev\u00ed til helminga. E\u00f0a ef \u00fearf a\u00f0 tala vi\u00f0 l\u00e6kni \u00e1 milli sveita,<br>\u00fe\u00e1 getur \u00feetta allt gengi\u00f0 helmingi flj\u00f3tar \u00ed s\u00edmanum. M\u00e1 \u00fe\u00e1 oft f\u00e1 l\u00e6kninn \u00e1 m\u00f3ti s\u00e9r e\u00f0a heim til s\u00edn<br>og \u00feegar l\u00e6knirinn er b\u00fainn a\u00f0 sj\u00e1 sj\u00faklinginn, \u00fe\u00e1 getur hann fylgzt me\u00f0 heilsu hans \u00ed gegnum s\u00edmann,<br>svo lengi sem me\u00f0 \u00fearf.<br>41<br>J\u00e1, \u00fea\u00f0 er munur a\u00f0 lifa n\u00fa \u00e1 t\u00edmum en \u00e1\u00f0ur var, b\u00e6\u00f0i fyrir l\u00e6r\u00f0a og \u00f3l\u00e6r\u00f0a. \u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegt a\u00f0 vi\u00f0,<br>\u00feessir eldri menn, veitum \u00fev\u00ed athygli, hva\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu \u00ed bygg\u00f0 og b\u00e6 \u00e1 g\u00f3\u00f0a daga, en \u00fea\u00f0 er l\u00edka<br>e\u00f0lilegt a\u00f0 ungd\u00f3murinn athugi \u00feetta ekki eins, \u00fear sem \u00fea\u00f0 \u00feekkti ekki sultinn \u00ed fyrri daga\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og \u00fe\u00f6kkum vi\u00f0 honum fyrir \u00feessa fr\u00f3\u00f0legu og athyglisver\u00f0u hugvekju<br>hans.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 22. ma\u00ed 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Nokku\u00f0 er langt s\u00ed\u00f0an Sveinn Sveinsson hefir gist ba\u00f0stofuna, en n\u00fa hefir hann sent m\u00e9r br\u00e9f, sem<br>hann skrifa\u00f0i s\u00ed\u00f0astli\u00f0inn sunnudag, og fjallar hann \u00fear um b\u00e6nadaginn og m\u00e6\u00f0radaginn, en eins og<br>kunnugt er, var almennur b\u00e6nadagur um allt land \u00feann dag. \u00de\u00e1 var einnig fj\u00e1rs\u00f6fnunardagur<br>m\u00e6\u00f0radagsins. Sveinn tekur n\u00fa til m\u00e1ls:<br>\u201e\u00cd dag er 5. sunnudagur eftir p\u00e1ska og er \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 hann skuli vera s\u00e9rstakur b\u00e6nadagur fyrir<br>f\u00f3sturj\u00f6r\u00f0ina til vakningar tr\u00faarl\u00edfi landsmanna og hvatningar kristilegu \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfi.<br>\u00deetta er vel hugsa\u00f0 og ekki nema gott og blessa\u00f0. En til \u00feess, a\u00f0 \u00feessi allsherjarb\u00e6nadagur s\u00e9<br>\u00e1hrifar\u00edkur og n\u00e1i a\u00f0 sem mestu leyti tilgangi s\u00ednum, \u00fe\u00e1 \u00e6tti a\u00f0 halda hann sem allsherjarlandsfund<br>fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina \u00ed heild, \u00feannig a\u00f0 biskupinn yfir \u00cdslandi pr\u00e9dika\u00f0i \u00ed d\u00f3mkirkjunni og einhver f\u00e6rasti<br>raddprestur landsins \u00fej\u00f3na\u00f0i fyrir altari. Og au\u00f0vita\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 \u00fatvarpa \u00feessari h\u00e1t\u00ed\u00f0armessu um allt<br>landi\u00f0 (\u00fev\u00ed skal skoti\u00f0 h\u00e9r inn \u00ed, a\u00f0 einmitt \u00feessi h\u00e1ttur var \u00e1 haf\u00f0ur).<br>En \u00fea\u00f0 \u00e1 a\u00f0 gefa \u00f6llum \u00f6\u00f0rum prestum landsins fr\u00ed fr\u00e1 st\u00f6rfum \u00feennan dag, og \u00feeir eiga eins og a\u00f0rir<br>landsmenn a\u00f0 hlusta \u00e1 \u00feessa allsherjargu\u00f0s\u00fej\u00f3nustu biskupsins yfir \u00cdslandi.<br>\u00c1 annan h\u00e1tt finnst m\u00e9r \u00feessi sunnudagur ekkert breyta til vi\u00f0 a\u00f0ra venjulega sunnudaga, \u00fe\u00f3tt<br>prestar s\u00e9u a\u00f0 hendast milli kirkna og kasta \u00e1 messu me\u00f0 b\u00e6nagj\u00f6r\u00f0, sumir kannske meir til<br>m\u00e1lamynda en \u00ed alv\u00f6ru, eins og gerist og gengur hj\u00e1 \u00feeim blessu\u00f0um, eins og \u00f6\u00f0rum breizkum og<br>syndugum m\u00f6nnum.<br>L\u00edka er \u00ed dag m\u00e6\u00f0radagurinn. Hinga\u00f0 kom \u00ed morgun piltur \u00e1 a\u00f0 gizka t\u00edu \u00e1ra e\u00f0a \u00fear \u00ed kring. Duglegur<br>var hann og myndarlegur \u00e1 a\u00f0 sj\u00e1, hann var a\u00f0 selja merki m\u00e6\u00f0radagsins, en ekki var gaman a\u00f0 r\u00e9tta<br>honum peninga, \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki \u00feakka\u00f0i hann fyrir \u00fe\u00e1.<br>En \u00e1 sumardaginn fyrsta, barnadaginn, kom hinga\u00f0 l\u00edtil st\u00falka \u00e1 a\u00f0 gizka 6 \u2013 7 \u00e1ra e\u00f0a \u00fear \u00ed kring,<br>falleg og elskuleg. H\u00fan var a\u00f0 selja barnab\u00f3k, og henni var gaman a\u00f0 r\u00e9tta peninga, \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan<br>\u00feakka\u00f0i me\u00f0 mikilli kurteisi og yndisleik.<br>Annars er \u00fea\u00f0 \u00f3sk\u00f6p e\u00f0lilegt, a\u00f0 b\u00f6rn s\u00e9u misj\u00f6fn a\u00f0 kurteisi og g\u00e6\u00f0um, eins og anna\u00f0 f\u00f3lk. \u00dea\u00f0<br>kemur flj\u00f3tt \u00ed lj\u00f3s, \u00fe\u00f3 a\u00f0 foreldrar reyni me\u00f0 \u00f6llu m\u00f3ti a\u00f0 venja b\u00f6rn s\u00edn vel. En \u00fea\u00f0 hefir miki\u00f0 a\u00f0<br>segja, \u00feegar b\u00f6rn eru l\u00e1tin safna peningum, a\u00f0 \u00feau s\u00e9u kurteis, pr\u00fa\u00f0b\u00fain og falleg. Allt \u00feetta gerir<br>mann \u00f6rl\u00e1tari, &#8211; kemur manni \u00ed betra skap og gerir mann a\u00f0 betri manni.<br>\u00dea\u00f0 g\u00f3\u00f0a f\u00f3lk, sem stendur fyrir \u00f6llum \u00feessum l\u00edknarstofnunum, \u00fearf vel a\u00f0 vera \u00e1 ver\u00f0i og fylgjast<br>vel me\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feessir sm\u00e1u englar \u00feeirra, sem safna peningum, komi \u00e1 hvert einasta heimili \u00ed<br>Reykjav\u00edk og \u00f6\u00f0rum b\u00e6jum, \u00fear sem s\u00f6fnun er hafin, svo a\u00f0 \u00f6llum gefist kostur \u00e1 a\u00f0 vera me\u00f0 sem<br>vilja.\u201c<br>42<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og taka ekki fleiri til m\u00e1ls \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, laugardaginn 21. j\u00fan\u00ed 1952<br>Or\u00f0i\u00f0 er frj\u00e1lst: Framt\u00ed\u00f0 Me\u00f0allandsins<br>\u00c1 s\u00ed\u00f0astli\u00f0nu \u00e1ri var talsvert skrifa\u00f0 \u00ed T\u00edmann um hina fyrirhugu\u00f0u sandgr\u00e6\u00f0slu \u00ed Me\u00f0allandi. \u00c1\u00f0ur er<br>komin \u00fear st\u00f3r sandgr\u00e6\u00f0slugir\u00f0ing um Lei\u00f0vallarmela og Lei\u00f0v\u00f6ll, sem n\u00fa er \u00ed ey\u00f0i vegna sandfoks.<br>L\u00edka hefir veri\u00f0 skrifa\u00f0 um fyrirhle\u00f0slur vi\u00f0 K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t. Af \u00fev\u00ed \u00e9g er einn af kunnugum um sta\u00f0h\u00e6tti \u00fear<br>eystra, \u00fe\u00e1 langar mig a\u00f0 leggja \u00fear nokkur or\u00f0 \u00ed belg.<br>\u00deegar s\u00e1 t\u00edmi kemur, a\u00f0 sau\u00f0f\u00e9 m\u00e1 hafa \u00ed sandgr\u00e6\u00f0slunni \u00e1 Lei\u00f0velli til sumarbeitar, \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00fear<br>G\u00f3senland til upprekstrar, me\u00f0 \u00feann hluta \u00c1sahrauns til vi\u00f0b\u00f3tar, sem ekki getur notast \u00e1 annan h\u00e1tt<br>vegna vatna eins og kunnugt er. Lei\u00f0v\u00f6llinn \u00e6tti ekki a\u00f0 byggja upp aftur til \u00e1b\u00fa\u00f0ar, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1ratugir<br>munu l\u00ed\u00f0a \u00fear til a\u00f0 vallendi er gr\u00f3i\u00f0 \u00fear svo upp, a\u00f0 sau\u00f0f\u00e9 megi hafa \u00fear a\u00f0 vetrarlagi e\u00f0a of<br>snemma a\u00f0 vorinu, en ekkert er eins ey\u00f0ileggjandi fyrir melajar\u00f0ir, \u00fear sem vex bla\u00f0ka og melgras,<br>eins og vetrarbeit sau\u00f0fj\u00e1r. \u00dea\u00f0 krafsar e\u00f0a r\u00f3tar upp sandinum til a\u00f0 n\u00e1 \u00ed r\u00e6turnar og gr\u00e6nu n\u00e1lina,<br>\u00feegar fer a\u00f0 vora, en hvergi er fyrr til a\u00f0 gr\u00f3a en ni\u00f0ri \u00ed sandinum. Ekkert mun hafa ey\u00f0ilagt<br>Me\u00f0allandi\u00f0 fyrir sandfoki eins og sau\u00f0abeitin yfir veturinn, \u00feegar sau\u00f0ir voru l\u00e1tnir ganga \u00fati \u00e1<br>melunum. \u00dear n\u00e6st kom meltakan, sem br\u00faka\u00f0 var \u00ed rei\u00f0ingana og \u00fe\u00f3tti svo \u00e1g\u00e6tt \u00ed fer\u00f0al\u00f6gum,<br>s\u00e9rstaklega \u00ed rigningat\u00ed\u00f0, \u00fe\u00e1 \u00fe\u00f3ttu ekki s\u00ed\u00f0ur g\u00f3\u00f0ar f\u00ednu t\u00e1girnar, sem br\u00faka\u00f0 var \u00ed saumgarn \u00ed \u00fatb\u00fana\u00f0<br>rei\u00f0inganna, og \u00ed \u00fev\u00f6gur svokalla\u00f0ar, er nota\u00f0ar voru til a\u00f0 \u00fevo me\u00f0 mj\u00f3lkurtr\u00e9\u00edl\u00e1t, og \u00fe\u00f3ttu<br>\u00f3missandi \u00ed \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0. N\u00fa er allt \u00feetta breytt til hins betra me\u00f0 n\u00fdjum t\u00e6kjum o.s.frv. \u00c9g hygg, a\u00f0 \u00feegar<br>hin n\u00fdja, st\u00f3ra sandgr\u00e6\u00f0slugir\u00f0ing, sem n\u00fa er fyrirhugu\u00f0 fyrir Me\u00f0allandi\u00f0, er komin \u00ed kring, og \u00feegar<br>s\u00e1 t\u00edmi er kominn a\u00f0 \u00fea\u00f0 land megi fara a\u00f0 nytja, \u00fe\u00e1 mun \u00fear geta komi\u00f0 til s\u00f6gunnar d\u00e1l\u00edtil<br>n\u00fdb\u00fdlabygg\u00f0. \u00dear er landslagi\u00f0 \u00f6\u00f0ru v\u00edsi en \u00e1 Lei\u00f0vallalandi, \u00fear mun gr\u00f3\u00f0urinn ver\u00f0a a\u00f0 langmestu<br>leyti st\u00f6r og melgras, og \u00fear n\u00e6st vallendi, sem flj\u00f3tt mun \u00fe\u00e1 ver\u00f0a h\u00e6gt a\u00f0 r\u00e6kta \u00ed t\u00f6\u00f0u. \u00de\u00e1 mun<br>Me\u00f0allandi\u00f0 ver\u00f0a tilt\u00f6lulega samfelld bygg\u00f0, og \u00fe\u00e1 mun mega \u00feurrka \u00fea\u00f0 upp og gr\u00e6\u00f0a.<br>En Me\u00f0allandi\u00f0 hefir alltaf tilfinnanlega vanta\u00f0 upprekstrarland og svo er enn. A\u00f0 v\u00edsu hafa sumir<br>Me\u00f0allendingar reki\u00f0 f\u00e9 sitt til hei\u00f0a \u00ed nafni eins og eins b\u00f3nda \u00fear, oftast \u00fe\u00f3 \u00ed \u00f3\u00fe\u00f6kk hluta\u00f0eigandi<br>hrepps. N\u00fa reka nokkrir \u00feeirra f\u00e9 sitt til S\u00ed\u00f0uhei\u00f0ar. Er \u00fea\u00f0 hentugt a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti, a\u00f0 \u00feeir sl\u00e1tra<br>l\u00f6mbunum s\u00ednum vi\u00f0 sl\u00e1turh\u00fasi\u00f0 \u00e1 Klaustri, og \u00feurfa \u00fe\u00e1 ekki a\u00f0 reka \u00feau fyrst heim.<br>\u00cd framt\u00ed\u00f0inni \u00e6ttu nokkrir b\u00e6ndur \u00ed Me\u00f0allandi a\u00f0 geta fengi\u00f0 upprekstur \u00ed Lei\u00f0vallarland, eins og<br>\u00e1\u00f0ur segir. Lei\u00f0v\u00f6llur er nokku\u00f0 langt fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum b\u00e6jum, \u00fe\u00f3 eru Botnar \u00ed Me\u00f0allandi enn lengra fr\u00e1<br>mannabygg\u00f0um, en liggja \u00fe\u00f3 nokkurn veginn a\u00f0 Lei\u00f0vallarsandgr\u00e6\u00f0slunni. N\u00fa er \u00fear<br>einyrkjab\u00faskapur sem v\u00ed\u00f0ar. \u00dear er mikil hagaganga, eins og var \u00e1 Lei\u00f0velli \u00ed fyrri daga, en n\u00fa er \u00fea\u00f0<br>or\u00f0i\u00f0 of \u00f3tryggt a\u00f0 b\u00faa upp \u00e1 \u00feann m\u00e1ta. \u00dea\u00f0 var alltaf \u00e1h\u00e6tta, en n\u00fa, \u00feegar lambi\u00f0 gerir or\u00f0i\u00f0 200-<br>300 kr\u00f3nur \u00fe\u00e1 m\u00e1 ekki eiga s\u00e9r sta\u00f0 a\u00f0 setja \u00e1 vogun, enda eru menn a\u00f0 sj\u00e1 \u00fea\u00f0 betur og betur, l\u00edka<br>fr\u00e1 mann\u00fa\u00f0arsj\u00f3narmi\u00f0i. \u00c9g hygg a\u00f0 ekki l\u00ed\u00f0i n\u00fa m\u00f6rg \u00e1r, \u00feanga\u00f0 til a\u00f0 b\u00e6ndur mj\u00f6g almennt \u00e1 landi<br>h\u00e9r, taki upp \u00fea\u00f0 b\u00faskaparlag, a\u00f0 setja \u00feannig \u00e1, a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u tryggir me\u00f0 f\u00f3\u00f0ur handa \u00f6llum s\u00ednum<br>f\u00e9na\u00f0i \u00ed har\u00f0indum. R\u00e6ktun landsins og hin n\u00fdja vinnut\u00e6kni \u00e1 a\u00f0 geta fullkomna\u00f0 \u00feann hugsunarh\u00e1tt<br>\u00ed flestum sveitum landsins.<br>Eins og \u00e1\u00f0ur segir, vour \u00feesar tv\u00e6r jar\u00f0ir, Lei\u00f0v\u00f6llurinn og Botnarnir, g\u00f3\u00f0ar til hagag\u00f6ngu fyrir sau\u00f0f\u00e9,<br>og \u00fea\u00f0 svo, a\u00f0 hvergi var tryggara me\u00f0 haga \u00ed vondum vetrum \u00ed allri Skaftafellss\u00fdslu en \u00e1 \u00feessum<br>j\u00f6r\u00f0um, en sl\u00e6gjulitlar voru \u00fe\u00e6r, nema a\u00f0 s\u00e6kja \u00fe\u00e6r su\u00f0ur \u00ed Me\u00f0allandi\u00f0, sem var langt og erfitt. Ef<br>43<br>Botnarnir skyldu fara \u00ed ey\u00f0i vi\u00f0 n\u00e6stu mannaskipti, \u00fe\u00e1 \u00e6tti a\u00f0 vera gott fyrir einhverja af b\u00faendum \u00ed<br>Me\u00f0allandi, a\u00f0 f\u00e1 \u00fe\u00e1 til upprekstrar, \u00e1samt Lei\u00f0vellinum.<br>M\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa, a\u00f0 jafn\u00f3\u00f0um og \u00feessar \u00fatkj\u00e1lkajar\u00f0ir losna \u00far \u00e1b\u00fa\u00f0, \u00fe\u00e1 eigi ekki a\u00f0 byggja \u00fe\u00e6r<br>aftur, vegna \u00feess, a\u00f0 \u00fea\u00f0 borgar sig ekki fyrir hluta\u00f0eigandi hreppa \u00fat af sumarh\u00f6gum. T.d. \u00ed<br>Skaft\u00e1rtungu, \u00fear sem eru \u00fe\u00f3 g\u00f3\u00f0 hei\u00f0al\u00f6nd og st\u00f3r afr\u00e9ttur, var \u00fea\u00f0 svo, a\u00f0 \u00feegar nyrztu jar\u00f0irnar<br>\u00fear f\u00f3ru \u00ed ey\u00f0i, \u00fe\u00e1 var \u00fea\u00f0 st\u00f3r hagna\u00f0ur fyrir hreppinn, \u00fe\u00f3tt f\u00e1t\u00e6kur s\u00e9 vegna \u00feess, a\u00f0 f\u00e9na\u00f0urinn<br>f\u00e9kk \u00fear n\u00fa fri\u00f0land \u00ed sumarh\u00f6gunum. Svo er \u00fea\u00f0 n\u00fa l\u00edka, a\u00f0 s\u00ed\u00f0an a\u00f0 vinnuf\u00f3lki\u00f0 er ekki or\u00f0i\u00f0 til, \u00fe\u00e1<br>heitir \u00fea\u00f0 n\u00fa varla or\u00f0i\u00f0 forsvaranlegt, a\u00f0 ein hj\u00f3n, kannske me\u00f0 ungb\u00f6rn, s\u00e9u ein langt fr\u00e1<br>mannabygg\u00f0um \u00ed st\u00f3rsnj\u00f3um og grenjandi \u00f3t\u00ed\u00f0, ef eitthva\u00f0 kemur fyrir, svo sem veikindi e\u00f0a<br>dau\u00f0sfall, og \u00fearf a\u00f0 leita manna til hj\u00e1lpar.<br>Hvar, sem svona hagar til \u00ed sveitum landsins, eins og h\u00e9r hefir veri\u00f0 bent \u00e1, \u00e6ttu r\u00e1\u00f0andi menn a\u00f0<br>athuga \u00feessi m\u00e1l gaumg\u00e6filega, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 hafi \u00e1\u00f0ur fyrr veri\u00f0 allgott a\u00f0 b\u00faa \u00e1 \u00feessum afskekktu<br>fj\u00e1rj\u00f6r\u00f0um, \u00fe\u00e1 er flest, sem m\u00e6lir \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed n\u00fa \u00e1 t\u00edmum, eins og a\u00f0 framan getur. A\u00f0 v\u00edsu hafa n\u00fa<br>heyrzt einstaka raddir um \u00fea\u00f0 a\u00f0 byggja beri upp aftur dalajar\u00f0ir, ef f\u00f3lki fj\u00f6lga\u00f0i aftur \u00ed sveitunum.<br>En me\u00f0 \u00feeim r\u00e6ktunarskilyr\u00f0um, sem n\u00fa eru framundan, \u00e6tti f\u00f3ki\u00f0 a\u00f0 geta veri\u00f0 n\u00e6r hvert \u00f6\u00f0ru en<br>\u00e1\u00f0ur var. \u00dea\u00f0 \u00e6tti \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 gr\u00edpa til \u00feess \u00f6r\u00ferifar\u00e1\u00f0s a\u00f0 byggja upp aftur \u00fatkj\u00e1lkajar\u00f0irnar,<br>n\u00fana fyrsta kasti\u00f0.<br>En svo \u00e9g sn\u00fai m\u00e9r n\u00fa aftur beint a\u00f0 Me\u00f0allandinu, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 tillagan um a\u00f0 hla\u00f0a \u00feurfi varnargar\u00f0<br>fyrir K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t, fr\u00e1 Lei\u00f0velli a\u00f0 Sandh\u00f3lma til varnar \u00feess, a\u00f0 \u00fea\u00f0 fl\u00e6\u00f0i ekki austur \u00e1 Me\u00f0allandi\u00f0, sem<br>\u00fea\u00f0 hefir oft gert, s\u00e9rstaklega \u00ed vetrarhar\u00f0indum og veri\u00f0 st\u00f3r bagi a\u00f0, og tj\u00f3n fyrir \u00fe\u00e1, sem n\u00e6stir \u00fev\u00ed<br>b\u00faa. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 duga hins vegar engin vettlingat\u00f6k, \u00fev\u00ed K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t er st\u00f3rvatn, ekki s\u00ed\u00f0ur en Markarflj\u00f3t.<br>\u00dea\u00f0 \u00fearf \u00fev\u00ed \u00f6flugan gar\u00f0 og vi\u00f0hald, ef flj\u00f3ti\u00f0 br\u00fdtur hann eins og oft getur komi\u00f0 fyrir vi\u00f0 \u00feessi<br>st\u00f3rv\u00f6tn. Me\u00f0 \u00feeim st\u00f3rvirku verkf\u00e6rum, sem n\u00fa eru a\u00f0 koma til s\u00f6gunnar, \u00e6tti \u00feetta \u00fe\u00f3 a\u00f0 vera<br>mj\u00f6g vel vinnandi verk.<br>Eins og gefur a\u00f0 skilja, \u00fearf \u00feetta a\u00f0 athugast af \u00fear til kv\u00f6ddum m\u00f6nnum, og gera \u00e1\u00e6tlun um<br>kostna\u00f0, ef til k\u00e6mi, og au\u00f0vita\u00f0 ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 \u00ed verkahring forr\u00e1\u00f0amanna Vestur-Skaftellinga a\u00f0 koma<br>\u00feessu \u00e1 framf\u00e6ri vi\u00f0 Al\u00feingi og r\u00edkisstj\u00f3rn o.s.frv.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 29. j\u00fal\u00ed 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent nokkra \u00fe\u00e6tti, er hann nefnir: Fr\u00e1 \u00e6sku\u00e1rum m\u00ednum. Fara \u00feeir<br>h\u00e9r \u00e1 eftir:<br>\u201e\u00deegar foreldrar m\u00ednir, s\u00e9ra Sveinn Eir\u00edksson fr\u00e1 Hl\u00ed\u00f0 \u00ed Skaft\u00e1rtungu og kona hans Gu\u00f0r\u00ed\u00f0ur P\u00e1lsd\u00f3ttir<br>pr\u00f3fasts fr\u00e1 H\u00f6rgsdal \u00e1 S\u00ed\u00f0u, fluttu fr\u00e1 K\u00e1lfafelli \u00ed Flj\u00f3tshverfi a\u00f0 Sandfelli \u00ed \u00d6r\u00e6fum 1879, var \u00e9g<br>fj\u00f6gurra \u00e1ra gamall. Sandfelli\u00f0 var \u00fe\u00e1 mikil fleytingsj\u00f6r\u00f0, sl\u00e6gjur miklar, en blautar, t\u00fani\u00f0 frekar l\u00edti\u00f0<br>eins og \u00fe\u00e1 ger\u00f0ist, en hagaganga g\u00f3\u00f0, oftast snj\u00f3lett og fur\u00f0u seigt me\u00f0 kjarna. \u00cd Sandfelli bjuggu<br>foreldrar m\u00ednir nokku\u00f0 st\u00f3ru b\u00fai, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 sau\u00f0f\u00e9, hross, k\u00fdr og naut, stundum allt a\u00f0 t\u00edu.<br>S\u00e9rstaklega voru \u00fea\u00f0 tv\u00f6 naut, sem ur\u00f0u fr\u00e6g fyrir st\u00e6r\u00f0, aldur og fer\u00f0al\u00f6g, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau voru oft rekin<br>\u00e1 vorin alla lei\u00f0 \u00fat \u00ed \u00c1sakv\u00edslar til sumarg\u00f6ngu, og svo aftur austur a\u00f0 Sandfelli \u00e1 haustin. \u00deetta er allt<br>a\u00f0 \u00feriggja daga fer\u00f0 lestagang.<br>Eitt hausti\u00f0 dr\u00f3gst \u00fea\u00f0 eitthva\u00f0 fram yfir venjulegan t\u00edma a\u00f0 reka \u00feau austur. L\u00f6g\u00f0u \u00feau \u00fe\u00e1 sj\u00e1lf af<br>sta\u00f0 og komu a\u00f0 kv\u00f6ldi dags a\u00f0 Rau\u00f0abergi \u00ed Flj\u00f3tshverfi, l\u00f6g\u00f0ust \u00fear vi\u00f0 t\u00fangar\u00f0inn, en um<br>44<br>morguninn voru \u00feau horfin og l\u00f6g\u00f0 \u00e1 Skei\u00f0ar\u00e1rsand, og n\u00e6sta morgun \u00fear \u00e1 eftir voru \u00feau komin a\u00f0<br>Sandfelli. Loksins \u00feegar pabbi t\u00edmdi a\u00f0 farga \u00feeim, var anna\u00f0 11 vetra, en hitt 9 vetra. Kj\u00f6t\u00feunginn<br>var 11 hundru\u00f0 pund af \u00feeim eldri, og 9 hundru\u00f0 pund af \u00feeim yngri, en m\u00f6rinn k\u00fafa\u00f0 mj\u00f3lkurtrog \u00far<br>\u00feeim eldri, en var a\u00f0eins minna \u00far \u00feeim yngri. Eins og gefur a\u00f0 skilja voru \u00feau b\u00e6\u00f0i v\u00f6nu\u00f0, svo sem<br>hestar og sau\u00f0ir. \u00deau voru st\u00f3rhyrnd og l\u00e9t pabbi sp\u00f3nameistara sm\u00ed\u00f0a \u00far hornunum sp\u00e6ni, sem<br>voru ger\u00f0ir af mikilli list, \u00fev\u00ed a\u00f0 hornin voru \u00f3venjulega g\u00f3\u00f0 til \u00feess. Sp\u00e6nir voru br\u00faka\u00f0ir \u00ed sta\u00f0<br>skei\u00f0a, eins og margir vita.<br>Alltaf voru \u00feessi naut s\u00e9r \u00ed h\u00fasi og beitt, \u00feegar j\u00f6r\u00f0 var au\u00f0. \u00deau voru vitur eins og hestar e\u00f0a<br>forustusau\u00f0ir. \u00dev\u00ed hef \u00e9g veri\u00f0 svo langor\u00f0ur um \u00feessi merkilegu naut, a\u00f0 \u00feau voru fr\u00e6g fyrir<br>fer\u00f0al\u00f6g, aldur, v\u00f6xt og vit.<br>\u00c1ri\u00f0 1888 fluttu foreldrar m\u00ednir fr\u00e1 Sandfelli a\u00f0 K\u00e1lfafellssta\u00f0 \u00ed Su\u00f0ursveit. Kom \u00fe\u00e1 mikill snj\u00f3avetur<br>og vara\u00f0i pabbi sig ekki \u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 n\u00fa var hann kominn \u00e1 r\u00fdra j\u00f6r\u00f0 og fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma m\u00e1tti segja, a\u00f0 hann<br>v\u00e6ri alltaf frekar f\u00e1t\u00e6kur. Pabbi var \u00f6\u00f0lingur oft um efni fram, eins og t\u00edtt er um g\u00f3\u00f0a menn. Mamma<br>var r\u00e1\u00f0deildars\u00f6m og \u00feurfti oft a\u00f0 spara helzt til miki\u00f0, eins og \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0ka\u00f0ist v\u00ed\u00f0a. H\u00fan var aldrei<br>\u00f3vinnandi \u00ed h\u00f6ndunum, mikil spunakona \u00e1 rokkinn sinn, g\u00e1fu\u00f0 og b\u00f3khneig\u00f0 og tr\u00fa\u00f0i \u00e1 gu\u00f0 af \u00f6llu<br>hjarta. Pabbi hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 ver\u00f0a l\u00e6knir. Hann var oft hj\u00e1 sj\u00fakum m\u00f6nnum og stundum l\u00e6knum til<br>a\u00f0sto\u00f0ar, \u00feegar svo bar undir. \u00deegar hann var \u00ed \u00d6r\u00e6fum, hj\u00e1lpa\u00f0i hann s\u00e6ngurkonu, sem ekki gat<br>f\u00e6tt, og ekki var h\u00e6gt a\u00f0 n\u00e1 \u00ed l\u00e6kni. Sm\u00ed\u00f0a\u00f0i hann \u00fe\u00e1 tangir sj\u00e1lfur og n\u00e1\u00f0i barninu me\u00f0 \u00feeim. Hann<br>var smi\u00f0ur g\u00f3\u00f0ur. Svo l\u00e9ttur var hann, a\u00f0 hann st\u00f6kk yfir hesta me\u00f0 rei\u00f0tygjum j\u00f6fnum f\u00f3tum. \u00dea\u00f0<br>ger\u00f0i l\u00edka Bj\u00f6rn br\u00f3\u00f0ir hans \u00ed Sv\u00ednadal, en \u00fe\u00f3 ger\u00f0i Eir\u00edkur fa\u00f0ir \u00feeirra \u00ed Hl\u00ed\u00f0 \u00fea\u00f0 allra bezt, \u00fev\u00ed a\u00f0 hann<br>st\u00f6kk j\u00f6fnum f\u00f3tum yfir hest, me\u00f0 s\u00f6\u00f0li me\u00f0 h\u00e1u sveifunum \u00ed s\u00ed\u00f0frakka \u00far va\u00f0m\u00e1li, rennblautum \u00ed<br>st\u00f3rrigningu.<br>\u00deegar pabbi var um fimmtugt, ger\u00f0ist \u00fea\u00f0 \u00ed veizlu, er f\u00f3lk sat a\u00f0 bor\u00f0um, a\u00f0 hann vildi standa upp og<br>hreyfa sig \u00e1\u00f0ur en upp var sta\u00f0i\u00f0. \u00c6tla\u00f0i f\u00f3lki\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00feeim megin vi\u00f0 bor\u00f0i\u00f0 a\u00f0 hli\u00f0ra til, svo a\u00f0 hann<br>k\u00e6mist, en hann afsag\u00f0i \u00fea\u00f0 og bj\u00f3 sig til a\u00f0 hoppa yfir bor\u00f0i\u00f0 alsett af leirtaui, en \u00feegar<br>frammist\u00f6\u00f0ukonan s\u00e1 \u00fea\u00f0, hr\u00f3pa\u00f0i h\u00fan upp, hvort karlinn \u00e6tla\u00f0i a\u00f0 setja um allt leirtaui\u00f0, en \u00e1\u00f0ur<br>en h\u00fan vissi af, var hann kominn yfir bor\u00f0i\u00f0, \u00ed gegnum sig sem kalla\u00f0 er. \u00cd klofh\u00e1um le\u00f0urst\u00edgv\u00e9lum og<br>kom hvorki vi\u00f0 k\u00f6nnur, diska e\u00f0a bolla. Var bor\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00f3 breitt og h\u00e1tt. Vatnama\u00f0ur var hann svo, a\u00f0<br>\u00fea\u00f0 kom fyrir a\u00f0 hann f\u00f3r yfir Skei\u00f0ar\u00e1 og J\u00f6kuls\u00e1 \u00e1 Brei\u00f0amerkursandi, \u00feegar a\u00f0rir f\u00f3ru \u00fea\u00f0 ekki.<br>Samt var\u00f0 \u00fea\u00f0 hans hlutskipti a\u00f0 drukkna \u00ed K\u00fa\u00f0aflj\u00f3ti 1907.<br>\u00c1ri\u00f0 1892 fluttu foreldrar m\u00ednir fr\u00e1 K\u00e1lfafellssta\u00f0 a\u00f0 \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungu. \u00de\u00e1 hlj\u00f3p Skei\u00f0ar\u00e1, svo a\u00f0<br>mamma og b\u00f6rnin ur\u00f0u a\u00f0 dvelja \u00ed \u00d6r\u00e6fum \u00fea\u00f0 sumar. En \u00fe\u00e1 var\u00f0 \u00e9g eftir \u00e1 Reyniv\u00f6llum \u00ed Su\u00f0ursveit<br>hj\u00e1 \u00feeim hj\u00f3num Eyj\u00f3lfi Run\u00f3lfssyni og Ingunni G\u00edslad\u00f3ttur. \u00c9g var \u00fe\u00e1 b\u00fainn a\u00f0 liggja r\u00famfastur h\u00e1tt \u00ed<br>\u00e1r og \u00fev\u00ed ekki fer\u00f0af\u00e6r. Var \u00e9g \u00fear eitt \u00e1r og \u00e1 \u00fev\u00ed \u00e1ri f\u00e9kk \u00e9g heilsuna aftur. \u00dea\u00f0 heimili var \u00fe\u00e1 eitt<br>me\u00f0 myndarlegustu heimilum \u00ed s\u00fdslunni og gestrisni mikil. B\u00f6rnin \u00f6ll a\u00f0 ver\u00f0a uppkomin, 3 synir og 5<br>d\u00e6tur, hver annarri myndarlegri. Ingunn m\u00f3\u00f0ir \u00feeirra var ein af \u00feessum mestu g\u00e6\u00f0akonum, sem<br>ma\u00f0ur \u00feekkir, og l\u00e9t \u00e9g heita eftir henni, og nafni\u00f0 gefizt pr\u00fd\u00f0ilega. Eyj\u00f3lfur var h\u00f3m\u00f3pati og var \u00fe\u00e1<br>oft leita\u00f0 til hans. L\u00edka var hann hreppsstj\u00f3ri allt a\u00f0 50 \u00e1r. Hann var vitur ma\u00f0ur og gl\u00f6ggur og vel a\u00f0<br>s\u00e9r um marga hluti. En hann var einn af \u00feeim meirih\u00e1ttar b\u00e6ndum, sem \u00fe\u00f3tti s\u00e9r metna\u00f0ur \u00ed a\u00f0 hafa<br>\u201ehj\u00e1konur\u201c, og svo var l\u00edka \u00ed \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0 me\u00f0 suma meirih\u00e1ttar emb\u00e6ttismenn \u00ed sveitum landsins. \u00c1 \u00feessu<br>vir\u00f0ist n\u00fa vera or\u00f0in breyting me\u00f0 b\u00e6ndum, hvort sem ma\u00f0ur \u00e6tti n\u00fa a\u00f0 kalla \u00fea\u00f0 afturf\u00f6r e\u00f0a<br>framf\u00f6r. L\u00edka getur \u00fea\u00f0 gert nokku\u00f0 til, a\u00f0 n\u00fa er varla or\u00f0in nokkur vinnukona og b\u00faskapur \u00ed \u00feeim<br>anda, sem hann var, a\u00f0 hverfa \u00far s\u00f6gunni. Sama sagan er og me\u00f0 flesta emb\u00e6ttismenn sveitanna, a\u00f0<br>n\u00fa eru \u00feeir ekki or\u00f0nir eins miklir st\u00f3rkarlar og \u00feeir voru \u00e1\u00f0ur fyrr vegna breytingar \u00e1 t\u00ed\u00f0aranda<br>f\u00f3lksins og meiri menntun al\u00fe\u00fd\u00f0unnar, sem gerir mannamuninn minni en \u00e1\u00f0ur var.<br>45<br>\u00c1\u00f0ur en \u00e9g skil vi\u00f0 Su\u00f0ursveitina, \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 geta \u00feess, a\u00f0 \u00feegar foreldrar m\u00ednir komu a\u00f0<br>K\u00e1lfafellssta\u00f0, voru \u00fear fyrir s\u00e9ra J\u00f3hann, sem \u00fe\u00e1 var a\u00f0 h\u00e6tta prestsskap vegna aldurs og heilsu og<br>kona hans Ragnhei\u00f0ur, systir Benedikts Sveinssonar s\u00fdslumanns og \u00deorbjargar, sem \u00fej\u00f3\u00f0kunn var og<br>\u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega \u00ed Reykjav\u00edk. B\u00f6rn \u00feeirra s\u00e9ra J\u00f3hanns og Ragnhei\u00f0ar voru, sem \u00e9g \u00feekkti, Egill, \u00d3laf\u00eda,<br>sem \u00feekkt var fyrir l\u00edknarstarfsemi, og Krist\u00edn, sem var alltaf me\u00f0 foreldrum s\u00ednum, \u00fear til h\u00fan giftist.<br>\u00de\u00e1 var fa\u00f0ir hennar d\u00e1inn, en m\u00f3\u00f0ir hennar fylgdi henni til dau\u00f0adags og \u00f6ndu\u00f0ust \u00fe\u00e6r samt\u00edmis \u00e1<br>\u00feann h\u00e1tt, a\u00f0 Krist\u00edn f\u00e6ddi son og l\u00e1 \u00e1 s\u00e6ng, en m\u00f3\u00f0ir hennar \u00ed \u00f6\u00f0ru r\u00fami. Hittist \u00fe\u00e1 svo \u00e1, \u00feegar<br>m\u00f3\u00f0ir Krist\u00ednar var a\u00f0 gefa upp andann, a\u00f0 \u00fe\u00e6r voru einar inni. F\u00f3r Krist\u00edn \u00fe\u00e1 fram \u00far a\u00f0 hj\u00fakra<br>henni, en \u00feoldi \u00fea\u00f0 ekki og anda\u00f0ist litlu s\u00ed\u00f0ar. Hefir \u00fea\u00f0 veri\u00f0 sorg mikil fyrir b\u00f3ndann. \u00deau voru \u00fe\u00e1<br>flutt til Vopnafjar\u00f0ar. Hann mun svo hafa flutzt me\u00f0 son sinn til Amer\u00edku. Hann var snikkari a\u00f0<br>menntun. \u00c9g man \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00feegar vi\u00f0 Krist\u00edn vorum saman \u00e1 K\u00e1lfafellssta\u00f0, \u00e9g \u00fe\u00e1 um fermingu, a\u00f0 h\u00fan<br>var talin einn allra bezti kvenkostur, sem til var \u00fear um sl\u00f3\u00f0ir\u201c.<br>H\u00e9r l\u00fdkur \u00fe\u00e6ttum Sveins \u00ed dag, en \u00feeim verur haldi\u00f0 \u00e1fram \u00e1 morgun.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, 30. j\u00fal\u00ed 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi heldur h\u00e9r \u00e1fram endurminningum s\u00ednum:<br>\u201e\u00c1ri s\u00ed\u00f0ar en foreldrar m\u00ednir fluttu a\u00f0 \u00c1sum, f\u00f3r \u00e9g til \u00feeirra fr\u00e1 Reyniv\u00f6llum a\u00f0 \u00c1sum, \u00fea\u00f0 var 1893.<br>\u00de\u00e1 bj\u00f3 \u00fear l\u00edka Sveinn \u00d3lafsson og kona hans, Vilborg Einarsd\u00f3ttir fr\u00e1 Str\u00f6nd \u00ed Me\u00f0allandi, enda var<br>hann l\u00edka \u00far Me\u00f0allandinu. \u00deeirra synir eru Einar \u00d3lafur og G\u00fastaf A., n\u00fa \u00fej\u00f3\u00f0kunnir menn fyrir<br>l\u00e6rd\u00f3m o.fl. Sveinn \u00d3lafsson, fa\u00f0ir \u00feeirra, var v\u00f6lundur a\u00f0 hagleik og spekingur a\u00f0 viti. Vilborg kona<br>hans var elskuleg kona og myndarleg, sem systur hennar. \u00de\u00f3ttu \u00fe\u00e6r Strandarsystur vera me\u00f0<br>myndarlegustu heimas\u00e6tum \u00fear eystra \u00ed \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0. Vilborg er enn lifandi h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk.<br>\u00deetta fyrsta sumar, sem \u00e9g var \u00ed \u00c1sum, sat \u00e9g yfir kv\u00ed\u00e1num allt sumari\u00f0 fr\u00e1 \u00fevi fyrir fr\u00e1f\u00e6rur til hausts,<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e6r voru fr\u00e1 m\u00f6nnum sitt \u00far hverri \u00e1ttinni, og hef\u00f0u \u00fev\u00ed tapazt \u00far kv\u00edum strax fyrstu dagana og<br>hef\u00f0i \u00fea\u00f0 veri\u00f0 \u00f3b\u00e6tanlegt tj\u00f3n fyrir foreldra m\u00edna eins og \u00fe\u00e1 st\u00f3\u00f0 \u00e1 me\u00f0 \u00feeirra efnahag, enda var \u00ed<br>\u00fe\u00e1 daga ekki h\u00e6gt a\u00f0 b\u00faa \u00ed sveit upp \u00e1 anna\u00f0 en f\u00e6ra fr\u00e1 \u00e1m.<br>\u00cd Skaft\u00e1rtungunni ger\u00f0u kv\u00edar meira gagn en \u00ed flestum sveitum annars sta\u00f0ar \u00e1 landinu. \u00c9g var \u00fev\u00ed<br>talinn \u00fea\u00f0 sumar \u00fearfasti ma\u00f0urinn \u00e1 heimilinu, \u00fe\u00f3tt \u00e9g g\u00e6ti ekki gengi\u00f0 a\u00f0 sl\u00e6tti, enda haf\u00f0i sama<br>sagan endurteki\u00f0 sig fleiri sumur, ef \u00e6rnar hef\u00f0u ekki veri\u00f0 vandar fyrsta sumari\u00f0. Flestum<br>unglingum leiddist a\u00f0 sitja yfir \u00e1m, \u00fe\u00f3 a\u00f0 ekki v\u00e6ri nema um t\u00edma eftir fr\u00e1f\u00e6rurnar, eins og v\u00ed\u00f0ast var<br>venja. \u00dea\u00f0 vildi hins vegar \u00feannig til me\u00f0 mig, a\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g var krakki, hef \u00e9g helzt vilja\u00f0 vera vi\u00f0<br>sau\u00f0f\u00e9 vetur, sumar, vor og haust. Me\u00f0an \u00feau Sveinn og Vilborg bjuggu \u00ed \u00c1sum hirti \u00e9g l\u00edka kindur<br>\u00feeirra a\u00f0 sumarlagi. \u00c9g var \u00fev\u00ed \u00ed miklu upp\u00e1haldi hj\u00e1 \u00feeim hj\u00f3num. S\u00ed\u00f0ar hv\u00f6ttu \u00feau mig til a\u00f0 fara \u00e1<br>b\u00fana\u00f0arsk\u00f3la, en mig vanta\u00f0i flest til \u00feess: undirb\u00faningsmenntun, \u00e1huga og peninga, og m\u00e1tti helzt<br>ekki fara a\u00f0 heiman, eins og \u00fe\u00e1 st\u00f3\u00f0 \u00e1, og seinna kom \u00ed lj\u00f3s.<br>\u00de\u00f3tt \u00c1sar v\u00e6ru \u00ed Skaft\u00e1rtungu, var \u00fea\u00f0 samt miki\u00f0 g\u00f6llu\u00f0 j\u00f6r\u00f0, \u00fear til 1897, er Skaft\u00e1reldavatni\u00f0, sem<br>rennur vi\u00f0 t\u00fani\u00f0 \u00ed gegnum \u00c1salandi\u00f0, var br\u00faa\u00f0. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 batna\u00f0i j\u00f6r\u00f0in til helminga a\u00f0 minnsta kosti.<br>En \u00fe\u00e1 var b\u00faskapart\u00ed\u00f0 foreldra minna loki\u00f0. Svona me\u00f0 sj\u00e1lfum m\u00e9r er \u00e9g viss um, a\u00f0 fj\u00e1rhagslega<br>hef\u00f0i foreldrum m\u00ednum veri\u00f0 bezt a\u00f0 b\u00faa allan sinn b\u00faskap \u00ed Sandfelli. N\u00fa er Sandfelli\u00f0 miki\u00f0 gengi\u00f0<br>af s\u00e9r vegna \u00e1gangsvatna.<br>46<br>\u00c1\u00f0ur en \u00e9g h\u00e6tti a\u00f0 tala um foreldra m\u00edna \u00ed \u00feessum pistli, var\u00f0 \u00e9g a\u00f0eins a\u00f0 geta \u00feess, a\u00f0 \u00feegar \u00feau<br>fluttu a\u00f0 Sandfelli, \u00fe\u00e1 bjuggu \u00fear fyrir Run\u00f3lfur \u00de\u00f3rhallsson og R\u00f3shildur Bjarnad\u00f3ttir kona hans, b\u00e6\u00f0i<br>\u00e6ttu\u00f0 af \u00dats\u00ed\u00f0unni \u00ed Kirkjub\u00e6jarhreppi. Ur\u00f0u \u00feau vel \u00feekkt \u00fear eystra og bjuggu \u00feau \u00ed h\u00fasmennsku<br>nokkur \u00e1r \u00ed Sandfelli hj\u00e1 foreldrum m\u00ednum. \u00deau voru s\u00e9r \u00ed ba\u00f0stofu \u00e1 s\u00f6mu st\u00e9ttinni. \u00deeir h\u00f6f\u00f0u<br>samvinnu vi\u00f0 sl\u00e1ttinn og skiptu heyjum \u00ed gar\u00f0i. \u00de\u00e1 var \u00fea\u00f0 einu sinni, er Run\u00f3lfur f\u00f3r \u00e1 milli me\u00f0<br>heylest, a\u00f0 \u00feegar hann var a\u00f0 taka ofan af lestinni, f\u00e9kk hann mj\u00f6g vont h\u00f3stakast og l\u00e1 vi\u00f0 k\u00f6fnun. \u00cd<br>andarslitrunum f\u00f3r hann me\u00f0 hendina upp \u00ed sig og n\u00e1\u00f0i \u00fear \u00ed sull, sem st\u00f3\u00f0 fastur \u00ed kverkunum, og dr\u00f3<br>hann upp \u00far s\u00e9r og me\u00f0 \u00fev\u00ed bjarga\u00f0ist hann fr\u00e1 k\u00f6fnun. \u00c9g get \u00feessa h\u00e9r til a\u00f0 s\u00fdna, hva\u00f0 sullaveikin<br>var \u00fe\u00e1 \u00e1 h\u00e1u stigi og h\u00e6ttulegu fyrir mannf\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu.<br>\u00deau hj\u00f3nin \u00e1ttu fj\u00f6gur b\u00f6rn, 1 son og 3 d\u00e6tur, Bjarna, \u00deur\u00ed\u00f0i, Rannveigu og \u00deur\u00ed\u00f0i, sem enn er \u00e1 l\u00edfi<br>h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk. \u00de\u00e6r systur \u00fe\u00f3ttu fallegastar st\u00falkur \u00ed \u00d6r\u00e6fum um \u00fea\u00f0 skei\u00f0. Me\u00f0an vi\u00f0 vorum saman<br>\u00ed Sandfelli svaf \u00e9g hj\u00e1 Bjarna \u00ed \u00feeirra ba\u00f0stofu. \u00c9g var vanur a\u00f0 vakna \u00e1 undan \u00f6\u00f0rum (\u00fea\u00f0 hefir alltaf<br>fylgt m\u00e9r) og l\u00e9t \u00fe\u00e1 R\u00f3shildur standa mj\u00f3lkurbolla me\u00f0 brau\u00f0snei\u00f0 \u00e1 bor\u00f0i, sem \u00e9g \u00e1tti a\u00f0 renna \u00ed<br>me\u00f0an a\u00f0rir sv\u00e1fu. \u00deessu l\u00edkt var allt vi\u00f0m\u00f3t \u00feeirra elskulegu hj\u00f3na vi\u00f0 okkur b\u00f6rnin. A\u00f0 gamni m\u00ednu<br>og \u00ed \u00feakkl\u00e6tisskyni l\u00e9t \u00e9g heita eftir \u00feeim hj\u00f3num og hafa \u00feau n\u00f6fn heppnazt vel.<br>\u00c1\u00f0ur en foreldrar m\u00ednir fluttu a\u00f0 austan \u00fat \u00ed Skaft\u00e1rtungu, heyr\u00f0i \u00e9g tala\u00f0 um, a\u00f0 b\u00e6ndur \u00ed<br>Skaft\u00e1rtungu v\u00e6ru r\u00edkir e\u00f0a r\u00edkisrobbar, eins og \u00fea\u00f0 var \u00e1 stundum kalla\u00f0. Og \u00fea\u00f0 var \u00ed rauninni r\u00e9tt,<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 flestir b\u00e6ndur \u00fear \u2013 af svo f\u00e1um \u2013 \u00e1ttu margan og fallegan sau\u00f0f\u00e9na\u00f0, fullor\u00f0na sau\u00f0i, sem<br>sl\u00f6gu\u00f0u h\u00e1tt upp \u00ed \u00e6rt\u00f6luna. \u00c6rnar voru miklu feitari me\u00f0an f\u00e6rt var fr\u00e1. \u00dea\u00f0 kom til af \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fe\u00e1<br>voru \u00fe\u00e6r \u00feurrka\u00f0ar upp, sem kalla\u00f0 var, \u00feegar komi\u00f0 var fram yfir h\u00f6fu\u00f0dag, \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00e1 var byrja\u00f0<br>\u00e1 a\u00f0 mj\u00f3lka \u00fe\u00e6r einu sinni \u00e1 dag \u00ed sta\u00f0inn fyrir tvisvar \u00e1\u00f0ur. Svo \u00feegar kom lengra fram \u00e1 hausti\u00f0, \u00fe\u00e1<br>annan hvern dag og s\u00ed\u00f0ar \u00feri\u00f0ja hvern dag og svo einu sinni \u00ed viku, og \u00far \u00fev\u00ed var h\u00e6tt a\u00f0 mj\u00f3lka \u00fe\u00e6r.<br>H\u00e9ldu \u00fe\u00e6r svo \u00e1fram a\u00f0 fitna allt fram \u00e1 j\u00f3laf\u00f6stu, ef t\u00ed\u00f0in var g\u00f3\u00f0. S\u00ed\u00f0an h\u00e6tt var a\u00f0 f\u00e6ra fr\u00e1 eru<br>l\u00f6mbin tekin undan \u00e1num \u00e1 haustin, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00e9u mj\u00f3lka\u00f0ar \u00e1 eftir. Mj\u00f3lkin safnast \u00fev\u00ed fyrir \u00ed<br>j\u00fagrinu og l\u00ed\u00f0a \u00e6rnar vi\u00f0 \u00fea\u00f0 fram eftir haustinu. En \u00feau l\u00f6mb, sem sett eru \u00e1, ganga undir \u00e1num<br>fram \u00e1 vetur. S\u00ed\u00f0an \u00feessi h\u00e1ttur var tekinn upp hafa \u00e6rnar veri\u00f0 r\u00fdrari og \u00feurft meira f\u00f3\u00f0ur en \u00e1\u00f0ur.<br>L\u00edka h\u00e6ttir sumum n\u00fa vi\u00f0 a\u00f0 hafa \u00e6rnar of gamlar. \u00dea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 vera f\u00f6st regla \u00e1 haustin, \u00feegar<br>b\u00e6ndur eru a\u00f0 velja \u00e6r til f\u00f6rgunar, a\u00f0 farga \u00feeim \u00e1m, sem s\u00e9r \u00e1 ullinni. \u00de\u00e6r \u00e6r, sem eru sneggri \u00e1<br>haustin en \u00fe\u00e6r eiga a\u00f0 s\u00e9r eru \u00fe\u00e1 anna\u00f0 hvort of gamlar e\u00f0a \u00fea\u00f0 er eitthva\u00f0 a\u00f0 \u00feeim, og kemur \u00fea\u00f0<br>fram \u00e1 \u00feeim \u00e1 vorin, anna\u00f0 hvort ver\u00f0a \u00fe\u00e6r of r\u00fdrar e\u00f0a hreinlega drepast. \u00deegar \u00e1 \u00feetta er liti\u00f0, sem<br>h\u00e9r hefir veri\u00f0 teki\u00f0 fram og svo hitt, a\u00f0 sau\u00f0aeign b\u00e6nda er a\u00f0 mestu \u00far s\u00f6gunni og fj\u00e1rhir\u00f0ing h\u00f6f\u00f0<br>\u00ed hj\u00e1verkum \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, sem \u00e1\u00f0ur var, \u00feegar \u00fea\u00f0 var a\u00f0alvinnan a\u00f0 hir\u00f0a sau\u00f0f\u00e9\u00f0 \u00e1ri\u00f0 um kring, og<br>\u00f6llu \u00feessu til vi\u00f0b\u00f3tar s\u00e9st n\u00fa varla or\u00f0i\u00f0 vinnuf\u00f3lk \u00e1 sveitarheimilum v\u00ed\u00f0a \u00e1 landinu, &#8211; a\u00f0 \u00feessu \u00f6llu<br>athugu\u00f0u, \u00fe\u00e1 er e\u00f0lilegt a\u00f0 m\u00f6nnum finnist a\u00f0 st\u00f3rb\u00faskapurinn til sveitanna s\u00e9 \u00far s\u00f6gunni \u00ed \u00feeim<br>anda, sem hann \u00e1\u00f0ur var. \u00de\u00f3tt menn sj\u00e1i eftir sumu \u00fev\u00ed, sem breytzt hefir, svo sem sau\u00f0aeigninni,<br>sem pr\u00fdddi svo mj\u00f6g fj\u00e1rh\u00f3pana og ger\u00f0i sau\u00f0fj\u00e1reignina og fj\u00e1rmennskuna svo vir\u00f0ulega og<br>skemmtilega, \u00fe\u00e1 ber samt a\u00f0 fagna \u00fev\u00ed, sem breytzt hefir til batna\u00f0ar n\u00fa \u00e1 s\u00ed\u00f0ari \u00e1rum, eins og ma\u00f0ur<br>hefir \u00e1\u00f0ur teki\u00f0 fram h\u00e9r \u00ed T\u00edmanum, og \u00fer\u00e1tt fyrir allt var gott fyrir b\u00faendur a\u00f0 geta losna\u00f0 vi\u00f0<br>fr\u00e1f\u00e6rurnar.<br>\u00c9g vona, a\u00f0 sumir af lesendum T\u00edmans hafi gaman af a\u00f0 lesa \u00fea\u00f0, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 sagt fr\u00e1 \u00ed \u00feessari<br>grein, og \u00fe\u00e1 er tilganginum n\u00e1\u00f0\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og munu margir ba\u00f0stofugestir honum \u00feakkl\u00e1tir fyrir fr\u00f3\u00f0leik hans og<br>lei\u00f0beiningar.<br>Starka\u00f0ur.<br>47<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 7. \u00e1g\u00fast 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent m\u00e9r pistil \u00feann, sem h\u00e9r fer \u00e1 eftir:<br>\u201e\u00cd ba\u00f0stofu T\u00edmans 29. f.m. birtist grein eftir mig, \u00fear sem \u00e9g r\u00e6ddi m.a. um st\u00f3ru nautin \u00ed Sandfelli.<br>Menn hafa s\u00ed\u00f0an veri\u00f0 a\u00f0 spyrja mig hva\u00f0 hafi veri\u00f0 gert vi\u00f0 kj\u00f6ti\u00f0 af \u00feeim, v\u00edst vegna \u00feess, hva\u00f0 \u00feau<br>voru g\u00f6mul, 11 og 9 vetra. Vegna \u00feeirra, sem ekki hafa geta\u00f0 tala\u00f0 vi\u00f0 mig, en lesi\u00f0 greinina, vil \u00e9g<br>gefa r\u00e9tta sk\u00fdringu og h\u00fan er s\u00fa, a\u00f0 kj\u00f6ti\u00f0 var lagt \u00ed heimili\u00f0 og var \u00fea\u00f0 miki\u00f0 b\u00fas\u00edlag, ganglimir<br>reyktir, og hitt allt salta\u00f0 \u00ed tunnur e\u00f0a \u00e1mur, sem st\u00e6rri voru e\u00f0a enn \u00f6\u00f0ru nafni eikartunnur.<br>\u00c9g man vel eftir, hva\u00f0 kj\u00f6ti\u00f0 var lj\u00faffengt, eins og af ungvi\u00f0i. \u00deetta \u00feykir n\u00fa kannske \u00f3tr\u00falegt, en er \u00fe\u00f3<br>satt. \u00c9g hef l\u00edka or\u00f0i\u00f0 var vi\u00f0, a\u00f0 kj\u00f6t\u00feunginn \u00feykir \u00f3tr\u00falegur, en \u00feeir, sem hef\u00f0u s\u00e9\u00f0 nautin, myndu<br>ekki efa sannleikann \u00ed \u00fev\u00ed efni. S\u00e9rstaklega var \u00fea\u00f0 eldra nauti\u00f0, sem var vel vaxi\u00f0, lappal\u00e1gt og \u00fereki\u00f0<br>\u00e1 skrokkinn, eins og n\u00fat\u00edma fr\u00e6\u00f0imenn vilja hafa kj\u00f6tskrokka til fr\u00e1lags.<br>\u00c9g man \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00feennan vetur \u00e1tti heimilisf\u00f3lki\u00f0 og vi\u00f0 krakkarnir betri \u00e6vi en fyrr og s\u00ed\u00f0ar. \u00de\u00e1 var enn<br>\u00ed m\u00ednu ungd\u00e6mi s\u00e1 \u00f3si\u00f0ur og hj\u00e1tr\u00fa vi\u00f0 l\u00ed\u00f0i a\u00f0 fleygja hrossakj\u00f6tinu fyrir hunda og hrafna og hafa<br>f\u00f3lki\u00f0 svangt og unglingana h\u00e1lf uppkreista \u00ed sta\u00f0inn fyrir a\u00f0 nota svo g\u00f3\u00f0a v\u00f6ru til manneldis. S\u00ed\u00f0ar<br>f\u00f3r \u00feetta a\u00f0 sm\u00e1lagast almennt, mest fyrir \u00e1hugasama unga menntamenn, sem fluttust \u00ed sveitirnar,<br>svo sem prestar og l\u00e6knar, sem komu vitinu fyrir f\u00f3lki\u00f0 me\u00f0 \u00fevi a\u00f0 neyta \u00feess sj\u00e1lfir og \u00feeirra heimili.<br>Eiga \u00feeir emb\u00e6ttismenn, b\u00e6\u00f0i \u00feeir, sem fallnir eru, og \u00feeir, sem lifandi eru enn, miklar \u00feakkir skildar<br>fyrir \u00fea\u00f0 \u00fearfa verk, sem svo mj\u00f6g hefir b\u00e6tt l\u00ed\u00f0an f\u00f3lksins \u00ed landinu.<br>\u00deann 29. j\u00fal\u00ed s.l. birtir T\u00edminn grein eftir J\u00f3nas Kristj\u00e1nsson l\u00e6kni, sem nefnist \u201eSo\u00f0in f\u00e6\u00f0a e\u00f0a<br>\u00f3so\u00f0in\u201c. \u2013 Ma\u00f0ur les alltaf me\u00f0 \u00e1huga greinar eftir \u00feennan merka heilsufr\u00e6\u00f0ing, og v\u00edst er, a\u00f0 hans<br>r\u00e1\u00f0 l\u00e6kna margan sj\u00faklinginn, er ekki hefir geta\u00f0 l\u00e6knazt \u00e1 annan h\u00e1tt. En hvort menn, sem lifa eftir<br>kenningum hans, f\u00e1 ekki sj\u00fakd\u00f3ma, \u00fea\u00f0 er kannske ekki fullsanna\u00f0 enn\u00fe\u00e1.<br>En til \u00feess a\u00f0 f\u00e1 nokkurn veginn fulla vissu um \u00fea\u00f0, dettur m\u00e9r \u00ed hug, svona af minni f\u00e1fr\u00e6\u00f0i \u00ed \u00feessum<br>efnum, hovrt ekki \u00e6tti a\u00f0 stofna uppeldisstofnun, sem r\u00edki\u00f0 kosta\u00f0i og ala \u00fear upp b\u00f6rn fr\u00e1 f\u00e6\u00f0ingu<br>til fullor\u00f0ins\u00e1ra einhverja \u00e1kve\u00f0na t\u00f6lu, sem skipt v\u00e6ri \u00ed tvo flokka. Annar flokkurinn \u00e6tti a\u00f0 lifa<br>algj\u00f6rlega eftir kenningu J\u00f3nasar og hinn flokkurinn eftir venjulegum uppeldisreglum. Me\u00f0 \u00feessu<br>fyrirkomulagi \u00e6tti a\u00f0 koma \u00ed lj\u00f3s hvort s\u00e1 flokkur, sem er l\u00e1tinn lifa eftir reglum J\u00f3nasar, f\u00e6r ekki<br>neina sj\u00fakd\u00f3ma, \u00fe\u00f3tt hinn flokkurinn f\u00e1i \u00fe\u00e1. \u00cd hvorum flokki \u00e6tti a\u00f0 hafa b\u00e6\u00f0i st\u00falkur og pilta. \u00deetta<br>v\u00e6ri miki\u00f0 framt\u00ed\u00f0arspursm\u00e1l fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina.\u201c<br>Pistli Sveins er loki\u00f0.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 2. september 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent m\u00e9r n\u00fdjan \u00fe\u00e1tt um nautin \u00ed Sandfelli o.fl.<br>\u201eM\u00e9r finnst \u00e9g \u00feurfa a\u00f0 segja enn nokkur or\u00f0 um st\u00f3ru nautin \u00ed Sandfelli. Menn hafa l\u00edka spurt a\u00f0 \u00fev\u00ed<br>hvort \u00feau hafi ekki veri\u00f0 mann\u00fdg, en \u00fea\u00f0 voru \u00feau ekki, en f\u00f3ru s\u00ednu fram og haf\u00f0i s\u00e1 eldri forustuna<br>fyrir \u00fev\u00ed, og \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 nefna h\u00e9r tv\u00f6 d\u00e6mi.<br>48<br>Einu sinni var \u00fea\u00f0, a\u00f0 k\u00fdr st\u00f3\u00f0 \u00fevert yfir g\u00f6tu, sem nautin voru a\u00f0 fara. F\u00f3r \u00fe\u00e1 s\u00e1 st\u00f3ri me\u00f0 hornin<br>undir kvi\u00f0inn \u00e1 henni og t\u00f3k hana upp og lag\u00f0i hana fr\u00e1 s\u00e9r til hli\u00f0ar \u00f3meidda og h\u00e9lt svo s\u00edna lei\u00f0. \u00cd<br>anna\u00f0 skipti\u00f0 var \u00fea\u00f0, a\u00f0 nautin voru a\u00f0 \u00e9ta \u00far vi\u00f0arkesti, sem geymdur var heima \u00e1 hla\u00f0i til<br>eldivi\u00f0ar. Komu \u00fear \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00feeim vinnukona og \u00f6nnur kona, sem var \u00fear gestur og haf\u00f0i h\u00fan sig meira \u00ed<br>frammi til a\u00f0 reka \u00feau burtu \u00far vi\u00f0arkestinum, en s\u00e1 st\u00f3ri var n\u00fa ekki tilb\u00fainn a\u00f0 fara \u00far<br>vi\u00f0arkestinum. T\u00f3k hann \u00fe\u00e1 konuna upp me\u00f0 hornunum og lag\u00f0i hana fr\u00e1 s\u00e9r til hli\u00f0ar \u00f3meidda eins<br>og k\u00fana, og f\u00f3r svo s\u00ednu fram \u00ed vi\u00f0arkestinum, enda t\u00f6ldu konurnar sig sleppa vel vi\u00f0 svo b\u00fai\u00f0.<br>L\u00edka hafa menn spurt mig, hvernig nautin hafi veri\u00f0 lit. Eldra nauti\u00f0 var fallega rautt. H\u00fa\u00f0irnar af<br>\u00feeim voru miklir feldir og br\u00faka\u00f0 \u00ed sk\u00e6\u00f0askinn.<br>L\u00e6t \u00e9g svo \u00fatr\u00e6tt um nautin.<br>\u00cd T\u00edmanum stendur: Fari\u00f0 vel me\u00f0 f\u00e9\u00f0 \u00ed g\u00f6ngunum og r\u00e9ttunum. \u00deetta er vel m\u00e6lt og \u00e1 vel vi\u00f0, a\u00f0<br>bl\u00f6\u00f0in \u00e1minni lesendur s\u00edna um g\u00f3\u00f0a mann\u00fa\u00f0 og me\u00f0fer\u00f0 \u00e1 skepnum s\u00ednum, b\u00f6rnum og<br>gamalmennum. \u00dea\u00f0 er aumt a\u00f0 sj\u00e1, hva\u00f0 sumir menn eru slj\u00f3vir fyrir \u00feessu, t.d. me\u00f0 hunda s\u00edna, &#8211;<br>l\u00e1ta \u00fe\u00e1 va\u00f0a \u00ed f\u00e9nu og gana \u00e1 undan s\u00e9r, \u00fear sem \u00feeir eru \u00e1 fer\u00f0 innan um sau\u00f0f\u00e9, og vi\u00f0<br>smalamennsku og fj\u00e1rrekstra, nenna ekki a\u00f0 sn\u00faa s\u00e9r til hli\u00f0ar, hvort sem \u00feeir eru r\u00ed\u00f0andi e\u00f0a<br>gangandi, heldur l\u00e1ta hundinn hafa \u00fea\u00f0, hvort sem \u00feeir b\u00edta f\u00e9\u00f0 e\u00f0a ekki.<br>\u00de\u00e1 segir T\u00edminn fr\u00e1 miklu tj\u00f3ni v\u00ed\u00f0a um landi\u00f0, m.a. a\u00f0 kart\u00f6flugras hafi gerfalli\u00f0 og olli \u00fev\u00ed ein<br>frostn\u00f3tt. F\u00e1tt er eins vi\u00f0kv\u00e6mt fyrir frosti eins og kart\u00f6flugrasi\u00f0 og kartaflan og \u00fe\u00f3 f\u00e1tt eins<br>nau\u00f0synlegt til manneldis. \u00dea\u00f0 er l\u00edfsnau\u00f0syn fyrir b\u00faendur \u00ed bygg\u00f0 og b\u00e6 a\u00f0 r\u00e6kta kart\u00f6flur fyrir s\u00edn<br>heimili. En \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g varasamt fyrir b\u00e6ndur a\u00f0 r\u00e6kta \u00fe\u00e6r \u00ed st\u00f3rum st\u00edl til s\u00f6lu.<br>\u00dea\u00f0 \u00feekkist ekki nokkur matvara, fyrir utan mj\u00f3lk, eins nau\u00f0synleg og \u00f3d\u00fdr eins og kart\u00f6flur og n\u00fdr<br>fiskur til samans, \u00fea\u00f0 er m\u00e9r vel kunnugt. En kj\u00f6ti\u00f0 er b\u00fai\u00f0 a\u00f0 spenna of h\u00e1tt \u2013 \u00fea\u00f0 hefnir s\u00edn\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og ver\u00f0ur ekki fleira r\u00e6tt a\u00f0 sinni.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, sunnudaginn 5. okt\u00f3ber 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi r\u00e6\u00f0ir h\u00e9r vi\u00f0 okkur um hj\u00faskaparm\u00e1l og samb\u00fa\u00f0 hj\u00f3na. Honum m\u00e6list<br>svo:<br>\u201e\u00c9g \u00e6tla ekki a\u00f0 skipta m\u00e9r af einkam\u00e1lum manna, karla e\u00f0a kvenna, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nefna n\u00f6fn \u00feeirra,<br>eins e\u00f0a annars, sem m\u00e9r kemur au\u00f0vita\u00f0 ekki nokkurn skapa\u00f0an hlut vi\u00f0. En \u00fea\u00f0 spillir engu, \u00fe\u00f3tt \u00e9g<br>enn einu sinni segi m\u00edna pers\u00f3nulega sko\u00f0un \u00e1 \u00feeim m\u00e1lum, svona yfirleitt.<br>\u00deeir menn e\u00f0a b\u00e6ndur, sem b\u00faa konulausir, vantar \u00fe\u00e1 a\u00f0al a\u00f0sto\u00f0, sem d\u00fdrm\u00e6tust er \u00ed l\u00edfinu, og<br>mestur styrkur er a\u00f0 og \u00e1n\u00e6gja, \u00ed hva\u00f0a st\u00e9tt e\u00f0a st\u00f6\u00f0u sem ma\u00f0urinn er. Au\u00f0vita\u00f0 er alveg \u00fea\u00f0<br>sama, a\u00f0 segja me\u00f0 konur, sem ver\u00f0a a\u00f0 b\u00faa karlmannslausar. Ef makann vantar, \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 ekki<br>b\u00e6tt upp nema me\u00f0 \u00f6\u00f0rum maka, s\u00fa saga er s\u00f6nn. \u00c9g \u00feekki ekkjur br\u00e1\u00f0myndarlegar, sem b\u00faa me\u00f0<br>ungum b\u00f6rnum s\u00ednum vegna \u00feess, a\u00f0 \u00fe\u00e6r hafa misst maka sinn. Konur standa miklu verr a\u00f0 v\u00edgi a\u00f0<br>n\u00e1 s\u00e9r aftur \u00ed maka en karlmenn, b\u00e6\u00f0i si\u00f0venjur o.fl. \u00deeir menn \u2013 hvort sem \u00feeir eru ungir e\u00f0a<br>mi\u00f0aldra -, sem byrja b\u00faskap \u00e1n \u00feess a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r konu, fara mikils \u00e1 mis, og geta aldrei or\u00f0i\u00f0 meira en<br>h\u00e1lfir menn, ef \u00fe\u00e1 vantar maka sinn.<br>49<br>Sumir menn b\u00faa me\u00f0 systrum s\u00ednum e\u00f0a m\u00e6\u00f0rum og getur \u00fea\u00f0 fari\u00f0 vel hva\u00f0 b\u00faskapinn \u00e1hr\u00e6rir, en<br>framt\u00ed\u00f0 er \u00fea\u00f0 engin fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0, \u00fev\u00ed, ef fj\u00f6ldinn hef\u00f0i \u00fea\u00f0 svolei\u00f0is, \u00fe\u00e1 mundi f\u00f3lkinu flj\u00f3tt<br>f\u00e6kka \u00ed landinu, enda heimilin ekki \u00ed h\u00e1lfu gildi, ef barnauppeldi\u00f0 vantar. Menn geta au\u00f0vita\u00f0 teki\u00f0<br>b\u00f6rn til f\u00f3sturs, og \u00fea\u00f0 er gott og blessa\u00f0 svo langt sem \u00fea\u00f0 n\u00e6r, en fulln\u00e6gjandi er \u00fea\u00f0 ekki.<br>Menn tala um a\u00f0 sum hj\u00f3nab\u00f6nd s\u00e9u ekki svo beisin, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 eftir \u00feeim s\u00e6kjandi \u2013 og \u00fea\u00f0 er a\u00f0<br>v\u00edsu r\u00e9tt, en \u00fea\u00f0 er mesti misskilningur a\u00f0 setja \u00fea\u00f0 fyrir sig, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er l\u00edtill hluti \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, sem vel<br>fer. Fj\u00f6ldinn af hj\u00f3naf\u00f3lki b\u00fdr vi\u00f0 gott samkomulag, og eignast falleg og myndarleg b\u00f6rn og elur \u00feau<br>upp me\u00f0 snilld og pr\u00fd\u00f0i, svo a\u00f0 \u00feau eiga sannarlega skili\u00f0 a\u00f0 erfa landi\u00f0, eins og \u00fea\u00f0 er kalla\u00f0. \u00deau<br>hj\u00f3n, sem ekki eiga skap saman e\u00f0a eru \u00f3tr\u00fa hvert \u00f6\u00f0ru \u00ed \u00e1stam\u00e1lum, geta \u00fe\u00e1 skili\u00f0, ef \u00feeim s\u00fdnist<br>svo, ef \u00feau eru ekki b\u00fain a\u00f0 eignast b\u00f6rn saman, en ef \u00feau eiga b\u00f6rn saman, \u00fe\u00e1 er undir flestum<br>kringumst\u00e6\u00f0um \u00f3fyrirgefanlegt fyrir \u00feau a\u00f0 leysa upp heimili\u00f0, og sundra fj\u00f6lskyldunni \u00e1 unga aldri,<br>sem hl\u00fdtur a\u00f0 hafa varanlegt tj\u00f3n fyrir b\u00f6rnin \u00ed framt\u00ed\u00f0inni.<br>En alltaf m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hj\u00f3n s\u00e9u ekki alltaf samm\u00e1la um eitt og anna\u00f0, en \u00fe\u00e1 er um a\u00f0 gera, a\u00f0<br>\u00feau geti jafna\u00f0 sig \u00e1 \u00fev\u00ed, svona hlj\u00f3\u00f0al\u00edti\u00f0, s\u00e9rstaklega ef b\u00f6rn \u00feeirra heyra til, og slaka\u00f0 til hvert fyrir<br>\u00f6\u00f0ru eftir atvikum. \u00de\u00f3 a\u00f0 kona, sem hefir or\u00f0i\u00f0 manni s\u00ednum \u00f3tr\u00fa \u00ed \u00e1stam\u00e1lum, en \u00e1 \u00fe\u00f3 ekki b\u00f6rn<br>nema me\u00f0 s\u00ednum eigin manni, ef h\u00fan er myndarleg og g\u00f3\u00f0 h\u00fasm\u00f3\u00f0ir b\u00e6\u00f0i vi\u00f0 b\u00f6rnin og<br>heimilisst\u00f6rfin, \u00fe\u00e1 er v\u00edst a\u00f0 \u00fea\u00f0 borgar sig ekki fyrir b\u00f3ndann a\u00f0 skilja vi\u00f0 hana og sundra me\u00f0 \u00fev\u00ed<br>fj\u00f6lskyldunni. Hi\u00f0 sama gildir me\u00f0 b\u00f3ndann. Ef hann er \u00f3tr\u00far konu sinni \u00ed \u00e1stam\u00e1lum \u2013 en er \u00fe\u00f3 g\u00f3\u00f0ur<br>og myndarlegur heimilisfa\u00f0ir, b\u00e6\u00f0i vi\u00f0 konu s\u00edna og b\u00f6rnin \u00feeirra, \u00fe\u00e1 borgar sig alls ekki fyrir konuna<br>a\u00f0 skilja vi\u00f0 b\u00f3nda sinn fyrir \u00fe\u00e6r sakir, og sundra me\u00f0 \u00fev\u00ed fj\u00f6lskyldunni. En ef b\u00e6\u00f0i hj\u00f3nin v\u00e6ru<br>eitthva\u00f0 sek \u00ed \u00feessum \u00e1stam\u00e1lum, \u00fe\u00e1 \u00e6ttu \u00feau a\u00f0 geta jafna\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 milli s\u00edn, \u00feegjandi og hlj\u00f3\u00f0alaust.<br>A\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er, ef hj\u00f3num ber \u00e1 milli, a\u00f0 \u00feau segi ekki \u00ed rei\u00f0i sinni hvort til annars, or\u00f0, sem eru<br>s\u00e6randi og \u00f3gleymanleg, og a\u00f0 \u00feau beri vir\u00f0ingu fyrir hvort \u00f6\u00f0ru eftir ver\u00f0leikum. \u00dea\u00f0 er um a\u00f0 gera<br>fyrir hj\u00f3n e\u00f0a foreldra, sem eiga b\u00f6rn saman \u00f3uppkomin, a\u00f0 sundra ekki heimilinu, \u00fe\u00f3tt eitthva\u00f0 beri<br>\u00e1 milli \u2013 \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 getur veri\u00f0 \u00f3b\u00e6tanlegt tj\u00f3rn fyrir b\u00f6rnin og framt\u00ed\u00f0 \u00feeirra.\u201c<br>Starka\u00f0ur gamli.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 21. okt\u00f3ber 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Svo er h\u00e9r \u00e1 fer\u00f0 Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi og \u00e6tlar a\u00f0 minnast \u00e1 prestskosningar:<br>\u201e\u00dea\u00f0 held \u00e9g, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 mikill misskilningur hj\u00e1 l\u00f6ggjafarvaldinu a\u00f0 l\u00e1ta f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft kj\u00f3sa presta s\u00edna,<br>vegna \u00feess a\u00f0 \u00fev\u00ed fylgja margir \u00f3kostir, svo sem st\u00f3r kostna\u00f0ur, fyrirh\u00f6fn og \u00f3\u00e1n\u00e6gja allra \u00feeirra, sem<br>undir ver\u00f0a og ef til vill \u00f3vin\u00e1tta. A\u00f0 v\u00edsu veit ma\u00f0ur vel, a\u00f0 flest af f\u00f3lkinu vill kj\u00f3sa presta s\u00edna sj\u00e1lft,<br>en samt er \u00fea\u00f0 n\u00fa svo, a\u00f0 prestskosningar vekja miklu meiri \u00f3\u00e1n\u00e6gju og \u00e6singu \u00e1 me\u00f0al f\u00f3lksins en<br>a\u00f0rar emb\u00e6ttismannaveitingar, s.s. l\u00e6kna og s\u00fdslumanna. F\u00f3lki\u00f0 gerir sig yfirleitt \u00e1n\u00e6gt me\u00f0 \u00fe\u00e1<br>emb\u00e6ttismenn, sem veitingarvaldi\u00f0 l\u00e6tur \u00fea\u00f0 hafa og \u00fe\u00f3tt p\u00f3lit\u00edkin komist eitthva\u00f0 \u00fear inn \u00ed, \u00fe\u00e1 held<br>\u00e9g, a\u00f0 \u00feessar prestskosningar fari heldur ekki varhluta af \u00fev\u00ed. Og v\u00edst er \u00fea\u00f0, a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 er s\u00edzt<br>\u00e1n\u00e6g\u00f0ara me\u00f0 presta s\u00edna \u00feegar allt kemur til alls, en me\u00f0 a\u00f0ra s\u00edna emb\u00e6ttismenn, sem<br>veitingarvaldi\u00f0 veitir. \u00c9g \u00feykist vita, a\u00f0 sj\u00e1lft veitingarvaldi\u00f0 \u00e1 hverjum t\u00edma s\u00e6kist ekki eftir \u00fev\u00ed a\u00f0<br>r\u00e1\u00f0a prestana til f\u00f3lksins, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feegar fleiri s\u00e6kja en einn, \u00fe\u00e1 ver\u00f0a alltaf einhverjir \u00f3\u00e1n\u00e6g\u00f0ir, en<br>eftir \u00feeirri reynslu, sem menn hafa fengi\u00f0 me\u00f0 l\u00e6kna s\u00edna og s\u00fdslumenn, \u00fe\u00e1 er ekki \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0<br>\u00f3ttast, a\u00f0 \u00fea\u00f0 yr\u00f0i \u00f6\u00f0ru v\u00edsi me\u00f0 prestana, \u00fe\u00f3tt \u00feeir v\u00e6ru skipa\u00f0ir af veitingarvaldinu \u00e1n kosninga,<br>enda f\u00e1 prestar \u00fej\u00f3\u00f0kirkjunnar kaup sitt \u00far r\u00edkissj\u00f3\u00f0i a\u00f0 mestu leyti eins og kunnugt er.<br>50<br>Sumir al\u00feingismenn vilja ekki taka \u00feetta vald af f\u00f3lkinu og \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ekki nema gott og blessa\u00f0, ef \u00fea\u00f0<br>hef\u00f0i nokku\u00f0 gott \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r fyrir f\u00f3lki\u00f0. En reynslan hefir s\u00fdnt, allt anna\u00f0 en a\u00f0 svo s\u00e9. Og bezt<br>v\u00e6ri fyrir prestana sj\u00e1lfa a\u00f0 vera lausir vi\u00f0 \u00feann mikla kostna\u00f0, sem \u00feeir hlj\u00f3ta a\u00f0 hafa af \u00feessum<br>kosningum, sem hlut eiga a\u00f0 m\u00e1li \u00ed \u00fea\u00f0 og \u00fea\u00f0 skipti, me\u00f0 \u00f6llum \u00feeim \u00f3\u00fe\u00e6gindum, sem \u00fev\u00ed fylgir a\u00f0<br>krj\u00fapa fyrir f\u00f3lkinu oft upp \u00e1 l\u00edtinn \u00e1rangur eins og gerist og gengur vi\u00f0 kosningar, enda \u00e6tti \u00fea\u00f0 ekki<br>a\u00f0 vera \u00ed verkahring prestanna, a\u00f0 \u00e6sa f\u00f3lki\u00f0 upp hva\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti \u00f6\u00f0ru, eins og vill alltaf ver\u00f0a vi\u00f0<br>kosningabar\u00e1ttu.<br>M\u00e9r finnst n\u00f3g a\u00f0 l\u00e1ta f\u00f3lki\u00f0 kj\u00f3sa al\u00feingismenn, forsetann og \u00fdmsar sm\u00e6rri kosningar innan hreppa<br>sinna, b\u00e6ja og h\u00e9ra\u00f0a. Og svo \u00feegar \u00fej\u00f3\u00f0in er l\u00e1tin grei\u00f0a atkv\u00e6\u00f0i um \u00fdms n\u00fd og mikilv\u00e6g m\u00e1l, sem<br>alla \u00fej\u00f3\u00f0ina var\u00f0ar \u00e1 hverjum t\u00edma. \u00de\u00f3tt prestskosningunum s\u00e9 sleppt me\u00f0 \u00f6llu, eins og me\u00f0 a\u00f0ra<br>emb\u00e6ttismenn r\u00edkisins s.s. s\u00fdslumenn, l\u00e6kna, sk\u00f3lastj\u00f3ra o.s.frv.\u201c<br>Vera m\u00e1 a\u00f0 fleiri hugsi s\u00e9r a\u00f0 segja eitthva\u00f0 um prestskosningar og er \u00fe\u00e1 ekki anna\u00f0 en taka \u00fev\u00ed<br>\u00feegar til kemur.<br>Starka\u00f0ur gamli.<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 30. okt\u00f3ber 1952<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Menn uppskera ekki eftir ver\u00f0leikum h\u00e9r \u00ed heimi. \u00dea\u00f0 er l\u00f6ngu vi\u00f0urkennt og um \u00fea\u00f0 fjallar fyrri hluti<br>af pistli Sveins fr\u00e1 Fossi h\u00e9r \u00e1 eftir. Hann segir svo:<br>\u201e\u00deegar menn eru hei\u00f0ra\u00f0ir, l\u00edfs e\u00f0a li\u00f0nir, fyrir afrek s\u00edn \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins, \u00fe\u00e1 mun \u00fea\u00f0 oft vera svo<br>a\u00f0 m\u00e6tustu menn \u00fej\u00f3\u00f0anna, n\u00e1 ekki vi\u00f0urkenningu hj\u00e1 meirihluta sinnar samt\u00ed\u00f0ar manna, og kemur<br>\u00fe\u00e1 margt til greina svo sem: P\u00f3lit\u00edk, metingur og metna\u00f0ur. En sagan geymir \u00feessa menn og \u00feeir<br>gleymast ekki, \u00fev\u00ed eftir m\u00f6rg \u00e1r, tugi \u00e1ra e\u00f0a aldir, \u00fe\u00e1 er \u00feeirra minnzt, og verka \u00feeirra me\u00f0 vi\u00f0h\u00f6fn<br>og vir\u00f0ingu, og \u00feakkl\u00e6ti fyrir unnin st\u00f6rf \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00fej\u00f3\u00f0ar sinnar \u00e1 \u00feeim t\u00edma, sem \u00feeir voru uppi.<br>\u00cd dag eigum vi\u00f0 \u00cdslendingar nokkra menn, en \u00fe\u00f3 f\u00e1a, sem von er, me\u00f0 svo f\u00e1menna \u00fej\u00f3\u00f0, sem<br>samt\u00ed\u00f0armenn koma s\u00e9r ekki saman um a\u00f0 hei\u00f0ra sem ver\u00f0ugt v\u00e6ri, en \u00feegar \u00e1r l\u00ed\u00f0a og aldir, \u00fe\u00e1<br>munu \u00cdslendingar hei\u00f0ra \u00feessa menn sem beztu syni \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u2013 fyrir sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu \u00feeirra og<br>hei\u00f0arleika \u00ed fj\u00e1rm\u00e1lum, a\u00f0 hugsa meira um \u00fej\u00f3\u00f0arhag en sinn eigin hag, hugsj\u00f3nir landinu til<br>framfara og \u00fej\u00f3\u00f0inni til blessunar. Kjark, hyggindi og dugna\u00f0, \u00feegar Reykjav\u00edk og \u00fej\u00f3\u00f0inni \u00ed heild l\u00e1<br>mest \u00e1 g\u00f3\u00f0ri og \u00f6ruggri forustu. \u00deegar Hitler vildi f\u00e1 a\u00f0 byggja h\u00e9r flugv\u00f6ll, fyrir s\u00ed\u00f0ari<br>heimsstyrj\u00f6ldina, og margar \u00fej\u00f3\u00f0ir heims \u00feor\u00f0u ekki anna\u00f0 en a\u00f0 sitja og standa eins og honum<br>\u00fe\u00f3kna\u00f0ist, sem von var eins og \u00fe\u00e1 var allt \u00ed pottinn b\u00fai\u00f0. \u00dea\u00f0 \u00feurfti \u00fev\u00ed mikinn kjark til a\u00f0 senda<br>honum neikv\u00e6tt svar, fyrir \u00feann mann, sem sat \u00fe\u00e1 \u00ed fors\u00e6ti okkar litlu \u00fej\u00f3\u00f0ar, og bar a\u00f0al \u00e1byrg\u00f0ina \u00e1<br>svarinu. En mikil blessun fylgdi \u00feessu svari fyrir Reykjav\u00edk og \u00fej\u00f3\u00f0ina \u00ed heild, f\u00f3lkinu \u00ed Reykjav\u00edk og<br>landinu \u00f6llu, a\u00f0 lifa vi\u00f0 \u00fe\u00e1 s\u00e6lu, sem Bretinn f\u00e6r\u00f0i okkur, \u00e1 m\u00f3ti \u00feeim h\u00f6rmungum, sem yfir<br>Reykjav\u00edk og landi\u00f0 hef\u00f0i duni\u00f0, hef\u00f0u \u00dej\u00f3\u00f0verjar veri\u00f0 b\u00fanir a\u00f0 f\u00e1 h\u00e9r a\u00f0st\u00f6\u00f0u \u00e1 undan<br>bandam\u00f6nnum.<br>Af s\u00ed\u00f0ari heimsstyrj\u00f6ldinni hafa \u00fej\u00f3\u00f0irnar l\u00e6rt miklu meira en af \u00feeirri fyrri, eins og kunnugt er, og<br>\u00feykir n\u00fa jafn sj\u00e1lfsagt a\u00f0 hafa samt\u00f6k til varnar eins og \u00fe\u00e1 \u00fe\u00f3tti \u00fea\u00f0 \u00f3\u00fearft, sbr. hlutleysisstefnuna,<br>sem \u00fe\u00e1 var uppi me\u00f0al sumra \u00fej\u00f3\u00f0a.<br>51<br>Sannleikurinn er, a\u00f0 \u00fea\u00f0 liggur \u00ed hlutarins e\u00f0li, a\u00f0 mestu og beztu menn \u00fej\u00f3\u00f0anna geta ekki fengi\u00f0<br>s\u00edna r\u00e9ttu vi\u00f0urkenningu fyrr en eftir s\u00edna daga. Svo var me\u00f0 J\u00f3n Sigur\u00f0sson og fleiri m\u00e6tustu menn<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar eins og kunnugt er.<br>Me\u00f0 \u00feessu spjalli m\u00ednu \u00e6tla \u00e9g ekki a\u00f0 nefna n\u00f6fn \u00feeirra manna, sem \u00e9g \u00e1 vi\u00f0 me\u00f0 \u00feessum l\u00ednum,<br>\u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 munu eftirkomendur okkar gera \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. En \u00feeir menn, sem hafa barizt hiklaust fyrir<br>sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i landsins og skrifa\u00f0 mest og bezt um hugsj\u00f3nir landsins til framfara og \u00fej\u00f3\u00f0inni til blessunar,<br>og sta\u00f0i\u00f0 traustir \u00ed forustu fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina, \u00feegar mest l\u00e1 \u00e1, eru okkar mestu menn og m\u00e6tustu synir<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed dag.<br>Svo \u00e6tla \u00e9g l\u00edka a\u00f0 spjalla h\u00e9r um titlana og or\u00f0uregni\u00f0, sem dynur \u00e1 sumum m\u00f6nnum. Mig minnir,<br>a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi veri\u00f0 14 \u00ed lest, sem fengu or\u00f0ur \u2013 e\u00f0a hva\u00f0 \u00fea\u00f0 n\u00fa heitir \u2013 hj\u00e1 forseta \u00cdslands ekki alls fyrir<br>l\u00f6ngu. \u00dea\u00f0 m\u00e1 miki\u00f0 vera, ef \u00feeir menn, sem r\u00e1\u00f0a \u00feessum m\u00e1lum, setja sig ekki \u00ed \u00f3g\u00f6ngur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0<br>l\u00e1ta svona marga menn f\u00e1 svona vegtyllur, og \u00fe\u00f3tt sumir af \u00feeim eigi \u00fea\u00f0 gjarnan skili\u00f0 fyrir m\u00f6rg s\u00edn<br>st\u00f6rf \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins, \u00fe\u00e1 er samt svo, a\u00f0 \u00feessi hei\u00f0ur ver\u00f0ur svo l\u00edtils vir\u00f0i, \u00feegar \u201eP\u00e9tur og P\u00e1ll\u201c<br>f\u00e1 \u00feetta l\u00edka fyrir ekki neitt.<br>\u00cd sambandi vi\u00f0 \u00feetta m\u00e1l tala menn um \u201en\u00e1\u00f0unarm\u00e1li\u00f0\u201c, og hva\u00f0 forsetinn geri \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li. Eftir<br>l\u00f6gunum hl\u00fdtur d\u00f3murinn a\u00f0 vera r\u00e9ttur \u00e1 \u00fe\u00e1 seku. En fyrst a\u00f0 heppnin var n\u00fa me\u00f0, a\u00f0 ekki f\u00f3r verr<br>en f\u00f3r, \u00fe\u00e1 vil \u00e9g gefa \u00feessum ungu m\u00f6nnum upp sakir, \u00fea\u00f0 er mannb\u00e6tandi tilraun.\u201c<br>H\u00e9r vi\u00f0 b\u00e6ti \u00e9g \u00fev\u00ed, a\u00f0 engin stj\u00f3rnarath\u00f6fn forseta er l\u00f6gleg, nema r\u00e1\u00f0herra undirskrifi hana me\u00f0<br>honum, \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e1\u00f0herrar bera \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 stj\u00f3rnarframkv\u00e6mdum \u00f6llum, samkv\u00e6mt stj\u00f3rnarskr\u00e1nni.<br>N\u00e1\u00f0unarvaldi\u00f0 er \u00fev\u00ed raunverulega \u00ed h\u00f6ndum d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra fremur en forseta. Um or\u00f0ur segi \u00e9g<br>ekkert a\u00f0 svo komnu, en alltaf mun okkur \u00fe\u00f3 v\u00e6ntanlega \u00feykja \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 meta \u00fea\u00f0, sem vel er<br>gert og s\u00fdna g\u00f3\u00f0um m\u00f6nnum s\u00e6mdarvott.<br>Starka\u00f0ur gamli.<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 28. n\u00f3vember 1952<br>Or\u00f0i\u00f0 er frj\u00e1lst \u2013 \u00deegar K\u00f6tlugos kemur.<br>K\u00f6tlugosi\u00f0 og fleira \u00ed sambandi vi\u00f0 \u00fea\u00f0.<br>Kjartan Leifur Mark\u00fasson b\u00f3ndi \u00ed Su\u00f0ur-Hvammi \u00ed M\u00fdrdal, skrifar \u00ed Morgunbla\u00f0i\u00f0 31. okt. \u00fe.\u00e1. fr\u00f3\u00f0lega<br>grein um K\u00f6tlugosin. Kjartan Leifur er f\u00e6ddur og uppalinn \u00ed Hj\u00f6rleifsh\u00f6f\u00f0a \u00e1 M\u00fdrdalssandi eins og<br>m\u00f6nnum \u00fear eystra er kunnugt, Mark\u00fas fa\u00f0ir hans var \u00fej\u00f3\u00f0kunnur, fr\u00f3\u00f0ur um margt og skrifa\u00f0i um<br>K\u00f6tlugos og fleiri eldgos. Kjartan Leifur er b\u00fafr\u00e6\u00f0ingur a\u00f0 menntun, mj\u00f6g vel greindur og drengur<br>hinn bezti, en heilsan ekki sterk og hefir \u00fea\u00f0 dregi\u00f0 \u00far framkv\u00e6mdum hva\u00f0 b\u00faskapinn \u00e1hr\u00e6rir, eins<br>og ver\u00f0a vill ef heilsan brestur.<br>Kjartan Leifur er manna fr\u00f3\u00f0astur um K\u00f6tlu, Sandvatni\u00f0 og M\u00falakv\u00edsl, enda uppalinn \u00ed Hj\u00f6rleifsh\u00f6f\u00f0a<br>beint fyrir gininu \u00e1 \u00feessum hamhleypum. Hann telur, a\u00f0 Katla hafi \u00e1 \u00feremur s\u00ed\u00f0astli\u00f0num \u00f6ldum<br>gosi\u00f0 tvisvar \u00e1 hverri \u00f6ld. \u00c1 17. \u00f6ld \u00e1ri\u00f0 1625 og aftur 1660, \u00e1 18. \u00f6ld 1721 og aftur 1755, og \u00e1 19. \u00f6ld<br>1823 og 1860. T\u00edminn sem li\u00f0i\u00f0 hefir \u00e1 milli gosa \u00e1 hverri \u00f6ld er \u00fev\u00ed svo a\u00f0 segja jafnlangur 34, 35 og<br>37 \u00e1r. \u00deetta er eftirtektarvert, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 geti brug\u00f0ist af e\u00f0a \u00e1. En svo vir\u00f0ist, sem helmingi lengri t\u00edmi<br>e\u00f0a \u00ed kringum \u00fea\u00f0 hafi li\u00f0i\u00f0 \u00e1 milli s\u00ed\u00f0ari gosanna og fyrra gos n\u00e6stu aldar.<br>52<br>En Katla gerir ekki bo\u00f0 \u00e1 undan s\u00e9r frekar en \u00f6nnur eldfj\u00f6ll, en ef h\u00fan heldur \u00feessum vana s\u00ednum, sem<br>Kjartan Leifur talar um, \u00fe\u00e1 getur h\u00fan gosi\u00f0 hven\u00e6r sem er \u00far \u00feessu, og hann talar l\u00edka um, eins og<br>ma\u00f0ur hefir \u00e1\u00f0ur heyrt, a\u00f0 ef Sandvatni\u00f0 e\u00f0a j\u00f6kulv\u00f6tn \u00far j\u00f6klinum eru \u00feurr a\u00f0 sumarlagi, \u00fe\u00e1 geti<br>veri\u00f0 h\u00e6tt vi\u00f0 gosi \u00far K\u00f6tlu. En mig minnir, a\u00f0 hann tali ekki um sj\u00e1lfan j\u00f6kulinn. En \u00fea\u00f0 mun vera<br>gl\u00f6ggt merki a\u00f0 \u00feegar j\u00f6kullinn er or\u00f0inn \u00fea\u00f0 h\u00e1r \u00fear sem Katla er undir, a\u00f0 hann er n\u00e6r \u00fev\u00ed jafnh\u00e1r<br>j\u00f6kulhnj\u00fakunum, sem eru sinn hvoru megin vi\u00f0 K\u00f6tlu, a\u00f0 \u00fe\u00e1 megi fara a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 gosi. Og alltaf<br>munu jar\u00f0skj\u00e1lftar geta gefi\u00f0 a\u00f0v\u00f6run, samt g\u00e6tu \u00feeir komi\u00f0 annars sta\u00f0ar fr\u00e1 l\u00edka.<br>En hva\u00f0 sem menn bollaleggja um \u00feessi eldgos aftur og fram, \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur alltaf sama sagan a\u00f0 enginn<br>veit fyrr en \u00feetta dynur yfir, og ekkert er h\u00e6gt a\u00f0 gera nema fl\u00fdja, ef nokkur t\u00edmi er til \u00feess, \u00e1 betri<br>sta\u00f0 ef til er fyrir \u00fe\u00e1 sem eru \u00ed h\u00e6ttu fyrir hlaupinu, ef menn eru \u00e1 fer\u00f0 \u00e1 M\u00fdrdalssandi, \u00fev\u00ed ekki geta<br>menn h\u00e6tt a\u00f0 fer\u00f0ast, \u00fe\u00f3 menn s\u00e9u farnir a\u00f0 sp\u00e1 gosi, enda getur \u00fea\u00f0 dregist um \u00f3\u00e1kve\u00f0inn t\u00edma.<br>Svo var \u00fea\u00f0 l\u00edka me\u00f0 Skei\u00f0ar\u00e1rsand, \u00fe\u00f3tt menn \u00fear eystra byggjust vi\u00f0 Skei\u00f0ar\u00e1rhlaupi \u00fe\u00e1 og \u00feegar,<br>\u00fe\u00e1 gat \u00fea\u00f0 l\u00edka dregist svo og svo lengi. \u00dea\u00f0 datt \u00fev\u00ed engum \u00ed hug anna\u00f0 en fara allra sinna fer\u00f0a, enda<br>komust menn l\u00edka stundum nau\u00f0uglega undan hlaupunum. N\u00fa eru menn a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 fara yfir<br>Skei\u00f0ar\u00e1rsand ens og kunnugt er og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0.<br>En \u00fea\u00f0 er n\u00fa \u00f6\u00f0ru m\u00e1li a\u00f0 gegna me\u00f0 M\u00fdrdalssand, yfir hann \u00fearf a\u00f0 fara svo a\u00f0 segja daglega, a\u00f0<br>v\u00edsu einungis \u00e1 b\u00edlum og getur \u00fea\u00f0 muna\u00f0 miklu ef svo ber undir a\u00f0 t\u00edmi er til a\u00f0 for\u00f0a s\u00e9r, en ef<br>mugga er, \u00feoka og \u00farkoma svo a\u00f0 ekki s\u00e9st til j\u00f6kulsins \u00fe\u00e1 getur hlaupi\u00f0 veri\u00f0 komi\u00f0 \u00e1\u00f0ur en nokkur<br>veit og allar bjargir banna\u00f0ar. En \u00fe\u00f3tt svona geti fari\u00f0, \u00fe\u00e1 ver\u00f0a menn samt a\u00f0 lifa \u00ed \u00feeirri von og tr\u00fa,<br>a\u00f0 betur takist til ef heppnin er me\u00f0. En svo er allt \u00f6\u00f0ru m\u00e1li a\u00f0 gegna me\u00f0 bygg\u00f0irnar austan sands<br>og vestan sem eru \u00ed h\u00e6ttu fyrir K\u00f6tluhlaupum, svo sem kaupt\u00fani\u00f0 \u00ed V\u00edk, \u00c1lftaveri\u00f0, og vestustu b\u00e6ina<br>\u00ed Me\u00f0allandi, ef til vill.<br>Ef hlaupin fara af fullum krafti yfir \u00feessa sta\u00f0i \u00fe\u00e1 er allt \u00ed h\u00e6ttu, s\u00e9rstaklega ef \u00fea\u00f0 er um n\u00e6turt\u00edma, &#8211;<br>\u00fe\u00e1 f\u00f3lki\u00f0 l\u00edka.<br>Fyrst \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 tala um V\u00edkurkaupt\u00fani\u00f0. Ef \u00fea\u00f0 ferst \u00ed K\u00f6tluhlaupi, \u00fe\u00e1 munu menn segja, j\u00e1 \u2013 \u00fea\u00f0 var<br>alltaf vitlaust a\u00f0 byggja \u00fearna ni\u00f0ur \u00e1 sandinum og ma\u00f0ur getur strax \u00ed dag sagt, j\u00e1, &#8211; \u00fea\u00f0 var vitlaust,<br>53<br>og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega eftir K\u00f6tluhlaupi\u00f0 1918. Fyrir \u00fea\u00f0 hlaup var eins og menn myndu ekki eftir K\u00f6tlu, og<br>\u00fev\u00ed meiri vorkunn, \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e1 v\u00e6ri bygg\u00f0 ni\u00f0ur \u00e1 sandinum enda allar v\u00f6rur voru \u00fe\u00e1 fluttar fr\u00e1 sj\u00f3.<br>En hva\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 vera a\u00f0 skrifa og bollaleggja um \u00feetta nema a\u00f0 gera eitthva\u00f0 raunh\u00e6ft, svo sem a\u00f0<br>flytja bygg\u00f0ina \u00e1 \u00f6ruggan sta\u00f0. Til er land alveg \u00f6ruggt vi\u00f0 kaupt\u00fani\u00f0, allt pl\u00e1ssi\u00f0 vestan vi\u00f0 V\u00edkur\u00e1<br>ofan vi\u00f0 \u00feorpi\u00f0 uppundir brekkur inn a\u00f0 \u00ferengslum. \u00dear m\u00e1 \u00feurrka upp alla m\u00fdrina og skipuleggja \u00fear<br>bygg\u00f0ina, og semja vi\u00f0 jar\u00f0eigendur um kaup e\u00f0a erf\u00f0aab\u00fa\u00f0 \u00e1 landinu. Undir flestum<br>kringumst\u00e6\u00f0um tel \u00e9g v\u00edst a\u00f0 landi\u00f0 f\u00e1ist. K\u00e1lgar\u00f0ar \u00e6ttu \u00fe\u00f3 alltaf a\u00f0 geta veri\u00f0 ni\u00f0ur \u00e1 sandi hvernig<br>sem f\u00e6ri. En \u00feetta yr\u00f0i miki\u00f0 \u00e1tak og d\u00fdrt. \u2013 En hva\u00f0 skal segja? \u00dev\u00ed d\u00fdrara spaug g\u00e6ti \u00fea\u00f0 or\u00f0i\u00f0.<br>Au\u00f0vita\u00f0 \u00feyrfti r\u00edki\u00f0 a\u00f0 hlaupa h\u00e9r r\u00e6kilega undir baggann, svo um muna\u00f0i, og \u00e1 \u00fev\u00ed mundi ekki<br>standa \u00fev\u00ed \u00feetta er b\u00e6\u00f0i nau\u00f0synjam\u00e1l og gl\u00e6silegt framt\u00ed\u00f0arm\u00e1l, enda \u00fe\u00e1 ekki byggt \u00e1 sandi, heldur<br>\u00e1 g\u00f3\u00f0u og tryggu landi.<br>Nokkrir af Vikurb\u00faendum hafa byggt h\u00fas s\u00edn uppi \u00e1 \u00feessu landi og er \u00fea\u00f0 vel, en eins og \u00e1\u00f0ur segir \u00fe\u00e1<br>\u00fearf \u00f6ll bygg\u00f0 a\u00f0 f\u00e6rast \u00e1 trygga og g\u00f3\u00f0a sta\u00f0i, sem eru \u00fearna vi\u00f0 hendina.<br>\u00dea\u00f0 m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 menn ver\u00f0i tregir til a\u00f0 leggja \u00ed \u00feetta og s\u00e9rstaklega \u00feeir, sem eru b\u00fanir a\u00f0<br>byggja s\u00e9r v\u00f6ndu\u00f0 steinh\u00fas, og au\u00f0vita\u00f0 eru b\u00faendur sj\u00e1lfr\u00e1\u00f0ir hva\u00f0 \u00feeir vilja eiga \u00ed h\u00e6ttu me\u00f0 s\u00ednar<br>fj\u00f6lskyldur og ver\u00f0m\u00e6ti, \u00fea\u00f0 getur slampazt af, en l\u00edka fari\u00f0 illa, og \u00fea\u00f0 er of seint a\u00f0 byrgja brunninn<br>\u00feegar barni\u00f0 er dotti\u00f0 ofan \u00ed hann, eins og m\u00e1lt\u00e6ki\u00f0 segir.<br>\u00c9g hygg a\u00f0 \u00e1hugamenn \u00ed V\u00edkur\u00feorpi \u00e6ttu a\u00f0 halda fundi me\u00f0 s\u00e9r og V\u00edkurb\u00e6ndum og r\u00e6\u00f0a \u00feetta m\u00e1l<br>\u00ed fullri alv\u00f6ru. Betra er seint en aldrei.<br>Svo \u00e6tla \u00e9g n\u00fa a\u00f0 breg\u00f0a m\u00e9r austur yfir M\u00fdrdalssandinn me\u00f0 \u00feessum l\u00ednum \u2013 stundum br\u00e1 \u00e9g m\u00e9r<br>yfir hann \u00e1 hestum. Og tala \u00fear um sta\u00f0h\u00e6tti fr\u00e1 m\u00ednu sj\u00f3narmi\u00f0i. Eins og kunnugt er hafa flest<br>K\u00f6tluhlaup fari\u00f0 fram af M\u00fdrdalssandi og teki\u00f0 \u00fear af alla bygg\u00f0 \u00e1 fyrri t\u00edmum, nema alltaf hefir<br>\u00c1lftaveri\u00f0 sta\u00f0i\u00f0 eftir, \u00fe\u00f3 \u00ed s\u00edfeldri h\u00e6ttu. F\u00f3lki\u00f0 \u00fear hefir fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrsta vanist \u00feessari h\u00e6ttu, fengi\u00f0 vi\u00f0<br>\u00fea\u00f0 kjark og tr\u00faarstyrk og \u00fea\u00f0 er gott og blessa\u00f0, \u00fat af fyrir sig. En oftraust \u00e1 s\u00e9r l\u00edka sta\u00f0, og \u00feeim<br>ver\u00f0ur ekki hj\u00e1lpa\u00f0 sem ekki vilja hj\u00e1lpa s\u00e9r sj\u00e1lfir, og \u00e9g hygg a\u00f0 \u00c1lftaveri\u00f0 hafi fengi\u00f0 fulla<br>v\u00edsbendingu \u00ed s\u00ed\u00f0asta K\u00f6tlugosi og hva\u00f0 yfir \u00fev\u00ed vofir og hva\u00f0 \u00feeir eigi a\u00f0 gera sem \u00fear b\u00faa. M\u00e9r finnst<br>l\u00edka a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki neitt meira fyrir \u00fe\u00e1 a\u00f0 flytja b\u00faferlum \u00ed a\u00f0ra hreppa e\u00f0a \u00f6nnur h\u00e9ru\u00f0 en mig og<br>a\u00f0ra menn sem hafa or\u00f0\u00f0 a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 nau\u00f0ugir e\u00f0a viljugir. \u00cd \u00c1lftaverinu er gott og duglegt f\u00f3lk og<br>myndi allsta\u00f0ar bjarga s\u00e9r ef \u00fea\u00f0 fengi g\u00f3\u00f0a a\u00f0st\u00f6\u00f0u til \u00feess.<br>\u00dear munu n\u00fa vera t\u00f3lf b\u00faendur. \u00dear er l\u00edti\u00f0 um n\u00fdjar byggingar \u00fe\u00f3tt \u00edb\u00fa\u00f0ir s\u00e9u \u00fear sumssta\u00f0ar g\u00f3\u00f0ar,<br>og til n\u00fd h\u00fas, en annarssta\u00f0ar \u00fearf a\u00f0 fara a\u00f0 endurn\u00fdja byggingar eins og gerist og gengur. \u00dear eru<br>upp og ni\u00f0ur nokku\u00f0 g\u00f3\u00f0ar jar\u00f0ir og sumssta\u00f0ar n\u00fdr\u00e6kt, \u00fea\u00f0 m\u00e1 \u00fev\u00ed b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 menn \u00fear s\u00e9u tregir<br>a\u00f0 yfirgefa pl\u00e1ssi\u00f0, og \u00fea\u00f0 l\u00e1i \u00e9g ekki, \u00fe\u00f3tt \u00e9g segi m\u00edna sko\u00f0un \u00e1 m\u00e1linu eins og h\u00fan liggur fyrir. Ef<br>\u00c1lftveringar vildu halda saman f\u00e9lagsskap \u2013 \u00fev\u00ed \u00feeir eru f\u00e9lagslyndir, \u00fe\u00e1 v\u00e6ru til g\u00f3\u00f0 pl\u00e1ss \u00ed<br>\u00c1rness\u00fdslu, e\u00f0a \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega \u00ed Rang\u00e1rvallas\u00fdslu, svo sem allur Hvolsv\u00f6llur, sem er svo til valinn til<br>r\u00e6ktunar. \u00dear v\u00e6ri gaman fyrir svo duglegt f\u00f3lk a\u00f0 byggja n\u00fdb\u00fdla\u00feorp, og \u00fe\u00e1 \u00feyrfti r\u00edki\u00f0 a\u00f0 koma til<br>skjalanna me\u00f0 verulegan styrk. Enda \u00feyrfti r\u00edki\u00f0 l\u00edka a\u00f0 hlaupa undir baggann me\u00f0 f\u00f3lkinu, \u00fear sem<br>\u00fea\u00f0 mundi ekki geta selt s\u00edn ver\u00f0m\u00e6ti svo sem jar\u00f0ir o.fl. L\u00edka eru til sta\u00f0ir \u00ed sj\u00e1lfri V.-Skaftafellss\u00fdslu<br>\u00e1 g\u00f3\u00f0um st\u00f6\u00f0um, sem b\u00ed\u00f0a eftir r\u00e6ktun og meiri b\u00faskap, svo sem prestssetrin \u00c1sar \u00ed Skaft\u00e1rtungu og<br>Prestbakkinn \u00e1 S\u00ed\u00f0u, og fleiri sta\u00f0ir vegna f\u00f3lksf\u00e6\u00f0ar, og \u00ed \u00feessum uppsveitum er beitilandi\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00ed<br>heimah\u00f6gum og afr\u00e9ttum me\u00f0 \u00fev\u00ed bezta \u00e1 landinu, og ekki n\u00e6rri full nota\u00f0. B\u00e6\u00f0i prestssetrin Eystri\u00c1sar<br>og Prestbakkinn hafa undan farin \u00e1r veri\u00f0 \u00ed ey\u00f0i. N\u00fa er s\u00f3knarpresturinn s\u00e9ra Valgeir Helgason,<br>a\u00f0 lj\u00faka byggingu \u00e1 v\u00f6ndu\u00f0u \u00edb\u00fa\u00f0arh\u00fasi \u00ed \u00c1sum. S\u00e9ra Valgeir er duglegur ma\u00f0ur en \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt<br>a\u00f0 \u00e6tlast til a\u00f0 einyrkja emb\u00e6ttisma\u00f0ur geti nytja\u00f0 \u00fe\u00e1 j\u00f6r\u00f0 til hl\u00fdtar.<br>54<br>N\u00fa mun Prestbakkinn vera bygg\u00f0ur b\u00f3nda, en \u00fe\u00f3tt s\u00e1 b\u00f3ndi hafi veri\u00f0 einn me\u00f0 beztu b\u00e6ndum<br>h\u00e9ra\u00f0sins, \u00fe\u00e1 er hann n\u00fa or\u00f0inn \u00fea\u00f0 vi\u00f0 aldur, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki heldur \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 hann geti nytja\u00f0 \u00fe\u00e1<br>miklu m\u00f6guleika, sem s\u00fa gl\u00e6silega j\u00f6r\u00f0 b\u00ed\u00f0ur fram.<br>\u00c9g hygg a\u00f0 \u00feessi prestssetur litu n\u00fa \u00f6\u00f0ruv\u00edsi \u00fat ef b\u00e6ndur, eins og J\u00f3n G\u00edslason al\u00feingisma\u00f0ur me\u00f0<br>s\u00edna dugmiklu syni og Brynj\u00f3lfur Oddsson n\u00e1b\u00fai hans me\u00f0 sinn mikla dugna\u00f0 hef\u00f0u seti\u00f0 \u00e1 \u00feessum<br>j\u00f6r\u00f0um undanfarin \u00e1r, og svo m\u00e6tti fleiri fj\u00f6lskyldur nefna \u00ed \u00c1lftaveri.<br>\u00deegar Katla gaus 1918, \u00fe\u00e1 bj\u00f3 \u00e9g \u00e1 \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungu. \u00c9g \u00e6tla ekki h\u00e9r a\u00f0 l\u00fdsa \u00feeim \u00f3sk\u00f6pum, sem<br>\u00e1 gengu, \u00fea\u00f0 eru svo margir sem muna \u00fea\u00f0. \u00de\u00e1 kom svo miki\u00f0 \u00f6skufall yfir Tunguna a\u00f0 menn t\u00f6ldu<br>hana fara \u00ed ey\u00f0i. Var \u00fea\u00f0 biksvartur sandur og meir en haglaust til vors. \u00deegar hvessti s\u00e1st ekki \u00fat\u00far<br>augunum. Sandurinn fauk \u00ed skafla og sm\u00e1m saman burtu. Um vori\u00f0, sem var gott, spratt grasi\u00f0 \u00f6rt, og<br>\u00e6r, sem voru l\u00e9legar, r\u00e9ttu svo flj\u00f3tt vi\u00f0 eins og \u00fe\u00e6r lif\u00f0u \u00e1 r\u00fagmj\u00f6li. \u00cd tv\u00f6 \u00e1r eftir gosi\u00f0, \u00fear sem<br>askan var mest eins og \u00ed Skaft\u00e1rtungu, voru \u00e6rnar svo feitar eins og sau\u00f0ir geta bezt veri\u00f0. \u00dea\u00f0 m\u00e1tti<br>segja a\u00f0 smj\u00f6r drypi af hverju str\u00e1i. En sumari\u00f0 eftir gosi\u00f0 voru sl\u00e6gjur h\u00e1lf \u00f3n\u00fdtar \u00ed Tungunni \u00fat af<br>sandi. \u00c9g heyja\u00f0i \u00fe\u00e1 algj\u00f6rt su\u00f0ur \u00ed Me\u00f0allandi. \u00de\u00e1 \u00feurfti a\u00f0 flytja \u00e1 kl\u00f6kkum yfir v\u00f6tn og vegleysur. N\u00fa<br>v\u00e6ri \u00feetta leikur \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed er \u00fe\u00e1 var. N\u00fa er hver spr\u00e6na br\u00fau\u00f0 og vegir lag\u00f0ir, og allt flutt \u00e1 b\u00edlum<br>milli hreppanna. Eins og margir vita fylgja ekki K\u00f6tlugosum eitra\u00f0 loft og svo mun vera me\u00f0 gos \u00far<br>j\u00f6klum. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed a\u00f0aatri\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00feeim gosum a\u00f0 hafa n\u00e6gar f\u00f3\u00f0urbyrg\u00f0ir handa \u00f6llum skepnum me\u00f0an<br>\u00f6skusandurinn hylur j\u00f6r\u00f0ina.<br>\u00c9g skrifa \u00feessar l\u00ednur til a\u00f0 l\u00e1ta \u00ed lj\u00f3si m\u00edna sko\u00f0un \u00e1 \u00feessu m\u00e1li og n\u00fa \u00e1 t\u00edmum finnst m\u00e9r \u00feetta vera<br>vel vinnandi verk, ef samt\u00f6k og vilji er fyrir hendi hj\u00e1 f\u00f3lkinu sj\u00e1lfu, sem hlut \u00e1 a\u00f0 m\u00e1li.<br>55<br>1953<br>\u00deetta \u00e1r birtust 14 pistlar eftir hann \u00ed dagbl\u00f6\u00f0um landsins, 13 \u00ed T\u00edmanum og einn \u00ed<br>Morgunbla\u00f0inu. \u00cd Morgunbla\u00f0inu var um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a grein sem hann nefndi Eftir 50 \u00e1ra<br>hj\u00faskap. Pistlarnir \u00ed T\u00edmanum voru \u00e1fram \u00ed greinaflokknum Ba\u00f0stofuhjal auk minningaror\u00f0a<br>um tengdason sinn, Ara K. Eyj\u00f3lfsson.<br>Me\u00f0al umfj\u00f6llunarefna m\u00e1 nefna K\u00f6tlugos og Me\u00f0allandi\u00f0, kirkjubyggingar og f\u00e9lagsheimili<br>og sk\u00f3lar, moldarrof, uppeldi, rei\u00f0hestar og dross\u00edur, b\u00faskapur presta, prestv\u00edgslur,<br>\u00fatvarpsmessur, vetrarkl\u00e6\u00f0na\u00f0ur, \u00e1lyktanir prestastefnu, m\u00e1lefni Gr\u00e6nlands, frumb\u00fdlingar<br>og konuefni, v\u00e9lv\u00e6\u00f0ing \u00ed sveitum og s\u00f6lum\u00e1l r\u00f3fnab\u00e6nda.<br>5<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 15. jan\u00faar 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent m\u00e9r nokkur or\u00f0 um K\u00f6tlugos:<br>\u201eS\u00ed\u00f0an \u00e9g skrifa\u00f0i greinina \u00ed T\u00edmann um K\u00f6tlugosin hefir greindarg\u00f3\u00f0ur ma\u00f0ur og \u00feekktur \u00fear eystra<br>og enda um allt land tala\u00f0 vi\u00f0 mig um \u00fea\u00f0, a\u00f0 hann teldi \u00dat-Me\u00f0allandi\u00f0 \u00ed eins mikilli h\u00e6ttu og<br>\u00c1lftaveri\u00f0 fyrir K\u00f6tluhlaupum. \u00cd minni grein taldi \u00e9g, a\u00f0 vestustu b\u00e6ir \u00ed Me\u00f0allandi g\u00e6tu veri\u00f0 \u00ed h\u00e6ttu<br>fyrir K\u00f6tluhlaupi eins og s\u00fdndi sig \u00ed s\u00ed\u00f0asta K\u00f6tlugosi 1918. Okkur ber \u00fev\u00ed saman um \u00feetta atri\u00f0i, nema<br>hva\u00f0 \u00e9g tel \u00c1lftaveri\u00f0 hafa veri\u00f0 oftar \u00ed meiri h\u00e6ttu en Me\u00f0allandi\u00f0.<br>\u00c9g hygg \u00e1samt fleiri m\u00f6nnum kunnugum \u00fear eystra, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi bjarga\u00f0 \u00c1lftaverinu \u00ed s\u00ed\u00f0asta<br>K\u00f6tlugosi, a\u00f0 eystra a\u00f0al hlaupi\u00f0 braut sig fram \u00far j\u00f6klinum \u00fea\u00f0 austarlega, a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00f3r \u00ed H\u00f3lms\u00e1<br>nor\u00f0an vi\u00f0 svokalla\u00f0 Rj\u00fapnafell. En hef\u00f0i \u00fea\u00f0 fari\u00f0 allt fram vestan vi\u00f0 \u00fea\u00f0, \u00fe\u00e1 er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0<br>\u00c1lftaveri\u00f0 hef\u00f0i fari\u00f0 illa, \u00fev\u00ed a\u00f0 samt fyrir \u00fea\u00f0, sem \u00e1\u00f0ur greinir, f\u00f3r hlaupi\u00f0 \u00e1 milli flestra b\u00e6ja \u00ed<br>\u00c1lftaverinu. \u00c1 vatnam\u00f3tum, \u00fear sem H\u00f3lms\u00e1 fer \u00ed Eldvatni\u00f0 og s\u00ed\u00f0an heitir \u00fea\u00f0 K\u00fa\u00f0aflj\u00f3t, stoppa\u00f0i<br>jakahr\u00f6nn svo r\u00e6kilega v\u00f6tnin \u00e1 \u00feessum vatnam\u00f3tum, a\u00f0 Eldvatni\u00f0 og Tunguflj\u00f3t l\u00f3nu\u00f0u uppi \u00ed<br>marga daga e\u00f0a vikur, svo a\u00f0 vatnselgurinn fygldi Hraunbr\u00faninni e\u00f0a vel \u00fea\u00f0 alla lei\u00f0 \u00e1 m\u00f3ts vi\u00f0<br>Eystri-\u00c1sa, og n\u00e6r \u00fev\u00ed heim a\u00f0 Fl\u00f6gu, og t\u00f3k \u00fear af mest allar \u00fatsl\u00e6gjur jar\u00f0anna Hr\u00edfuness og<br>Hamrafit. Tunguflj\u00f3t l\u00f3na\u00f0i uppi alla lei\u00f0 inn a\u00f0 Bjarnafossi, og hef\u00f0i br\u00fain \u00fe\u00e1 veri\u00f0 komin \u00e1 flj\u00f3ti\u00f0,<br>hef\u00f0i h\u00fan l\u00edkast til fari\u00f0 af. Loksins \u00feegar v\u00f6tnin n\u00e1\u00f0u s\u00e9r \u00e1fram og fj\u00f6ru\u00f0u, voru fremri v\u00f6\u00f0in \u00e1<br>Tunguflj\u00f3ti me\u00f0 \u00f6llu \u00f3f\u00e6r af sandbleytum og kafhlaupum, en eftir nokkur \u00e1r f\u00f3r \u00fea\u00f0 a\u00f0 sm\u00e1lagast<br>aftur.<br>Menn hafa tala\u00f0 vi\u00f0 mig s\u00ed\u00f0an \u00e9g skrifa\u00f0i greinina um K\u00f6tlu, a\u00f0 V\u00edkur kaupt\u00fani v\u00e6ri n\u00fa ekki eins h\u00e6tt<br>og \u00e1\u00f0ur, \u00fe\u00f3tt Katla gysi, vegna \u00feess a\u00f0 sandurinn v\u00e6ri n\u00fa sunnan vi\u00f0 \u00feorpi\u00f0 b\u00e6\u00f0i h\u00e6rri og brei\u00f0ari,<br>og er ekki nema gott um \u00fea\u00f0 a\u00f0 segja. En eftir s\u00ed\u00f0asta K\u00f6tlugos 1918 s\u00f6g\u00f0u sumir V\u00edkurb\u00faar, a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>hef\u00f0i \u00fe\u00e1 bjarga\u00f0 V\u00edkur-\u00feorpi a\u00f0 sj\u00f3r var dau\u00f0ur og \u00fe\u00f3 skall aldan h\u00e1tt upp \u00ed Reynisfjall, og af \u00fev\u00ed m\u00e1<br>reikna \u00fat, a\u00f0 ef \u00fe\u00e1 hef\u00f0i veri\u00f0 st\u00f3rbrim af \u00fatsu\u00f0ri, \u00fe\u00e1 hef\u00f0i aldan e\u00f0a sj\u00f3rinn skolli\u00f0 yfir allt \u00feorpi\u00f0<br>e\u00f0a kaupt\u00fani\u00f0 ne\u00f0an vi\u00f0 bakkana. \u00c9g geri n\u00fa r\u00e1\u00f0 fyrir, a\u00f0 \u00e9g h\u00e6tti n\u00fa a\u00f0 skrifa um \u00feetta m\u00e1l, og bi\u00f0<br>\u00e9g hluta\u00f0eigandi menn a\u00f0 forl\u00e1ta og vel a\u00f0 vir\u00f0a. En allt g\u00e6ti \u00feetta samt or\u00f0i\u00f0 til athugunar fyrir<br>f\u00f3lki\u00f0, sem hlut \u00e1 a\u00f0 m\u00e1li\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, laugardaginn 24. jan\u00faar 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>\u2026 svo er h\u00e9r br\u00e9f fr\u00e1 Sveini fr\u00e1 Fossi um kirkjubyggingar:<br>\u201e\u00dea\u00f0 getur veri\u00f0 gott og uppbyggilegt fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0, \u00feegar \u00e1hugasamir og greindir menn<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar fer\u00f0ast um heiminn og koma svo heim aftur me\u00f0 \u00fdmsan fr\u00f3\u00f0leik, sem g\u00e6ti veri\u00f0 okkar<br>\u00fej\u00f3\u00f0 til gagns og hagsb\u00f3tar.<br>M\u00e9r datt \u00feetta \u00ed hug, \u00feegar \u00e9g las \u00ed T\u00edmanum 15. \u00fe.m. greinarst\u00faf eftir V.G. um kirkjubyggingar. Eins<br>og hagar til v\u00ed\u00f0a \u00ed sveitum landsins og \u00ed Reykjav\u00edk me\u00f0 kirkjubyggingar, \u00fe\u00e1 finnst m\u00e9r \u00feessi greinarger\u00f0<br>og fr\u00e1s\u00f6gn V.G. vera mj\u00f6g athyglisver\u00f0 fyrir \u00fe\u00e1 sem r\u00e1\u00f0a kirkjubyggingum og fj\u00e1rm\u00e1lum landsins.<br>57<br>Eins og kunnugt er, \u00fe\u00e1 er v\u00ed\u00f0a \u00ed sveitum landsins mj\u00f6g sjaldan messa\u00f0, og \u00fe\u00e1 stundum yfir f\u00e1um<br>s\u00e1lum, nema vi\u00f0 fermingu barna, en \u00fe\u00e1 kemur fyrir a\u00f0 sumar kirkjur ver\u00f0a of litlar. En me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0<br>hafa sama h\u00fas fyrir kirkju, f\u00e9lagsheimili og sk\u00f3la, me\u00f0 \u00feeim \u00fatb\u00fana\u00f0i sem V.G. talar um, \u00fe\u00e1 v\u00e6ru<br>h\u00fasin n\u00e6gilega st\u00f3r, og \u00fea\u00f0 g\u00e6ti komi\u00f0 s\u00e9r vel, t.d. vi\u00f0 afm\u00e6lish\u00e1t\u00ed\u00f0ir, sem hefjast me\u00f0<br>gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustu.<br>\u00c9g hygg a\u00f0 \u00feetta fyrirkomulag myndi hafa g\u00f3\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 ungd\u00f3minn \u00ed landinu og auka a\u00f0s\u00f3kn a\u00f0<br>kirkjum. \u00dear sem unga f\u00f3lki\u00f0 v\u00e6ri vant a\u00f0 s\u00e6kja s\u00edna f\u00e9lagsfundi og skemmtanir og b\u00f6rnin sk\u00f3la. \u00c9g<br>hygg l\u00edka a\u00f0 flest af eldra f\u00f3lki mundi venjast \u00feessu og l\u00e6ra a\u00f0 meta hagna\u00f0inn, sem af \u00feessari<br>breytingu mundi lei\u00f0a.<br>\u00deessi n\u00fdt\u00edzku f\u00e9lagsheimili og sk\u00f3lah\u00fas eru l\u00edka miklu voldugri og skemmtilegri en sm\u00e1kirkjur, sem<br>ver\u00f0a \u00f3vistlegri fyrir \u00fea\u00f0, hva\u00f0 \u00fe\u00e6r eru sjaldan og l\u00edti\u00f0 nota\u00f0ar. \u00de\u00e6r ver\u00f0a eins og \u00edb\u00fa\u00f0arh\u00fas, sem<br>standa eftir \u00e1 ey\u00f0ij\u00f6r\u00f0um, mannlaus og yfirgefin, spreka og k\u00f3lna upp af sagga og ey\u00f0ileggjast. Anna\u00f0<br>m\u00e1l er \u00fea\u00f0 me\u00f0 voldugar og n\u00fdbygg\u00f0ar kirkjur, \u00e1 \u00feeim ver\u00f0ur ekki breyting, me\u00f0an \u00fe\u00e6r \u00feurfa ekki<br>endurbyggingar vi\u00f0. En \u00fear sem \u00fearf a\u00f0 byggja n\u00fdjar kirkjur e\u00f0a endurbyggja kirkjur, \u00fe\u00e1 er \u00feetta m\u00e1l<br>\u00feess vert, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 mj\u00f6g vel athuga\u00f0 fr\u00e1 \u00f6llum hli\u00f0um, b\u00e6\u00f0i fj\u00e1rhagslegum og tr\u00faarlegum, eins og<br>a\u00f0 framan getur, af \u00feeim m\u00f6nnum, sem \u00feessum byggingam\u00e1lum r\u00e1\u00f0a.<br>\u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera a\u00f0 sumir kirkjunnar menn, svo sem prestar og gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ikennarar felli sig ekki vi\u00f0<br>svona laga\u00f0ar breytingar \u00e1 kirkjunum, en margir af \u00feeim menntam\u00f6nnum eru frj\u00e1lslyndir og hags\u00fdnir,<br>og \u00feekkja vel \u00ed hva\u00f0a h\u00e6ttu kirkjul\u00edfi\u00f0 er og kristind\u00f3murinn \u00ed landinu, og margir \u00feeirra hafa mikinn<br>\u00e1huga fyrir \u00feessum m\u00e1lum. Enda er \u00fea\u00f0 l\u00edka svo a\u00f0 kirkjurnar eru ekki lag\u00f0ar ni\u00f0ur me\u00f0 \u00feessu<br>fyrirkomulagi, heldur \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti bygg\u00f0ar me\u00f0 n\u00fdju sni\u00f0i og fyrirkomulagi, sem m\u00e9r vir\u00f0ist vera<br>\u00e1kaflega haganlegt eftir \u00fev\u00ed sem V.G. l\u00fdsir \u00ed grein sinni.\u201c<br>L\u00fdkur svo ba\u00f0stofuhjalinu \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, laugardaginn 31. jan\u00faar 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og kemur v\u00ed\u00f0a vi\u00f0 eins og venja hans er:<br>\u201e\u00cd T\u00edmanum 18. jan\u00faar s.l. er grein eftir J\u00f3n \u00cd. Bjarnason um m\u00e1lefni, sem \u00e9g man ekki til a\u00f0 \u00e9g hafi<br>fyrr s\u00e9\u00f0 skrifa\u00f0 um, en sem m\u00e9r \u00feykir vera mj\u00f6g merkilegt. \u00dea\u00f0 er a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a upp moldarrofin me\u00f0 \u00fev\u00ed<br>a\u00f0 s\u00e1 \u00ed \u00feau \u00feyrnum og \u00f6\u00f0rum \u00feeim jurtum, sem b\u00faf\u00e9 for\u00f0ast og b\u00edtur ekki. \u00cd skj\u00f3li \u00feeirra geta svo<br>vaxi\u00f0 a\u00f0rar tegundir m.a. belgjurtir o.s.frv.<br>\u00cd m\u00f6rgum hei\u00f0al\u00f6ndum, \u00fear sem a\u00f0allega er valllendi og gott beitiland fyrir sau\u00f0f\u00e9, er v\u00ed\u00f0a miki\u00f0 um<br>moldarrrof, sem helzt er ekki h\u00e6gt a\u00f0 gir\u00f0a af nema gir\u00f0a \u00fe\u00e1 allt beitilandi\u00f0 l\u00edka, en \u00fea\u00f0 getur ekki<br>gengi\u00f0 eins og gefur a\u00f0 skilja. T.d. \u00ed Skaft\u00e1rtungu, sem er g\u00e6\u00f0a sau\u00f0fj\u00e1rland, er miki\u00f0 af<br>moldarrofum, sem s\u00edfellt eru a\u00f0 bl\u00e1sa upp, \u00fe\u00f3tt h\u00e6gt fari, og l\u00edka rennur moldin burt \u00e1 klaka, \u00feegar<br>svo vi\u00f0rar. \u00deessi moldarrof eru svo \u00e1 v\u00ed\u00f0 og dreif, a\u00f0 \u00feau ver\u00f0a ekki girt eins og \u00e1\u00f0ur segir. Ef \u00feessi<br>tilraun, sem J\u00f3n Bjarnason leggur til a\u00f0 reynd ver\u00f0i, g\u00e6ti heppnast, \u00fe\u00e1 gengur \u00fea\u00f0 n\u00e6st sandgr\u00e6\u00f0slu<br>og mela \u00ed t\u00fan og sk\u00f3gr\u00e6kt. M\u00e1 \u00fe\u00e1 me\u00f0 sanni segja, a\u00f0 f\u00e1tt s\u00e9 l\u00e1ti\u00f0 \u00f3gert til \u00feess a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a upp<br>ey\u00f0ingars\u00e1r landsins.<br>58<br>Svo \u00e6tla \u00e9g l\u00edka a\u00f0 tala h\u00e9r um anna\u00f0 m\u00e1lefni, sem m\u00e1 segja, a\u00f0 s\u00e9 skylt \u00fev\u00ed fyrra. En \u00fea\u00f0 er<br>uppeldisgr\u00f3\u00f0ur \u00e1 sj\u00e1lfu mannf\u00f3lkinu \u2013 barnauppeldi\u00f0. Eins og kunnugt er, flutti fr\u00fa Valborg<br>Sigur\u00f0ard\u00f3ttir \u00fatvarpserindi 19. jan\u00faar s.l. \u00ed dagskr\u00e1rli\u00f0 Kvenf\u00e9lagasambands \u00cdslands \u2013 Ungbarni\u00f0 og<br>m\u00f3\u00f0urhyggjan. \u2013 \u00dea\u00f0 voru or\u00f0 \u00ed t\u00edma t\u00f6lu\u00f0 og mega ekki ni\u00f0ur falla \u00ed gleymskunnar skaut. \u00dea\u00f0 mun<br>vera margt af f\u00f3lki, s\u00e9rstaklega ungu f\u00f3lki, b\u00e6\u00f0i \u00ed Reykjav\u00edk og annarssta\u00f0ar \u00e1 landinu, sem ekki<br>hlustar \u00e1 \u00fatvarpserindi, af \u00e1hugaleysi og \u00fdmsum \u00f6\u00f0rum \u00e1st\u00e6\u00f0um.<br>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed m\u00edn sko\u00f0un og tillaga, a\u00f0 Kvenf\u00e9lagasamband \u00cdslands gefi \u00feetta \u00fatvarpserindi \u00fat \u00ed litlu<br>b\u00f3karformi og nefni \u00fea\u00f0 Vasab\u00f3k m\u00e6\u00f0ra \u2013 \u00ed svo st\u00f3ru upplagi e\u00f0a \u00fatg\u00e1fu, a\u00f0 h\u00e6gt ver\u00f0i a\u00f0 senda<br>\u00fea\u00f0 \u00e1 hvert einasta heimili \u00e1 landinu. Riki\u00f0, sem styrkir svo margt n\u00fa \u00e1 t\u00edmum, \u00e6tti a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u a\u00f0<br>styrkja \u00feessa \u00fatg\u00e1fu, \u00fev\u00ed a\u00f0 hva\u00f0 er meiri \u00fej\u00f3\u00f0arnau\u00f0syn en a\u00f0 ungar m\u00e6\u00f0ur l\u00e6ri r\u00e9tta me\u00f0fer\u00f0 \u00e1<br>barni s\u00ednu strax fr\u00e1 f\u00e6\u00f0ingu \u00feess. En \u00e1 \u00fev\u00ed er mikill misbrestur sumra m\u00e6\u00f0ra, eins og kunnugt er.<br>Ef h\u00f6fundurinn \u00f3skar eftir a\u00f0 breyta einhverju til \u00ed erindinu \u00e1n \u00feess a\u00f0 sker\u00f0a nokkku\u00f0 \u00fea\u00f0 bezta \u00ed \u00fev\u00ed<br>e\u00f0a lengja \u00fea\u00f0 nokku\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0i, \u00fe\u00e1 finnst m\u00e9r ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fea\u00f0, ef \u00fea\u00f0 v\u00e6ri kannske<br>eitthva\u00f0, sem betur m\u00e1 fara. \u00c9g get ekki l\u00e1ti\u00f0 m\u00e9r detta anna\u00f0 \u00ed hug en a\u00f0 st\u00falkur og ungar konur<br>lesi, l\u00e6ri og muni svona litla fr\u00e6\u00f0ib\u00f3k, sem \u00feessi vasab\u00f3k myndi ver\u00f0a. En \u00fe\u00f3 er \u00fea\u00f0 vonlaust<br>almennt nema eins og \u00e1\u00f0ur er sagt, a\u00f0 b\u00f3kin ver\u00f0i send inn \u00e1 hvert heimili.<br>\u00c9g hef \u00e1\u00f0ur nokkrum sinnum skrifa\u00f0 \u00ed T\u00edmann um barnauppeldi og lagt \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0al \u00e1herzlu a\u00f0<br>framkalla \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a, sem \u00ed barninu b\u00fdr, strax \u00ed v\u00f6ggu e\u00f0a fr\u00e1 f\u00e6\u00f0ingu \u00feess, me\u00f0 hl\u00fdju vi\u00f0m\u00f3ti. \u00deegar<br>barni\u00f0 gr\u00e6tur vegna \u00feess, a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fearfnast einhverrar hj\u00e1lpar vi\u00f0, \u00fe\u00e1 \u00e1 a\u00f0 athuga \u00fea\u00f0 strax, hva\u00f0 a\u00f0<br>er og hj\u00e1lpa \u00fev\u00ed og hugga \u00fea\u00f0. A\u00f0 l\u00e1ta barni\u00f0 gr\u00e1ta svo og svo lengi \u00e1\u00f0ur en \u00fea\u00f0 er hugga\u00f0 og gert til<br>g\u00f3\u00f0a, \u00fea\u00f0 er \u00f3huggulegt og gerir barni\u00f0 ge\u00f0vont og veikla\u00f0. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g \u00e1r\u00ed\u00f0andi a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 strax<br>fyrir b\u00f6rnin, sem vitanlegt er a\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 gerast, \u00fe\u00f3 a\u00f0 seinna s\u00e9, og \u00fe\u00e1 oft a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu of seint. Fyrst<br>er \u00fea\u00f0 m\u00f3\u00f0irin og fa\u00f0irinn og svo allir \u00feeir, sem umgangast b\u00f6rn og yfir \u00feeim r\u00e1\u00f0a, sem ber heil\u00f6g<br>skylda til a\u00f0 s\u00fdna \u00feeim hl\u00fdtt vi\u00f0m\u00f3t\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, sunnudaginn 8. febr\u00faar 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s:<br>\u201e\u00cd sveitunum var \u00fea\u00f0 venja a\u00f0 fara gangandi til beitarh\u00fasa, og yfirleitt til gegninga, hovrt sem \u00fea\u00f0 var<br>langt e\u00f0a skammt, svo framarlega, a\u00f0 menn v\u00e6ru fr\u00edskir. \u00deessi si\u00f0ur mun v\u00ed\u00f0ast haldast enn. \u00deetta<br>getur au\u00f0vita\u00f0 ekki talizt nein t\u00ed\u00f0indi, svo er \u00fea\u00f0 sj\u00e1lfsagt, \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega \u00ed snj\u00f3 og \u00f3f\u00e6r\u00f0, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 er<br>\u00fea\u00f0 hvort tveggja a\u00f0 menn eru frj\u00e1lsastir a\u00f0 vera gangandi vi\u00f0 f\u00e9na\u00f0 sinn, \u00feegar snj\u00f3r er \u00e1 j\u00f6r\u00f0, og er<br>ekki nema til trafala a\u00f0 vera me\u00f0 hest, svo sem \u00fea\u00f0 er d\u00fdrm\u00e6tt a\u00f0 vera \u00e1 hesti vi\u00f0 smalamennsku \u00e1<br>au\u00f0ri j\u00f6r\u00f0.<br>Enn er \u00fea\u00f0 allt anna\u00f0 a\u00f0 taka rei\u00f0hest sinn \u00e1 hverjum degi, \u00feegar snj\u00f3r er og \u00f3f\u00e6r\u00f0, og hva\u00f0 vel sem<br>hann v\u00e6ri alinn og \u00fe\u00f3 hann v\u00e6ri br\u00e1\u00f0viljugur, \u00fe\u00e1 mundi flj\u00f3tt fara af honum mesti broddurinn og<br>alveg tapa vilja, ef hann v\u00e6ri tekinn \u00ed notkun \u00e1 hverjum degi, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ekki nema stuttt<br>b\u00e6jarlei\u00f0, e\u00f0a til beitarh\u00fasa. \u00deetta \u00feekkja flestir hestamenn, sem eiga g\u00f3\u00f0a og viljuga rei\u00f0hesta, enda<br>59<br>eru \u00feessir rei\u00f0hestar ekki snj\u00f3hestar, \u00feeir hafa \u00feann gang, a\u00f0 \u00feeir geta ekki enzt vel \u00ed \u00f3f\u00e6r\u00f0 og letjast<br>\u00fev\u00ed flj\u00f3tt, \u00fea\u00f0 eru einungis viljugir skokkhestar, sem endast vel \u00ed snj\u00f3 e\u00f0a \u00f3f\u00e6r\u00f0.<br>S\u00ed\u00f0an \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 vera h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk og kynnast umfer\u00f0inni h\u00e9r \u00e1 g\u00f6tunum, \u00fe\u00e1 finnst m\u00e9r a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti<br>a\u00f0 vera l\u00edkt me\u00f0 f\u00ednar dross\u00edur og f\u00edna rei\u00f0hesta, a\u00f0 \u00feeir menn, sem eiga f\u00ednar dross\u00edur, \u00feeim \u00e6tti a\u00f0<br>vera eins annt um a\u00f0 skemma \u00fe\u00e6r ekki, eins og hestam\u00f6nnum a\u00f0 skemma ekki s\u00edna f\u00ednu rei\u00f0hesta.<br>\u00deegar snj\u00f3r nokkur a\u00f0 r\u00e1\u00f0i er kominn h\u00e9r \u00e1 g\u00f6turnar, \u00fe\u00e1 hl\u00fdtur \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera meiri skemmd \u00e1 f\u00ednum<br>dross\u00edum, en st\u00f3rum og duglegum flutningab\u00edlum, alveg eins og me\u00f0 hestana, eins og \u00e1\u00f0ur er l\u00fdst.<br>\u00c9g hygg, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri mikil hags\u00fdni fyrir ungt f\u00f3lk, b\u00e6\u00f0i gift og \u00f3gift, sem \u00e1 s\u00ednar einkadross\u00edur, a\u00f0 sl\u00e1<br>tv\u00e6r flugur \u00ed einu h\u00f6ggi, eins og \u00fea\u00f0 er kalla\u00f0, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 spara s\u00edna f\u00ednu b\u00edla sem mest, \u00feegar snj\u00f3r<br>er \u00e1 g\u00f6tunum og f\u00e6r\u00f0in er vond, og \u00fev\u00ed mest h\u00e6ttan \u00e1 skemmdum \u00e1 \u00feeim. En \u00feess \u00ed sta\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r<br>g\u00f6ngut\u00fara til og fr\u00e1 vinnu. \u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 hlyti a\u00f0 vera hollt fyrir f\u00f3lk, sem vinnur innivi\u00f0 svo sem<br>verzlunarf\u00f3lk, skrifstofuf\u00f3lk, sk\u00f3laf\u00f3lk og fleiri, a\u00f0 ganga \u00fear sem \u00fea\u00f0 \u00e1 ekki mj\u00f6g langt a\u00f0 s\u00e6kja,<br>\u00feegar ve\u00f0ur er stillt, svo sem \u00ed s\u00f3lskini og h\u00e6gum snj\u00f3gangi.<br>\u00dea\u00f0 mundi st\u00e6la l\u00edkamann og lungun me\u00f0 \u00fatiloftinu, skapi\u00f0 ver\u00f0a betra og l\u00e9ttara, og l\u00ed\u00f0anin yfirleitt<br>betri \u00e1 l\u00edkama og s\u00e1l. Me\u00f0 \u00feessu er au\u00f0vita\u00f0 ekki \u00e1tt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00f3lk, sem stundar \u00fati\u00e6fingar og \u00ed\u00fer\u00f3ttir.<br>En \u00feeir, sem gera \u00fea\u00f0 ekki e\u00f0a v\u00e6ru h\u00e6ttir \u00fev\u00ed, en \u00fe\u00f3 \u00e1 g\u00f3\u00f0um aldri til a\u00f0 ganga d\u00e1l\u00edti\u00f0, mega vara sig<br>\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 hreyfa sig ekki \u00fatfyrir dyr, nema \u00ed b\u00edl, \u00fe\u00f3tt \u00feeir eigi hann sj\u00e1lfir. \u00dev\u00ed me\u00f0 \u00fev\u00ed geta \u00feeir elzt of<br>flj\u00f3tt, fyrir t\u00edmann.<br>S\u00ed\u00f0an a\u00f0 \u00fatvarpi\u00f0 kom til s\u00f6gunnar og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega eftir a\u00f0 \u00fea\u00f0 kom inn \u00e1 hvert heimili \u00ed landinu,<br>en \u00fea\u00f0 m\u00e1 v\u00edst fullyr\u00f0a a\u00f0 svo s\u00e9, \u00fe\u00e1 breyttist \u00fdmisleg venja og si\u00f0ir heimilanna, svo sem a\u00f0 lesa<br>s\u00f6gur upph\u00e1tt \u00e1 kv\u00f6ldin, og h\u00faslestur \u00fear \u00e1 eftir. \u00deessi breyting er e\u00f0lileg, \u00fev\u00ed eins og kunnugt er,<br>flytur \u00fatvarpi\u00f0 \u00f6ll kv\u00f6ld fr\u00e9ttir, erindi, upplestra, s\u00f6gur, s\u00f6ng og hlj\u00f3\u00f0f\u00e6rasl\u00e1tt og allt m\u00f6gulegt,<br>pass\u00edus\u00e1lma um f\u00f6stuna, og um \u00fea\u00f0 vildi \u00e9g mega tala a\u00f0eins n\u00e1nar. \u00c9g \u00feykist vita, a\u00f0 \u00feeir, sem r\u00e1\u00f0a<br>dagskr\u00e1 \u00fatvarpsins, viti vel, a\u00f0 \u00fea\u00f0 var si\u00f0ur a\u00f0 lesa h\u00faslesturinn \u00e1 kv\u00f6ldin, eftir s\u00f6gulesturinn, svo<br>engin truflun skyldi ver\u00f0a \u00fear \u00e1 eftir, \u00e1\u00f0ur en menn gengu til n\u00e1\u00f0a. M\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 muni vera<br>bagalaust vi\u00f0 dagskr\u00e1 \u00fatvarpsins a\u00f0 lesa pass\u00edus\u00e1lmana \u00e1 eftir s\u00f6gunni, sem lesin er \u00e1 eftir fr\u00e9ttum \u00ed<br>v\u00f6kulokin. M\u00e9r finnst \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feessum si\u00f0 megi halda til minningar \u00feess, a\u00f0 mest var vi\u00f0 haft me\u00f0<br>gu\u00f0sor\u00f0 af \u00f6llu \u00fev\u00ed, sem lesi\u00f0 var upph\u00e1tt a\u00f0 kv\u00f6ldi dags h\u00e9r \u00ed fyrri daga.<br>Annars finnst m\u00e9r a\u00f0 \u00feessu d\u00fdrm\u00e6ta menningart\u00e6ki, sem \u00fatvarpi\u00f0 er, vera stj\u00f3rna\u00f0 \u00e1 sem<br>fj\u00f6lbreyttastan h\u00e1tt fyrir hlustendur, og \u00feeir, sem oftast koma fram \u00ed \u00fatvarpinu, eru okkur k\u00e6rkomnir<br>gestir, sem mest hlustum \u00e1 \u00fatvarpi\u00f0. En hva\u00f0 er \u00fea\u00f0, sem ekkert er h\u00e6gt a\u00f0 finna a\u00f0?, \u00e9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>s\u00e9 f\u00e1tt, hva\u00f0 vel sem menn vilja gera fyrir f\u00f3lki\u00f0, sem hlut \u00e1 a\u00f0 m\u00e1li. \u00datvarpi\u00f0, s\u00edminn og \u00e9g tala n\u00fa<br>ekki um rafmagni\u00f0, sem er undirsta\u00f0an me\u00f0 \u00f6ll l\u00edfs\u00fe\u00e6gindi, j\u00e1 \u2013 menn \u00e6ttu a\u00f0 geta veri\u00f0 \u00e1n\u00e6g\u00f0ir<br>me\u00f0 allt \u00feetta o.fl.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1lin s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>60<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 17. febr\u00faar 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um prestsetursjar\u00f0ir:<br>\u201e\u00cd Kirkjubla\u00f0i\u00f0 9. febr. 1953 skrifar S.V. grein me\u00f0 fyrirs\u00f6gninni: \u201e\u00c1 a\u00f0 taka prestssetrin af prestunum<br>me\u00f0 valdi.\u201c \u00c9g skil l\u00f6gin hins vegar svo, a\u00f0 \u00fea\u00f0 eigi ekki a\u00f0 taka prestssetrin af prestum, sem sitja \u00fear,<br>heldur eigi a\u00f0 taka \u00fea\u00f0 af prestssetrunum, sem prestar sitja ekki \u00e1 \u00feann h\u00e1tt, sem talizt getur full<br>n\u00fdting \u00e1 g\u00e6\u00f0um jar\u00f0arinnar, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 r\u00e6ktun og beitiland.<br>Skal \u00e9g n\u00fa til sk\u00fdringar \u00e1 minni sko\u00f0un, um \u00feessi n\u00fdju l\u00f6g, taka sem d\u00e6mi \u00c1sana \u00ed Skaft\u00e1rtungu, \u00fev\u00ed<br>\u00fear er \u00e9g allra manna kunnugastur. Ytri-\u00c1sar, sem \u00e1\u00f0ur voru bygg\u00f0ir, f\u00f3ru \u00ed ey\u00f0i 1907 og voru \u00fe\u00e1<br>lag\u00f0ir undir Eystri-\u00c1sa, \u00fear til fyrir nokkrum \u00e1rum, a\u00f0 \u00feeir voru teknir \u00ed n\u00fdb\u00fdli, og er \u00fea\u00f0 r\u00famlega einn<br>\u00feri\u00f0ji af \u00c1sunum. Prestssetri\u00f0 Eystri-\u00c1sar eru \u00fev\u00ed t\u00e6plega tveir \u00feri\u00f0ju a\u00f0 jar\u00f0armagni \u00c1sanna.<br>Sama \u00e1r, sem n\u00faverandi prestur t\u00f3k Eystri-\u00c1sana alveg \u00ed s\u00ednar hendur, byrja\u00f0i b\u00f3ndinn, sem f\u00e9kk Ytri\u00c1sana<br>\u00ed n\u00fdb\u00fdli, a\u00f0 byggja upp b\u00e6inn sinn. N\u00fa er presturinn l\u00edka b\u00fainn a\u00f0 byggja upp sinn b\u00e6. \u00deeir eru<br>b\u00e1\u00f0ir einyrkjar, og \u00e1 l\u00edkum aldri, b\u00f3ndinn \u00fe\u00f3 a\u00f0eins eldri. Jar\u00f0irnar liggja saman og a\u00f0 \u00f6llu leyti l\u00edkar<br>a\u00f0 g\u00e6\u00f0um, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 hagbeit og r\u00e6ktunarskilyr\u00f0i, hvergi \u00fearf skur\u00f0 a\u00f0 grafa, n\u00f3g til af sl\u00e9ttu<br>vallendi, beitilandi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed bezta, sem til er \u00e1 landi h\u00e9r.<br>N\u00fa kem \u00e9g a\u00f0 a\u00f0alatri\u00f0inu \u00ed \u00feessu d\u00e6mi me\u00f0 sko\u00f0un m\u00edna \u00e1 l\u00f6gunum, sem S. V. skrifar um, eins og<br>fyrr segir. M\u00edn sko\u00f0un er \u00e1 \u00feessa lund: Ef presturinn \u00e1 Eystri-\u00c1sum b\u00fdr eins st\u00f3ru og g\u00f3\u00f0u b\u00fai \u00ed<br>hlutfalli vi\u00f0 jar\u00f0armagn, eins og b\u00f3ndinn \u00ed Ytri-\u00c1sum, \u00fe\u00e1 \u00e1 presturinn a\u00f0 hafa alla j\u00f6r\u00f0ina Eystri-\u00c1sa til<br>\u00e1b\u00fa\u00f0ar, ef hann vill svo. En ef hann nytjar ekki s\u00edna j\u00f6r\u00f0 eins vel og n\u00e1b\u00fai hans \u00e1 Ytri-\u00c1sum, \u00fe\u00e1 \u00e1 a\u00f0<br>taka af honum h\u00e1lfa j\u00f6r\u00f0ina og byggja hana me\u00f0 erf\u00f0aleigu\u00e1b\u00fa\u00f0 sem n\u00fdb\u00fdli.<br>A\u00f0 m\u00ednu \u00e1liti eru \u00feessi umt\u00f6lu\u00f0u l\u00f6g b\u00e6\u00f0i sanngj\u00f6rn og sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0, eins og n\u00fa hagar til me\u00f0<br>r\u00e6ktunarskilyr\u00f0i og \u00e1huga fyrir \u00feeim m\u00e1lum. \u00dea\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 koma til m\u00e1la a\u00f0 l\u00e1ta jar\u00f0ir, sem r\u00edki\u00f0<br>hefir til umr\u00e1\u00f0a \u00e1 g\u00f3\u00f0um st\u00f6\u00f0um, vera \u00f3nota\u00f0ar e\u00f0a h\u00e1lfnota\u00f0ar \u00ed sambanbur\u00f0i vi\u00f0 b\u00e6ndab\u00fdli \u00fear \u00ed<br>n\u00e1grenni \u00e1 hverjum sta\u00f0, hvar sem er \u00e1 landinu.<br>\u00deeim, sem koma til me\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0a \u00feessum m\u00e1lum, ber skylda til a\u00f0 fylgja \u00feessum l\u00f6gum vel eftir, \u00fea\u00f0<br>er \u00fej\u00f3\u00f0arnau\u00f0syn. \u00dea\u00f0 er ekki nema sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0 krafa, a\u00f0 \u00feeir emb\u00e6ttismenn r\u00edkisins, sem vilja b\u00faa \u00e1<br>j\u00f6r\u00f0um, nytji \u00fe\u00e6r a\u00f0 \u00f6llu leyti eins vel og beztu b\u00e6ndur, sem n\u00e1l\u00e6gt \u00feeim b\u00faa.<br>\u00de\u00f3tt \u00e9g hafi ekki tr\u00fa \u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 borgi sig fyrir presta e\u00f0a a\u00f0ra emb\u00e6ttismenn a\u00f0 b\u00faa \u00e1 j\u00f6r\u00f0um, \u00fe\u00e1<br>er s\u00edzt a\u00f0 lasta \u00fea\u00f0, ef \u00feeir sem vilja \u00fea\u00f0 og geta s\u00fdnt \u00fea\u00f0 \u00ed verkinu, a\u00f0 \u00feeir geti b\u00fai\u00f0 og nytja\u00f0 eins vel<br>og g\u00f3\u00f0ir b\u00e6ndur s\u00ednar jar\u00f0ir. Enda hafa alltaf veri\u00f0 til prestar og a\u00f0rir emb\u00e6ttismenn, sem hafa b\u00fai\u00f0<br>st\u00f3rum fyrirmyndarb\u00faum, og eru til enn \u00ed dag, svo sem af \u00feeim, sem \u00e9g \u00feekki, s\u00e9ra Sveinbj\u00f6rn<br>H\u00f6gnason \u00e1 Brei\u00f0ab\u00f3lsta\u00f0 \u00ed Flj\u00f3tshl\u00ed\u00f0, sem hefir b\u00fai\u00f0 \u00fear st\u00f3ru b\u00fai, svo sem fyrirrennari hans \u00fear,<br>s\u00e9ra Eggert, gj\u00f6r\u00f0i. S\u00e9ra G\u00edsli Brynj\u00f3lfsson \u00e1 Kirkjub\u00e6jarklaustri er nettur b\u00fama\u00f0ur og nytjar \u00feann<br>part, sem hann hefir af j\u00f6r\u00f0inni, \u00fat \u00ed yztu \u00e6sar. Fyrst a\u00f0 s\u00e9ra G\u00edsli Brynj\u00f3lfsson \u00edlentist \u00fearna \u00e1 S\u00ed\u00f0unni,<br>\u00fe\u00e1 er \u00e9g viss um, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri mikill ska\u00f0i fyrir H\u00f6rgslandshrepp, a\u00f0 hann t\u00f3k ekki Prestbakkann. Hef\u00f0i<br>hann teki\u00f0 \u00fe\u00e1 j\u00f6r\u00f0 strax, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri komi\u00f0 \u00fear vanda\u00f0 \u00edb\u00fa\u00f0arh\u00fas \u00far steini, mikil r\u00e6ktun \u00e1 \u00fev\u00ed g\u00f3senlandi,<br>og st\u00f3rb\u00fa. \u00dea\u00f0 hef\u00f0i l\u00edka veri\u00f0 gaman fyrir s\u00e9ra G\u00edsla, svo g\u00f3\u00f0ur b\u00fama\u00f0ur sem hann er.<br>N\u00fa er mikill \u00e1hugi me\u00f0 r\u00e6ktun og landb\u00faskap me\u00f0al r\u00e1\u00f0andi manna \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. Hv\u00ed skyldi \u00fe\u00e1 eiga<br>a\u00f0 skilja eftir beztu jar\u00f0irnar h\u00e1lfsetnar e\u00f0a \u00f3setnar?\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu. Starka\u00f0ur.<br>61<br>T\u00edminn, laugardaginn 14. mars 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um prestv\u00edgslu, sem n\u00fdlega f\u00f3r fram:<br>\u201eSunnudaginn 15. febr\u00faar v\u00edg\u00f0i biskup landsins \u00ferj\u00e1 gu\u00f0fr\u00e6\u00f0inga prestv\u00edgslu og langar mig til a\u00f0<br>minnast nokku\u00f0 \u00e1 \u00fea\u00f0. Alltaf eru \u00fea\u00f0 h\u00e1t\u00ed\u00f0legar gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustur, \u00feegar gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingar eru v\u00edg\u00f0ir til<br>prests. Oftast eru \u00fea\u00f0 myndarlegir og efnilegir menn eins og \u00fea\u00f0 var \u00ed \u00feetta skipti.<br>En tvennt er \u00fea\u00f0 vi\u00f0 \u00feessa ath\u00f6fn, sem m\u00e9r finnst a\u00f0 m\u00e6tti breyta svo a\u00f0 til nokkurra b\u00f3ta g\u00e6ti<br>or\u00f0i\u00f0. Fyrst \u00fea\u00f0, a\u00f0 m\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 g\u00e6ti veri\u00f0 \u00ed verkahring biskupsins a\u00f0 l\u00fdsa v\u00edgslu. \u00de\u00e1 er anna\u00f0, sem<br>\u00e9g legg meira upp \u00far, en \u00fea\u00f0 er a\u00f0 \u00feegar fleiri en einn gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur er v\u00edg\u00f0ur, \u00fe\u00e1 haldi hver og einn<br>\u00feeirra stutt \u00e1v\u00f6rp, en enginn beina st\u00f3lr\u00e6\u00f0u.<br>Au\u00f0vita\u00f0 eiga \u00feeir samt a\u00f0 st\u00edga \u00ed st\u00f3linn og flytja \u00fear s\u00edn \u00e1v\u00f6rp, en \u00feegar \u00fev\u00ed er loki\u00f0, \u00e6tti einhver af<br>v\u00edgsluvottunum, \u00fe\u00f3 helzt biskupinn sj\u00e1lfur a\u00f0 st\u00edga \u00ed pr\u00e9dikunarst\u00f3linn og lesa blessunaror\u00f0in o.s.frv.<br>til f\u00f3lksins. \u00c9g \u00e1l\u00edt, a\u00f0 f\u00f3lk mundi kunna \u00feeirri breytingu vel, s\u00e9rstaklega \u00fe\u00f3 a\u00f0 heyra \u00ed \u00f6llum \u00feeim,<br>sem v\u00edg\u00f0ir eru. Me\u00f0 \u00fev\u00ed er gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingunum einnig gert jafn h\u00e1tt undir h\u00f6f\u00f0i, en sl\u00edkt \u00e1 au\u00f0vita\u00f0 mun<br>betur vi\u00f0 og enginn misskilningur g\u00e6ti komizt inn hj\u00e1 almenningi um a\u00f0st\u00f6\u00f0umun hj\u00e1 \u00feessum<br>n\u00fdv\u00edg\u00f0u m\u00f6nnum. Einnig m\u00e6tti komast hj\u00e1 metna\u00f0arr\u00edg \u00ed s\u00f3knum \u00feeirra.<br>\u00de\u00e1 eru h\u00e9r a\u00f0 lokum nokkur or\u00f0 um \u00fatvarpsmessur. Til \u00feeirra \u00fearf vel a\u00f0 vanda, \u00fev\u00ed a\u00f0 margir eru<br>\u00feeir, sem \u00e1 \u00fe\u00e6r hlusta. S\u00f6ngurinn er yfirleitt pr\u00fd\u00f0ilegur \u2013 enda munu vera \u00e6f\u00f0ir s\u00f6ngflokkar vi\u00f0<br>hverja kirkju h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk. \u00dea\u00f0 er aftur \u00e1 m\u00f3ti verra me\u00f0 suma prestana, sem messa \u00ed \u00fatvarpi\u00f0.<br>Sumir af \u00feeim geta alls ekki t\u00f3na\u00f0 og a\u00f0rir eiga erfitt me\u00f0 \u00fea\u00f0. M\u00e9r finnst a\u00f0 \u00feeir prestar, sem sl\u00edkt er<br>\u00e1statt me\u00f0, \u00e6ttu a\u00f0 hafa f\u00e9lag vi\u00f0 \u00fe\u00e1 presta, sem t\u00f3na vel, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e1 \u00fej\u00f3na fyrir altari. \u00de\u00e1<br>myndu \u00fatvarpsmessurnar ver\u00f0a enn h\u00e1t\u00ed\u00f0legri, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00f3tt prestur t\u00f3ni ekki vel, getur hann veri\u00f0<br>fr\u00e1b\u00e6r r\u00e6\u00f0uma\u00f0ur, en bl\u00e6rinn yfir messunni getur ekki veri\u00f0 eins h\u00e1t\u00ed\u00f0legur, nema vel s\u00e9 t\u00f3na\u00f0\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>\u2026 L\u00fdkur svo ba\u00f0stofuhjalinu \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 19. ma\u00ed 1963<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir \u00f3ska\u00f0 eftir a\u00f0 segja nokkur or\u00f0:<br>\u201eFimmtudaginn 26. marz s.l. tala\u00f0i fr\u00fa Gu\u00f0r\u00fan Gu\u00f0j\u00f3nsd\u00f3ttir \u00ed \u00fatvarpi\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e6ttinum \u201eVettvangur<br>kvenna\u201c um vetrarkl\u00e6\u00f0na\u00f0 kvenf\u00f3lksins og r\u00e1\u00f0leggingar um, hvernig kvenf\u00f3lki\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 kl\u00e6\u00f0a sig,<br>\u00feegar kalt er \u00ed ve\u00f0ri og hva\u00f0a fatna\u00f0ur \u00fea\u00f0 er, sem er hl\u00fdjastur og s\u00f3masamlegastur fyrir \u00edslenzkt<br>kvenf\u00f3lk, \u00feegar svo vi\u00f0rar, a\u00f0 \u00fev\u00ed ber a\u00f0 kl\u00e6\u00f0ast \u00ed betri skj\u00f3lf\u00f6t en \u00feegar hitar eru og g\u00f3\u00f0 t\u00ed\u00f0.<br>Erindi fr\u00faarinnar var vel flutt og m\u00e1lefni\u00f0 mj\u00f6g nau\u00f0synlegt, en vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 b\u00e6ta \u00f6rf\u00e1um<br>or\u00f0um um vetrarkl\u00e6\u00f0na\u00f0 karlmannanna, \u00fev\u00ed a\u00f0 hann er s\u00edzt betri en kvenf\u00f3lksins. \u00de\u00f3 a\u00f0 \u00feeir margir<br>hverjir kl\u00e6\u00f0ist eins og sumt kvenf\u00f3lk l\u00edka gerir \u00ed \u00feessa hl\u00fdju, \u00e1g\u00e6tu ullarskinnsjakka, \u00fer\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0<br>\u00feola \u00feeir ekki a\u00f0 skreppa \u00fat \u00ed nokkrar m\u00edn\u00fatur, ef hvasst er og 5 \u2013 6 gr\u00e1\u00f0u frost, \u00e1n \u00feess a\u00f0 ver\u00f0a bl\u00e1ir<br>af kulda vegna \u00feess, a\u00f0 \u00feeir eru h\u00e1lfberir a\u00f0 ne\u00f0an, eru bara \u00ed einum buxum og mittissk\u00fdlu og l\u00e1gum,<br>62<br>\u00feunnum leistum \u00ed sta\u00f0inn fyrir a\u00f0 vera \u00ed h\u00e6rri sokkum og \u00ed n\u00e6rbuxum, sem n\u00e1 ni\u00f0ur \u00ed sokkana, eins<br>og \u00fearf a\u00f0 vera \u00ed kulda. \u00dea\u00f0 n\u00e6gir ekki, \u00fe\u00f3tt f\u00f3lk s\u00e9 vel kl\u00e6tt a\u00f0 ofan, ef kuldann leggur upp eftir<br>l\u00e6runum berum. Ungu f\u00f3lki og \u00f6llu f\u00f3lki er \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 tr\u00faa \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki fallegt a\u00f0 vera bl\u00e1r \u00ed<br>kulda og eiga \u00e1 h\u00e6ttu a\u00f0 tapa heilsunni af \u00feeim s\u00f6kum\u201c.<br>\u2026 Ba\u00f0stofuhjalinu er loki\u00f0 \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, laugardaginn 8. \u00e1g\u00fast 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um \u00e1lyktanir prestastefnunnar \u00ed j\u00fan\u00ed 1953:<br>\u201eSynodus, sem haldin er \u00e1 hverju sumri af biskupi og prestast\u00e9tt, eru me\u00f0 meiri h\u00e1ttar<br>st\u00e9ttarsamkomum \u00feessa lands. \u00c1 \u00feessari prestastefnu var fyrst teki\u00f0 fyrir endurreisn Sk\u00e1lholts, og \u00e1<br>\u00fea\u00f0 vel vi\u00f0 a\u00f0 einmitt prestast\u00e9ttin vinni a\u00f0 vi\u00f0reisn Sk\u00e1lholtssta\u00f0ar, me\u00f0 r\u00e1\u00f0um og d\u00e1\u00f0, \u00fev\u00ed til \u00feess<br>a\u00f0 \u00fea\u00f0 verk ver\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0inni til s\u00e6mdar, duga engin vetlingat\u00f6k. \u00dear \u00feurfa a\u00f0 koma vanda\u00f0ar<br>h\u00fasabyggingar, svo sem: Kirkja, biskupssetur og fleiri heimabyggingar; menntask\u00f3lasetur, \u00fev\u00ed a\u00f0<br>Laugarvatnsmenntask\u00f3ladeildin \u00e6tti a\u00f0 flytjast a\u00f0 Sk\u00e1lholti, \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00f3g er af sk\u00f3laf\u00f3lki \u00e1 Laugarvatni,<br>en vantar einmitt a\u00f0 Sk\u00e1lholti. Og au\u00f0vita\u00f0 \u00e6tti b\u00fana\u00f0arsk\u00f3li Su\u00f0urlands a\u00f0 standa \u00fear, og hafa me\u00f0<br>h\u00f6ndum a\u00f0aljar\u00f0r\u00e6ktarstarf Sk\u00e1lholtsjar\u00f0ar, f\u00e9na\u00f0ar og gripaframlei\u00f0slu, svipa\u00f0 \u00fev\u00ed, sem er \u00e1<br>Hvanneyri og H\u00f3lum \u00ed Hjaltadal, eftir \u00fev\u00ed sem bezt \u00feykir henta vi\u00f0 sta\u00f0h\u00e6tti \u00fear, me\u00f0 afur\u00f0as\u00f6lu og<br>g\u00e6\u00f0i jar\u00f0arinnar.<br>Sk\u00e1lholt getur aldrei or\u00f0i\u00f0 sta\u00f0arlegt, nema a\u00f0 \u00fear s\u00e9u miklar byggingar og margt f\u00f3lk, eins og fylgir<br>meiri h\u00e1ttar sk\u00f3lal\u00edfi.<br>Eins og sj\u00e1lfsagt var, t\u00f3k prestastefnan kirkjubyggingar og vi\u00f0reisn kirkna til me\u00f0fer\u00f0ar, og \u00feakkar<br>stu\u00f0ning Al\u00feingis, og skorar \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 leggja meira f\u00e9 fram \u00ed \u00fev\u00ed skyni. V\u00edst er \u00fea\u00f0 e\u00f0lileg krafa til<br>Al\u00feingis, a\u00f0 r\u00edki\u00f0 styrki kirkjubyggingar \u00ed landinu, hverjir sem a\u00f0 \u00feeim standa, hvort heldur \u00fea\u00f0 eru<br>\u00fej\u00f3\u00f0kirkjus\u00f6fnu\u00f0ir e\u00f0a fr\u00edkirkjus\u00f6fnu\u00f0ir, o.s.frv. Enda styrkir r\u00edki\u00f0 n\u00fa or\u00f0i\u00f0 flestar byggingar \u00ed landinu<br>me\u00f0 hagkv\u00e6mum l\u00e1num e\u00f0a styrkjum og \u00f6\u00f0rum fyrirgrei\u00f0slum.<br>Eins og vera ber me\u00f0 menntamenn, vill prestast\u00e9ttin standa v\u00f6r\u00f0 um tunguna og sk\u00f3lam\u00e1lin \u2013 eins<br>og hi\u00f0 \u00e1g\u00e6ta erindi s\u00e9ra \u00c1rel\u00edusar N\u00edelssonar bar me\u00f0 s\u00e9r, er hann flutti \u00e1 \u00feessari prestastefnu, enda<br>\u00e6ttu uppeldism\u00e1lin a\u00f0 vera eittt h\u00f6fu\u00f0m\u00e1l prestanna. Margir prestar hafa fr\u00e1 fyrstu t\u00ed\u00f0 stutt \u00fea\u00f0 m\u00e1l<br>af al\u00fa\u00f0 og veri\u00f0 \u00e1g\u00e6tis kennarar. Hins vegar hafa sumir prestar ekki veri\u00f0 upplag\u00f0ir fyrir \u00feann starfa,<br>eins og gerist og gengur me\u00f0 suma menn, sem hafa teki\u00f0 a\u00f0 s\u00e9r st\u00f6\u00f0ur, sem \u00feeir hafa ekki haft<br>h\u00e6fileika til a\u00f0 gegna eins og \u00e6skilegt v\u00e6ri og vera ber.<br>Svo \u00e6tla \u00e9g a\u00f0eins a\u00f0 koma inn \u00e1 m\u00e1l m\u00e1lanna, sem vir\u00f0ist vera hj\u00e1 forustu prestast\u00e9ttarinnar,<br>nefnilega jar\u00f0abraski\u00f0 me\u00f0 prestssetrin. \u00dea\u00f0 er undarlegt me\u00f0 \u00feessar kr\u00f6fur hva\u00f0 eftir anna\u00f0 til<br>Al\u00feingis um l\u00f6g og lagabreytingar \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li. \u00dea\u00f0 eru bygg\u00f0 eftir \u00fev\u00ed, sem \u00e1st\u00e6\u00f0ur leyfa, v\u00f6ndu\u00f0<br>\u00edb\u00fa\u00f0arh\u00fas yfir prestana, og \u00fea\u00f0 lasta \u00e9g ekki, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er nau\u00f0synlegt. En a\u00f0 h\u00e1launa\u00f0ir menn eins og<br>prestarnir eru n\u00fa, skuli \u00ed tilb\u00f3t krefjast \u00feess, a\u00f0 r\u00edki\u00f0 geri eiginlega allt \u00e1 prestssetrunum, fyrir ekki<br>neitt, svo sem me\u00f0 gripah\u00fas og jar\u00f0r\u00e6kt, en ber \u00fe\u00f3 engin skylda til a\u00f0 nota h\u00fasin e\u00f0a j\u00f6r\u00f0ina, ef \u00fe\u00e1<br>vantar mannd\u00f3m til \u00feess, e\u00f0a sj\u00e1 s\u00e9r ekki hag \u00ed \u00fev\u00ed. Enda hafa \u00feeir s\u00edn laun til a\u00f0 lifa af me\u00f0 s\u00ednar<br>fj\u00f6lskyldur.<br>63<br>\u00deeir prestar, sem eru g\u00f3\u00f0ir b\u00famenn, sj\u00e1 sj\u00e1lfir um gripah\u00fasabyggingar og jar\u00f0r\u00e6kt \u00e1 j\u00f6r\u00f0um s\u00ednum,<br>eins og \u00feeim sj\u00e1lfum bezt hentar og borgar sig, eins og g\u00f3\u00f0ir b\u00e6ndur gera, og f\u00e1 svo sinn byggingarog<br>jar\u00f0r\u00e6ktarstyrk, eins og l\u00f6g m\u00e6la fyrir, og svo \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera. En \u00feeir prestar, sem ekkert vilja<br>sj\u00e1lfir af m\u00f6rkum leggja j\u00f6r\u00f0um s\u00ednum til b\u00f3ta, eiga ekki a\u00f0 hafa jar\u00f0ir undir h\u00f6ndum e\u00f0a til umr\u00e1\u00f0a,<br>eins og allir \u00e6ttu a\u00f0 geta s\u00e9\u00f0.<br>Ef \u00feessum kr\u00f6fum ver\u00f0ur haldi\u00f0 \u00e1fram, m\u00e6tti segja manni, a\u00f0 \u00fea\u00f0 g\u00e6ti enda\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 Al\u00feing<br>sam\u00feykkti skilna\u00f0 r\u00edkis og kirkju me\u00f0 l\u00f6gum, og l\u00e9ti f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu sj\u00e1lft r\u00e1\u00f0a \u00fevi, hva\u00f0 \u00fea\u00f0 vill gera<br>og gefa miki\u00f0 fyrir presta s\u00edna, l\u00edkt og fr\u00edkirkjus\u00f6fnu\u00f0ir gj\u00f6ra. Ma\u00f0ur hefir ekki heyrt anna\u00f0 en a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>f\u00f3lk fari vel me\u00f0 presta s\u00edna, og geti vali\u00f0 \u00far prestum. \u00de\u00e1 yr\u00f0i \u00feetta allt frj\u00e1lst, f\u00f3lki\u00f0 r\u00e9\u00f0i sj\u00e1lft, hva\u00f0<br>marga presta \u00fea\u00f0 hef\u00f0i, og hva\u00f0 h\u00e1ar kr\u00f6fur \u00fea\u00f0 ger\u00f0i til \u00feeirra, me\u00f0 g\u00e6\u00f0i og h\u00e6fileika.<br>\u00c9g var \u00e1\u00f0ur b\u00fainn a\u00f0 skrifa \u00ed T\u00edmann um \u00e1lit mitt um lagaheimild, sem s\u00ed\u00f0asta Al\u00feing sam\u00feykkti um<br>prestssetursjar\u00f0ir, og fer \u00e9g ekki a\u00f0 endurtaka \u00fea\u00f0 h\u00e9r, nema a\u00f0eins \u00feetta atri\u00f0i: A\u00f0 m\u00ednu \u00e1liti eru<br>\u00feessi umt\u00f6lu\u00f0u l\u00f6g b\u00e6\u00f0i sanngj\u00f6rn og sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0, eins og n\u00fa hagar til me\u00f0 r\u00e6ktunarskilyr\u00f0i og \u00e1huga<br>fyrir \u00feeim m\u00e1lum. \u00dea\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 koma til m\u00e1la a\u00f0 l\u00e1ta jar\u00f0ir, sem r\u00edki\u00f0 hefir til umr\u00e1\u00f0a \u00e1 g\u00f3\u00f0um<br>st\u00f6\u00f0um, vera \u00f3nota\u00f0ar e\u00f0a h\u00e1lfnota\u00f0ar \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 b\u00e6ndab\u00fdli \u00fear \u00ed n\u00e1grenni \u00e1 hverjum sta\u00f0,<br>hvar sem er \u00e1 landinu.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 14. \u00e1g\u00fast 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>\u2026 Svo er h\u00e9r kominn Sveinn fr\u00e1 Fossi og r\u00e6\u00f0ir um Gr\u00e6nlandsm\u00e1li\u00f0:<br>\u00deegar \u00e9g s\u00e1 og las \u00ed bl\u00f6\u00f0unum \u00e1lit Gr\u00e6nlandsnefndarinnar, a\u00f0 D\u00f6num b\u00e6ri drottinvald yfir \u00f6llu<br>Gr\u00e6nlandi, \u00fe\u00e1 br\u00e1 m\u00e9r og fleirum \u00ed br\u00fan, ekki af \u00fev\u00ed, \u00fe\u00f3tt \u00feetta v\u00e6ri \u00e1lit nefndarinnar, \u00feeir hafa<br>au\u00f0vita\u00f0 s\u00ednar sko\u00f0anir \u00e1 \u00feessu m\u00e1li og vi\u00f0 \u00fev\u00ed er ekkert a\u00f0 segja, en \u00fea\u00f0 sem ma\u00f0ur kunni ekki vi\u00f0,<br>var \u00fea\u00f0, a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin skyldi \u00e1kve\u00f0a \u00fea\u00f0, a\u00f0 birta opinberlega \u00feetta \u00e1lit Gr\u00e6nlandsnefndarinnar.<br>Manni finnst \u00fea\u00f0 koma \u00far h\u00f6r\u00f0ustu \u00e1tt a\u00f0 \u00cdslendingar sj\u00e1lfir d\u00e6mi af s\u00e9r r\u00e9ttinn til Gr\u00e6nlands, alveg<br>a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu, \u00fe\u00f3tt \u00feessir nefndarmenn og fr\u00e6\u00f0imenn, k\u00e6must a\u00f0 \u00feessari ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u \u00ed m\u00e1linu, \u00fe\u00e1 \u00e1tti<br>bezt vi\u00f0, a\u00f0 manni finnst, a\u00f0 l\u00e1ta \u00feetta nefndar\u00e1lit liggja \u00e1 milli hluta, en halda m\u00e1linu vakandi eftir<br>sem \u00e1\u00f0ur, um kr\u00f6fu okkar og r\u00e9tt til Gr\u00e6nlands. Au\u00f0vita\u00f0 ver\u00f0ur D\u00f6num \u00feetta \u00e1lit \u00edslenzkra<br>fr\u00e6\u00f0imanna meiri styrkur en flest anna\u00f0 til \u00feess a\u00f0 halda r\u00e9tti s\u00ednum \u00e1 Gr\u00e6nlandi \u00ed framt\u00ed\u00f0inni fyrir<br>\u00cdslendingum.<br>Enginn veit \u00ed dag hva\u00f0 framt\u00ed\u00f0in ber \u00ed skauti s\u00ednu \u00fej\u00f3\u00f0a \u00e1 milli me\u00f0 landaskipun og skipti, en \u00fea\u00f0 er<br>v\u00edst, a\u00f0 \u00feetta nefndar\u00e1lit getur aldrei or\u00f0i\u00f0 nema til \u00f3li\u00f0s fyrir \u00cdslendinga \u00ed framt\u00ed\u00f0inni um kr\u00f6fu \u00feeirra<br>til Gr\u00e6nlands, og \u00ed \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur vitna\u00f0, \u00fe\u00f3tt aldir l\u00ed\u00f0i \u00fear til \u00cdslendingar gera kr\u00f6fu \u00ed alv\u00f6ru um r\u00e9tt sinn<br>til Gr\u00e6nlands, og \u00ed s\u00f6gu okkar n\u00fat\u00edmamanna ver\u00f0ur \u00feetta nefndar\u00e1lit neikv\u00e6tt \u00e1 vir\u00f0ingu okkar og<br>mannd\u00f3mi, jafnt fyrir \u00fea\u00f0, hva\u00f0 sem \u00feessum Gr\u00e6nlandsm\u00e1lum l\u00ed\u00f0ur milli Dana og Nor\u00f0manna. E\u00f0a<br>hva\u00f0 myndu \u00feeir segja ef \u00feeir v\u00e6ru risnir upp \u00far gr\u00f6fum s\u00ednum Einar \u00dever\u00e6ingur og J\u00f3n biskup<br>Arason? \u00c6tli \u00feeim \u00fe\u00e6tti ekki n\u00fat\u00edmar\u00e1\u00f0amenn \u00cdslendinga vera nokku\u00f0 linger\u00f0ir \u00ed s\u00f3kninni um r\u00e9tt<br>sinn og fara \u00f3hyggilega a\u00f0 r\u00e1\u00f0um s\u00ednum \u00ed \u00feessum m\u00e1lum?<br>64<br>\u00de\u00f3tt m\u00e1li\u00f0 v\u00e6ri rannsaka\u00f0 af \u00feessari nefnd, \u00fe\u00e1 var \u00fea\u00f0 allt \u00ed lagi, og kannske h\u00e1rr\u00e9tt, eins og sakir<br>st\u00f3\u00f0u, en \u00fear sem \u00fatkoman vi\u00f0 \u00feessa ranns\u00f3kn reyndist neikv\u00e6\u00f0 fyrir okkur \u00cdslendinga, \u00fe\u00e1 hef\u00f0i \u00e1tt<br>a\u00f0 taka m\u00e1li\u00f0 \u00fat af dagskr\u00e1, unz fullkomin athugun hef\u00f0i \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 \u2013 og taka fyrir n\u00e6sta m\u00e1l, eins<br>og \u00fear stendur.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 26. \u00e1g\u00fast 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s:<br>\u201eSj\u00f6tta j\u00fal\u00ed s.l. \u00e1ttum vi\u00f0 hj\u00f3nin 50 \u00e1ra hj\u00faskaparafm\u00e6li, J\u00f3hanna M. Sigur\u00f0ard\u00f3ttir og Sveinn<br>Sveinsson. \u00deessu h\u00e9ldum vi\u00f0 leyndu \u00fe\u00e1, b\u00e6\u00f0i af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g var lasinn, og svo er n\u00fa or\u00f0i\u00f0 svo miki\u00f0 um<br>afm\u00e6lisminningar, um menn og m\u00e1lefni, a\u00f0 \u00fea\u00f0 fer a\u00f0 ver\u00f0a svo vanalegt, &#8211; \u00fe\u00f3 lasta \u00e9g \u00fea\u00f0 ekki, &#8211; og<br>hefi gaman af og gagn a\u00f0 lesa greinar um m\u00e6ta menn, en l\u00e1gmarki\u00f0 finnst m\u00e9r vera 50 \u00e1ra aldur.<br>N\u00fa get \u00e9g \u00feessa svona til gamans fyrir \u00fe\u00e1 m\u00f6rgu vini okkar og kunningja \u00ed Reykjav\u00edk og v\u00ed\u00f0svegar \u00fat<br>um landi\u00f0. En til fr\u00f3\u00f0leiks fyrir n\u00fat\u00edma frumb\u00fdlinga vildi \u00e9g segja \u00feetta: \u00deegar vi\u00f0 hj\u00f3nin byrju\u00f0um<br>b\u00faskapinn \u00e1ttum vi\u00f0 litlar eignir og um peninga var ekki a\u00f0 tala, enda unnum vi\u00f0 fram a\u00f0 \u00fev\u00ed hj\u00e1<br>f\u00e1t\u00e6kum foreldrum okkar. Fyrsta b\u00faskapar\u00e1ri\u00f0 voru vi\u00f0 \u00ed h\u00fasmennsku, sem alltaf hefir \u00fe\u00f3tt<br>ney\u00f0arkj\u00f6r, en \u00fe\u00e1 var ekki j\u00f6r\u00f0 \u00ed bo\u00f0i, nema a\u00f0 flytja hrepp \u00far hrepp og \u00fea\u00f0 ger\u00f0um vi\u00f0 til a\u00f0 byrja<br>me\u00f0 en \u00fev\u00ed fylgdu erfi\u00f0leikar \u2013 og seint gr\u00e6r um oft hreyf\u00f0an stein. En \u00far \u00feessu rakna\u00f0i og seinni<br>helming b\u00faskaparins h\u00f6f\u00f0u vi\u00f0 tv\u00e6r jar\u00f0ir til umr\u00e1\u00f0a. Samt var \u00fea\u00f0 me\u00f0 nokkrum erfi\u00f0leikum, \u00fev\u00ed a\u00f0<br>n\u00e6r sext\u00edu k\u00edl\u00f3metar voru \u00e1 milli b\u00faanna.<br>Lengst af b\u00faskapnum vorum vi\u00f0 \u00ed gestsg\u00f6tu \u2013 e\u00f0a vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0veg, \u00fe\u00e1 var n\u00fa ekki venja a\u00f0 taka borgun<br>fyrir hvern sopa og bita, og engum var \u00fath\u00fdst vegna r\u00famleysis, \u00fev\u00ed a\u00f0 v\u00e6ru \u00f6ll r\u00fam skipu\u00f0 gestum, \u00fe\u00e1<br>m\u00e1tti liggja \u00e1 stofug\u00f3lfum me\u00f0 einhverjum a\u00f0b\u00fana\u00f0i. \u00dea\u00f0 kom mj\u00f6g oft fyrir \u00e1 okkar heimili, \u00fev\u00ed allt<br>er betra fyrir a\u00f0komumenn og gesti en a\u00f0 hrekjast aftur \u00fat \u00ed myrkur og kulda, og \u00e6tti aldrei a\u00f0 eiga<br>s\u00e9r sta\u00f0 hja hv\u00edtum m\u00f6nnum. Svo f\u00f3ru allir gla\u00f0ir og \u00e1n\u00e6g\u00f0ir \u00far hla\u00f0i, me\u00f0 g\u00f3\u00f0ar b\u00e6nir okkur til<br>handa. \u00dea\u00f0 voru gu\u00f0d\u00f3mlegar og skemmtilegar stundir.<br>Mikill er n\u00fa munurinn \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, sem \u00fe\u00e1 var, \u00feegar f\u00e1t\u00e6kar fj\u00f6lskyldur \u00feurftu a\u00f0 basla og berjast<br>hj\u00e1lparlaust me\u00f0 s\u00edna sj\u00faklinga \u00ed sinni f\u00e1t\u00e6kt og vonleysi. \u00deeir m\u00e6tu menn, sem mest og bezt hafa<br>unni\u00f0 a\u00f0 sj\u00fakrasaml\u00f6gum, \u00f6rorku- og ellistyrkjum (sem \u00e9g kalla eftirlaun),<br>barnaverndarhj\u00e1lparstarfsemi alla vega, svo a\u00f0 \u00fea\u00f0 helzta s\u00e9 nefnt, \u00feeir eiga \u00f3metanlegar \u00feakkir<br>skili\u00f0 hj\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu fyrir \u00feau mann\u00fa\u00f0arst\u00f6rf \u00ed \u00fe\u00e1gu l\u00edilmagnans.<br>Hins vegar finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 ganga of langt a\u00f0 treysta ekki hraustum og efnu\u00f0um foreldrum a\u00f0 ala upp<br>nema eitt barn \u00e1n styrktar. \u00dev\u00ed \u00fea\u00f0 fyrirkomulag getur beinl\u00ednis dregi\u00f0 \u00far sj\u00e1lfsbjargar\u00e1huga f\u00f3lksins,<br>og metna\u00f0i \u00feess a\u00f0 bjarga s\u00e9r sj\u00e1lft. En \u00far \u00fev\u00ed, sem komi\u00f0 er, ver\u00f0ur \u00feetta vi\u00f0kv\u00e6mt m\u00e1l, og ver\u00f0ur<br>\u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 reyna sig. Gefist \u00fea\u00f0 vel, \u00fe\u00e1 helzt \u00fea\u00f0, en reynist \u00fea\u00f0 \u00f3heppileg r\u00e1\u00f0st\u00f6fun, \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur a\u00f0<br>breyta \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ar.<br>N\u00fa er miki\u00f0 tala\u00f0 og skrifa\u00f0 um a\u00f0 frumb\u00fdlingar e\u00f0a ungt hj\u00f3naf\u00f3lk, flytji \u00ed sveitirnar til a\u00f0 stofna \u00fear<br>n\u00fdb\u00fdlab\u00faskap, og \u00fea\u00f0 f\u00f3lk, sem enga \u00e1h\u00f6fn \u00e1, f\u00e9na\u00f0 e\u00f0a gripi til a\u00f0 b\u00faa vi\u00f0, ver\u00f0i a\u00f0 styrkja me\u00f0<br>st\u00f3rum l\u00e1num. Allt er \u00feetta gott og blessa\u00f0, svo langt sem \u00fea\u00f0 n\u00e6r, og ekki \u00e6tti \u00e9g a\u00f0 ver\u00f0a til \u00feess<br>65<br>a\u00f0 skrifa \u00e1 m\u00f3ti \u00feeirri g\u00f3\u00f0u hugmynd, \u00fev\u00ed svo miki\u00f0 lei\u00f0 \u00e9g af peningaleysi \u00ed byrjun b\u00faskaparins. M\u00edn<br>sko\u00f0un er samt s\u00fa, a\u00f0 \u00fea\u00f0 megi ofkaupa eignalaust f\u00f3lk til \u00feess a\u00f0 reisa b\u00faskap \u00ed sveit. \u00dea\u00f0 liggur \u00ed<br>augum uppi, a\u00f0 l\u00edti\u00f0 b\u00fa e\u00f0a einyrkjab\u00faskapur, getur ekki sta\u00f0i\u00f0 undir 100 \u2013 200 \u00fe\u00fasunda kr\u00f3na l\u00e1ni,<br>fyrir utan allar heimilis\u00fearfir og skatta og skyldur.<br>\u00dea\u00f0 er mj\u00f6g varasamt fyrir ung hj\u00f3n e\u00f0a hj\u00f3naefni, sem ekkert eiga til af f\u00e9na\u00f0i e\u00f0a gripum, a\u00f0 fara<br>fr\u00e1 g\u00f3\u00f0ri atvinnu \u00fat \u00ed \u00fea\u00f0 \u00e6vint\u00fdri a\u00f0 reisa n\u00fdb\u00fdlab\u00faskap \u00ed sveit, me\u00f0 st\u00f3rar skuldir \u00e1 bakinu, og<br>einyrki getur ekki fari\u00f0 fr\u00e1 b\u00fai s\u00ednu \u00ed a\u00f0ra atvinnu, nema a\u00f0 h\u00e6tta \u00fe\u00e1 vi\u00f0 b\u00faskapinn, og \u00fe\u00e1 er seinni<br>villan verri en s\u00fa fyrri.<br>\u00dea\u00f0 getur l\u00edka veri\u00f0 varasamt fyrir r\u00edki\u00f0 e\u00f0a bankana a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 \u00fev\u00ed me\u00f0 of st\u00f3rum l\u00e1num a\u00f0 svona<br>geti fari\u00f0, og ekki \u00fearf a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feau kot e\u00f0a n\u00fdb\u00fdli, sem svona fara, byggist aftur undir<br>s\u00f6mu kringumst\u00e6\u00f0um, heldur hlj\u00f3ta \u00feau a\u00f0 fara \u00ed ey\u00f0i, og \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 st\u00e6rsta villan.<br>En \u00fea\u00f0 er allt anna\u00f0 a\u00f0 styrkja me\u00f0 l\u00e1num frumb\u00fdlinga, sem eru \u00ed sveitinni og eiga eitthva\u00f0 til af<br>f\u00e9na\u00f0i og gripum, en vantar jar\u00f0n\u00e6\u00f0i, enda er \u00fea\u00f0 gert me\u00f0 n\u00fdb\u00fdla- og byggingal\u00e1num. Og \u00fea\u00f0 \u00e6tti<br>a\u00f0 geta hj\u00e1lpa\u00f0 til \u00feess a\u00f0 unga f\u00f3lki\u00f0 \u2013 minnsta kosti karlmenn, &#8211; flytjist ekki \u00far sveitunum, og \u00fe\u00e1 er<br>miki\u00f0 fengi\u00f0 \u00ed \u00feessu vandam\u00e1li. \u00dev\u00ed h\u00e6gara \u00e6tti \u00fe\u00e1 a\u00f0 vera a\u00f0 leysa hinn vandann, sem mj\u00f6g miki\u00f0<br>ber \u00e1 \u00ed sumum sveitum landsins, a\u00f0 karlmenn b\u00fai \u00fear konulausir.<br>\u00c9g hefi \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 um \u00fea\u00f0 m\u00e1l \u00ed T\u00edmanum, en vona a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki svo vi\u00f0kv\u00e6mt, a\u00f0 m\u00e9r leyfist enn<br>a\u00f0 segja um \u00fea\u00f0 nokkur or\u00f0. Ungir menn og mi\u00f0aldra, sem vilja stofna b\u00faskap, eiga a\u00f0 byrja \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0<br>f\u00e1 s\u00e9r konuefni\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00feeim allt h\u00e6gara og \u00e1n\u00e6gjulegra \u00ed samr\u00e1\u00f0i vi\u00f0 maka sinn, og me\u00f0<br>\u00fev\u00ed ver\u00f0a kraftarnir tv\u00f6faldir. S\u00e9u st\u00falkur ekki til \u00ed sveiitnni, \u00fe\u00e1 er a\u00f0 f\u00e1 \u00fe\u00e6r fr\u00e1 Reykjav\u00edk e\u00f0a \u00f6\u00f0rum<br>b\u00e6jum \u00e1 landinu. \u00c9g hygg, a\u00f0 flest kvenf\u00f3lk s\u00e9 \u00feannig skapi fari\u00f0, a\u00f0 \u00fe\u00e6r vilji stofna b\u00fa me\u00f0<br>myndarlegum manni, \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r a\u00f0 \u00f6\u00f0rum kosti vilji ekki vera \u00ed sveit. \u00deetta er e\u00f0li mannsins og \u00e1 a\u00f0<br>vera \u00fea\u00f0. \u00c9g enda svo \u00feessar l\u00ednur me\u00f0 \u00feeirri \u00f3sk, a\u00f0 frumb\u00fdlingum \u00feessa lands \u00ed b\u00e6 og sveit, megi<br>blessast b\u00faskapurinn og barnauppeldi\u00f0, \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 1. september 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um heyskap og fleira:<br>\u201e\u00cd \u00feann t\u00ed\u00f0, \u00feegar slegi\u00f0 var me\u00f0 orfum og raka\u00f0 me\u00f0 hr\u00edfum, var \u00fea\u00f0 v\u00ed\u00f0a miki\u00f0 metna\u00f0arm\u00e1l me\u00f0al<br>manna og kvenna, a\u00f0 vera g\u00f3\u00f0ur sl\u00e1ttuma\u00f0ur og g\u00f3\u00f0 lj\u00e1rakstrarkona, og yfirleitt a\u00f0 raka saman hey,<br>duglegur s\u00e6tingarma\u00f0ur og flj\u00f3tur bindingarma\u00f0ur. Allt \u00feetta rak hva\u00f0 \u00e1 eftir \u00f6\u00f0ru, \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega<br>bindingarma\u00f0urinn, \u00fev\u00ed a\u00f0 v\u00e6ri hann flj\u00f3tur a\u00f0 binda, \u00fe\u00e1 var eins og allir, sem \u00e1 undan honum unnu,<br>\u00feyrftu a\u00f0 fl\u00fdta s\u00e9r, en v\u00e6ri hann lengi a\u00f0 binda, \u00fe\u00e1 var eins og engum gengi neitt. \u00dea\u00f0 var l\u00edka miki\u00f0<br>meiri vandi a\u00f0 binda, me\u00f0an flutt var \u00e1 kl\u00f6kkum, svo a\u00f0 vel f\u00e6ri, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 k\u00e6mist \u00ed vana.<br>Um og eftir s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t f\u00f3r margt a\u00f0 breytast til batna\u00f0ar. \u00de\u00e1 komu vagnarnir til s\u00f6gunnar. Var<br>\u00fe\u00e1 flj\u00f3tt fari\u00f0 a\u00f0 sm\u00ed\u00f0a \u00e1 \u00fe\u00e1 heygrindur og flytja heyi\u00f0 \u00e1 v\u00f6gnum, og hver l\u00e6r\u00f0i \u00fea\u00f0 af \u00f6\u00f0rum. Eins og<br>gefur a\u00f0 skilja, var \u00fea\u00f0 \u00f3l\u00edkt minni vandi a\u00f0 binda hey, sem flutt var \u00e1 v\u00f6gnum en kl\u00f6kkum, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1<br>gerir baggamunurinn ekkert til e\u00f0a \u00f6nnur mist\u00f6k vi\u00f0 bindinguna. \u00de\u00e1 f\u00f3r l\u00edka einn og einn b\u00f3ndi a\u00f0 f\u00e1<br>s\u00e9r sl\u00e1ttuv\u00e9l og sl\u00e1 me\u00f0 hestum, og l\u00e6r\u00f0i \u00fea\u00f0 hver af \u00f6\u00f0rum, me\u00f0 t\u00ed\u00f0 og t\u00edma. Svo f\u00f3ru hyggnir menn<br>66<br>a\u00f0 finna upp og sm\u00ed\u00f0a rakstrart\u00e6ki vi\u00f0 v\u00e9larnar og var \u00fea\u00f0 mikill munur \u00e1 sn\u00f6ggum m\u00fdrum a\u00f0 sleppa<br>vi\u00f0 lj\u00e1raksturinn, sem muna\u00f0i alveg einni til tveimur kaupakonum.<br>\u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 muna\u00f0i miklu a\u00f0 sl\u00e1 me\u00f0 hestum \u00e1 g\u00f3\u00f0ri j\u00f6r\u00f0 e\u00f0a me\u00f0 orfum, \u00fe\u00e1 var \u00fea\u00f0 tilt\u00f6lulega ekki<br>eins mikill munur \u00e1 \u00feungum og blautum m\u00fdrum. Hestar ur\u00f0u flj\u00f3tt latir \u00e1 vondri j\u00f6r\u00f0, \u00e9g tala n\u00fa ekki<br>um hj\u00e1 \u00feeim m\u00f6nnum, sem ekki g\u00e1tu skipt \u00e1 hestum yfir daginn. \u00dea\u00f0 var oft lei\u00f0inlegt a\u00f0 heyra<br>\u201ehotti\u00f0\u201c langar lei\u00f0ir \u00ed m\u00f6nnum, sem sl\u00f3gu me\u00f0 l\u00f6tum og \u00fereyttum hestum \u00e1 \u00f3grei\u00f0f\u00e6rum og<br>\u00feungum m\u00fdrum.<br>\u00c1 seinni \u00e1rum h\u00f6f\u00f0um vi\u00f0 fe\u00f0garnir fj\u00f3ra hesta, tvo og tvo \u00e1 dag, og var \u00fea\u00f0 mikill munur, b\u00e6\u00f0i me\u00f0<br>me\u00f0fer\u00f0 \u00e1 hestunum og fl\u00fdtir. Svo \u00feegar b\u00fai\u00f0 var a\u00f0 yrkja n\u00f3g og ekki \u00feurfti a\u00f0 sl\u00e1 \u00feessar vondu<br>m\u00fdrar, \u00fe\u00e1 var eins og \u00feetta v\u00e6ru a\u00f0rir hestar, s\u00e9rstaklega \u00e1ttum vi\u00f0 tvo hesta, sem sk\u00f6ru\u00f0u fram \u00far<br>\u00f6\u00f0rum hestum me\u00f0 vilja og dugna\u00f0 a\u00f0 sl\u00e1 me\u00f0. En \u00fe\u00f3 var svo mikill munur \u00e1 \u00feessum g\u00f3\u00f0u hestum og<br>Farmall-sl\u00e1ttuv\u00e9l, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki samanberandi. Og \u00e9g kalla \u00fea\u00f0 mikla afturf\u00f6r, ef menn f\u00e6ru n\u00fa a\u00f0<br>taka upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 sl\u00e1 meira me\u00f0 hestum og slaka til me\u00f0 Farmall-sl\u00e1ttuv\u00e9lar. Svo er mikill munurinn \u00e1<br>\u00fev\u00ed \u00e1 allan h\u00e1tt, enda mundi \u00fea\u00f0 st\u00f3rlega draga \u00far r\u00e6ktunar\u00e1huga b\u00e6nda. \u00dea\u00f0 kostar a\u00f0 v\u00edsu benz\u00edn<br>og ol\u00edu, en \u00fea\u00f0 marg borgar sig, og \u00e9g get ekki skili\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0arinnar s\u00e9 stefnt \u00ed neina<br>h\u00e6ttu, \u00fe\u00f3tt s\u00fa vara s\u00e9 keypt fr\u00e1 Amer\u00edku e\u00f0a \u00f6\u00f0rum l\u00f6ndum \u2013 \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti tryggir \u00fea\u00f0 afkomu okkar<br>til hags\u00e6ldar fyrir landb\u00fana\u00f0inn og sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is.<br>E\u00f0a munurinn vi\u00f0 jar\u00f0yrkjuna a\u00f0 hafa v\u00e9larnar \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 vera a\u00f0 \u00fev\u00e6last me\u00f0 hestana \u00ed \u00feeirri<br>erfi\u00f0u vinnu. En \u00fea\u00f0 er allt anna\u00f0 a\u00f0 halda vi\u00f0 og ala upp rei\u00f0hestakyn til gagns og gamans, og<br>\u00fatflutnings, ef \u00fea\u00f0 yr\u00f0i ar\u00f0berandi. Svo \u00feurfa l\u00edka a\u00f0 vera til hestar \u00e1 hverju heimili \u00ed sveit til<br>smalamennsku, og a\u00f0 vetrarlagi \u00ed snj\u00f3gangi, ef eitthva\u00f0 \u00fearf a\u00f0 skreppa a\u00f0 heiman.<br>\u00c9g r\u00e6\u00f0i h\u00e9r um \u00feetta m\u00e1l vegna \u00feess, a\u00f0 m\u00e9r hefir heyrzt a\u00f0 \u00fea\u00f0 liggi \u00ed loftinu fr\u00e1 \u00fdmsum<br>\u00e1hugam\u00f6nnum, straumhv\u00f6rf me\u00f0 v\u00e9lanotkun og hesta, \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1tt, sem \u00e9g kalla afturf\u00f6r, og \u00fea\u00f0 v\u00e6ri illa<br>fari\u00f0, einmitt \u00feegar frams\u00f3knar\u00e1huginn er sem mestur um r\u00e6ktun og landb\u00fana\u00f0. Og margt er \u00fea\u00f0,<br>sem bendir til aukinna framfara \u00ed landb\u00fana\u00f0i \u00cdslendinga me\u00f0 allri \u00feeirri v\u00e9lat\u00e6kni, sem n\u00fa er \u00feegar<br>risin upp vi\u00f0 landb\u00fana\u00f0arst\u00f6rfin, og svo r\u00e6ktunarskilyr\u00f0in, \u00feegar \u00c1bur\u00f0arverksmi\u00f0jan er komin \u00ed<br>fullan gang, \u00fe\u00e1 er fengin trygging me\u00f0 \u00e1bur\u00f0armagn fyrir alla \u00fe\u00e1, sem landb\u00faskap stunda og<br>gar\u00f0r\u00e6kt, og \u00fear n\u00e6st \u00feegar sementsverksmi\u00f0jan er reist, \u00fe\u00e1 koma betri skilyr\u00f0i fyrir traustum<br>b\u00e6jar- og h\u00fasabyggingum alls sta\u00f0ar \u00e1 landinu. Svo er \u00fea\u00f0 n\u00fa blessa\u00f0 rafmagni\u00f0, sem er undirsta\u00f0an<br>fyrir \u00f6llum l\u00edfs\u00fe\u00e6gindum og st\u00f3ri\u00f0ju. \u00dea\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 tryggja velmegun og sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0arinnar a\u00f0 geta<br>beizla\u00f0 vatnsafli\u00f0, hvar sem \u00fea\u00f0 er bezt \u00e1 landinu, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 me\u00f0 erlendu fj\u00e1rmagni.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, f\u00f6studaginn 4. september 1953<br>Eftir 50 \u00e1ra hj\u00faskap<br>Sj\u00f6tta j\u00fal\u00ed s.l., \u00e1ttum vi\u00f0 hj\u00f3nin J\u00f3hanna M. Sigur\u00f0ard\u00f3ttir og Sveinn Sveinsson , 50 \u00e1ra<br>hj\u00faskaparafm\u00e6li. \u00deessu h\u00e9ldum vi\u00f0 leyndu \u00fe\u00e1, b\u00e6\u00f0i af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g var lasinn, og svo n\u00fa or\u00f0i\u00f0 svo miki\u00f0<br>um afm\u00e6lisminningar um menn og m\u00e1lefni, a\u00f0 \u00fea\u00f0 fer a\u00f0 ver\u00f0a svo vanalegt. \u2013 \u00de\u00f3 lasta \u00e9g \u00fea\u00f0 ekki \u2013<br>og hefi gaman af og gagn a\u00f0 lesa greinar um m\u00e6ta menn, en l\u00e1gmarki\u00f0 finnst m\u00e9r vera 50 \u00e1ra aldur.<br>67<br>N\u00fa get \u00e9g \u00feess h\u00e9r, svona til gamans, fyrir \u00fe\u00e1 m\u00f6rgu vini okkar og kunningja \u00ed Reykjav\u00edk og v\u00ed\u00f0svegar<br>\u00fat um landi\u00f0. En til fr\u00f3\u00f0leiks fyrir n\u00fat\u00edma frumb\u00fdlinga vildi \u00e9g segja eftirfarandi: \u00deegar vi\u00f0 hj\u00f3nin<br>byrju\u00f0um b\u00faskap \u00e1ttum vi\u00f0 litlar eignir og um peninga var ekki a\u00f0 tala, enda unnum vi\u00f0 fram a\u00f0 \u00fev\u00ed<br>hj\u00e1 f\u00e1t\u00e6kum foreldrum okkar.<br>Fyrsta b\u00faskapar\u00e1ri\u00f0 vorum vi\u00f0 \u00ed h\u00fasmennsku, sem alltaf hefir \u00fe\u00f3tt ney\u00f0arkj\u00f6r, en \u00fe\u00e1 var ekki j\u00f6r\u00f0 \u00ed<br>bo\u00f0i, nema a\u00f0 flytja hrepp \u00far hrepp og \u00fea\u00f0 ger\u00f0um vi\u00f0 til a\u00f0 byrja me\u00f0 en \u00fev\u00ed fylgdu erfi\u00f0leikar, og<br>seint gr\u00e6r um oft hreyf\u00f0an stein. En \u00far \u00feessu rakna\u00f0i og seinni helming b\u00faskaparins h\u00f6f\u00f0um vi\u00f0 tv\u00e6r<br>jar\u00f0ir til umr\u00e1\u00f0a, samt var \u00fea\u00f0 me\u00f0 nokkrum erfi\u00f0leikum, \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00e6r sext\u00edu k\u00edl\u00f3metrar voru \u00e1 milli<br>b\u00faanna.<br>Lengst af b\u00faskapnum vorum vi\u00f0 \u00ed gestsg\u00f6tu \u2013 e\u00f0a vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0veg. \u00de\u00e1 var n\u00fa ekki venja a\u00f0 taka borgun<br>fyrir hvern sopa og bita, og engum var \u00fath\u00fdst vegna r\u00famleysis, \u00fev\u00ed a\u00f0 v\u00e6ru \u00f6ll r\u00fam skipu\u00f0 gestum, \u00fe\u00e1<br>m\u00e1tti liggja \u00e1 stofug\u00f3lfum me\u00f0 einhverjum a\u00f0b\u00fana\u00f0i. \u00dea\u00f0 kom mj\u00f6g oft fyrir \u00e1 okkar heimili, \u00fev\u00ed allt<br>er betra fyrir a\u00f0komumenn og gesti en a\u00f0 hrekjast aftur \u00fat \u00ed myrkur og kulda og \u00e6tti aldrei a\u00f0 eiga<br>s\u00e9r sta\u00f0 hj\u00e1 hv\u00edtum m\u00f6nnum. Svo f\u00f3ru allir gla\u00f0ir og \u00e1n\u00e6g\u00f0ir \u00far hla\u00f0i me\u00f0 g\u00f3\u00f0ar b\u00e6nir okkur til<br>handa. \u00dea\u00f0 voru gu\u00f0d\u00f3mlegar og skemmtilegar stundir.<br>15 b\u00f6rn eignu\u00f0umst vi\u00f0 hj\u00f3nin \u2013 3 misstum vi\u00f0 ung, en 12 eru \u00e1 l\u00edfi. Synir 7 taldir eftir aldri:<br>Sigursveinn, b\u00f3ndi \u00e1 Fossi \u00ed M\u00fdrdal, Run\u00f3lfur, sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3ri, Gunnarsholti, Kjartan, i\u00f0nfr\u00e6\u00f0ingur<br>Reykjav\u00edk, Sveinn, verkstj\u00f3ri hj\u00e1 S\u00cdS, Reykjav\u00edk, Gu\u00f0mundur, v\u00e9lfr\u00e6\u00f0ingur, Keflav\u00edkurflugvelli, P\u00e1ll,<br>sandgr\u00e6\u00f0slufagma\u00f0ur, Gunnarsholti, G\u00edsli, hluthafi Landlei\u00f0um, Reykjav\u00edk. D\u00e6tur 5 taldar eftir aldri:<br>Gy\u00f0r\u00ed\u00f0ur, Gu\u00f0r\u00ed\u00f0ur, R\u00f3shildur, Ingunn og Sigr\u00ed\u00f0ur, h\u00fasfreyjur og forst\u00f6\u00f0ukonur, allar \u00ed Reykjav\u00edk.<br>\u00d6ll eru systkinin meir og minna menntu\u00f0, myndarleg og dugleg.<br>Ekki f\u00f3ru veikindi e\u00f0a sj\u00fakd\u00f3mar a\u00f0 \u00f6llu leyti framhj\u00e1 okkar heimili, en \u00fe\u00e1 s\u00f6gu hafa v\u00edst m\u00f6rg heimili<br>a\u00f0 segja. En mikill er n\u00fa munurinn \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed sem \u00fe\u00e1 var, \u00feegar f\u00e1t\u00e6kar fj\u00f6lskyldur \u00feurftu a\u00f0 bazla og<br>berjast hj\u00e1lparlaust me\u00f0 s\u00edna sj\u00faklinga \u00ed sinni f\u00e1t\u00e6kt og vonleysi. \u00deeir m\u00e6tu menn, sem mest og bezt<br>hafa unni\u00f0 a\u00f0 sj\u00fakrasaml\u00f6gum, \u00f6rorku- og ellistyrkjum (sem \u00e9g kalla eftirlaun),<br>barnaverndarhj\u00e1lparstarfsemi alla vega, svo \u00fea\u00f0 helzta s\u00e9 nefnt, \u00feeir eiga \u00f3metanlegar \u00feakkir skili\u00f0<br>hj\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu fyrir \u00feau mann\u00fa\u00f0arst\u00f6rf \u00ed \u00fe\u00e1gu l\u00edtilmagnans.<br>Hins vegar finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 ganga of langt a\u00f0 treysta ekki hraustum og efnu\u00f0um foreldrum a\u00f0 ala upp<br>nema eitt barn \u00e1n styrktar, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 fyrirkomulag getur beinl\u00ednis dregi\u00f0 \u00far sj\u00e1lfsbjargar\u00e1huga f\u00f3lksins<br>og metna\u00f0i \u00feess a\u00f0 bjarga s\u00e9r sj\u00e1lft. En \u00far \u00fev\u00ed sem komi\u00f0 er ver\u00f0ur \u00feetta vi\u00f0kv\u00e6mt m\u00e1l og ver\u00f0ur<br>\u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 reyna sig. Gefist \u00fea\u00f0 vel, \u00fe\u00e1 helst \u00fea\u00f0, en reynist \u00fea\u00f0 \u00f3heppileg r\u00e1\u00f0st\u00f6fun \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur a\u00f0<br>breyta \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ar.<br>N\u00fa er miki\u00f0 tala\u00f0 og skrifa\u00f0 um a\u00f0 frumb\u00fdlingar e\u00f0a ungt hj\u00f3naf\u00f3lk flytji \u00ed sveitirnar til a\u00f0 stofna \u00fear<br>n\u00fdb\u00fdlab\u00faskap, og \u00fea\u00f0 f\u00f3lk sem enga \u00e1h\u00f6fn \u00e1, f\u00e9na\u00f0 e\u00f0a gripi til a\u00f0 b\u00faa vi\u00f0, ver\u00f0i a\u00f0 styrkja me\u00f0<br>st\u00f3rum l\u00e1num. Allt er \u00feetta gott og blessa\u00f0 svo langt sem \u00fea\u00f0 n\u00e6r, og ekki \u00e6tti \u00e9g a\u00f0 ver\u00f0a til \u00feess<br>a\u00f0 skrifa \u00e1 m\u00f3ti \u00feeirri g\u00f3\u00f0u hugmynd, \u00fev\u00ed svo miki\u00f0 lei\u00f0 \u00e9g af peningaleysi \u00ed byrjun b\u00faskaparins.<br>M\u00edn sko\u00f0un er samt s\u00fa, a\u00f0 \u00fea\u00f0 megi ofkaupa eignarlaust f\u00f3lk til \u00feess a\u00f0 reisa b\u00faskap \u00ed sveit. \u00dea\u00f0<br>liggur \u00ed augum uppi a\u00f0 l\u00edti\u00f0 b\u00fa, e\u00f0a einyrkjab\u00faskapur, getur ekki sta\u00f0i\u00f0 undir 100 \u2013 200 \u00fe\u00fas. kr\u00f3na<br>l\u00e1ni, fyrir utan allar heimilis\u00fearfir og skyldur. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g varasamt fyrir ung hj\u00f3n e\u00f0a hj\u00f3naefni, sem<br>ekkert eiga til af f\u00e9na\u00f0i e\u00f0a gripum, a\u00f0 fara fr\u00e1 g\u00f3\u00f0ri atvinnu \u00fat \u00ed \u00fea\u00f0 \u00e6vint\u00fdri a\u00f0 reisa n\u00fdb\u00fdlab\u00faskap \u00ed<br>sveit me\u00f0 st\u00f3rar skuldir \u00e1 bakinu, og einyrki getur ekki fari\u00f0 fr\u00e1 b\u00fai s\u00ednu \u00ed a\u00f0ra atvinnu, nema a\u00f0<br>h\u00e6tta \u00fe\u00e1 vi\u00f0 b\u00faskapinn og \u00fe\u00e1 er seinni villan verri en s\u00fa fyrri.<br>68<br>\u00dea\u00f0 getur l\u00edka veri\u00f0 varasamt fyrir r\u00edki\u00f0 e\u00f0a bankana a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 \u00fev\u00ed me\u00f0 of st\u00f3rum l\u00e1num a\u00f0 svona<br>geti fari\u00f0, og ekki \u00fearf a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau kot e\u00f0a n\u00fdb\u00fdli, sem svona fara, byggist aftur undir<br>s\u00f6mu kringumst\u00e6\u00f0um, heldur hlj\u00f3ta \u00feau a\u00f0 fara \u00ed ey\u00f0i og \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 st\u00e6rsta villan.<br>En \u00fea\u00f0 er allt anna\u00f0 a\u00f0 styrkja me\u00f0 l\u00e1num frumb\u00fdlinga, sem eru \u00ed sveitinni og eiga eitthva\u00f0 til af<br>f\u00e9na\u00f0i og gripum, en vantar jar\u00f0n\u00e6\u00f0i, enda er \u00fea\u00f0 gert me\u00f0 n\u00fdb\u00fdla- og byggingal\u00e1num. Og \u00fea\u00f0 \u00e6tti<br>a\u00f0 geta hj\u00e1lpa\u00f0 til \u00feess a\u00f0 unga f\u00f3lki\u00f0 \u2013 minnsta kosti karlmenn flytjist ekki \u00far sveitunum, og \u00fe\u00e1 er<br>miki\u00f0 fengi\u00f0 \u00ed \u00feessu vandam\u00e1li, \u00fev\u00ed h\u00e6gara \u00e6tti \u00fe\u00e1 a\u00f0 vera a\u00f0 leysa hinn vandann, sem mj\u00f6g miki\u00f0<br>ber \u00e1 \u00ed sumum sveitum landsins, a\u00f0 karlmenn b\u00fai \u00fear konulausir.<br>M\u00edn sko\u00f0un er \u00ed \u00feessu m\u00e1li: a\u00f0 ungir menn og mi\u00f0aldra, sem vilja stofna b\u00faskap, eiga a\u00f0 byrja \u00e1 \u00fev\u00ed<br>a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r konuefni\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00feeim allt h\u00e6gara og \u00e1n\u00e6gjulegra \u00ed samr\u00e1\u00f0i vi\u00f0 maka sinn, og<br>me\u00f0 \u00fev\u00ed tv\u00f6faldast kraftarnir. S\u00e9u st\u00falkur ekki til \u00ed sveitinni, \u00fe\u00e1 er a\u00f0 f\u00e1 \u00fe\u00e6r fr\u00e1 Reykjav\u00edk e\u00f0a \u00f6\u00f0rum<br>b\u00e6jum \u00ed landinu. L\u00edka hafa \u00fe\u00e6r sumar gefist vel fr\u00e1 \u00de\u00fdzkalandi og n\u00f3g kva\u00f0 vera af myndarlegum<br>st\u00falkum \u00ed Berl\u00edn. J\u00e6ja, en hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur \u00fe\u00e1 hygg \u00e9g a\u00f0 flest kvenf\u00f3lk s\u00e9 \u00feannig skapi fari\u00f0 a\u00f0 \u00fe\u00e6r<br>vilji stofna b\u00fa me\u00f0 myndarlegum manni, \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r a\u00f0 \u00f0\u00f0rum kosti vilji ekki vera \u00ed sveit. \u00deetta er e\u00f0li<br>mannsins, og \u00e1 a\u00f0 vera \u00fea\u00f0.<br>\u00dea\u00f0 er l\u00edka m\u00edn sko\u00f0un a\u00f0 s\u00fa venja \u00e6tti a\u00f0 skapast me\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0inni, a\u00f0 st\u00falkur nefndu samb\u00fa\u00f0 vi\u00f0<br>karlmenn, me\u00f0 hj\u00f3naband fyrir augum alveg eins og karlmenn tala um \u00fea\u00f0 vi\u00f0 st\u00falkur.<br>\u00c9g enda svo \u00feessar l\u00ednur me\u00f0 \u00feeirri \u00f3sk, a\u00f0 frumb\u00fdlingum \u00feessa lands \u00ed b\u00e6 og sveit, megi blessast<br>b\u00faskapurinn og barnauppeldi\u00f0, \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0.<br>Sveinn Sveinsson, fr\u00e1 Fossi.<br>T\u00edminn, 7. okt\u00f3ber 1953<br>\u00cdslendinga\u00fe\u00e6ttir \u2013 D\u00e1narminning: Ari K. Eyj\u00f3lfsson<br>Kve\u00f0ja fr\u00e1 tengdaforeldrum<br>Vi\u00f0 tengdaforeldrar Ara K. Eyj\u00f3lfssonar erum b\u00fain a\u00f0 vera hj\u00e1 \u00feeim hj\u00f3num s\u00ed\u00f0an vi\u00f0 h\u00e6ttum b\u00faskap.<br>En eins og n\u00fa er komi\u00f0, a\u00f0 samveran getur ekki or\u00f0i\u00f0 lengri me\u00f0 Ara, \u00fe\u00e1 er okkur \u00e1n\u00e6gja \u00ed a\u00f0 geta<br>sagt \u00feann sannleika, a\u00f0 aldrei h\u00f6fum vi\u00f0 \u00feekkt elskulegri mann sem h\u00fasb\u00f3nda a\u00f0 lipur\u00f0 og<br>h\u00f6f\u00f0ingsskap. Hann var einn af \u00feessum \u00e1g\u00e6tism\u00f6nnum, sem vilja hvers manns vanda leysa. Hann var<br>snyrtimenni miki\u00f0, innan h\u00fass sem utan, f\u00ednn me\u00f0 sig svo af bar. Mikilvirkur og svo vandvirkur \u00ed<br>verkum s\u00ednum, a\u00f0 \u00fea\u00f0 var \u00f6llum til fyrirmyndar, sem me\u00f0 honum voru. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed e\u00f0lilegt, a\u00f0 hans<br>samfer\u00f0amenn og \u00feeir, sem \u00feekktu hann bezt, sakni hans, svo m\u00e6tur ma\u00f0ur, sem hann var. S\u00ed\u00f0an Ari<br>K. Eyj\u00f3lfsson kom \u00ed okkar fj\u00f6lskyldu, hefir hann veri\u00f0 henni til s\u00f3ma og \u00e1n\u00e6gju. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mikill<br>s\u00f6knu\u00f0ur a\u00f0 \u00feessum \u00e1g\u00e6tismanni fr\u00e1 s\u00ednu fagra og yndislega heimili. Vi\u00f0, fj\u00f6lskyldan \u2013 hva\u00f0 \u00fe\u00e1<br>eiginkonan, \u00e1samt syni \u00feeirra og d\u00e6trum hans, \u00fe\u00f6kkum honum hjartanlega fyrir samveruna og allt<br>hans \u00e1str\u00edki okkur til handa og bi\u00f0jum g\u00f3\u00f0an Gu\u00f0 a\u00f0 blessa minningu hans.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>69<br>Timinn, laugardaginn 14. n\u00f3vember 1953<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um r\u00f3fur:<br>\u201eMiki\u00f0 hefir \u00e1unnizt fyrir samt\u00f6k b\u00e6nda, me\u00f0 v\u00f6ruver\u00f0 og v\u00f6ruv\u00f6ndun \u00e1 landb\u00fana\u00f0arframlei\u00f0slu,<br>vegna skipulagningar me\u00f0 ver\u00f0 og g\u00e6\u00f0i v\u00f6runnar. Og \u00e1 \u00feeim framlei\u00f0sluv\u00f6rum, sem skipulag n\u00e6r<br>yfir, svo sem kj\u00f6t- og mj\u00f3lkurafur\u00f0um, kart\u00f6flum o.fl. \u2013 hefir horfi\u00f0 \u00far s\u00f6gunni s\u00e1 gamli \u00f3si\u00f0ur, a\u00f0<br>framlei\u00f0endur sj\u00e1lfir bj\u00f3\u00f0i v\u00f6rurnar ni\u00f0ur, hver fyrir \u00f6\u00f0rum, og enginn \u00e1 \u00fev\u00ed gr\u00e6tt nema millili\u00f0urinn,<br>en framlei\u00f0endur og neytendur b\u00e1\u00f0ir \u00e1 \u00fev\u00ed tapa\u00f0, og skal n\u00fa dregi\u00f0 fram d\u00e6mi \u00fev\u00ed til s\u00f6nnunar: Eins<br>og kunnugt er, \u00fe\u00e1 eru r\u00f3fur ekki me\u00f0 skipulagsver\u00f0i, enda eru \u00fe\u00e6r l\u00edka af sj\u00e1lfum eigendunum bo\u00f0nar<br>ni\u00f0ur \u00e1 kostna\u00f0 hvers annars b\u00e6\u00f0i \u00ed gegnum \u00fatvarp og alla vega.<br>Kaupmenn eru kaupmenn \u2013 \u00fea\u00f0 er \u00fev\u00ed ekkert \u00f3e\u00f0lilegt, \u00fe\u00f3tt \u00feeir noti s\u00e9r samtakaleysi annarra<br>manna og s\u00e6ti l\u00e6gsta bo\u00f0i. \u00de\u00f3 er \u00feetta misjafnt eftir sanngirni kaupmanna, \u00fev\u00ed sumir kaupmenn h\u00e9r \u00ed<br>Reykjav\u00edk kaupa r\u00f3fur af framlei\u00f0endum \u00e1 2 kr\u00f3nur kg., en a\u00f0rir kaupmenn \u00e1 1 kr\u00f3nu og 50 aura kg.<br>og enn a\u00f0rir ne\u00f0ar.<br>Hverjir gr\u00e6\u00f0a svo \u00e1 \u00feessum ver\u00f0mun? Ekki gr\u00e6\u00f0a neytendur, \u00fev\u00ed a\u00f0 ma\u00f0ur ver\u00f0ur ekki var vi\u00f0 anna\u00f0<br>en a\u00f0 r\u00f3fur s\u00e9 jafn d\u00fdrar \u00ed b\u00fa\u00f0um hj\u00e1 kaupm\u00f6nnum, sem kaupa \u00fe\u00e6r af framlei\u00f0endum me\u00f0 l\u00e1ga<br>ver\u00f0inu eins og hj\u00e1 \u00feeim kaupm\u00f6nnum, sem kaupa \u00fe\u00e6r af framlei\u00f0endum me\u00f0 h\u00e6rra ver\u00f0inu. \u00dea\u00f0<br>liggur \u00fev\u00ed \u00ed augum uppi a\u00f0 kaupmenn sem kaupa r\u00f3furnar me\u00f0 l\u00e1ga ver\u00f0inu hafa sj\u00e1lfir gr\u00f3\u00f0ann, en<br>framlei\u00f0endur hafa gr\u00f3\u00f0ann \u00e1 ver\u00f0mismuninum sem selja r\u00f3furnar \u00e1 h\u00e6rra ver\u00f0inu. \u00deetta d\u00e6mi er<br>gl\u00f6ggt og einfalt.<br>N\u00fa er mikill hugur \u00ed m\u00f6nnum \u00e1 m\u00f6rgum svi\u00f0um \u00ed r\u00e6ktunarm\u00e1lum. Svo er l\u00edka me\u00f0 r\u00f3fur, enda eru<br>\u00fe\u00e6r s\u00e6lg\u00e6ti me\u00f0 kj\u00f6tmat og sl\u00e1tri og vi\u00f0urkenndar fyrir b\u00e6tiefni, menn gera \u00fev\u00ed langt of l\u00edti\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed<br>a\u00f0 nota \u00feessa hollu og d\u00fdrm\u00e6tu f\u00e6\u00f0u.<br>H\u00fasfreyjur \u00ed Reykjav\u00edk, b\u00e6 og sveit!, noti\u00f0 \u00feessa lj\u00faffengu f\u00e6\u00f0u meira og meira, \u00e1 matbor\u00f0i\u00f0, b\u00fai\u00f0<br>l\u00edka til st\u00f6ppu \u00far r\u00f3funum me\u00f0 d\u00e1litlu af smj\u00f6ri og \u00f6rlitlu af sykri. \u00dea\u00f0 er s\u00e6lg\u00e6ti handa b\u00f6rnunum<br>ykkar og \u00f6llu f\u00f3lki.<br>Framlei\u00f0endur! l\u00e1ti\u00f0 ekkert af r\u00f3fum \u00e1 s\u00f6lumarka\u00f0inn nema \u00fe\u00e6r, sem eru \u00f3galla\u00f0ar. Gefi\u00f0 k\u00fanum<br>allar \u00fe\u00e6r r\u00f3fur, sem ekki eru s\u00f6luh\u00e6far, \u00fe\u00e1 f\u00e1i\u00f0 \u00fei\u00f0 meiri mj\u00f3lk og betri. H\u00e6tti\u00f0 a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a ni\u00f0ur hver<br>fyrir \u00f6\u00f0rum g\u00f3\u00f0a v\u00f6ru, ni\u00f0ur fyrir sanngjarnt ver\u00f0, og selji\u00f0 ekkert af r\u00f3fum fyrir ne\u00f0an 2 kr. kg. \u00fev\u00ed<br>\u00fea\u00f0 er mj\u00f6g sanngjarnt ver\u00f0 \u00e1 b\u00e1\u00f0ar hli\u00f0ar og m\u00e1 ekki fara ne\u00f0ar fyrir framlei\u00f0endur, sem bera allan<br>kostna\u00f0inn af framlei\u00f0slunni og flutningi. Svo leggja kaupmenn \u00e1 v\u00f6runa fyrir dreifingu til neytenda,<br>eins og gefur a\u00f0 skilja.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og l\u00fdkur ba\u00f0stofuhjalinu \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>70<br>1954<br>\u00deetta \u00e1r birtust sj\u00f6 pistlar \u00ed T\u00edmanum, og einn \u00ed Morgunbla\u00f0inu, \u00feetta \u00e1r l\u00e9st Run\u00f3lfur sonur<br>Sveins af slysf\u00f6rum og birti Sveinn \u00feakkaror\u00f0 \u00ed b\u00e1\u00f0um dagbl\u00f6\u00f0unum. A\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti rita\u00f0i<br>Sveinn \u00e1fram \u00ed greinaflokknum Ba\u00f0stofuhjal.<br>\u00deetta \u00e1ri\u00f0 fjalla\u00f0i Sveinn m.a. um \u00fatvarpsefni; morgunb\u00e6nir, pass\u00edus\u00e1lma og Nj\u00e1lss\u00f6gulestur,<br>kj\u00f6tinnflutning, holdanaut \u00ed Gunnarsholti og ristafl\u00f3ra. Langfer\u00f0ab\u00edla. vorkomuna, b\u00e6jarb\u00f6rn<br>\u00ed sveit, m\u00e1lefni ekkna, b\u00fana\u00f0ar\u00feing, uppgr\u00e6\u00f0slu, afur\u00f0as\u00f6lu b\u00e6nda, k\u00e1lmatarframlei\u00f0slu,<br>sta\u00f0setningu K\u00f6tlu, sk\u00f3lahald \u00ed Sk\u00e1lholti, reykh\u00fas og hangikj\u00f6t.<br>71<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, 20. febr\u00faar 1954<br>S\u00e9rst\u00f6k kve\u00f0ja og \u00feakkl\u00e6ti fr\u00e1 foreldrum<br>\u00c9G UNDIRRITA\u00d0UR vil s\u00e9rstaklega taka fram \u00feakkl\u00e6ti okkar fyrir \u00fe\u00e1 miklu sam\u00fa\u00f0 og huggun \u00ed sorgum<br>okkar, vi\u00f0 fr\u00e1fall Run\u00f3lfs sonar okkar sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3ra, sem f\u00f3lk mj\u00f6g almennt s\u00fdndi: Me\u00f0<br>s\u00edmskeytum, minningargj\u00f6fum, bla\u00f0askrifum og \u00f6llu \u00fev\u00ed \u00f3venjulega fj\u00f6lmenni, sem hei\u00f0ru\u00f0u \u00fatf\u00f6r<br>hans me\u00f0 n\u00e6rveru sinni. Allt ver\u00f0ur \u00feetta \u2013 \u00e1samt verkum og mannkostum Run\u00f3lfs, &#8211; til \u00feess a\u00f0 gera<br>hann fr\u00e6gan son \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, svo ungur, sem hann var a\u00f0 \u00e1rum.<br>Og n\u00fa \u2013 \u00feegar allt kemur til alls, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 skylda okkar a\u00f0 reyna a\u00f0 bera harminn vel, \u00fe\u00f3tt<br>slysfarirnar s\u00e9u ekki s\u00e1rsaukalausar.<br>Gu\u00f0 blessi \u00fej\u00f3\u00f0ina og landi\u00f0 okkar.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>Timinn, mi\u00f0vikudaginn 24. febr\u00faar 1954<br>S\u00e9rst\u00f6k kve\u00f0ja og \u00feakkl\u00e6ti fr\u00e1 foreldrum<br>\u00c9g undirrita\u00f0ur vil s\u00e9rstaklega taka fram \u00feakkl\u00e6ti okkar fyrir \u00fe\u00e1 miklu sam\u00fa\u00f0 og huggun \u00ed sorgum<br>okkar, vi\u00f0 fr\u00e1fall Run\u00f3lfs sonar okkar sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3ra, sem f\u00f3lk mj\u00f6g almennt s\u00fdndi: Me\u00f0<br>s\u00edmskeytum, minningargj\u00f6fum, bla\u00f0askrifum og \u00f6llu \u00fev\u00ed \u00f3venjulega fj\u00f6lmenni, sem hei\u00f0ru\u00f0u \u00fatf\u00f6r<br>hans me\u00f0 n\u00e6rveru sinni. Allt ver\u00f0ur \u00feetta \u2013 \u00e1samt verkum og mannkostum Run\u00f3lfs, &#8211; til \u00feess a\u00f0 gera<br>hann svo fr\u00e6gan son \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, svo ungur, sem hann var a\u00f0 \u00e1rum.<br>Og n\u00fa \u2013 \u00feegar allt kemur til alls, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 skylda okkar a\u00f0 reyna a\u00f0 bera harminn vel, \u00fe\u00f3tt<br>slysfarirnar s\u00e9u ekki s\u00e1rsaukalausar.<br>Gu\u00f0 blessi \u00fej\u00f3\u00f0ina og landi\u00f0 okkar.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 17. mars 1954<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og kemur v\u00ed\u00f0a vi\u00f0 \u00ed r\u00e6\u00f0u sinni:<br>\u201e\u00c9g hef n\u00fa \u00ed langan t\u00edma haldi\u00f0 mig heima \u00ed eigin ba\u00f0stofu, og er varla fer\u00f0af\u00e6r, nema af \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00e9g<br>\u00fearf a\u00f0 skreppa og tala vi\u00f0 menn um \u00fdmisleg m\u00e1lefni. En \u00fe\u00f3tt \u00e9g hafi oft fer\u00f0azt miki\u00f0, fyrir mig og<br>a\u00f0ra, \u00fe\u00e1 hef \u00e9g ekki lagt \u00fea\u00f0 fyrir mig \u00ed erindisleysu.<br>N\u00fdlega skrifar J\u00f3nas J\u00f3nsson, Brekknakoti \u00ed ba\u00f0stofu T\u00edmans um \u00datvarpi\u00f0; morgunb\u00e6nir,<br>pass\u00edus\u00e1lma, s\u00f6gulestur o.s.frv. \u00c9g hygg, a\u00f0 b\u00e6nalestur \u00fatvarpsins a\u00f0 morgni dags fari fyrir ofan gar\u00f0<br>og ne\u00f0an vegna \u00feess, a\u00f0 hlustendur \u00ed b\u00e6 og sveit eru, um \u00fea\u00f0 leyti dags, komnir til verka sinna, og<br>sk\u00f3lan\u00e1ms, og a\u00f0rir sofa. Um pass\u00edus\u00e1lma og s\u00f6gulesturinn skrifa\u00f0i \u00e9g \u00ed fyrravetur, og var \u00fev\u00ed enginn<br>gaumur gefinn og svo mun enn fara. \u00c9g l\u00e6t \u00fev\u00ed \u00fatr\u00e6tt um \u00fea\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 sinni.<br>72<br>N\u00fdlega var skrifa\u00f0 \u00ed Morgunbla\u00f0i\u00f0 um Nj\u00e1lss\u00f6gulestur Einars \u00d3lafs pr\u00f3fessors \u00ed \u00fatvarpinu, og er \u00fear<br>fari\u00f0 miklum vi\u00f0urkenningaror\u00f0um um lesarann. Og v\u00edst er hann myndarlegur forns\u00f6gulesari, \u00fev\u00ed<br>neitar v\u00edst enginn. En \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 ekki a\u00f0 l\u00e1ta \u00feennan \u00e1g\u00e6ta lesara, lesa meistaraverki\u00f0 Nj\u00e1lu tvisvar \u00ed viku,<br>\u00feri\u00f0judaga og f\u00f6studaga. \u00de\u00e1 \u00e6tti ekki a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 sleppa \u00far s\u00f6gunni sumum beztu k\u00f6flum hennar. Ef<br>s\u00f6gulesarinn hefir ekki t\u00edma til a\u00f0 lesa, nema einu sinni \u00ed viku, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri n\u00fa ekki sk\u00f6mm a\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 f\u00e1<br>sj\u00e1lfan meistarann, Helga Hj\u00f6rvar, e\u00f0a annan g\u00f3\u00f0an lesara, til a\u00f0 lesa s\u00f6guna hinn daginn.<br>\u00cd haust skrifa\u00f0i \u00e9g grein um r\u00f3fur og s\u00f6lu \u00feeirra \u00ed ba\u00f0stofu T\u00edmans, og Morgunbla\u00f0i\u00f0. T\u00edminn t\u00f3k<br>greinina, a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u, \u00fev\u00ed h\u00fan hlj\u00f3\u00f0a\u00f0i um landb\u00fana\u00f0arm\u00e1l. En \u00feegar \u00e9g skrifa \u00f3p\u00f3lit\u00edskar<br>\u00e1r\u00f3\u00f0ursgreinar, sem \u00e9g vil, a\u00f0 flestir lesi, \u00fe\u00e1 skrifa \u00e9g \u00ed b\u00e6\u00f0i \u00feessi a\u00f0albl\u00f6\u00f0 landsins. Sama m\u00e1li gegnir<br>um fleira, sem \u00e9g vil koma \u00e1 framf\u00e6ri, og hefir \u00fea\u00f0 gengi\u00f0, a\u00f0 \u00feessu undanskildu, pr\u00fd\u00f0ilega, sem \u00e9g<br>\u00feakka h\u00e9r me\u00f0 fyrir.<br>Eins og kunnugt er, \u00fe\u00e1 er n\u00fa b\u00fai\u00f0 a\u00f0 skipuleggja r\u00f3fuver\u00f0 og s\u00f6lu, til \u00f6ryggis fyrir framlei\u00f0endur og<br>neytendur. Sumir framlei\u00f0endur, sem ekki hafa geymslur heima, hafa komi\u00f0 r\u00f3fum s\u00ednum \u00ed geymslu<br>til S.\u00cd.S. h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, en \u00e1 \u00fev\u00ed eru \u00feeir gallar, a\u00f0 geymslan ver\u00f0ur a\u00f0 l\u00e1ta allt saman hj\u00e1<br>einstaklingum, sumum vel vali\u00f0 en \u00f6\u00f0rum \u00f3vali\u00f0. \u00dea\u00f0 fyrirkomulag er \u00f3f\u00e6rt. Kaupf\u00e9l\u00f6gin og verzlanir<br>ver\u00f0a a\u00f0 kaupa r\u00f3furnar af framlei\u00f0endum eftir mati, og ekki nema g\u00f3\u00f0ar r\u00f3fur, svo marka\u00f0urinn<br>offyllist ekki. B\u00e6ndur eiga a\u00f0 gefa k\u00fanum allar r\u00f3fur, sem ekki eru s\u00f6luh\u00e6far. \u00dea\u00f0 er fr\u00e1leitt a\u00f0 vera<br>a\u00f0 kaupa flutning \u00e1 r\u00f3fum til Reykjav\u00edkur, sem ekki eru s\u00f6luh\u00e6far og ver\u00f0ur a\u00f0 fleygja. R\u00f3fur ganga<br>n\u00e6st kart\u00f6flum a\u00f0 g\u00e6\u00f0um til manneldis, eins og kunnugt er. H\u00fasm\u00e6\u00f0ur \u00ed b\u00e6 og sveit \u00e6ttu a\u00f0 hafa \u00e1<br>matbor\u00f0i s\u00ednu \u00feessa hollu v\u00f6ru, sem oftast \u2013 l\u00edkt og kart\u00f6flur.<br>N\u00fa er veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0gera a\u00f0 flytja inn kj\u00f6t, \u00fev\u00ed \u00ed \u00feetta sinn ver\u00f0ur h\u00e9r kj\u00f6tleysi. \u00deeir sem \u00feeim m\u00e1lum<br>r\u00e1\u00f0a, \u00e6ttu a\u00f0 reyna a\u00f0 f\u00e1 innflutt nautakj\u00f6t af r\u00e6ktu\u00f0u holdakyni til \u00feess a\u00f0 kenna \u00fej\u00f3\u00f0inni a\u00f0 meta<br>\u00fe\u00e1 \u00e1g\u00e6tu v\u00f6ru fyrir framt\u00ed\u00f0ina. \u00deegar s\u00e1 t\u00edmi kemur, a\u00f0 h\u00e6gt ver\u00f0ur a\u00f0 flytja \u00fat dilkakj\u00f6t, \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur<br>\u00fea\u00f0 mj\u00f6g d\u00fdrm\u00e6tt a\u00f0 hafa h\u00e9r, fyrir sumarmarka\u00f0, r\u00e6kta\u00f0 holdanautakj\u00f6t, og l\u00e1ta \u00feau ganga \u00e1<br>r\u00e6ktu\u00f0u landi, e\u00f0a a\u00f0 ala \u00feau \u00e1 annan h\u00e1tt. Allt ver\u00f0ur \u00feetta au\u00f0velt, \u00feegar \u00e1bur\u00f0arverksmi\u00f0jan er<br>komin \u00ed gang.<br>\u00cd Gunnarsholti \u00e1 Rang\u00e1rv\u00f6llum er byrja\u00f0 a\u00f0 ala upp nautahj\u00f6r\u00f0 af r\u00e6ktu\u00f0u holdakyni. En til \u00feess, a\u00f0<br>g\u00f3\u00f0 hir\u00f0ing g\u00e6ti veri\u00f0 m\u00f6guleg \u00e1 fj\u00f6lda nauta, \u00fe\u00e1 fundu \u00feeir br\u00e6\u00f0ur \u00ed Gunnarsholti, P\u00e1ll og Run\u00f3lfur,<br>upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 gera prufu me\u00f0 rimlag\u00f3lf. \u00deeir brutu upp fl\u00f3r og b\u00e1sa \u00ed fj\u00f3sinu, sem allt var \u00far steini, og<br>keyptu planka e\u00f0a battinga, og settu e\u00f0a sm\u00ed\u00f0u\u00f0u allt g\u00f3lfi\u00f0 \u00far pl\u00f6nkum, me\u00f0 m\u00e1tulegum millibilum,<br>\u00feannig, a\u00f0 \u00f6ll mykja f\u00e6ri ni\u00f0ur \u00ed haugh\u00fasi\u00f0, en ekki \u00e1 klaufir e\u00f0a f\u00e6tur nautgripanna. \u00deetta hefir<br>l\u00e1nazt svo vel, a\u00f0 undrum s\u00e6tir: Gripirnir \u00f3bundnir og frj\u00e1lsir, t\u00e1hreinir og eins og silki \u00e1 skrokkinn.<br>Aldrei \u00fearf a\u00f0 moka fl\u00f3r, og allir gripirnir \u00fer\u00edfast miklu betur og geta veri\u00f0 miklu fleiri \u00ed sama h\u00fasi en<br>annars. En til a\u00f0 byrja me\u00f0, var \u00feetta erfitt verk og d\u00fdrt, eins og \u00e1 st\u00f3\u00f0. En n\u00fa er reynslan fengin, og<br>me\u00f0 \u00feessum \u00e1g\u00e6ta \u00e1rangri, eins og fyrr segir.<br>\u00deeir, sem kynnu a\u00f0 vilja f\u00e1 n\u00e1nari uppl\u00fdsingar af \u00feessu verki og reynslu, geta leita\u00f0 til P\u00e1ls<br>Sveinssonar \u00ed Gunnarsholti. H\u00e9r um \u00e1ri\u00f0 skrifa\u00f0i \u00c1rni G. Eylands \u00ed Morgunbla\u00f0i\u00f0 um \u00feessar<br>framkv\u00e6mdir \u00feeirra br\u00e6\u00f0ra \u00ed Gunnarsholti. \u00de\u00f3 vir\u00f0ist, sem b\u00fana\u00f0ar\u00feing, sem n\u00fa situr \u00ed Reykjav\u00edk, viti<br>ekki um \u00feetta og fleira \u00fev\u00ed vi\u00f0v\u00edkjandi!!<br>N\u00fa eru \u00feeir a\u00f0 fara \u00e1 sta\u00f0 \u00ed Eyjafjar\u00f0ars\u00fdslu me\u00f0 a\u00f0 koma upp nautahj\u00f6r\u00f0 af holdakyni \u2013 og hafi \u00feeir<br>hei\u00f0ur fyrir, en \u00feeir \u00e6ttu jafnframt a\u00f0 athuga \u00feann byggingarst\u00edl, sem tala\u00f0 er um h\u00e9r a\u00f0 framan.<br>R\u00edki\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 styrkja meira svona byggingar en vanaleg fj\u00f3s. \u00de\u00f3tt \u00feeir br\u00e6\u00f0ur \u00ed Gunnarsholti ger\u00f0u<br>\u00feetta verk, \u00e1n s\u00e9rstaks styrks. En \u00fea\u00f0 ver\u00f0a b\u00e6ndur og a\u00f0rir a\u00f0 l\u00e1ta s\u00e9r skiljast, a\u00f0 \u00feeim ver\u00f0ur ekki<br>hj\u00e1lpa\u00f0, sem ekki hj\u00e1lpa s\u00e9r sj\u00e1lfir \u2013 \u00fea\u00f0 er g\u00f6mul og n\u00fd sta\u00f0reynd.\u201c<br>73<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, laugardaginn 10. apr\u00edl 1954<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og kemur v\u00ed\u00f0a vi\u00f0.<br>Lesendur T\u00edmans vilja \u00e1fram f\u00e1 l\u00e9tt spjall \u00ed Ba\u00f0stofuna \u2013 svona sitthva\u00f0 um daginn og veginn. \u00d6nnur<br>bl\u00f6\u00f0 hafa svipa\u00f0a p\u00f3sta \u00ed bl\u00f6\u00f0um s\u00ednum, \u00fe\u00f3 ekki eins greinilega og gl\u00f6gga sem T\u00edminn. Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0i\u00f0,<br>me\u00f0 Hannes \u00e1 Horninu, \u00fe\u00f3tti lengi skemmtilegur gestur. Morgunbla\u00f0i\u00f0 hefir \u201eVelvakanda\u201c og \u00fea\u00f0<br>lika g\u00f3\u00f0ur gestur. \u00c1 s\u00f6mu s\u00ed\u00f0u bla\u00f0sins er l\u00edka \u201e\u00dar daglega l\u00edfinu\u201c, sem hlj\u00f3\u00f0ar l\u00edkt og ba\u00f0stofuspjall,<br>s\u00e1 sem \u00fea\u00f0 skrifar hl\u00fdtur a\u00f0 vera g\u00f3\u00f0ur ma\u00f0ur, \u00fev\u00ed hann talar svo vel um n\u00e1ungann, s.s. \u00fe\u00e1 sem halda<br>erindi \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0. En samt vir\u00f0ist hann vera \u00f3venjulega gleyminn \u00e1 menn og m\u00e1lefni.<br>\u00dea\u00f0 eru v\u00edst f\u00e1ir menn, stofnanir e\u00f0a f\u00e9l\u00f6g, sem gr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00f3t\u00ed\u00f0 ve\u00f0urfarsins, \u00fe\u00f3 mun \u00fea\u00f0 til vera, svo<br>sem b\u00edlast\u00f6\u00f0varnar h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk. Af skiljanlegum \u00e1st\u00e6\u00f0um notar f\u00f3lk meira b\u00edlana \u00ed vondu ve\u00f0ri en<br>g\u00f3\u00f0u, \u00fev\u00ed b\u00e6\u00f0i er d\u00fdrt a\u00f0 kaupa b\u00edla a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu, og heilbrigt f\u00f3lk hefir gott af \u00fev\u00ed a\u00f0 labba \u00ed g\u00f3\u00f0u ve\u00f0ri.<br>Langfer\u00f0ab\u00edlar, e\u00f0a r\u00fatur, sem ganga \u00fat um landi\u00f0 \u00feykja d\u00fdrar, en ver\u00f0a a\u00f0 vera \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed oft eru vegir<br>vondir og miki\u00f0 slit \u00e1 \u00feeim b\u00edlum, en \u00f6ryggi\u00f0 er tryggast a\u00f0 komast lei\u00f0ar sinnar me\u00f0 r\u00fatunum, \u00fev\u00ed ef<br>\u00fe\u00e6r bila, \u00fe\u00e1 senda st\u00f6\u00f0varnar a\u00f0rar r\u00fatur svo flj\u00f3tt sem ver\u00f0a m\u00e1, og getur \u00fea\u00f0 allt gengi\u00f0 \u00ed gegnum<br>s\u00edmann, sem \u00f6nnur n\u00fat\u00edma\u00fe\u00e6gindi. \u00d6ll eru \u00feessi farart\u00e6ki nau\u00f0synleg svo sem hestar voru \u00ed fyrri<br>daga. Svo m\u00e6tti segja manni a\u00f0 ekki yr\u00f0i langt \u00feanga\u00f0 til a\u00f0 flugvellir taki vi\u00f0 \u00f6llum langfer\u00f0um.<br>J\u00e6ja: \u00de\u00e1 er n\u00fa blessa\u00f0 vori\u00f0 gengi\u00f0 \u00ed gar\u00f0 a\u00f0 venju og lengi ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 fagna\u00f0arefni \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, \u00fe\u00f3tt<br>n\u00fa s\u00e9 or\u00f0i\u00f0, \u00f6\u00f0ru v\u00edsi me\u00f0 birtu og yl en \u00e1\u00f0ur var. Svo fer n\u00fa l\u00edka sk\u00f3lat\u00edminn a\u00f0 styttast hj\u00e1<br>ungd\u00f3mnum og ver\u00f0ur \u00fev\u00ed l\u00edka fagna\u00f0 af \u00f6llum hluta\u00f0eigendum. Verst er hva\u00f0 allt of f\u00e1<br>kaupsta\u00f0ab\u00f6rn komast \u00ed sveitirnar a\u00f0 sumarlagi. En \u00fea\u00f0 er margt sem veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 svo geti or\u00f0i\u00f0.<br>H\u00fasm\u00e6\u00f0ur v\u00ed\u00f0a \u00ed sveitum einar um \u00fej\u00f3nustuna, og \u00feau heimili \u00fear sem b\u00f6rn eru fyrir \u00e1 10 \u2013 14 \u00e1ra<br>aldri \u00feurfa ekki fleiri sn\u00faninga. En b\u00f6rn \u00e1 \u00feessum aldri, \u00fear sem \u00f6nnur eru ekki fyrir \u00e1 sama aldri, geta<br>me\u00f0 lagi g\u00f3\u00f0ra h\u00fasb\u00e6nda or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 miklu li\u00f0i innanh\u00fass og utan, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feeim s\u00e9 ofbo\u00f0i\u00f0 me\u00f0<br>vinnu. En \u00fea\u00f0 kemur flj\u00f3tt \u00ed lj\u00f3s me\u00f0 b\u00f6rnin, a\u00f0 sum eru l\u00f6t og vilja aldrei fara \u00ed sveit, en \u00f6nnur eru<br>viljug og hafa gaman af skepnum og getur enda\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau \u00edlendist \u00ed sveitinni og er \u00fe\u00e1 vel fari\u00f0.<br>\u00deeir foreldrar, sem vilja koma b\u00f6rnum s\u00ednum \u00e1 aldrinum 12 -14 \u00e1ra \u00e1 g\u00f3\u00f0 sveitaheimili \u00e6ttu ekki a\u00f0<br>hugsa um kaup, minnsta kosti til a\u00f0 byrja me\u00f0, bara a\u00f0 b\u00f6rnunum l\u00ed\u00f0i vel, me\u00f0 f\u00e6\u00f0i og atl\u00e6ti. B\u00f6rn<br>fyrir innan 10 \u00e1ra aldur \u00fearf a\u00f0 gefa me\u00f0 eftir aldri og samkomulagi. Foreldrar, sem koma b\u00f6rnum<br>s\u00ednum \u00ed sveit a\u00f0 sumarlagi \u00e6ttu helzt ekki a\u00f0 lofa \u00feeim fyrirfram a\u00f0 heims\u00e6kja \u00feau. \u00dea\u00f0 vill oft koma<br>losi og lei\u00f0indum \u00e1 b\u00f6rnin vi\u00f0 heims\u00f3kn foreldranna, enda \u00fearflaust yfir sumart\u00edmann, ef b\u00f6rnunum<br>l\u00ed\u00f0ur vel.<br>\u00dea\u00f0 er talin g\u00f3\u00f0 verzlun \u00feegar b\u00e1\u00f0ir e\u00f0a allir a\u00f0ilar gr\u00e6\u00f0a, en svo er me\u00f0 \u00feennan kafla<br>uppeldism\u00e1lanna, a\u00f0 hvort tveggja heimilanna \u00e6ttu a\u00f0 geta gr\u00e6tt, en b\u00f6rnin \u00fe\u00f3 mest og \u00feeirra<br>framt\u00ed\u00f0. A\u00f0 \u00feessu \u00fearf a\u00f0 vinna af r\u00e1\u00f0am\u00f6nnum \u00fej\u00f3\u00f0arinnar.<br>N\u00fa var veri\u00f0 a\u00f0 segja \u00ed fr\u00e9ttum \u00fatvarpsins a\u00f0 til st\u00e6\u00f0i a\u00f0 senda H\u00e1kon Bjarnason sk\u00f3gr\u00e6ktarstj\u00f3ra \u00fat<br>til R\u00f3mar \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0afund S.\u00de. e\u00f0a \u00e1 fund FAO, og \u00fear yr\u00f0i tala\u00f0 um sk\u00f3gr\u00e6kt og beit. \u00dea\u00f0 er gott og<br>74<br>r\u00e9tt a\u00f0 senda fagmann \u00e1 svona fundi, en af skiljanlegum \u00e1st\u00e6\u00f0um, \u00fe\u00e1 hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 senda Benedikt fr\u00e1<br>Hofteigi, l\u00edka, til \u00feess a\u00f0 gera r\u00e9tt upp \u00e1 milli \u00feeirra, um \u00feetta m\u00e1lefni \u2013 Sk\u00f3gr\u00e6kt og beit.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 26. ma\u00ed 1954<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um uppeldism\u00e1l og fleira:<br>\u201eL\u00edfi\u00f0 er stundum sem falinn eldur \u00e1 hva\u00f0a aldri, sem ma\u00f0urinn er, stundum er \u00fea\u00f0 sem rei\u00f0arslag,<br>\u00feegar slysfarir bera a\u00f0 e\u00f0a hjartabilun og anna\u00f0 \u00fev\u00edl\u00edkt. \u00deegar ungar fj\u00f6lskyldur eiga \u00ed hlut, kemur \u00fea\u00f0<br>oft hart ni\u00f0ur, s\u00e9rstaklega ef h\u00fasb\u00f3ndinn fellur fr\u00e1 ungum b\u00f6rnum og \u00fe\u00f3 enn s\u00e9rstaklega ef<br>efnahagurinn er ekki g\u00f3\u00f0ur og l\u00e9leg h\u00fasakynni. Er \u00fe\u00e1 oft erfitt um vik fyrir ekkjurnar a\u00f0 halda saman<br>fj\u00f6lskyldunni, sem undir flestum kringumst\u00e6\u00f0um er \u00fe\u00f3 mj\u00f6g nau\u00f0synlegt. \u00dea\u00f0 er h\u00f6rmulegt, \u00feegar<br>ekkjur \u00feurfa a\u00f0 tv\u00edstra ungum og efnilegum b\u00f6rnum s\u00ednum \u00ed allar \u00e1ttir, jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00feau komist \u00e1 g\u00f3\u00f0<br>heimili, \u00fev\u00ed a\u00f0 gott fj\u00f6lskylduuppeldi er \u00f3metanlegt og \u00f6llum foreldrum ber skylda til \u00feess fyrir gu\u00f0i<br>og m\u00f6nnum a\u00f0 vinna a\u00f0 \u00fev\u00ed, ef heilsan leyfir.<br>\u00de\u00e6r ekkjur fyrr og s\u00ed\u00f0ar, sem hafa haft kjark, dugna\u00f0 og vit til \u00feess a\u00f0 halda fj\u00f6skyldunni saman \u00fear<br>til b\u00f6rnin eru komin til manns, eiga mikinn hei\u00f0ur skilinn hj\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu. Sem betur fer mun v\u00ed\u00f0a<br>vera svo, a\u00f0 n\u00e1b\u00faunum er lj\u00faft a\u00f0 hj\u00e1lpa \u00e1 \u00fdmsan h\u00e1tt \u00feeim ekkjum, sem vilja hj\u00e1lpa s\u00e9r sj\u00e1lfar. N\u00fa er<br>l\u00edka \u00f6ldin \u00f6nnur en \u00e1\u00f0ur var me\u00f0 alla \u00fe\u00e1 styrki, sem r\u00edki\u00f0 og b\u00e6ir leggja til uppeldism\u00e1lanna \u00e1 \u00feessum<br>t\u00edmum. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed b\u00e1gt, \u00feegar foreldrar, ekkjur e\u00f0a ekklar, gefast upp, oft a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu, vi\u00f0 uppeldi<br>barna sinna.<br>Einn mesti styrkur fyrir eftirlifandi ekkjur er \u00fea\u00f0, ef b\u00f3nda hennar hefir l\u00e1nazt a\u00f0 pr\u00fd\u00f0a heimili \u00feeirra<br>me\u00f0 v\u00f6ndu\u00f0um og traustum byggingum. \u00dea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 vera fyrsta skilyr\u00f0i a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 ekkjan geti haldi\u00f0<br>fj\u00f6skyldunni saman me\u00f0an b\u00f6rnin eru a\u00f0 alast upp. Ef b\u00f6rnin eru heilbrig\u00f0, \u00fe\u00e1 koma \u00feau flj\u00f3tt til<br>sn\u00faninga og vinnu b\u00e6\u00f0i heima og heiman. \u00deau b\u00f6rn, sem komin eru \u00e1 \u00feann aldur, a\u00f0 \u00feau eru 5-10<br>\u00e1ra, eru \u00feegar farin a\u00f0 vinna d\u00e1l\u00edti\u00f0 fyrir s\u00e9r, ef \u00feau eru efnileg. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed svo, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er oft ekki<br>nema herzlumunurinn, a\u00f0 ekkjan gefist ekki upp vi\u00f0 e\u00f0lilegt barnauppeldi.<br>\u00dea\u00f0 f\u00f3lk, sem ver\u00f0ur fyrir \u00feeirri sorg a\u00f0 missa maka sinn of flj\u00f3tt, ver\u00f0ur a\u00f0 reyna a\u00f0 bera sorgina<br>me\u00f0 stillingu og festu og sn\u00faa s\u00e9r a\u00f0 hug\u00f0arm\u00e1lum \u00feessa l\u00edfs, svo sem fyrst og fremst<br>barnauppeldinu, ef b\u00f6rn eru, og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega a\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 sj\u00e1 r\u00e1\u00f0 vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 tv\u00edstra ekki b\u00f6rnunum \u00ed<br>allar \u00e1ttir. \u00de\u00f3tt barnauppeldi\u00f0 geti misheppnazt \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt, \u00fe\u00e1 hefir foreldri\u00f0 gert skyldu s\u00edna a\u00f0<br>\u00feessu leyti, og ef \u00fea\u00f0 heppnast, \u00fe\u00e1 b\u00fdr fj\u00f6lskyldan a\u00f0 \u00fev\u00ed alla s\u00edna l\u00edfst\u00ed\u00f0, a\u00f0 hafa alizt upp saman.<br>Ekki er n\u00fa samt svo a\u00f0 skilja, a\u00f0 systkinum, sem alast upp saman, beri ekki oft \u00e1 milli, en \u00fea\u00f0 er ekki<br>nema venjulegt barnabrek, sem lagast me\u00f0 aldrinum, ef foreldrar hafa lipur\u00f0 og lag til a\u00f0 ala upp<br>b\u00f6rn. En eins og \u00e9g hef oft \u00e1\u00f0ur sagt, \u00fe\u00e1 l\u00e1nast barnauppeldi\u00f0 bezt me\u00f0 lipur\u00f0 og hl\u00fdju. B\u00f6rnin l\u00e6ra<br>betur a\u00f0 hl\u00fd\u00f0a me\u00f0 \u00feeirri a\u00f0fer\u00f0 en h\u00f6rku og s\u00edfelldu nuddi, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 st\u00e6lir upp \u00ed \u00feeim \u00ferj\u00f3zku og<br>ge\u00f0vonzku. A\u00f0 ala upp b\u00f6rn me\u00f0 barsm\u00ed\u00f0 \u00e6tti undir flestum kringumst\u00e6\u00f0um ekki a\u00f0 koma til m\u00e1la,<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e6\u00f0i er \u00fea\u00f0 mj\u00f6g \u00f3mann\u00fa\u00f0legt og hefnir s\u00edn \u00e1 einn e\u00f0a annan h\u00e1tt\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu. Starka\u00f0ur.<br>75<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 23. j\u00fan\u00ed 1954<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um byggingu ey\u00f0ijar\u00f0a o.fl.:<br>\u201e\u00c1 B\u00fana\u00f0ar\u00feingi, sem haldi\u00f0 var s.l. vetur \u00ed Reykjav\u00edk, var eitt af a\u00f0alm\u00e1lum \u00feess a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0<br>vandam\u00e1l \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, a\u00f0 heilir hreppar sums sta\u00f0ar \u00e1 landinu v\u00e6ru a\u00f0 fara \u00ed ey\u00f0i, s\u00f6kum \u00feess, a\u00f0<br>b\u00e6ndur yfirg\u00e6fu jar\u00f0ir s\u00ednar, og f\u00e6ru a\u00f0 stunda a\u00f0ra atvinnu, s\u00e9rstaklega \u00ed Reykjav\u00edk. \u00cd \u00fev\u00ed sambandi<br>var r\u00e6tt um \u00fe\u00e1 m\u00f6guleika, a\u00f0 f\u00e1 f\u00f3lk til \u00feess a\u00f0 flytja \u00ed \u00feessa hreppa og hefja \u00fear b\u00faskap. F\u00f3ru \u00fe\u00e1<br>\u00fdmsir l\u00edka a\u00f0 skrifa \u00ed bl\u00f6\u00f0in um \u00feetta m\u00e1l. Veigamesta tillagan, sem kom fram \u00ed \u00feessum skrifum, var<br>s\u00fa, a\u00f0 r\u00edki\u00f0 keypti ey\u00f0ijar\u00f0irnar og g\u00e6fi \u00fe\u00e6r svo n\u00fdjum \u00e1b\u00faendum til \u00feess a\u00f0 b\u00faa \u00fear.<br>\u00deetta hef\u00f0u n\u00fa einhvern t\u00edma \u00fe\u00f3tt g\u00f3\u00f0 kj\u00f6r. En n\u00fa \u00e1 t\u00edmum horfir \u00feetta allt \u00f6\u00f0ru v\u00edsi vi\u00f0, \u00feegar<br>peninga-atvinnan b\u00fd\u00f0st svo a\u00f0 segja alls sta\u00f0ar. \u00dea\u00f0 er l\u00edka mj\u00f6g h\u00e6pi\u00f0, a\u00f0 n\u00fdir \u00e1b\u00faendur tolli \u00fear.<br>\u00d3kunnir \u00f6llum sta\u00f0h\u00e1ttum, til sj\u00f3s og lands, og ve\u00f0urfari, \u00feegar b\u00faendur, sem \u00fear eru uppaldir,<br>yfirgefa \u00fear eignir s\u00ednar og fl\u00fdja til annarrar atvinnu.<br>Ef r\u00edki\u00f0 fer a\u00f0 leggja millj\u00f3nir fj\u00e1r til aukins landb\u00faskapar, \u00fe\u00e1 er mj\u00f6g athugavert, hvar bera skal ni\u00f0ur,<br>\u00ed \u00fev\u00ed efni. Hvort \u00e6tti a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a upp Sk\u00f3gasand, S\u00f3lheimasand, e\u00f0a a\u00f0ra sl\u00edka sta\u00f0i \u00e1 landinu, e\u00f0a \u00fe\u00e1<br>ey\u00f0ihreppana? L\u00edka eru til \u00ed sumum hreppum landsins g\u00f3\u00f0 skilyr\u00f0i til r\u00e6ktunar, g\u00f3\u00f0 hei\u00f0arl\u00f6nd, og<br>st\u00f3rir afr\u00e9ttir, f\u00e1ir \u00e1b\u00faendur, og m\u00e6tti fj\u00f6lga \u00feeim allt til helminga me\u00f0 n\u00f3gum peningum.<br>En \u00fea\u00f0 er um a\u00f0 gera a\u00f0 leggja peningana \u00fear \u00ed r\u00e6ktun \u00ed \u00feeim pl\u00e1ssum, sem ma\u00f0ur h\u00e9ldi a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0<br>tylldi bezt \u00ed vi\u00f0 b\u00faskapinn. A\u00f0alvandinn mun \u00fe\u00f3 vera s\u00e1, \u00ed \u00feessu st\u00f3ra m\u00e1li, a\u00f0 geta fyrirfram vita\u00f0,<br>hvort n\u00f3gu margt f\u00f3lk fengizt \u00ed \u00feennan b\u00faskap, \u00fev\u00ed annars v\u00e6ri allt unni\u00f0 fyrir g\u00fdg, ef f\u00f3lki\u00f0 fengizt<br>ekki, \u00feegar til k\u00e6mi.<br>Svo er \u00fea\u00f0 anna\u00f0 vandam\u00e1l vi\u00f0 landb\u00faskapinn, sem \u00e9g vildi l\u00edka minnast \u00e1, \u00fea\u00f0 er ver\u00f0lagsskipulagi\u00f0<br>innan lands \u00e1 afur\u00f0as\u00f6lu b\u00e6nda. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri mj\u00f6g nau\u00f0synlegt, ef h\u00e6gt v\u00e6ri, a\u00f0 skipuleggja \u00fea\u00f0<br>\u00feannig, eftir sta\u00f0h\u00e1ttum, a\u00f0 \u00fear sem er gott sau\u00f0land, v\u00e6ri a\u00f0allega kj\u00f6tframlei\u00f0sla til s\u00f6lu, en ekki<br>mj\u00f3lkurframlei\u00f0sla, nema til heimilisnota. Og \u00fear, sem bezt er me\u00f0 k\u00faab\u00fa, v\u00e6ri a\u00f0allega<br>mj\u00f3lkurafur\u00f0asala, en kj\u00f6tsala \u00ed minni st\u00edl, og til heimilisneyzlu, og \u00fear sem vel hagar til me\u00f0<br>holdanautakj\u00f6tsframlei\u00f0slu til s\u00f6lu.<br>K\u00e1lmatarframlei\u00f0sla er mj\u00f6g nau\u00f0synleg hverju heimili \u00e1 landinu, en a\u00f0 reka gar\u00f0r\u00e6kt \u00ed st\u00f3rum st\u00edl til<br>s\u00f6lu, fyrir b\u00e6ndur, er hi\u00f0 mesta lotter\u00ed, eins og oft hefir s\u00fdnt sig, og \u00e1takanlega a\u00f0 \u00feessu sinni eins og<br>kunnugt er. B\u00e6ndur munu l\u00e6ra af reynslunni, og sj\u00e1 \u00fea\u00f0 \u00ed hendi s\u00e9r, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er allt anna\u00f0 a\u00f0 r\u00e6kta<br>d\u00e1l\u00edti\u00f0 til s\u00f6lu til styrktar \u00f6\u00f0rum afur\u00f0um, en a\u00f0 eiga \u00e1 h\u00e6ttu marka\u00f0sleysi, frosth\u00e6ttu, og<br>s\u00fdkish\u00e6ttu, sem kart\u00f6flur eru svo veikar fyrir. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 minni h\u00e6tta me\u00f0 r\u00f3fur, \u00fe\u00e6r \u00feola gadd, eru<br>miki\u00f0 \u00f3d\u00fdrari \u00ed r\u00e6ktun, m\u00e1 gefa k\u00fanum \u00fea\u00f0 lakasta af \u00feeim, en selja svo \u00fea\u00f0 bezta, og me\u00f0 \u00fev\u00ed fyllist<br>marka\u00f0urinn s\u00ed\u00f0ur um of, og \u00fe\u00e1 \u00e6tti ver\u00f0i\u00f0 \u00e1 \u00feeim a\u00f0 geta or\u00f0i\u00f0 h\u00e6rra en skipulagt var \u00ed vetur.<br>Allt, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 sagt a\u00f0 framan \u00ed \u00feessari grein, er til r\u00e6kilegrar athugunar fyrir r\u00e1\u00f0amenn<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed \u00feessum m\u00e1lum. L\u00edka vildi \u00e9g segja h\u00e9r: Ef smj\u00f6ri\u00f0 v\u00e6ri ekki greitt ni\u00f0ur, \u00fe\u00e1 gengi \u00fea\u00f0<br>ekki \u00fat sem skyldi, vegna \u00feess, a\u00f0 ver\u00f0i\u00f0 v\u00e6ri of h\u00e1tt.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>76<br>T\u00edminn, laugardaginn 31. j\u00fal\u00ed 1954<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og mun r\u00e6\u00f0a um K\u00f6tlu og fleira:<br>\u201eKjartan J\u00f3hannesson fr\u00e1 Herj\u00f3lfsst\u00f6\u00f0um skrifar um K\u00f6tlu. Kjartan er mj\u00f6g vel greindur ma\u00f0ur, eins<br>og hann \u00e1 kyn til \u00ed b\u00e1\u00f0ar \u00e6ttir. \u00c9g haf\u00f0i gaman af a\u00f0 lesa \u00feessi skrif Kjartans og hans hugmyndarflug<br>og st\u00f3rhug. \u00dea\u00f0 er skiljanlegt, ef \u00fea\u00f0 v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 n\u00e1 farvegi fr\u00e1 K\u00f6tlu \u00ed gegnum j\u00f6kulinn e\u00f0a undir<br>hann, a\u00f0 \u00fe\u00e1 myndu hlaupin minnka e\u00f0a h\u00e6tta, og n\u00fa \u00e1 t\u00edmum er margt gert me\u00f0 v\u00edsindum og t\u00e6kni,<br>sem \u00f3tr\u00falegt \u00feykir, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00ed framt\u00ed\u00f0inni. En h\u00e6tt er vi\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 verk eigi langt \u00ed land vegna g\u00edfurlegs<br>kostna\u00f0ar o.fl. o.fl. \u00fev\u00ed vi\u00f0v\u00edkjandi. Og hva\u00f0 v\u00e6ri \u00fea\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti \u00feeim kostna\u00f0i a\u00f0 hj\u00e1lpa \u00c1lftveringum og<br>nokkrum Me\u00f0allendingum a\u00f0 flytja sig til \u00e1 \u00f6ruggari sta\u00f0i. En hva\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 vera a\u00f0 skrifa um \u00feetta<br>m\u00e1l, \u00fear sem f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft, sem hlut \u00e1 a\u00f0 m\u00e1li, vill ekki flytja sig til og a\u00f0rir, sem um \u00feetta skrifa \u00e1<br>sk\u00e1ldlegan h\u00e1tt, telja \u00fea\u00f0 sem hetjud\u00e1\u00f0 a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 sitji kyrrt, hva\u00f0 sem \u00e1 gangi.<br>Svipa\u00f0 m\u00e1 segja me\u00f0 V\u00edkina, \u00fe\u00f3tt henni s\u00e9 kannske ekki eins h\u00e6tt eins og \u00c1lftaverinu og nokkrum<br>b\u00e6jum \u00ed Me\u00f0allandi. \u00de\u00e1 er \u00fea\u00f0 samt svo, ef sj\u00f3r og hlaupi\u00f0 v\u00e6ri \u00ed miklum ham, \u00fe\u00e1 g\u00e6ti \u00fea\u00f0 hj\u00e1lpazt<br>a\u00f0 a\u00f0 taka bygg\u00f0ina af ne\u00f0an undir b\u00f6kkunum. \u00dea\u00f0 er v\u00ed\u00f0ar \u00e1 landinu, sem f\u00f3lk b\u00fdr \u00e1 h\u00e6ttust\u00f6\u00f0um,<br>svo sem \u00ed br\u00f6ttum fjallshl\u00ed\u00f0um, \u00fear sem mikil h\u00e6tta getur veri\u00f0 af snj\u00f3fl\u00f3\u00f0um, skri\u00f0uhlaupum og<br>grj\u00f3thruni. Mikill munur v\u00e6ri n\u00fa a\u00f0 hj\u00e1lpa \u00feessu f\u00f3lki til a\u00f0 flytja sig til \u00e1 \u00f6ruggari sta\u00f0i og betri en a\u00f0<br>\u00feurfa a\u00f0 hj\u00e1lpa \u00fev\u00ed, \u00feegar slysin eru afsta\u00f0in. \u00cd fyrri daga gat \u00fea\u00f0 veri\u00f0 e\u00f0lilegt, a\u00f0 f\u00f3lk bygg\u00f0i \u00e1<br>\u00feessum st\u00f6\u00f0um \u00fat af vallendi \u00ed t\u00fanst\u00e6\u00f0i, en n\u00fa er \u00fea\u00f0 or\u00f0inn \u00f3kostur a\u00f0 byggja \u00ed bratta, me\u00f0 \u00feeirri<br>vinnut\u00e6kni, sem n\u00fa er notu\u00f0.<br>Svo \u00e9g sn\u00fai m\u00e9r n\u00fa aftur a\u00f0 K\u00f6tlu, \u00fe\u00e1 finnst m\u00e9r, a\u00f0 ekki \u00feurfi a\u00f0 vera \u00e1greiningur um \u00fea\u00f0, hvar Katla<br>s\u00e9 \u00ed M\u00fdrdalsj\u00f6kli, af \u00feeim m\u00f6nnum \u00fear eystra, sem bezt voru settir a\u00f0 sj\u00e1 gosi\u00f0 1918, s.s. \u00ed \u00c1lftaveri,<br>Me\u00f0allandi og \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungu. \u00de\u00e1 bj\u00f3 \u00e9g \u00ed \u00c1sum. \u00dea\u00f0an s\u00e1st \u00e1kaflega vel til gossins og<br>s\u00e9rstaklega \u00feegar \u00fev\u00ed f\u00f3r a\u00f0 linna og undir \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0asta st\u00f3\u00f0u vatnsgufustr\u00f3kar \u00fear upp.<br>J\u00f6kulhn\u00fakarnir e\u00f0a bungurnar eru tv\u00e6r, eystri og vestri, dalurinn sunnan til \u00e1 milli \u00feeirra er Katla. \u00dea\u00f0<br>er tali\u00f0, \u00feegar dalur \u00feessi er or\u00f0inn allt a\u00f0 \u00fev\u00ed eins h\u00e1r og hn\u00fakarnir, a\u00f0 \u00fe\u00e1 s\u00e9 h\u00e6tt vi\u00f0 K\u00f6tluhlaupi og<br>eldgosi, og mun frekar vera mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 l\u00e6gri hn\u00fakinn en \u00feann h\u00e6rri. En hvort a\u00f0 K\u00f6tludalurinn \u00feessi<br>h\u00e6kkar mest e\u00f0a \u00f6rast seinasta \u00e1ri\u00f0 fyrir gos munu ekki vera sagnir um. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mj\u00f6g nau\u00f0synlegt<br>a\u00f0 menn \u00fear eystra veiti \u00fev\u00ed n\u00fa eftirtekt fyrir n\u00e6sta gos til fr\u00f3\u00f0leiks fyrir framt\u00ed\u00f0ina.<br>\u00deeir menn, b\u00e6\u00f0i l\u00e6r\u00f0ir og \u00f3l\u00e6r\u00f0ir, sem hafa \u00e1huga fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 endurreisa Sk\u00e1lholtssta\u00f0, og r\u00e6\u00f0a og<br>rita \u00ed bl\u00f6\u00f0in og tala um \u00fea\u00f0 m\u00e1l \u2013 um daginn og veginn \u2013 \u00ed r\u00edkis\u00fatvarpinu, minnast ekki \u00e1 menntask\u00f3la<br>\u00ed \u00fev\u00ed sambandi, sem m\u00e9r finnst \u00fe\u00f3 vera eitt af a\u00f0alm\u00e1lum vi\u00f0 endurreisn Sk\u00e1lholtssta\u00f0ar. Ef tl vill var<br>Sk\u00e1lholt fr\u00e6gast fyrir kennslu og l\u00e6rd\u00f3m \u00e1 sinni bl\u00f3mat\u00ed\u00f0. Hv\u00ed \u00fe\u00e1 ekki a\u00f0 taka einmitt \u00feetta m\u00e1l til<br>umr\u00e6\u00f0u vi\u00f0 endurreisn Sk\u00e1lholtssta\u00f0ar?<br>Ekki \u00e1 \u00e9g \u00fear me\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 flytja menntask\u00f3lann \u00ed Reykjav\u00edk a\u00f0 Sk\u00e1lholti. En \u00fea\u00f0 vir\u00f0st vera gott<br>t\u00e6kif\u00e6ri a\u00f0 flytja menntask\u00f3lann, sem n\u00fa er \u00e1 byrjunarstigi \u00e1 Laugarvatni a\u00f0 Sk\u00e1lholti. L\u00edka \u00e6tti<br>b\u00fana\u00f0arsk\u00f3li Su\u00f0urlands a\u00f0 standa \u00fear eins og \u00ed tal hefir komizt, \u00fev\u00ed a\u00f0 honum fylgja jar\u00f0arb\u00e6tur.<br>Sk\u00e1lholt getur aldrei or\u00f0i\u00f0 sta\u00f0arlegt, nema a\u00f0 tryggt s\u00e9, a\u00f0 \u00fear ver\u00f0i st\u00f3rar byggingar og margt<br>heimaf\u00f3lk, en \u00fea\u00f0 getur ekki or\u00f0i\u00f0, nema me\u00f0 meirih\u00e1ttar sk\u00f3lal\u00edfi. En hva\u00f0 liggur n\u00e6r en a\u00f0 byggja<br>\u00feessa sk\u00f3la \u00fear, fyrst \u00feeir eiga a\u00f0 koma \u00fearna \u00ed h\u00e9ra\u00f0i\u00f0 hvort sem er. Kostna\u00f0urinn yr\u00f0i a\u00f0 l\u00edkindum<br>nokkur s\u00e1 sami.<br>Ef alvara er \u00ed a\u00f0 endurreisa og pr\u00fd\u00f0a Sk\u00e1lholt, svo a\u00f0 eitthvert vit s\u00e9 \u00ed \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0inni til<br>s\u00e6mdar en ekki til vans\u00e6mdar, \u00fe\u00e1 \u00e6ttu r\u00e1\u00f0amenn \u00feessa verks a\u00f0 athuga \u00feessi sk\u00f3lam\u00e1l r\u00e6kilega\u201c.<br>77<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu. \u00c9g held, a\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed sem komi\u00f0 er, s\u00e9 s\u00fa hugmynd vafas\u00f6m, a\u00f0 flytja<br>menntask\u00f3lann fr\u00e1 Laugarvatni a\u00f0 Sk\u00e1lholti. Hins vegar v\u00e6ri til athugunar a\u00f0 flytja gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ideildna<br>vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann \u00feanga\u00f0. M\u00e1 \u00ed \u00fev\u00ed sambandi vel minnast \u00feess, a\u00f0 Sk\u00e1lholtssk\u00f3li var fyrst og fremst<br>prestask\u00f3li.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 22. desember 1954<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn fr\u00e1 Fossi sendir eftirfarandi:<br>\u201e6. desember \u00fe.m. var \u00fatrunninn ums\u00f3knarfrestur sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3raemb\u00e6ttis \u00cdslands. Einn<br>ums\u00e6kjandi: P\u00e1ll Sveinsson, settur sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3ri \u00ed Gunnarsholti. Er \u00fev\u00ed tr\u00falegt, a\u00f0 hann ver\u00f0i<br>skipa\u00f0ur \u00ed \u00fea\u00f0 emb\u00e6tti fyrr en s\u00ed\u00f0ar.<br>Anna\u00f0, sem \u00e9g vildi segja, er \u00fea\u00f0, a\u00f0 m\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 eiga vel vi\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 \u00feessir eldri menn, sem h\u00e6ttir<br>erum a\u00f0 starfa \u00e1reynsluvinnu, skrifum d\u00e1l\u00edti\u00f0 um reynslu okkar af l\u00edfinu, ef \u00fea\u00f0 g\u00e6ti or\u00f0i\u00f0 yngra<br>f\u00f3lkinu til lei\u00f0beiningar. \u00c9g hef \u00e1\u00f0ur um \u00fea\u00f0 skrifa\u00f0, a\u00f0 \u00fdmsu leyti, og veri\u00f0 vins\u00e6lt og lesi\u00f0. Stundum<br>hef \u00e9g dregi\u00f0 fram \u00ed d\u00e6mum, m\u00e1li m\u00ednum til sk\u00fdringar. En \u00e9g \u00e1 \u00f3tala\u00f0 um \u00fea\u00f0, hva\u00f0 sumt f\u00f3lk er<br>hir\u00f0ulaust me\u00f0 a\u00f0 l\u00e6sa \u00edveruh\u00fasum s\u00ednum og geymsluh\u00fasum \u2013 um n\u00e6tur. Og me\u00f0 \u00fev\u00ed gefi\u00f0 t\u00e6kif\u00e6ri<br>\u00feeim m\u00f6nnum, sem gefnir eru fyrir \u00feann \u00f3s\u00f3ma a\u00f0 stela, ef \u00feeir komast \u00ed t\u00e6kif\u00e6ri me\u00f0 \u00fea\u00f0. En f\u00e6rri<br>munu \u00feeir vera, sem brj\u00f3ta upp h\u00fasin, ef \u00feau eru l\u00e6st.<br>Um \u00fea\u00f0 eru v\u00edst m\u00f6rg d\u00e6mi \u00ed Reykjav\u00edk, og \u00feau eru l\u00edka til \u00ed sveitinni, sem n\u00fa skal greina. D\u00e6mi:<br>B\u00f3ndi nokkur sem rafl\u00fdsti heimili sitt til allra hluta, f\u00e9kk \u00fe\u00e1 jafnframt betri a\u00f0st\u00f6\u00f0u me\u00f0 eldivi\u00f0, til a\u00f0<br>reykja kj\u00f6t sitt \u00ed reykh\u00fasi, en komst \u00fe\u00e1 l\u00edka ekki hj\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 reykja kj\u00f6t fyrir a\u00f0ra sem ekki h\u00f6f\u00f0u<br>a\u00f0st\u00f6\u00f0u til \u00feess sj\u00e1lfir. En eins og kunnugt er, \u00fe\u00e1 er hangikj\u00f6t, vel reykt, \u00fej\u00f3\u00f0arr\u00e9ttur, til h\u00e1t\u00ed\u00f0a og<br>allra meiri h\u00e1ttar tyllidaga.<br>N\u00fa var \u00fea\u00f0 eitt haust sem oftar, a\u00f0 reykh\u00fasi\u00f0 var fullt af kj\u00f6ti. En \u00feegar komi\u00f0 var fram \u00e1 veturinn, s\u00e1<br>b\u00f3ndinn, a\u00f0 mj\u00f6g miki\u00f0 var horfi\u00f0 af kj\u00f6tinu \u00far reykh\u00fasinu. \u00deetta tj\u00f3n var ekki h\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta upp<br>aftur \u00e1 \u00feeim t\u00edma \u00e1rs, og var \u00fev\u00ed mj\u00f6g bagalegt, og lei\u00f0inlegt, vegna \u00feeirra, sem \u00e1ttu \u00fear kj\u00f6t \u00ed reyk.<br>En fyrir tv\u00f6 atvik \u00feessu skyld, komst b\u00f3ndinn a\u00f0 \u00fev\u00ed d\u00e1l\u00edti\u00f0 s\u00ed\u00f0ar, hver haf\u00f0i stoli\u00f0 kj\u00f6tinu, en hann var<br>samt \u00ed vanda staddur, hva\u00f0 gera skyldi \u00ed \u00feessu m\u00e1li, \u00fev\u00ed hann langa\u00f0i ekki til a\u00f0 klekkja \u00e1 \u00feeim seka,<br>og \u00ed \u00fev\u00ed trausti a\u00f0 eigendur grunu\u00f0u ekki hann sj\u00e1lfan, \u00fe\u00e1 l\u00e9t hann m\u00e1li\u00f0 kyrrt liggja. En enn \u00ed dag veit<br>hann ekki, hvort hann hefir gert r\u00e9tt e\u00f0a rangt me\u00f0 \u00feessari a\u00f0fer\u00f0. En eftir \u00feetta var \u00feess g\u00e6tt a\u00f0<br>hafa reykh\u00fasi\u00f0 ramml\u00e6st, enda dug\u00f0i \u00fea\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 \u00feetta k\u00e6mi ekki fyrir aftur. \u00deetta d\u00e6mi er<br>dregi\u00f0 h\u00e9r fram til \u00feess a\u00f0 hvetja f\u00f3lk a\u00f0 l\u00e6sa h\u00fasum s\u00ednum, um n\u00e6tur.<br>Anna\u00f0, sem \u00e9g vildi l\u00edka segja h\u00e9r, er um drengskaparm\u00e1l \u00ed vi\u00f0skiptum manna \u00e1 milli. D\u00e6mi: B\u00f3ndi,<br>sem haf\u00f0i sameign vi\u00f0 tvo menn, \u00fe\u00f3 ekki s\u00f6mu eignina, sem \u00feurfti a\u00f0 skipta \u00e1 \u00e1kve\u00f0num t\u00edma. En<br>b\u00f3ndinn haf\u00f0i \u00fe\u00e1 ekki \u00e1st\u00e6\u00f0ur til a\u00f0 m\u00e6ta \u00e1 \u00feeim t\u00edma, sem hinum hvorum um sig henta\u00f0i, enda<br>nokkur vegur \u00e1 milli. B\u00f3ndinn gaf \u00feeim \u00fev\u00ed sj\u00e1lfd\u00e6mi vi\u00f0 skiptin, svo \u00feeir hef\u00f0u ekki baga af<br>dr\u00e6ttinum. En svo \u00feegar til kom, reyndust skiptin mj\u00f6g neikv\u00e6\u00f0 \u00ed gar\u00f0 b\u00f3ndans, sem s\u00fdndi \u00fea\u00f0, a\u00f0<br>hvorugur \u00feessara manna var \u00feess ver\u00f0ugur, a\u00f0 tr\u00faa \u00feeim fyrir sj\u00e1lfd\u00e6mi.<br>\u00deetta d\u00e6mi er l\u00edka dregi\u00f0 h\u00e9r fram til \u00feess a\u00f0 vara menn vi\u00f0 a\u00f0 gefa \u00f6\u00f0rum sj\u00e1lfd\u00e6mi, nema a\u00f0<br>nau\u00f0\u00feekkja manninn a\u00f0 drengskap og hei\u00f0arleik. Og alla t\u00ed\u00f0 hefir \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt eitt af \u00fev\u00ed l\u00e9legasta \u00ed fari<br>78<br>manna a\u00f0 breg\u00f0ast \u00fev\u00ed trausti. \u00cd sk\u00f3lum landsins \u00e6ttu kennarar a\u00f0 br\u00fdna \u00feetta fyrir nemendum<br>s\u00ednum. \u00deeir kannske gera \u00fea\u00f0?\u201c<br>H\u00e9r l\u00fdkur hugvekju Sveins Sveinssonar fr\u00e1 Fossi.<br>Starka\u00f0ur.<br>79<br>1955<br>\u00deetta \u00e1r rita\u00f0i Sveinn sex pistla \u00ed T\u00edmann og einn \u00ed Morgunbla\u00f0i\u00f0. Greinin \u00ed Morgunbla\u00f0inu<br>fjalla\u00f0i um Uppeldi barna.<br>Me\u00f0al efnis \u00ed T\u00edmapistlunum m\u00e1 nefna uppgr\u00e6\u00f0sluna \u00e1 Stj\u00f3rnarsandi vi\u00f0<br>Kirkjub\u00e6jarklaustur, einnig \u00e1 S\u00f3lheimasandi og Sk\u00f3gasandi, sj\u00f3slys \u00ed M\u00fdrdal, framfarir \u00ed<br>samg\u00f6ngum og farart\u00e6kjum, b\u00e6ndavikuna \u00ed \u00fatvarpinu, \u00fatvarpss\u00f6guna, Gu\u00f0mund \u00e1 St\u00f3ra-<br>Hofi, kaupf\u00e9l\u00f6gin, jar\u00f0r\u00e6ktarstyrk, tilhleypingar, sk\u00f3lahald, m\u00e1lefni r\u00edkissj\u00f3\u00f0s og skemmtanir<br>um sl\u00e1ttinn.<br>80<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 14. jan\u00faar 1955<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>H\u00e9r kemur pistill eftir Svein Sveinsson fr\u00e1 Fossi:<br>\u201eKirkjub\u00e6jarklaustur er merkilegur sta\u00f0ur og oft hefir veri\u00f0 um \u00fea\u00f0 skrifa\u00f0 og \u00fe\u00e1 menn, sem \u00fear<br>hafa b\u00fai\u00f0 fyrr og s\u00ed\u00f0ar. S\u00ed\u00f0ast li\u00f0i\u00f0 sumar kom grein \u00ed Morgunbla\u00f0inu um Klaustur \u00far fer\u00f0apistli og n\u00fa<br>er komin grein l\u00edka \u00far fer\u00f0apistlum \u00ed T\u00edmanum. B\u00e1\u00f0ir \u00feessir greinarh\u00f6fundar tala au\u00f0vita\u00f0 um<br>Stj\u00f3rnarsandsgr\u00e6\u00f0sluna. \u00cd Morgunbla\u00f0sgreininni segir: A\u00f0 \u00fear hafi veri\u00f0 slegi\u00f0 og hirt ta\u00f0a a\u00f0 mig<br>minnir \u00e1 nokkur hundru\u00f0 hesta, \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkru fr\u00e6i hafi veri\u00f0 s\u00e1\u00f0 \u00fear. \u00deennan misskilning \u00fearf a\u00f0<br>lei\u00f0r\u00e9tta, \u00fev\u00ed a\u00f0 ef ekki hef\u00f0i veri\u00f0 s\u00e1\u00f0 \u00ed sandinn sandfaxi og bori\u00f0 \u00e1, \u00fe\u00e1 hef\u00f0i \u00fear engin sl\u00e6gja veri\u00f0,<br>\u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt \u00e1veitan \u00far Skaft\u00e1 og Stj\u00f3rn hj\u00e1lpi til me\u00f0 gr\u00f3\u00f0ur a\u00f0 austan og sunnan til \u00e1 sandinum og hefti<br>\u00fear sandfok, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri \u00fea\u00f0 gagnsl\u00edti\u00f0 til sl\u00e6gju, ef ekki v\u00e6ri s\u00e1\u00f0 \u00ed sandinn.<br>\u00cd T\u00edmagreininni segir, a\u00f0 s\u00e1\u00f0 s\u00e9 grasfr\u00e6i \u00ed sandinn. En enn sem komi\u00f0 er, er \u00fear einungis s\u00e1\u00f0 sandfaxi.<br>Siggeir b\u00f3nda \u00fear, l\u00edkar svo vel vi\u00f0 sandfaxi\u00f0, a\u00f0 hann hefir ekki enn vilja\u00f0 breyta til me\u00f0 fr\u00e6. K\u00fanum<br>\u00fe\u00fdkir s\u00fa ta\u00f0a lystug, og \u00fe\u00e6r \u00feykja mj\u00f3lka vel af henni, segir Siggeir.<br>\u00dar \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g er n\u00fa einu sinni enn kominn \u00ed ba\u00f0stofuna, \u00fe\u00e1 \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 spjalla d\u00e1l\u00edti\u00f0 meira vi\u00f0 f\u00f3lki\u00f0.<br>Ef einhvern t\u00edma \u00ed framt\u00ed\u00f0inni yr\u00f0i teki\u00f0 fyrir a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a upp Sk\u00f3gasand og S\u00f3lheimasand, \u00fe\u00e1 m\u00e1 gera<br>r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 allt of d\u00fdrt yr\u00f0i a\u00f0 reyna a\u00f0 n\u00e1 vatni upp \u00e1 \u00fe\u00e1 sanda og koma \u00fev\u00ed um sandana. En \u00fea\u00f0 er<br>ekkert \u00f3tr\u00falegt, ef \u00fea\u00f0 mundi \u00feykja borga sig a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a \u00fe\u00e1 sanda upp \u00ed gras, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri h\u00e6gt me\u00f0<br>s\u00e1ningu og n\u00f3gum \u00e1bur\u00f0i. En \u00fea\u00f0 s\u00fdnist n\u00fa vera langt \u00ed land me\u00f0 \u00fea\u00f0 enn, \u00fear sem jar\u00f0ir fara n\u00fa v\u00ed\u00f0a<br>\u00ed ey\u00f0i og \u00fea\u00f0 \u00ed gr\u00f6sugum sveitum. Anna\u00f0 m\u00e1l er \u00fea\u00f0, \u00fe\u00f3tt hei\u00f0arb\u00fdli fari \u00ed ey\u00f0i e\u00f0a \u00fe\u00e6r jar\u00f0ir, sem<br>langt eru fr\u00e1 mannab\u00fdlum, \u00fear sem sumarhagar eru fyrir sau\u00f0f\u00e9 til upprekstrar, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>margborgar sig fyrir hluta\u00f0eigandi hreppa a\u00f0 \u00fe\u00e6r jar\u00f0ir s\u00e9u \u00ed ey\u00f0i, svo a\u00f0 f\u00e9na\u00f0ur hafi \u00fear fri\u00f0, og<br>hann ver\u00f0i v\u00e6nni en annars.<br>\u00c9g veit til d\u00e6mis \u00ed Skaft\u00e1rtungunni eftir a\u00f0 Svartin\u00fapurinn og B\u00falandsseli\u00f0 f\u00f3ru \u00ed ey\u00f0i, sem voru<br>hei\u00f0arb\u00fdli, hefir \u00fea\u00f0 margborga\u00f0 sig fyrir hreppinn vegna hagbeitarinnar me\u00f0 fri\u00f0 og v\u00e6nleika<br>f\u00e9na\u00f0arins, eins og \u00feeir vita b\u00faendur austan flj\u00f3ts \u00ed Tungunni.<br>En hva\u00f0 segja n\u00fa Me\u00f0allendingar me\u00f0 Lei\u00f0v\u00f6llinn, \u00feegar s\u00fa st\u00f3ra sandgr\u00e6\u00f0sla er gr\u00f3in? Hvort<br>mundu \u00feeir kj\u00f3sa a\u00f0 f\u00e1 \u00feanga\u00f0 \u00e1b\u00faanda e\u00f0a landi\u00f0 allt til upprekstrar? \u00c9g mundi gla\u00f0ur kj\u00f3sa s\u00ed\u00f0ari<br>kostinn. L\u00edka v\u00e6ri meiri h\u00e6tta me\u00f0 skemmdir \u00e1 landinu, ef \u00feanga\u00f0 k\u00e6mi \u00e1b\u00faandi, sem beitti landi\u00f0<br>a\u00f0 vetrar og vorlagi, \u00feegar mest h\u00e6tta er \u00e1, a\u00f0 f\u00e9na\u00f0ur gr\u00e6fi \u00ed sandj\u00f6r\u00f0ina eftir gr\u00e6nni n\u00e1linni,<br>heldur en f\u00e1tt f\u00e9na\u00f0ar v\u00e6ri \u00fear yfir h\u00e1sumari\u00f0. \u00deetta \u00feurfa Me\u00f0allendingar a\u00f0 gera upp vi\u00f0 sig, \u00feegar<br>s\u00e1 t\u00edmi kemur, a\u00f0 nytja m\u00e1 Lei\u00f0v\u00f6llinn og au\u00f0vita\u00f0 \u00ed samr\u00e1\u00f0i vi\u00f0 sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3ra, sem og a\u00f0rar<br>st\u00f3rar sandgr\u00e6\u00f0slugir\u00f0ingar hvar sem er \u00e1 landinu. \u00de\u00e1 hl\u00fdtur \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera mj\u00f6g \u00e1r\u00ed\u00f0andi a\u00f0 nytja \u00fe\u00e6r<br>\u00e1 r\u00e9ttan h\u00e1tt, svo a\u00f0 gr\u00f3\u00f0rinum ver\u00f0i ekki spillt og a\u00f0al r\u00e1\u00f0in og \u00e1byrg\u00f0 \u00ed \u00feessum m\u00e1lum heyrir undir<br>sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3rann. Sama er a\u00f0 segja me\u00f0 sk\u00f3gr\u00e6ktina. \u00deann gr\u00f3\u00f0ur \u00fearf a\u00f0 var\u00f0veita undir stj\u00f3rn<br>sk\u00f3gr\u00e6ktarstj\u00f3ra. B\u00e1\u00f0ir eru \u00feeir stj\u00f3rarnir H\u00e1kon og P\u00e1ll mj\u00f6g vel mennta\u00f0ir \u00ed s\u00ednu fagi, \u00e1hugasamir,<br>og dugna\u00f0 \u00feeirra efast enginn um, sem til \u00feekkir.<br>V\u00ed\u00f0a um landi\u00f0 hafa menn haft \u00e1huga fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 P\u00e1ll Sveinsson \u00ed Gunnarsholti yr\u00f0i skipa\u00f0ur<br>sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3ri, og sum bl\u00f6\u00f0in h\u00f6f\u00f0u fari\u00f0 vi\u00f0urkenningaror\u00f0um um h\u00e6fileika P\u00e1ls \u00ed \u00fev\u00ed starfi og<br>r\u00edkisb\u00farekstur hans \u00ed Gunnarsholti. En \u00fea\u00f0 er mikill styrkur og hv\u00f6t til d\u00e1\u00f0a fyrir unga \u00e1hugamenn a\u00f0<br>f\u00e1 hr\u00f3s og vi\u00f0urkenningu fyrir vel unnin st\u00f6rf hj\u00e1 \u00e1hugas\u00f6mum og vinveittum bl\u00f6\u00f0um, enda er<br>sandgr\u00e6\u00f0slan og g\u00f3\u00f0ur b\u00farekstur ekkert h\u00e9g\u00f3mam\u00e1l.<br>81<br>N\u00fa hefir landb\u00fana\u00f0arr\u00e1\u00f0herra Steingr\u00edmur Stein\u00fe\u00f3rsson skipa\u00f0 P\u00e1l Sveinsson sandgr\u00e6\u00f0slustj\u00f3ra, og<br>hafa \u00feau bl\u00f6\u00f0, sem \u00e1huga hafa haft fyrir \u00feessari veitingu, birt \u00fe\u00e6r fr\u00e9ttir, svo a\u00f0 \u00e1hugamenn \u00fat um<br>landi\u00f0 \u00e6ttu a\u00f0 geta fr\u00e9tt \u00fea\u00f0 me\u00f0 t\u00ed\u00f0 og t\u00edma, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 hafi ekki komi\u00f0 \u00ed fr\u00e9ttum r\u00edkis\u00fatvarpsins, sem<br>venja er \u00fe\u00f3 til me\u00f0 svona m\u00e1l.<br>A\u00f0 endingu \u00e1 \u00feessu spjalli m\u00ednu \u00f3ska \u00e9g og vona, a\u00f0 P\u00e1li m\u00ednum endist l\u00edf og heilsa til \u00feess a\u00f0 vinna<br>landinu og \u00fej\u00f3\u00f0inni sem mest gagn \u00ed starfi s\u00ednu, svo mikilsvert sem \u00fea\u00f0 starf er fyrir f\u00f3sturj\u00f6r\u00f0ina og<br>\u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 \u00ed heild\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 29. mars 1955<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi kve\u00f0ur s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og kemur v\u00ed\u00f0a vi\u00f0:<br>Erindin, sem Magn\u00fas Finnbogason fr\u00e1 Reynisdal flutti \u00ed \u00fatvarpi\u00f0 um daginn, um sj\u00f3slysin \u00ed M\u00fdrdal, og<br>\u00f6ll \u00feau sj\u00f3slys fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma, sem hann tala\u00f0i ekki um, \u00e6ttu a\u00f0 minna menn \u00e1 a\u00f0 byrja ekki a\u00f0 n\u00fdju<br>sj\u00f3r\u00f3\u00f0ra me\u00f0 s\u00f6ndunum, svo h\u00e6ttuleg sem s\u00fa atvinna hl\u00fdtur alltaf a\u00f0 vera. \u00dev\u00ed \u00fe\u00f3tt t\u00e6knin s\u00e9 or\u00f0in<br>mikil til a\u00f0 bjarga strandm\u00f6nnum \u00far sj\u00e1varh\u00e1ska, \u00feegar skip stranda, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 allt anna\u00f0 en me\u00f0<br>opnu b\u00e1tana vi\u00f0 brimgar\u00f0inn, \u00feegar \u00fear vill til slys me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 skipin hvolfa \u00e1 augnablikinu, og ef ekki<br>er h\u00e6gt a\u00f0 bjarga \u00e1 n\u00e6sta augnablikinu, \u00fe\u00e1 er b\u00fai\u00f0 me\u00f0 \u00fea\u00f0, eins og kunnugir vita.<br>En n\u00fdja t\u00e6knin bjargar \u00feessum pl\u00e1ssum \u00e1 annan h\u00e1tt, svo sem me\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 n\u00fa eru allar v\u00f6rur \u2013 a\u00f0 og<br>fr\u00e1 verzlunum \u00ed \u00feessum pl\u00e1ssum \u2013 fluttar landlei\u00f0ina me\u00f0 b\u00edlum, og jafnvel loftlei\u00f0ina me\u00f0 flugv\u00e9lum.<br>Og \u00f6ll heimili vi\u00f0 \u00feessa sj\u00e1rvars\u00ed\u00f0u geta fengi\u00f0 n\u00fdjan fisk, frystan e\u00f0a \u00f3frystan, me\u00f0 \u00feessum<br>farart\u00e6kjum, og \u00e9g tala n\u00fa ekki um \u00fear sem mj\u00f3lkurb\u00edlar ganga heim \u00ed hla\u00f0. Menn hafa \u00fev\u00ed n\u00fa seinni<br>\u00e1rin nota\u00f0 s\u00e9r \u00feessi \u00fe\u00e6gindi og a\u00f0 mestu h\u00e6tt sj\u00f3r\u00f3\u00f0rum \u00e1 \u00feessum hafnlausu st\u00f6\u00f0um. En svo sem<br>\u00feessir sj\u00f3r\u00f3\u00f0rar voru l\u00edfsnau\u00f0synlegir \u00ed \u00fe\u00e1 daga, \u00feegar vegleysurnar, og hungri\u00f0 \u00ferengdi a\u00f0 f\u00f3lkinu, \u00fe\u00e1<br>er \u00fea\u00f0 n\u00fa jafn \u00f3nau\u00f0synlegt a\u00f0 h\u00e6tta l\u00edfi s\u00ednu, a\u00f0 \u00fearflausu, \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt. Annars get \u00e9g vel sett mig<br>inn\u00ed \u00fea\u00f0, a\u00f0 b\u00e6ndur, sem voru vanir a\u00f0 r\u00f3a, langi a\u00f0 skreppa \u00fat \u00e1 sj\u00f3inn, \u00feegar hann er vatnsdau\u00f0ur,<br>en \u00e1byrg\u00f0in hv\u00edlir \u00e1 \u00feeim sj\u00e1lfum fyrir \u00feeirra heimili. \u00dea\u00f0 s\u00fdnir sig svo oft, a\u00f0 \u00fea\u00f0 eru mennirnir sj\u00e1lfir,<br>sem r\u00e1\u00f0a s\u00ednum verkum, til g\u00f3\u00f0s e\u00f0a tj\u00f3ns, happa e\u00f0a \u00f3happa. Hva\u00f0 sem tr\u00faarm\u00e1lum l\u00ed\u00f0ur a\u00f0 \u00f6\u00f0ru<br>leyti. \u00de\u00e1 s\u00fdnist, a\u00f0 m\u00f6nnum s\u00e9 gefi\u00f0 allt \u00feetta frj\u00e1lsr\u00e6\u00f0i, til sinna verka. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mj\u00f6g \u00f3varlegt a\u00f0<br>l\u00e1ta oftraust \u00e1 forsj\u00f3nina r\u00e1\u00f0a verkum s\u00ednum.<br>\u00deetta er m\u00edn sko\u00f0un \u00e1 \u00feessum m\u00e1lum og \u00e9g hygg, a\u00f0 svo s\u00e9 me\u00f0 fleiri eldri menn. \u00dea\u00f0 er svo margt<br>sk\u00fdrara fyrir manni, \u00feegar ma\u00f0ur er or\u00f0inn gamall en me\u00f0an ma\u00f0ur var ungur, og reynslan me\u00f0<br>s\u00ednum h\u00f6ppum og \u00f3h\u00f6ppum hefir kennt manni margt \u00ed l\u00edfinu, sem ma\u00f0ur g\u00e6ti veri\u00f0 ungd\u00f3minum til<br>lei\u00f0beiningar um a\u00f0 einhverju leyti eins og \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 um.<br>N\u00fa stendur b\u00fana\u00f0ar- e\u00f0a b\u00e6ndavikan yfir \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpinu, og er \u00fear a\u00f0 vonum margt sagt, b\u00e6ndum<br>og f\u00f3lkinu til lei\u00f0beiningar. En verst er, ef f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft vantar \u00e1hugann, en t\u00edminn er vel valinn fyrir<br>b\u00e6ndur og f\u00f3lki\u00f0 \u00ed sveitunum. L\u00edka fer\u00f0ast r\u00e1\u00f0unautar B.\u00cd. um sveitirnar, b\u00e6ndum til lei\u00f0beiningar.<br>\u00dea\u00f0 vantar ekki, a\u00f0 B\u00fana\u00f0arf\u00e9lag \u00cdslands reynir \u00e1 flestan h\u00e1tt a\u00f0 lei\u00f0beina og hvetja b\u00e6ndur til d\u00e1\u00f0a<br>og f\u00f3lki\u00f0 \u00ed sveitunum, enda eru r\u00e6ktunarm\u00e1l sveitanna \u00e1 hra\u00f0ri framfarabraut, me\u00f0 v\u00e9lat\u00e6kni og<br>\u00e1bur\u00f0armagni. N\u00fdlega var lesin upp \u00ed \u00fatvarpi\u00f0 sk\u00fdrsla um n\u00fdb\u00fdlin, sem er merkilegt \u00e1tak<br>82<br>landb\u00fana\u00f0arins, en \u00e9g sakna\u00f0i \u00feess, a\u00f0 landn\u00e1msstj\u00f3rinn, P\u00e1lmi Einarsson, las ekki upp sj\u00e1lfur sk\u00fdrslu<br>s\u00edna, eins og hann er skemmtilega m\u00e1li farinn. Ekki alls fyrir l\u00f6ngu sat h\u00e9r \u00ed Rv\u00edk \u00ed margar vikur<br>b\u00fana\u00f0ar\u00feing. Eins og gefur a\u00f0 skilja s\u00e1tu \u00fea\u00f0 margir gegnir menn. En annars finnst m\u00e9r og fleirum, a\u00f0<br>s\u00fa stofnun vera \u00f3\u00fe\u00f6rf vegna \u00feess, a\u00f0 b\u00fana\u00f0ar\u00feing getur ekkert gert, nema \u00fea\u00f0 sem B\u00fana\u00f0arf\u00e9lag<br>\u00cdslands getur gert, og \u00e1 a\u00f0 gera.<br>B\u00fana\u00f0ar\u00feing \u00cdslands er s\u00e1 r\u00e9tti framkv\u00e6mdarli\u00f0ur milli landb\u00fana\u00f0arins og Al\u00feingis, me\u00f0 \u00e1lyktanir og<br>till\u00f6gur, vi\u00f0v\u00edkjandi landb\u00fana\u00f0inum, og \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt b\u00fana\u00f0ar\u00feing sitji \u00ed Reykjav\u00edk vikum saman. \u00deetta vita<br>menn \u00f3sk\u00f6p vel, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 l\u00e1ti\u00f0 kyrrt liggja, eins og sumt anna\u00f0, sem m\u00e6tti spara a\u00f0 ska\u00f0lausu.<br>R\u00edkis\u00fatvarpinu vildi \u00e9g mega segja \u00feetta: \u00datvarpssagan, sem n\u00fa er \u00ed lestri, er \u00fea\u00f0 sv\u00f6rt l\u00fdsing af l\u00edfinu,<br>a\u00f0 sj\u00e1lfur lestrarmeistarinn, Helgi Hj\u00f6rvar, getur ekki gert hana skemmtilega. \u00datvarpi\u00f0 hefir v\u00edst alltaf<br>reynt a\u00f0 f\u00e1 g\u00f3\u00f0a lesara til a\u00f0 lesa pass\u00edus\u00e1lmana, og hefir \u00fea\u00f0 heppnazt fur\u00f0u vel, eins og \u00fea\u00f0 er<br>mikill vandi a\u00f0 lesa \u00fe\u00e1. En bezt hefir \u00fea\u00f0 n\u00fa tekizt me\u00f0 s\u00e9ra J\u00f3n Gu\u00f0j\u00f3nsson. Hann er \u00f6ruggur \u00ed lestri,<br>og m\u00e1lfari\u00f0 pr\u00fa\u00f0mannlegt til s\u00e1lmalestrar. Ef hann les \u00e1 \u00fer\u00e1\u00f0, er \u00fe\u00e1 ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 eftirlei\u00f0is?<br>F\u00f6stumessa annan hvern mi\u00f0vikudag finnst m\u00e9r ekkert \u00fe\u00fd\u00f0a, \u00far \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00e1 ekki \u00e1 hverjum<br>mi\u00f0vikudegi.<br>Er \u00e9g var a\u00f0 enda vi\u00f0 framanrita\u00f0ar l\u00ednur, kom \u00ed Morgunbla\u00f0inu fr\u00e9ttapistill fr\u00e1 V\u00edk, \u00fear sem sagt er<br>fr\u00e1 a\u00f0alfundi slysavarnardeildarinnar \u201eVonin\u201c. Var \u00e1 \u00feeim fundi sam\u00feykkt a\u00f0 skipa \u00feriggja manna<br>nefnd, er hafi til athugunar \u00e1 hvern h\u00e1tt mundi bezt r\u00e1\u00f0i\u00f0 fram \u00far \u00fev\u00ed \u00f6ryggisleysi, sem r\u00edkir \u00ed sj\u00f3s\u00f3kn<br>manna fr\u00e1 hinni hafnlausu su\u00f0urstr\u00f6nd. \u00deetta s\u00fdnir tvennt \u00ed senn: A\u00f0 \u00e1hugi er vakna\u00f0ur fyrir sj\u00f3s\u00f3kn \u00ed<br>M\u00fdrdal og a\u00f0 menn vilja jafnframt reyna a\u00f0 for\u00f0a slysum. En \u00f6ryggi\u00f0 ver\u00f0ur bezt tryggt me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0<br>nota s\u00e9r n\u00fdt\u00e6knina, eins og fyrr segir \u00ed \u00feessari grein, en stunda alls ekki sj\u00f3s\u00f3kn, allt fr\u00e1 M\u00fdrum \u00ed ASkaftafellss\u00fdslu<br>til Landeyja \u00ed Rang\u00e1rvallas\u00fdslu.<br>Vi\u00f0 \u00fe\u00f6kkum Sveini fr\u00e1 Fossi pistil hans og lj\u00fakum svo ba\u00f0stofuhjalinu \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00ediminn, \u00feri\u00f0judaginn 19. apr\u00edl 1955<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson hefir sent m\u00e9r eftirfarandi pistil og gefum vi\u00f0 honum or\u00f0i\u00f0:<br>\u201eA\u00f0 gefnu tilefni f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 l\u00edta \u00ed endurminningar Gu\u00f0mundar \u00e1 St\u00f3ra-Hofi. Au\u00f0vita\u00f0 haf\u00f0i \u00e9g lesi\u00f0 \u00fe\u00e1<br>b\u00f3k \u00e1\u00f0ur, en ekki me\u00f0 eins mikilli athygli og n\u00fa, og \u00fe\u00f3 hef \u00e9g alltaf vita\u00f0, hva\u00f0 Gu\u00f0mundur<br>\u00deorbjarnarson var mikill ma\u00f0ur \u00e1 svi\u00f0i f\u00e9lagsm\u00e1la. \u00deegar Brydeverzlun var stofnsett \u00ed V\u00edk \u00ed M\u00fdrdal,<br>laust fyrir aldam\u00f3tin 1900, gerbreyttist l\u00ed\u00f0an manna \u00ed Vestur-Skaftafellss\u00fdslu og austurhluta<br>Rang\u00e1rvallas\u00fdslu, til hins betra. En breytingin var\u00f0 mest \u00ed M\u00fdrdalnum, hva\u00f0 snerti f\u00e9lagsl\u00edf og atvinnu.<br>Enda voru starfsmenn verzlunarinnar, sem me\u00f0 henni komu til V\u00edkur, \u00e1hugasamir um \u00fdms f\u00e9lagsm\u00e1l,<br>sem \u00e1\u00f0ur voru \u00fear l\u00edti\u00f0 \u00feekkt.<br>En einn var s\u00e1 me\u00f0al \u00feessara manna, sem bar af \u00f6\u00f0rum, um hugsj\u00f3nir og f\u00e9lagsm\u00e1la\u00feroska. \u00deessi<br>ma\u00f0ur var Gu\u00f0mundur \u00deorbjarnarson \u00e1 St\u00f3ra-Hofi. \u00de\u00e1 var hann \u00e1 \u00feeim aldri, \u00feegar efnilegir menn<br>fara a\u00f0 l\u00edta \u00ed kringum sig eftir konuefni, enda vel settur vi\u00f0 verzlunina til \u00feess a\u00f0 l\u00edta eftir<br>heimas\u00e6tunum, sem komu \u00ed kaupsta\u00f0inn. Og ein kom s\u00fa, sem bar af \u00f6\u00f0rum st\u00falkum, svo ekki \u00feurfti<br>um a\u00f0 villast. H\u00e9t h\u00fan Ragnhildur J\u00f3nsd\u00f3ttir \u00e1 Hvoli \u00ed M\u00fdrdal, og ekki \u00fearf a\u00f0 or\u00f0lengja \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00feau<br>ur\u00f0u hj\u00f3n og t\u00f3ku vi\u00f0 b\u00fasforr\u00e1\u00f0um og b\u00fai foreldra hennar \u00e1 Hvoli. \u00deetta var\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 Gu\u00f0mundur<br>83<br>settist a\u00f0 \u00ed M\u00fdrdal. Og var\u00f0 \u00fea\u00f0 ekki einungis happ fyrir M\u00fdrdalinn og Vestur-Skaftafellss\u00fdslu, heldur<br>og yfirleitt Su\u00f0urlandsundirlendi\u00f0.<br>Mikill f\u00e9lags\u00feroski og kraftur fylgdi \u00feessum manni. \u00deegar Gu\u00f0mundur var n\u00fa setztur a\u00f0 \u00ed \u00feetta g\u00f3\u00f0a<br>b\u00fa, me\u00f0 sinni gl\u00e6silegu konu, og n\u00f3gan vinnukraft, var margt \u00e1 prj\u00f3nunum, heimafyrir og \u00fat \u00e1 vi\u00f0, hj\u00e1<br>\u00feessum mikla hugsj\u00f3namanni, sem mest gaf sig f\u00e9lagsm\u00e1lum \u00fat \u00e1 vi\u00f0, og \u00fe\u00f3tt \u00fev\u00ed fylgdi a\u00f0 Gu\u00f0munur<br>\u00feyrfti oft a\u00f0 vera a\u00f0 heiman, var \u00f6llu \u00f3h\u00e6tt heima fyrir undir stj\u00f3rn h\u00fasfreyjunnar. Er n\u00fa skemmst af<br>a\u00f0 segja, a\u00f0 hver f\u00e9lagsskapurinnn, e\u00f0a stofnunin, reis upp af \u00f6\u00f0rum innan hrepps og utan, undir<br>forustu Gu\u00f0mundar. Skal n\u00fa nefnt eitthva\u00f0 af \u00fev\u00ed helzta: Bindindisf\u00e9l\u00f6g, b\u00fana\u00f0arf\u00e9l\u00f6g,<br>Nautgripar\u00e6ktarf\u00e9lag Dyrh\u00f3lahrepps, samt\u00f6k um fj\u00e1rkynb\u00e6tur, hrossakynb\u00f3taf\u00e9lag. Rj\u00f3mab\u00fai\u00f0 vi\u00f0<br>Deildar\u00e1 stofna\u00f0i hann og var forma\u00f0ur \u00feess. Hann var einn a\u00f0alstofnandi Kaupf\u00e9ags Vestur-<br>Skaftfellinga, og fyrsti forma\u00f0ur \u00feess.<br>\u00cd m\u00e1lfundaf\u00e9lagi var hann me\u00f0stofnandi, samhli\u00f0a innanhreppsemb\u00e6ttisst\u00f6rfum, sem \u00e1 hann<br>hl\u00f3\u00f0ust. \u00dea\u00f0 gekk kraftaverki n\u00e6st a\u00f0 stofna \u00fe\u00e1 kaupf\u00e9lag og halda \u00fev\u00ed lifandi fyrstu \u00e1rin, vi\u00f0 hli\u00f0ina \u00e1<br>\u00feessum voldugu verzlunum \u00ed V\u00edk: Brydesverzlun og Halld\u00f3rsverzlun, o.fl. sm\u00e1verzlunum. \u00deegar liti\u00f0 er<br>\u00e1 \u00fea\u00f0, a\u00f0 verzlanirnar \u00ed V\u00edk voru n\u00fdjar og \u00ed uppgangi, og menn \u00fe\u00e1 yfirleitt \u00e1n\u00e6g\u00f0ir me\u00f0 a\u00f0 byrja me\u00f0,<br>\u00fe\u00e1 held \u00e9g a\u00f0 m\u00e9r s\u00e9 \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 segja, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i dregizt \u00ed m\u00f6rg \u00e1r a\u00f0 stofna\u00f0 yr\u00f0i Kaupf\u00e9lag \u00ed<br>Vestur-Skaftafellss\u00fdslu, ef Gu\u00f0mundar \u00deorbjarnarsonar hef\u00f0i ekki noti\u00f0 vi\u00f0.<br>Um 1910 fluttust \u00feau hj\u00f3nin Gu\u00f0mundur og Ragnhildur fr\u00e1 Hvoli a\u00f0 St\u00f3ra-Hofi \u00e1 Rang\u00e1rv\u00f6llum.<br>Keyptu \u00feau Hof og bjuggu \u00fear s\u00ed\u00f0an, eins og kunnugt er. Svo st\u00f3rhuga manni sem Gu\u00f0mundur var,<br>mun hafa \u00fe\u00f3tt \u00fer\u00f6ngt um sig \u00e1 Hvoli, eins og v\u00ed\u00f0a er \u00ed M\u00fdrdalnum. Enda \u00e6tta\u00f0ur \u00far Rang\u00e1rvallas\u00fdslu,<br>og bi\u00f0u hans \u00fear m\u00f6rg m\u00e1l til framfara. En mest \u00e1berandi var formennska hans fyrir<br>B\u00fana\u00f0arsamband Su\u00f0urlands. Enda \u00fe\u00f3tt Gu\u00f0mundur yr\u00f0i ekki lengur b\u00faandi \u00ed M\u00fdrdalnum en t\u00edu \u00e1r<br>e\u00f0a \u00ed kringum \u00fea\u00f0, var hann b\u00fainn a\u00f0 koma s\u00ednum \u00e1hugaf\u00e9lagsm\u00e1lum svo vel \u00e1 sta\u00f0 \u00ed Vestur-<br>Skaftafellss\u00fdslu og sj\u00e1 \u00fat forustumenn til a\u00f0 taka vi\u00f0 \u00feeim, a\u00f0 \u00feeim \u00e1tti ekki a\u00f0 vera h\u00e6tta b\u00fain. En \u00ed<br>mestri h\u00e6ttu var \u00fe\u00e1 hi\u00f0 unga Kaupf\u00e9lag.<br>En eins og m\u00e1lt\u00e6ki\u00f0 segir, \u201ea\u00f0 h\u00e1lfna\u00f0 verk \u00fe\u00e1 hafi\u00f0 er\u201c, svo reyndist \u00fea\u00f0 me\u00f0 Kaupf\u00e9lagi\u00f0. \u00dev\u00ed n\u00fa<br>t\u00f3k vi\u00f0 formennsku \u00feess s\u00e1 b\u00f3ndi \u00ed Vestur-Skaftafellss\u00fdslu, sem n\u00e6stur gekk Gu\u00f0mundi<br>\u00deorbjarnarsyni a\u00f0 forustuh\u00e6fileikum, nefnilega L\u00e1rus Helgason \u00e1 Kirkjub\u00e6jarklaustri, eing og l\u00f6ngu er<br>kunnugt. En \u00ed sambandi vi\u00f0 \u00feetta m\u00e1l og mannaskipti, \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 segja \u00fea\u00f0 svona til gamans, a\u00f0 m\u00e9r<br>hefir oft dotti\u00f0 \u00ed hug me\u00f0 sj\u00e1lfum m\u00e9r, a\u00f0 ef Gu\u00f0mundur \u00deorbjarnarson hef\u00f0i veri\u00f0 kyrr \u00ed Vestur-<br>Skaftafellss\u00fdslu, \u00fe\u00e1 var hann \u00feannig ma\u00f0ur, a\u00f0 hann hef\u00f0i alltaf veri\u00f0 sj\u00e1lfkj\u00f6rinn forma\u00f0ur<br>kaupf\u00e9lagsins. Og \u00fear sem al\u00feingiskosningar \u00e1 \u00feeim \u00e1rum snerust um verzlunarm\u00e1lin \u00ed Vestur-<br>Skaftafellss\u00fdslu (og gera raunar enn) \u00fe\u00e1 hef\u00f0i Gu\u00f0mundur, a\u00f0 \u00e9g hygg, or\u00f0i\u00f0 \u00ed kj\u00f6ri e\u00f0a frambo\u00f0i fyrir<br>Frams\u00f3knarflokkinn \u00fear \u00ed s\u00fdslu.<br>Annars hygg \u00e9g, a\u00f0 bezt hafi fari\u00f0 eins og f\u00f3r, til \u00feess a\u00f0 b\u00e1\u00f0ir \u00feessir forustumenn g\u00e6tu noti\u00f0 s\u00edn sem<br>bezt fyrir f\u00f3lki\u00f0 \u00ed sveitunum, sem hlut \u00e1tti a\u00f0 m\u00e1li, og r\u00edki \u00feeirra n\u00e1\u00f0i yfir. A\u00f0 v\u00edsu voru \u00feeir<br>Gu\u00f0mundur og L\u00e1rus um sumt, mj\u00f6g \u00f3l\u00edkir. En um margt l\u00edkir, svo sem \u00f3bilandi dugna\u00f0 og kraft.<br>Mannkostamenn og h\u00f6f\u00f0ingjar \u00ed lund. Sm\u00e1s\u00e1larskapur og van\u00feakkl\u00e6ti var eitur \u00ed \u00feeirra beinum, eins<br>og t\u00edtt er um mikla menn og g\u00f3\u00f0a.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu a\u00f0 sinni og lj\u00fakum vi\u00f0 \u00fear me\u00f0 Ba\u00f0stofuhjalinu \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>84<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 15. j\u00fan\u00ed 1955<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og tekur til m\u00e1ls:<br>\u201e\u00c1 \u00f6ld framfara til lands og sj\u00e1var ske\u00f0ur \u00fea\u00f0 \u00f3tr\u00falega, a\u00f0 Al\u00feingi \u00cdslendinga sam\u00feykkir a\u00f0 l\u00e6kka um<br>einn fj\u00f3r\u00f0a hluta jar\u00f0r\u00e6ktarstyrkinn \u00e1 sandgr\u00e6\u00f0slur\u00e6ktun, \u00fe\u00f3tt a\u00f0rir styrkir \u00e1 jar\u00f0r\u00e6kt s\u00e9u l\u00e1tnir<br>halda s\u00e9r. Og \u00fea\u00f0 allra \u00f3tr\u00falegasta er \u00fe\u00f3 vi\u00f0 \u00feetta m\u00e1l, ef \u00fea\u00f0 er r\u00e9tt, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 runni\u00f0 upp fr\u00e1<br>fulltr\u00faum b\u00e6ndanna sj\u00e1lfra. \u00de\u00f3tt einhverjar \u00e1st\u00e6\u00f0ur s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e6ra fyrir \u00feessu, \u00fe\u00e1 er<br>hugsunarh\u00e1tturinn svo \u00f3l\u00edkur \u00fev\u00ed, sem er a\u00f0 gerast \u00ed jar\u00f0r\u00e6ktun landsins, svo sem sk\u00f3gr\u00e6kt, \u00feurrkun<br>m\u00fdranna \u00ed t\u00fan og vallendi og gr\u00e6\u00f0sla sandanna \u00ed gras, t\u00fan og haga.<br>Heyrzt hefir, a\u00f0 byrjunin \u00e1 \u00feessu undarlega m\u00e1li hafi veri\u00f0 s\u00fa, a\u00f0 b\u00e6ndum sumum hafi \u00fe\u00f3tt \u00feeir<br>\u201est\u00f3ru\u201c, sem kl\u00e6\u00f0a sandana grasi, f\u00e1i of miki\u00f0 af jar\u00f0r\u00e6ktarstyrknum. En \u00e9g hef a\u00f0ra sko\u00f0un \u00e1 \u00feessu<br>m\u00e1li. M\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1g\u00e6tt a\u00f0 st\u00f3ru athafnamennirnir leggi eitthva\u00f0 af<br>afgangspeningum s\u00ednum \u00ed r\u00e6ktun landsins, og er \u00fe\u00e1 ekki nema sj\u00e1lfsagt og sanngjart a\u00f0 \u00feeir f\u00e1i sinn<br>l\u00f6gbo\u00f0na hluta af jar\u00f0r\u00e6ktarstyrknum, enda leggja st\u00f3ru atorkumennirnir meira \u00ed r\u00edkissj\u00f3\u00f0inn en \u00feeir<br>athafnaminni og f\u00e1t\u00e6kari. \u00dea\u00f0 s\u00fdnist \u00fev\u00ed vera gott a\u00f0 ekki s\u00e9u allir jafn f\u00e1t\u00e6kir, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00f3m\u00f6gulegt er<br>a\u00f0 gera alla jafn r\u00edka. Mennirnir eru svo \u00f3l\u00edkir a\u00f0 upplagi, frams\u00fdni og dugna\u00f0i.<br>\u00deegar jar\u00f0r\u00e6ktarfrumvarpi\u00f0 var \u00ed deildum Al\u00feingis, segir Morgunbla\u00f0i\u00f0 or\u00f0r\u00e9tt m.fl.: \u201eEn framlag til<br>r\u00e6ktunar sandfokssv\u00e6\u00f0a er l\u00e6kka\u00f0 um fj\u00f3r\u00f0ung. Frumvarp til laga um \u00fdmsar breytingar \u00e1<br>jar\u00f0r\u00e6ktarl\u00f6gunum er n\u00fa komi\u00f0 til efri deildar. \u00c1 frumvarpinu voru ger\u00f0ar nokkrar breytingar \u00ed ne\u00f0ri<br>deild skv. till\u00f6gum landb\u00fana\u00f0arnefndar. \u2013 Ing\u00f3lfur J\u00f3nsson l\u00e9t \u00fe\u00f3 \u00ed lj\u00f3s nokkra undrun yfir einni<br>breytingu, sem hann taldi ekki til b\u00f3ta, en \u00fea\u00f0 var tillaga landb\u00fana\u00f0arnefndar nd. a\u00f0 framlag<br>r\u00edkissj\u00f3\u00f0s til r\u00e6ktunar sands skyldi vera l\u00e6gra en til r\u00e6ktunar annars lands. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri \u00fe\u00f3<br>sannleikurinn, a\u00f0 vegna mikillar \u00e1bur\u00f0ar\u00fearfa v\u00e6ri r\u00e6ktun sanda kostna\u00f0armeiri. \u00dear v\u00e6ri \u00feess og a\u00f0<br>geta, a\u00f0 me\u00f0 r\u00e6ktun sanda v\u00e6ri veri\u00f0 a\u00f0 vernda gr\u00f3\u00f0urland fyrir uppbl\u00e6stri\u201c.<br>\u00c9g hef leyft m\u00e9r a\u00f0 taka \u00feessi framanritu\u00f0u or\u00f0 Morgunbla\u00f0sins m\u00e1li m\u00ednu til sk\u00fdringar. Fyrir utan<br>\u00fea\u00f0, hva\u00f0 \u00feetta m\u00e1l er lei\u00f0inlegt, \u00fe\u00e1 er nokkur h\u00e6tta \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir einstaklingar, sem \u00feurfa og hafa<br>\u00e6tla\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 r\u00e6kta sanda \u00ed gras, \u00fear sem svo hagar til \u00e1 j\u00f6r\u00f0um \u00feeirra, missi \u00e1hugann og tr\u00fana \u00e1<br>verki\u00f0, \u00feegar l\u00f6ggjafar\u00feingi\u00f0 sj\u00e1lft bregst svona vi\u00f0 \u00ed \u00feessu \u00fe\u00fd\u00f0ingarmikla m\u00e1li. Annars tr\u00fai \u00e9g \u00fev\u00ed, a\u00f0<br>n\u00e6stkomandi Al\u00feingi breyti \u00feessu \u00ed sama horf og \u00fea\u00f0 var \u00e1\u00f0ur, og spari \u00ed sta\u00f0inn annan \u00f3\u00fearfa<br>kostna\u00f0. \u2013 Svo eru h\u00e9r nokkur or\u00f0 um allt anna\u00f0 efni:<br>\u00cd m\u00ednu ungd\u00e6mi, er \u00e9g var \u00ed Sandfelli \u00ed \u00d6r\u00e6fum, var einn b\u00f3ndinn, sem bj\u00f3 \u00fe\u00e1 \u00e1 Hofi, er J\u00f3n h\u00e9t<br>\u00deorl\u00e1ksson. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00f3tti gildur b\u00f3ndi og b\u00fama\u00f0ur g\u00f3\u00f0ur. En hann f\u00f3r s\u00ednar lei\u00f0ir, svo sem eins og me\u00f0<br>\u00fea\u00f0, a\u00f0 hann l\u00e9t tv\u00e6vetrar \u00e6r ekki hafa hr\u00fat. \u00de\u00f3tti honum \u00fe\u00e6r of ungar. Var tali\u00f0, a\u00f0 hann \u00e6tti betra<br>sau\u00f0f\u00e9 en a\u00f0rir \u00ed \u00d6r\u00e6fum og \u00fe\u00f3tt v\u00ed\u00f0ar v\u00e6ri leita\u00f0. Ekki veit \u00e9g til, a\u00f0 neinn b\u00f3ndi hafi tali\u00f0 sig hafa<br>efni \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta ekki \u00e6r s\u00ednar eiga l\u00f6mb fyrr en \u00fe\u00e6r v\u00e6ru \u00fer\u00edvetra. Svo er l\u00edka me\u00f0 b\u00e6ndur, sem ekki<br>telja sig hafa efni \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 eiga heyfyrningar, heldur fleira f\u00e9. En hvort tveggja hefir reynzt \u00e1 a\u00f0ra lei\u00f0,<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir b\u00e6ndur, sem alltaf hafa veri\u00f0 \u00ed heyfyrningum hafa veri\u00f0 jafn st\u00f6ndugastir b\u00e6nda. Svo var<br>l\u00edka me\u00f0 J\u00f3n \u00deorl\u00e1ksson \u00e1 Hofi, a\u00f0 hann var jafn st\u00f6ndugastur b\u00e6nda \u00ed \u00d6r\u00e6fum, \u00fe\u00f3tt a\u00f0rir b\u00e6ndur<br>v\u00e6ru me\u00f0 fleira sau\u00f0f\u00e9. En hva\u00f0 segja b\u00e6ndur n\u00fa, sem hleypa almennt til gimbranna vegna<br>fj\u00e1rskiptanna? N\u00fa veit ma\u00f0ur, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefir fari\u00f0 mj\u00f6g vel \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 sv\u00ednala gimbrarnar. En \u00feegar f\u00e9nu<br>fer a\u00f0 fj\u00f6lga verulega, \u00fe\u00e1 fer a\u00f0 ver\u00f0a spurning me\u00f0 \u00feetta m\u00e1l, \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt b\u00e6ndur geti n\u00fa \u00e1 t\u00edmum<br>vegna r\u00e6ktunarinnar ali\u00f0 f\u00e9na\u00f0inn m\u00f6rgum sinnum betur en \u00e1\u00f0ur var, \u00fe\u00e1 er ekki v\u00edst, a\u00f0 sumarbeitin<br>e\u00f0a hagarnir leyfi \u00fea\u00f0. En \u00feegar s\u00e1 t\u00edmi er kominn, a\u00f0 sau\u00f0f\u00e9 er or\u00f0i\u00f0 \u00fea\u00f0 margt, a\u00f0 ekki er h\u00e6gt a\u00f0<br>fj\u00f6lga \u00fev\u00ed meira, \u00fe\u00e1 kemur s\u00fa spurning, hvort \u00fe\u00e1 eigi a\u00f0 dey\u00f0a \u00e6r \u00e1 bezta aldri e\u00f0a a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0<br>85<br>hleypa til gimbranna. \u00c9g mundi kj\u00f3sa s\u00ed\u00f0ari kostinn, \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki er \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 r\u00fdrnun geti ekki komi\u00f0 \u00ed<br>f\u00e9na\u00f0inn \u00feegar lengra l\u00ed\u00f0ur fram \u00ed \u00e6ttirnar me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda \u00fev\u00ed \u00e1fram a\u00f0 hleypa til gimbranna. \u00c9g er<br>\u00feeirrar sko\u00f0unar, a\u00f0 bezt s\u00e9 a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e6r skepnur, sem mennirnir r\u00e1\u00f0a yfir, ekki eiga afkv\u00e6mi of<br>ungar, svo sem \u00e6r, hryssur og k\u00fdr. Me\u00f0 \u00fev\u00ed \u00feroskast \u00fe\u00e6r fyrr og betur. L\u00edka er \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegra,<br>skemmtilegra og mannd\u00f3mslegra.<br>Yfir \u00feessu sem m\u00f6rgu \u00f6\u00f0ru \u00feurfa b\u00fana\u00f0arf\u00e9lagsr\u00e1\u00f0unautarnir a\u00f0 vaka \u00ed framt\u00ed\u00f0inni b\u00e6ndum til<br>lei\u00f0beiningar. N\u00fa er Al\u00feingi b\u00fai\u00f0 a\u00f0 sam\u00feykkja n\u00fd l\u00f6g me\u00f0 st\u00f3rauki\u00f0 f\u00e9 til v\u00e9lakaupa handa b\u00e6ndum<br>sveitanna. \u00dev\u00ed \u00fearf a\u00f0 fylgja og m\u00e1 ekki breg\u00f0ast, a\u00f0 hafa sk\u00fdli fyrir \u00feessar d\u00fdru og d\u00fdrm\u00e6tu v\u00e9lar.<br>\u00dea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 ver\u00f0a eitt af verkum r\u00e1\u00f0unautanna, sem fer\u00f0st um sveitirnar, a\u00f0 sj\u00e1 um \u00fea\u00f0. Og<br>v\u00e9larnar mega alls ekki fara \u00ed \u00fe\u00e6r sveitir, sem ekki er trygging fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 sk\u00fdlin s\u00e9u til. Hinga\u00f0 til hefir<br>v\u00e9lageymslu og hir\u00f0ingu \u00feeirra veri\u00f0 v\u00ed\u00f0a \u00e1b\u00f3tavant, en er v\u00ed\u00f0a a\u00f0 lagast\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 22. j\u00fal\u00ed 1955<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent eftirfarandi pistil um menntun ungd\u00f3msins \u00ed ba\u00f0stofuna:<br>Eins og kunnugt er, hefir framf\u00f6rum til sj\u00f3s og lands h\u00e9r \u00e1 \u00cdslandi fleygt fram s\u00ed\u00f0an um s\u00ed\u00f0ustu<br>aldam\u00f3t, og v\u00e6ri of langt m\u00e1l a\u00f0 telja \u00fea\u00f0 allt upp. Enda \u00f3\u00fearft, svo kunnugt sem \u00fea\u00f0 er. En \u00fe\u00f3 vildi<br>\u00e9g a\u00f0eins nefna \u00fea\u00f0, sem f\u00f3lk almennt hefir ekki athuga\u00f0 sem skyldi, og \u00fea\u00f0 er al\u00fe\u00fd\u00f0umenntun<br>ungd\u00f3smisins. \u00c9g \u00e1l\u00edt \u00fe\u00f3, a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 undirsta\u00f0an a\u00f0 l\u00edfsbar\u00e1ttunni, og bezti og tryggasti arfurinn, sem<br>h\u00e6gt er a\u00f0 veita \u00e6skunni. Fyrsta atri\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li eru hinir almennu barnask\u00f3lar, og \u00fe\u00f3tt manni<br>finnist, a\u00f0 \u00feeir m\u00e6ttu taka styttri t\u00edma \u00e1r hvert, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 aukaatri\u00f0i \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed gagni, sem \u00feeir skapa<br>fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 \u00ed heild. \u00dear n\u00e6st koma gagnfr\u00e6\u00f0a- og al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00f3lar, fyrir \u00fe\u00e1 unglinga, sem hafa hug \u00e1<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 leita s\u00e9r meiri menntunar, hvort sem er fyrir al\u00fe\u00fd\u00f0legt l\u00edfsstarf e\u00f0a til framhalds s\u00e9rn\u00e1ms.<br>\u00de\u00f3tt ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 neita \u00fev\u00ed, a\u00f0 einmitt \u00feetta sk\u00f3lal\u00edf hafi losa\u00f0 um \u00e6skuna \u00ed sveitum landsins, er<br>heldur ekki h\u00e6gt a\u00f0 neita \u00fev\u00ed, a\u00f0 einmitt \u00feessi menntun \u00e1 \u00feeim aldri er mj\u00f6g nau\u00f0synleg fyrir<br>l\u00edfsstarfi\u00f0. Enda hafa al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00f3larnir sj\u00e1lfsagt veri\u00f0 stofna\u00f0ir me\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrir augum a\u00f0 ungd\u00f3murinn \u00ed<br>sveitunum \u00e6tti h\u00e6gara me\u00f0 a\u00f0 leita s\u00e9r menntunar \u00fear en til Reykjav\u00edkur, og \u00fe\u00e1 s\u00ed\u00f0ur losa um \u00fea\u00f0 \u00far<br>sveitunum. Enda er \u00fea\u00f0 r\u00e9tt stefna. Svo hefir l\u00edka veri\u00f0 me\u00f0 b\u00fana\u00f0arsk\u00f3lana. Og s\u00ed\u00f0an a\u00f0<br>framhaldsdeild b\u00fana\u00f0arn\u00e1ms var stofnu\u00f0 h\u00e9r \u00e1 landi, hefir h\u00fan seti\u00f0 \u00e1 Hvanneyri undir stj\u00f3rn<br>sk\u00f3lastj\u00f3rans \u00fear.<br>Menntask\u00f3ladeild hefir veri\u00f0 stofnu\u00f0 a\u00f0 Laugarvatni nemendum til hagr\u00e6\u00f0is og me\u00f0 sama marki<br>fyrir augum var menntask\u00f3linn stofnsettur \u00e1 Akureyri. Og s\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edzt stendur til a\u00f0 flytja<br>Samvinnusk\u00f3lann fr\u00e1 Reykjav\u00edk a\u00f0 Bifr\u00f6st \u00ed Borgarfir\u00f0i. Allt er \u00feetta \u00ed s\u00f6mu \u00e1tt vi\u00f0 stefnuna a\u00f0 dreifa<br>sk\u00f3lal\u00edfinu \u00fat \u00ed sveitirnar til h\u00e6g\u00f0arauka fyrir nemendur og gl\u00e6\u00f0a sveital\u00edfi\u00f0 og l\u00e9tta \u00e1 Reykjav\u00edk me\u00f0<br>f\u00f3lksfj\u00f6ldann.<br>N\u00fa n\u00fdveri\u00f0 hefir heyrzt tala\u00f0 um \u00fea\u00f0, a\u00f0 B\u00fana\u00f0arf\u00e9lagi \u00cdslands e\u00f0a r\u00e1\u00f0am\u00f6nnum \u00feeirra m\u00e1la hafi<br>dotti\u00f0 \u00ed hug a\u00f0 flytja framhaldsdeildina fr\u00e1 Hvanneyri til Reykjav\u00edkur. Ef \u00fea\u00f0 er r\u00e9tt, \u00fe\u00e1 s\u00fdnist ekki vera<br>samr\u00e6mi \u00ed \u00fev\u00ed vi\u00f0 stefnuna, sem nefnd er h\u00e9r a\u00f0 framan \u00ed sk\u00f3lam\u00e1lum landsins \u00ed dag. En ef<br>B\u00fana\u00f0arf\u00e9lag \u00cdslands s\u00e6ti \u00e1 sveitasetri ekki langt fr\u00e1 Reykjav\u00edk, \u00fe\u00e1 g\u00e6ti \u00feetta veri\u00f0 nokku\u00f0 e\u00f0lilegt a\u00f0<br>86<br>\u00feeir vildu hafa kennsluna \u00ed \u00feeim greinum b\u00fafr\u00e6\u00f0innar, sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir, og jafnvel, a\u00f0 nemendur<br>s\u00e6ktu h\u00e1sk\u00f3lan\u00e1mkei\u00f0 \u00ed b\u00fafr\u00e6\u00f0i. \u00dea\u00f0 g\u00e6ti l\u00edka gengi\u00f0, \u00fe\u00f3tt \u00feeir v\u00e6ru \u00e1 Hvanneyri.<br>Alltaf hef\u00f0i \u00fea\u00f0 veri\u00f0 e\u00f0lilegast a\u00f0 B\u00fana\u00f0arf\u00e9lag \u00cdslands s\u00e6ti \u00e1 sveitasetri og undir stj\u00f3rn \u00feess v\u00e6ri<br>r\u00edkisb\u00faskapur rekinn \u00f6\u00f0rum til fyrirmyndar. Bessasta\u00f0ir hef\u00f0u veri\u00f0 tilvalin j\u00f6r\u00f0 til \u00feess. Korp\u00falfssta\u00f0ir<br>e\u00f0a \u00f6nnur st\u00f3rb\u00fdli n\u00e1l\u00e6gt Reykjav\u00edk, sem g\u00e6tu or\u00f0i\u00f0 st\u00f3rb\u00fa.<br>N\u00fa er tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u00e1 st\u00f3rfundum b\u00e6nda, a\u00f0 hra\u00f0a \u00feurfi h\u00fasbyggingu B\u00fana\u00f0arf\u00e9lgs \u00cdslands og<br>au\u00f0vita\u00f0 \u00fearf \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera st\u00f3rh\u00fdsi yfir vir\u00f0ulegustu stofnun landb\u00fana\u00f0arins, anna\u00f0 g\u00e6ti ekki gengi\u00f0.<br>\u00de\u00e1 \u00feyrftu r\u00e1\u00f0amenn \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u00ed \u00feessum m\u00e1lum a\u00f0 athuga \u00feetta allt r\u00e6kilega.<br>Sveinn fr\u00e1 Fossi hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu a\u00f0 sinni og l\u00e1tum vi\u00f0 \u00fear sta\u00f0ar numi\u00f0 \u00ed dag.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, 21. okt\u00f3ber 1955<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent eftirfarandi pistil \u00ed Ba\u00f0stofuna:<br>\u00deegar St\u00e9ttarf\u00e9lagsfundur b\u00e6nda var haldinn \u00e1 Bifr\u00f6st \u00ed sumar, var minnzt 10 \u00e1ra afm\u00e6lis f\u00e9lagsins.<br>En ekki munu \u00feeir menn hafa veri\u00f0 nefndir \u00e1 nafn vi\u00f0 \u00fea\u00f0 t\u00e6kif\u00e6ri, sem raunverulega \u00e1ttu uppt\u00f6kin<br>a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 stofna\u00f0 var St\u00e9ttarf\u00e9lag b\u00e6nda. En hva\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u2013 \u00feeir, sem stj\u00f3rna\u00f0 hafa<br>st\u00e9ttarf\u00e9lagssamt\u00f6kum b\u00e6nda fr\u00e1 byrjun \u00feess, hafa gert \u00fea\u00f0 me\u00f0 \u00e1huga og dugna\u00f0i. Enda stofna\u00f0 til<br>\u00feess a\u00f0 skapa jafnv\u00e6gi vi\u00f0 \u00f6nnur st\u00e9ttaf\u00e9lagssamt\u00f6k \u00ed landinu, svo sem me\u00f0 kaupkr\u00f6fur, ver\u00f0lag og<br>ni\u00f0urgrei\u00f0slur me\u00f0 styrkjum fr\u00e1 r\u00edkinu, fyrir utan \u00fea\u00f0, sem krafizt er styrktar af r\u00edkissj\u00f3\u00f0i \u00e1 flesta lund,<br>a\u00f0 \u00fe\u00f6rfu og \u00f3\u00fe\u00f6rfu.<br>En \u00fe\u00f3tt manni finnist sumt af \u00feessu gangi \u00fat \u00ed \u00f6fgar, \u00fe\u00e1 er \u00feessi st\u00e9ttaf\u00e9lagskapur nau\u00f0synlegur, til<br>\u00f6ryggis fyrir f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu, og sem mest jafnr\u00e9tti \u00feegnanna \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu. Miki\u00f0 er n\u00fa b\u00fai\u00f0 a\u00f0 laga<br>til, og gera l\u00edfbar\u00e1ttuna betri, me\u00f0 f\u00e9lagssamt\u00f6kum \u00e1 einn og annan h\u00e1tt, til sj\u00f3s og lands. \u00c1 engan<br>h\u00e1tt er h\u00e6gra a\u00f0 n\u00e1 til allra landsmanna, \u00feegar hj\u00e1lpar er \u00fe\u00f6rf, en \u00ed gegnum r\u00edkissj\u00f3\u00f0, sem allir<br>fullve\u00f0ja landsmenn leggja \u00ed eftir efnum og \u00e1st\u00e6\u00f0um, b\u00e6\u00f0i beint og \u00f3beint. En samt \u00feurfa einhver<br>takm\u00f6rk a\u00f0 vera \u00fear, eins og me\u00f0 a\u00f0ra hluti, \u00fev\u00ed \u00feeim mun meira sem eytt er \u00far r\u00edkissj\u00f3\u00f0i, \u00fearf hann<br>meiri tekjur, eins og gefur a\u00f0 skilja.<br>R\u00edkissj\u00f3\u00f0ur er n\u00fa or\u00f0inn ekki einungis fyrir allar st\u00f3rframkv\u00e6mdir, svo sem br\u00faarger\u00f0ir, \u00fej\u00f3\u00f0vegi,<br>launab\u00e1kn alla vega o.s.frv., heldur einnig styrktarsj\u00f3\u00f0ur \u00e1 fj\u00f6lmargan h\u00e1tt, og er \u00fea\u00f0 gott og blessa\u00f0,<br>svo langt sem \u00fea\u00f0 getur n\u00e1\u00f0.<br>Eins og r\u00edkissj\u00f3\u00f0ur gerir, \u00fearf a\u00f0 styrkja alla sj\u00faka og sorgm\u00e6dda, og alla \u00fe\u00e1 sem hafa or\u00f0i\u00f0 fyrir<br>slysum og \u00f3fyrirjs\u00e1anlegum \u00f3h\u00f6ppum me\u00f0 heilsuna og efnahaginn o.fl., sem ekki \u00fearf a\u00f0 telja h\u00e9r<br>upp. En \u00fev\u00ed m\u00e1 \u00fe\u00f3 b\u00e6ta h\u00e9r vi\u00f0, a\u00f0 svo nau\u00f0synlegt sem allt \u00feetta er, sem h\u00e9r hefir veri\u00f0 teki\u00f0 fram,<br>me\u00f0 b\u00e6ttan efnahag og heilsufar f\u00f3lksins, me\u00f0 styrkjum \u00far r\u00edkssj\u00f3\u00f0i, \u00fe\u00e1 m\u00e1 vara sig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa<br>\u00feessa stefnu of v\u00ed\u00f0t\u00e6ka. \u00deannig, a\u00f0 r\u00e9tt allir landsmenn komist \u00e1 r\u00edkissj\u00f3\u00f0, sem kalla\u00f0 er, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0<br>krefjast styrktar \u00far r\u00edkissj\u00f3\u00f0i vi\u00f0 algengt tap og gr\u00f3\u00f0a, sem alltaf skiptist \u00e1 \u00ed atvinnum\u00e1lum<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar, til sj\u00f3s og lands, eftir t\u00ed\u00f0arfari. Enda er erfitt og lei\u00f0inlegt a\u00f0 hj\u00e1lpa \u00feeim, sem ekki hj\u00e1lpa<br>s\u00e9r sj\u00e1lfir, eins og vera ber og \u00feeir g\u00e6tu \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 a\u00f0ra menn me\u00f0 l\u00edkar \u00e1st\u00e6\u00f0ur. Sumir menn<br>vilja oft vera kr\u00f6fuhar\u00f0ir, \u00feegar r\u00edki\u00f0 \u00e1 \u00ed hlut, og engu s\u00ed\u00f0ur \u00feeir l\u00e9legri og harn\u00f0sn\u00fanari.<br>87<br>Me\u00f0al \u00feess, sem \u00e9g tel gengi\u00f0 of langt \u00ed \u00feessum efnum, er ef \u00fatvegurinn e\u00f0a \u00fatger\u00f0in vi\u00f0 sj\u00f3inn \u00feykir<br>ekki bera sig til gr\u00f3\u00f0a, \u00fe\u00e1 er krafizt styrktar \u00far r\u00edkissj\u00f3\u00f0i. Ef rosi er um sl\u00e1ttinn einhvers sta\u00f0ar \u00e1<br>landinu, \u00fe\u00e1 er karfist styrktar \u00far r\u00edkissj\u00f3\u00f0i. Ef foreldrar, \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u hraust og vel efnum b\u00fain, eiga<br>b\u00f6rn fleiri en eitt, \u00fe\u00e1 er krafist styrktar \u00far r\u00edkissj\u00f3\u00f0i. Og svo m\u00e6tti lengi telja.<br>\u00deetta og \u00fev\u00eduml\u00edkt dregur \u00far framkv\u00e6mdar- og sj\u00e1lfsbjargarvilja f\u00f3lksins, sem elst upp vi\u00f0 \u00feetta. \u00dea\u00f0<br>er m\u00edn sko\u00f0un.<br>N\u00fa hefir r\u00edkisstj\u00f3rnin fali\u00f0 tveimur m\u00f6nnum, \u00feeim P\u00e1li Z\u00f3ph\u00f3niassyni og \u00c1rna G. Eylands, a\u00f0 athuga<br>um f\u00f3\u00f0ur og f\u00e9na\u00f0 \u00e1 \u00f3\u00feurrkasv\u00e6\u00f0inu, s\u00e9rstaklega me\u00f0 tilliti til \u00feess, a\u00f0 b\u00e6ndur panti s\u00e9r n\u00e6gan<br>f\u00f3\u00f0urb\u00e6ti \u00ed t\u00e6ka t\u00ed\u00f0. En \u00fea\u00f0 er \u00fea\u00f0 eina, sem h\u00e6gt er a\u00f0 gera \u00ed \u00feessu m\u00e1li og a\u00f0 gagni getur komi\u00f0,<br>\u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er einmitt f\u00f3\u00f0urb\u00e6tirinn, sem \u00e1 vel vi\u00f0 me\u00f0 hr\u00f6ktu heyjunum, og \u00fatbeit, eins og kunnugt er.<br>\u00deessi r\u00e1\u00f0st\u00f6fun r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar er mj\u00f6g r\u00f6ggsamleg og nau\u00f0synleg, og mennirnir P\u00e1ll og \u00c1rni vel<br>valdir til \u00feessa starfa sakir \u00e1huga \u00feeirra og \u00feekkingar.<br>\u00cd sambandi vi\u00f0 \u00fea\u00f0, sem h\u00e9r a\u00f0 framan er skr\u00e1\u00f0, \u00e1 ekki illa vi\u00f0 a\u00f0 \u00e9g l\u00e1ti sko\u00f0un m\u00edna \u00ed lj\u00f3s, um<br>heyskap yfirleitt: Undir flestum kringumst\u00e6\u00f0um \u00e6tti a\u00f0 fjarl\u00e6gja \u00ed sveitunum allt, sem tefur sl\u00e1ttinn,<br>\u00e1 me\u00f0an hann stendur yfir, svo sem: H\u00e9ra\u00f0sm\u00f3t e\u00f0a st\u00f3rar samkomur, opinberar forsetayfirrei\u00f0ir<br>me\u00f0 veizlum. Til \u00feessa alls er t\u00edminn beztur vor og haust. Innanhrepps danssamkomur \u00e6ttu undir<br>flestum kringumst\u00e6\u00f0um ekki a\u00f0 eiga s\u00e9r sta\u00f0 um sl\u00e1ttinn. Sj\u00e1lfsagt \u00e6tti a\u00f0 vera, a\u00f0 bjarga heyi \u00ed \u00feerri<br>\u00e1 sunnud\u00f6gum, og s\u00f3knarprestar \u00e6ttu a\u00f0 l\u00e1ta messur falla ni\u00f0ur \u00feegar svo ber undir. Svo kenndi l\u00edka<br>Meistarinn me\u00f0 einni af s\u00ednum f\u00f6gru d\u00e6mis\u00f6gum.<br>B\u00e6ndur \u00e6ttu yfirleitt a\u00f0 haga heimilisst\u00f6rfum \u00feannig, a\u00f0 sl\u00e1tturinn sitji fyrir \u00f6\u00f0rum st\u00f6rfum, me\u00f0an<br>hann stendur yfir, \u00fev\u00ed \u00f6ll st\u00f6rf \u00f6nnur, sem \u00feola bi\u00f0, eiga a\u00f0 sitja \u00e1 hakanum um heyskapart\u00edmann.<br>Eins og kunnugt er, getur sl\u00e1tturinn ekki sta\u00f0i\u00f0 yfir nema tilt\u00f6lulega stuttan t\u00edma \u00e1rsins, og eins og<br>l\u00edka er kunnugt, \u00fe\u00e1 er heyskapurinn undirsta\u00f0an a\u00f0 velfer\u00f0 og l\u00ed\u00f0an sveitaheimilanna.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og l\u00e1tum vi\u00f0 sta\u00f0ar numi\u00f0 a\u00f0 sinni.<br>Starka\u00f0ur<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, fimmtudaginn 3. n\u00f3vember 1955<br>Um uppeldi barna<br>A\u00f0 vera mannvinur: Me\u00f0 lipur\u00f0 og hj\u00e1lpsemi \u2013 \u00dea\u00f0 er m\u00edn tr\u00fa.<br>\u00deV\u00cd L\u00c6RA b\u00f6rnin m\u00e1li\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er fyrir \u00feeim haft. \u2013 Sannleiksgildi \u00feessara or\u00f0a, er svo tv\u00edm\u00e6lalaust,<br>l\u00e6rd\u00f3msr\u00edkt og raunh\u00e6ft, a\u00f0 enginn ma\u00f0ur me\u00f0 fullu viti getur efast um \u00fea\u00f0. Og ekkert s\u00fdnir eins<br>vel, og \u00feessi m\u00e1lsh\u00e1ttur, hva\u00f0 barnauppeldi\u00f0 er h\u00e1\u00f0 foreldrum og \u00fev\u00ed f\u00f3lki, sem \u00feau alast upp me\u00f0.<br>\u00c9g hygg a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00f3tr\u00falega margir \u2013 foreldrar og fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk yfirleitt, sem ekki athugar \u00feessa hlli\u00f0<br>m\u00e1lsins eins og vera ber. \u00dev\u00ed ef b\u00f6rnin eru ekki andlega vangefin, \u00fe\u00e1 gildir \u00feessi sannleikur vi\u00f0 uppeldi<br>barna. Foreldrar og anna\u00f0 f\u00f3lk, sem elur upp b\u00f6rn, geta \u00fev\u00ed miki\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 \u00fev\u00ed, hva\u00f0a skaplyndi b\u00f6rnin<br>f\u00e1, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 ver\u00f0i a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u d\u00e1l\u00edti\u00f0 misjafnt eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0 \u00ed barninu b\u00fdr me\u00f0 g\u00e1fur og me\u00f0skapa\u00f0<br>e\u00f0li \u00feess.<br>\u00c9g hef nokkrum sinnum \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 \u00ed T\u00edmann um uppeldi barna. En af \u00feeim m\u00f6rgu lesendum sem<br>lesa Morgunbla\u00f0i\u00f0 og \u00cdsafold, munu ekki allir \u00feeir lesa T\u00edmann. Og \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 bera \u00ed bakkafullan<br>l\u00e6kinn a\u00f0 skrifa um \u00feessi m\u00e1l, \u00fear sem svo margir l\u00e6r\u00f0ir uppeldisfr\u00e6\u00f0ingar hafa um \u00fea\u00f0 skrifa\u00f0 og<br>tala\u00f0 um \u00feau m\u00e1l \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0. En eins og \u00fear stendur, a\u00f0 sjaldan er g\u00f3\u00f0 v\u00edsa of oft kve\u00f0in. Og svo<br>88<br>l\u00edka \u00fea\u00f0, a\u00f0 ekki hefur veri\u00f0 beinl\u00ednis komi\u00f0 inn \u00e1 \u00fe\u00e1 hli\u00f0 m\u00e1lsins, sem \u00e9g tala h\u00e9r um. \u00cd a\u00f0alatri\u00f0um<br>er m\u00edn sko\u00f0un og reynzla \u00e1 \u00feessa lei\u00f0: Foreldrar sem eignast b\u00f6rn e\u00f0a hafa \u00feau undir hendi, \u00fe\u00e1 er<br>\u00fea\u00f0 fyrsta skilyr\u00f0i\u00f0 og \u00fea\u00f0 strax me\u00f0an \u00feau eru \u00ed v\u00f6ggu, a\u00f0 s\u00fdna \u00feeim hl\u00fdtt og glatt vi\u00f0m\u00f3t, \u00fev\u00ed me\u00f0<br>\u00fev\u00ed framkallast \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a sem \u00ed \u00feeim b\u00fdr, og \u00fea\u00f0 \u00e1framhaldandi, \u00fev\u00ed varla eru b\u00f6rnin \u00ed e\u00f0li s\u00ednu svo illa<br>skapi farin, a\u00f0 \u00feau venjist ekki \u00e1 a\u00f0 ver\u00f0a h\u00fdr og gl\u00f6\u00f0, ef \u00feeim er einungis s\u00fdnt og kennt \u00fea\u00f0 vi\u00f0m\u00f3t<br>fr\u00e1 upphafi, me\u00f0 framkomu foreldranna vi\u00f0 \u00feau, og annarra manna sem umgangast \u00feau \u00ed<br>uppvextinum.<br>Bezt er a\u00f0 venja b\u00f6rnin \u00e1 a\u00f0 hl\u00fd\u00f0a, \u00e1n \u00fer\u00e6ls\u00f3tta. Ef \u00feau hl\u00fd\u00f0a einungis af \u00f3tta vi\u00f0 foreldra s\u00edna, e\u00f0a<br>a\u00f0ra yfirbo\u00f0ara, \u00fe\u00e1 m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau fari \u00e1 bak vi\u00f0 foreldra s\u00edna og a\u00f0ra, sem yfir \u00feeim eiga a\u00f0<br>r\u00e1\u00f0a, ef \u00feeim detur \u00ed hug a\u00f0 gera eitthva\u00f0, sem \u00feau vita \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00feau mega ekki gera. \u00deetta er vandi, en<br>tekst \u00fe\u00f3 ef s\u00fa a\u00f0fer\u00f0 er n\u00f3gu flj\u00f3tt vi\u00f0 h\u00f6f\u00f0, a\u00f0 \u00feau hl\u00fd\u00f0i me\u00f0 g\u00f3\u00f0u og skal n\u00fa n\u00e1nar viki\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed: \u00cd<br>fyrsta lagi er a\u00f0 koma \u00feannig fram vi\u00f0 b\u00f6rnin a\u00f0 \u00feau elski og vir\u00f0i foreldra s\u00edna, e\u00f0a a\u00f0ra \u00fe\u00e1, sem ala<br>\u00feau upp. Anna\u00f0 er, a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 ekki a\u00f0 f\u00e1 b\u00f6rnunum \u00fea\u00f0 \u00ed hendur, sem fyrir fram er vita\u00f0 a\u00f0 \u00feau mega<br>ekki hafa og r\u00edfa \u00fea\u00f0 svo strax af \u00feeim aftur, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 kostar org og ergelsi barnsins algerlega a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu<br>og venur \u00fea\u00f0 \u00e1 ge\u00f0vonzku. En \u00fea\u00f0 sem barni\u00f0 bi\u00f0ur um, sem \u00fea\u00f0 m\u00e1 hafa, \u00e1 a\u00f0 l\u00e1ta eftir \u00fev\u00ed strax. Og<br>yfirleitt er bezt a\u00f0 l\u00e1ta eftir b\u00f6rnunum strax sem \u00feau bi\u00f0ja um, ef \u00feau mega hafa \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed \u00e1 \u00fev\u00ed l\u00e6ra<br>\u00feau bezt a\u00f0 skilja \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem \u00feeim er neita\u00f0 um \u00ed alv\u00f6ru, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er nei sem gildir. Og \u00fe\u00e1 venjast<br>\u00feau \u00e1, a\u00f0 vera ekki me\u00f0 neinn \u00fer\u00e1a e\u00f0a a\u00f0 orga af \u00fev\u00ed sem ekki kemur til m\u00e1la a\u00f0 s\u00e9 l\u00e1ti\u00f0 eftir \u00feeim.<br>Bezt er eftir \u00fev\u00ed sem m\u00f6gulegt er, a\u00f0 for\u00f0ast \u00fea\u00f0, a\u00f0 vera s\u00ed og \u00e6 a\u00f0 ragast \u00ed b\u00f6rnunum fyrir hverja<br>sm\u00e1 yfirjs\u00f3n, sem \u00feeim ver\u00f0ur \u00e1 a\u00f0 gera, me\u00f0 \u00fev\u00ed munu \u00feau bezt hl\u00fd\u00f0a \u00fev\u00ed, sem \u00feau mega alls ekki<br>gera. A\u00f0 vera a\u00f0 r\u00edfast \u00ed og banna b\u00f6rnunum \u00fea\u00f0, sem \u00feeim \u00ed s\u00f6mu andr\u00e1nni er leyft, er mikill<br>misskilningur, sem venur \u00feau \u00e1 \u00f3hl\u00fd\u00f0ni. A\u00f0 venja b\u00f6rnin \u00e1 barsm\u00ed\u00f0 e\u00f0a berja \u00feau, er hin mesta<br>heimska, sem foreldrar geta gert \u00ed uppeldi barna, hvort heldur \u00fea\u00f0 eru \u00feeirra eigin b\u00f6rn e\u00f0a annarra,<br>\u00fev\u00ed ekkert getur eins gerspillt k\u00e6rleika og vir\u00f0ingu barnsins fyrir foreldrum s\u00ednum e\u00f0a<br>f\u00f3sturforeldrum. Og ef b\u00f6rnin eru l\u00edtilsigld getur \u00fea\u00f0 gert \u00feau a\u00f0 h\u00e1lfger\u00f0um aumingjum, en s\u00e9u \u00feau<br>ge\u00f0r\u00edk og t\u00e1pmikil, getur \u00fea\u00f0 ali\u00f0 upp \u00ed \u00feeim \u00ferj\u00f3zku og jafnvel hatur og er \u00fe\u00e1 illa komi\u00f0 me\u00f0<br>uppeldi\u00f0. L\u00edka er \u00fea\u00f0 mj\u00f6g \u00f3mann\u00fa\u00f0legt fyrir fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00e1 b\u00f6rn kannski fyrir litlar sakir<br>e\u00f0a barnabrek og berja \u00feau kannski \u00e1 h\u00e6ttulega sta\u00f0i, sem \u00feau geta b\u00fai\u00f0 a\u00f0 alla s\u00edna \u00e6vi, svo sem<br>h\u00f6fu\u00f0h\u00f6gg. En sem betur fer mun n\u00fa vera or\u00f0in mikil breyting \u00e1 \u00feessu til batna\u00f0ar fr\u00e1 \u00fev\u00ed sem \u00e1\u00f0ur<br>var.<br>\u00deegar b\u00f6rnin eru or\u00f0in \u00fea\u00f0 uppkomin, a\u00f0 \u00feau eru farin a\u00f0 vinna alla algenga vinnu me\u00f0 foreldum<br>s\u00ednum e\u00f0a h\u00fasb\u00e6ndum, er \u00fea\u00f0 \u00ed e\u00f0li barnsins, ef \u00fea\u00f0 er heilbrigt, andlega og l\u00edkamlega, a\u00f0 vilja vera<br>me\u00f0 \u00ed r\u00e1\u00f0um vi\u00f0 vinnuna og er \u00fea\u00f0 einmitt \u00e1g\u00e6tt, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 vinna \u00feau me\u00f0 meiri vinnugle\u00f0i og \u00e1huga,<br>sem er svo nau\u00f0synlegt og l\u00edfsskilyr\u00f0i vi\u00f0 alla vinnu. Enda l\u00edka f\u00e1 \u00feau \u00fe\u00e1 fyrr andlegan \u00feroska og kjark,<br>ef \u00feau bera einhverja \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 vinnunni. Me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um: &#8211; \u00dea\u00f0 er ekki hyggilegt a\u00f0 r\u00e1\u00f0a a\u00f0 \u00f6llu<br>leyti of lengi fyrir b\u00f6rnin og reynslan er s\u00fa, a\u00f0 einmitt \u00feau b\u00f6rn, sem hafa alizt upp vi\u00f0 frj\u00e1lslyndi og<br>gott atl\u00e6ti, vilja hafa foreldra s\u00edna \u00ed r\u00e1\u00f0um me\u00f0 s\u00e9r, \u00feegar einhvern vanda ber a\u00f0 h\u00f6ndum. \u00dea\u00f0 \u00e1<br>sannarlega vi\u00f0 barnauppeldi\u00f0 hin algildu or\u00f0 \u201emeistarans\u201c: Allt sem \u00fe\u00e9r vilji\u00f0 a\u00f0 a\u00f0rir menn geri y\u00f0ur,<br>\u00fea\u00f0 skulu\u00f0 \u00fe\u00e9r og \u00feeim gera. \u00dev\u00ed ef b\u00f6rnin alast upp vi\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 foreldrar \u00feeirra breyti vi\u00f0 a\u00f0ra menn<br>sem n\u00e6st \u00feessari kenningu, \u00fe\u00e1 munu b\u00f6rnin svona \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt l\u00e6ra \u00fea\u00f0 l\u00edka \u2013 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera eitt fyrir<br>\u00f6ll og \u00f6ll fyrir eitt, og \u00fear af lei\u00f0andi vi\u00f0 a\u00f0ra menn og \u00fe\u00e1 er a\u00f0 v\u00edsu bezt a\u00f0 fj\u00f6lskyldan s\u00e9 sem st\u00e6rst,<br>b\u00e6\u00f0i vegna hennar sj\u00e1lfrar innbyr\u00f0is og fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 \u00ed heild.<br>\u00deegar b\u00f6rnin eru upp komin og b\u00fain a\u00f0 f\u00e1 s\u00edna undirst\u00f6\u00f0umenntun, \u00fe\u00e1 liggur \u00fea\u00f0 \u00ed hlutarins e\u00f0li a\u00f0<br>foreldrarnir geta ekki veri\u00f0 lengur neinir valdbo\u00f0arar yfir b\u00f6rnum s\u00ednum, heldur sem elskulegir vinir<br>\u00feeirra og r\u00e1\u00f0unautar.<br>89<br>\u00deegar barnauppeldi\u00f0 hefir misheppnazt a\u00f0 einhverju leyti, \u00fe\u00e1 mun oftast mega rekja \u00fea\u00f0 til<br>foreldranna, af misheppna\u00f0ri a\u00f0fer\u00f0 vi\u00f0 uppeldi\u00f0, s\u00e9rstaklega ef foreldrum og b\u00f6rnum \u00feeirra kemur<br>ekki vel saman, en \u00fe\u00f3 fer \u00fea\u00f0 l\u00edka miki\u00f0 eftir \u00fev\u00ed hvernig b\u00f6rnin eru skapi farin, hvert fyrir sig. En \u00fear<br>sem barnauppeldi\u00f0 hefir heppnazt vel, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 mikil g\u00e6fa og l\u00e1n, fyrir \u00fe\u00e6r fj\u00f6lskyldur, ef til vill \u00ed<br>marga li\u00f0i fram. Og \u00fear sem einn og einn tapast \u00far g\u00f3\u00f0ri fj\u00f6lskyldu, ungur e\u00f0a \u00e1 bezta aldri, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0<br>eina varanlega huggunin \u00ed sorginni, a\u00f0 vita \u00fea\u00f0, a\u00f0 hann e\u00f0a h\u00fan, hafi lifa\u00f0 eftir kenningu<br>\u201emeistarans\u201c, gagnvart \u00f6\u00f0rum m\u00f6nnum, eftir \u00fev\u00ed sem h\u00e6gt er a\u00f0 krefjast af breyzkri manneskjunni.<br>A\u00f0 lokum vil \u00e9g taka \u00fea\u00f0 fram, til a\u00f0 fyrirbyggja allan misskilning, a\u00f0 ekki meina \u00e9g \u00fea\u00f0, a\u00f0 me\u00f0<br>\u00feessari kenningu e\u00f0a a\u00f0fer\u00f0, skapist heilagt f\u00f3lk, nei, \u00fev\u00ed mi\u00f0ur. Allir geta gert skyssur og or\u00f0i\u00f0 fyrir<br>\u00f3h\u00f6ppum og a\u00f0kasti misindismanna, j\u00e1, svona er l\u00edfi\u00f0, oftast.<br>En \u00e9g fullyr\u00f0i \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00feessi a\u00f0fer\u00f0 vi\u00f0 uppeldi\u00f0, sem \u00e9g hef gert a\u00f0 umtalsefni h\u00e9r a\u00f0 framan gerir<br>fj\u00f6lskyldul\u00edfi\u00f0 betra og skemmtilegra, en of mikil har\u00f0stj\u00f3rn. \u00dea\u00f0 hefur reynslan marg s\u00fdnt og sanna\u00f0.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>90<br>1956<br>\u00deetta \u00e1r birtust sj\u00f6 pistlar eftir Svein \u00ed T\u00edmanum. Tveir \u00feeirra voru \u00ed greinaflokknum<br>Ba\u00f0stofuhjal, en \u00e1 \u00e1rinu breyttist heiti greinaflokksins \u00ed Ba\u00f0stofan og birtust \u00fer\u00edr pistlar eftir<br>Svein \u00ed honum, en auk \u00feessa birtust tv\u00e6r athugasemdir eftir Svein \u00ed T\u00edmanum.<br>Enn var uppeldi barna ofarlega \u00ed huga Sveins, einnig ver\u00f0h\u00e6kkun \u00e1 happdr\u00e6ttismi\u00f0um, 50<br>\u00e1ra afm\u00e6li Kaupf\u00e9lags Skaftfellinga, vafasamir messusi\u00f0ir, myndir af sveitab\u00e6um \u00ed<br>\u00d6r\u00e6funum, ullarmat, kv\u00e6\u00f0i kv\u00f6ldsins \u00ed \u00fatvarpinu, v\u00edndrykkja og eitrun fyrir refi.<br>91<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 13. jan\u00faar 1956<br>Ba\u00f0stofuspjall<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi kve\u00f0ur s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um barnauppeldi.<br>\u201e3. n\u00f3v. s.l. var grein eftir mig \u00ed Morgunbla\u00f0inu undir nafninu Um uppeldi barna. Enn mun h\u00fan ekki<br>hafa komi\u00f0 \u00ed \u00cdsafold, og \u00fear sem h\u00fan \u00e1tti ekki s\u00ed\u00f0ur a\u00f0 komast \u00e1 sveitaheimili en \u00ed Reykjav\u00edk, l\u00e6t \u00e9g<br>hana l\u00edka koma \u00ed T\u00edmann um \u00feessi m\u00e1l, enda er \u00feessi grein \u00fdtarlegri.<br>\u201e\u00dev\u00ed l\u00e6ra b\u00f6rnin m\u00e1li\u00f0, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er fyrir \u00feeim haft\u201c: &#8211; Sannleiksgildi \u00feessara or\u00f0a er svo tv\u00edm\u00e6lalaust,<br>l\u00e6rd\u00f3msr\u00edkt og raunh\u00e6ft, a\u00f0 engin ma\u00f0ur me\u00f0 fullu viti getur efazt um \u00fea\u00f0. Og ekkert s\u00fdnir eins vel<br>og \u00feessi m\u00e1lsh\u00e1ttur, hva\u00f0 barnauppeld\u00f0i er h\u00e1\u00f0 foreldrum og \u00fev\u00ed f\u00f3lki, sem \u00feau alast upp me\u00f0. \u00c9g<br>hygg a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9u \u00f3tr\u00falega margir foreldrar og fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk yfirleitt, sem ekki athugar \u00feessa hli\u00f0<br>m\u00e1lsins eins og vera ber, \u00fev\u00ed a\u00f0 ef b\u00f6rnin eru ekki andlega vangefin, \u00fe\u00e1 gildir \u00feessi sannleikur vi\u00f0<br>uppeldi barna. Foreldrar og anna\u00f0 f\u00f3lk, sem elur upp b\u00f6rn, geta \u00fevi miki\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 \u00fev\u00ed, hva\u00f0a skaplyndi<br>b\u00f6rnin f\u00e1, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 ver\u00f0i a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6gu d\u00e1l\u00edti\u00f0 misjafnt eftir g\u00e1fum og me\u00f0sk\u00f6pu\u00f0u e\u00f0li barnsins.<br>\u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 bera \u00ed bakkafullan l\u00e6kinn a\u00f0 skrifa um \u00feessi m\u00e1l, \u00fear sem svo margir l\u00e6r\u00f0ir<br>uppeldisfr\u00e6\u00f0ingar hafa um \u00feau skrifa\u00f0 og tala\u00f0 \u00ed r\u00edkis\u00farvarpinu, er eins og \u00fear stendur, a\u00f0 sjaldan er<br>g\u00f3\u00f0 v\u00edsa of oft kve\u00f0in. Svo l\u00edka \u00fea\u00f0, a\u00f0 ekki hefir veri\u00f0 beinl\u00ednis komi\u00f0 inn \u00e1 \u00fe\u00e1 hli\u00f0 m\u00e1lsins, sem \u00e9g<br>tala h\u00e9r um. \u00cd a\u00f0alatri\u00f0um er m\u00edn sko\u00f0un og reynsla \u00e1 \u00feessa lei\u00f0: Fyrir foreldra, sem eignast b\u00f6rn e\u00f0a<br>hafa \u00feau undir hendi, er \u00fea\u00f0 fyrsta skilyr\u00f0i\u00f0 og \u00fea\u00f0 strax me\u00f0an b\u00f6rnin eru \u00ed v\u00f6ggu, a\u00f0 s\u00fdna \u00feeim<br>hl\u00fdtt og glatt vi\u00f0m\u00f3t. Me\u00f0 \u00fev\u00ed framkallast \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a, sem \u00ed barninu b\u00fdr og \u00fea\u00f0 \u00e1framhaldandi, \u00fev\u00ed a\u00f0<br>varla eru b\u00f6rnin \u00ed e\u00f0li s\u00ednu svo illa skapi farin, a\u00f0 \u00feau venjist ekki \u00e1 a\u00f0 ver\u00f0a h\u00fdr og gl\u00f6\u00f0, ef \u00feeim er<br>einungis s\u00fdnt og kennt \u00fea\u00f0 vi\u00f0m\u00f3t fr\u00e1 upphafi me\u00f0 framkomu foreldranna vi\u00f0 \u00feau og annarra<br>manna, sem umgangast \u00feau \u00ed uppvextinum.<br>Bezt er a\u00f0 venja b\u00f6rnin a\u00f0 hl\u00fd\u00f0a \u00e1n \u00fer\u00e6ls\u00f3tta. Ef \u00feau hl\u00fd\u00f0a einungis af \u00f3tta vi\u00f0 foreldra s\u00edna e\u00f0a a\u00f0ra<br>yfirbo\u00f0ara, m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feau fari \u00e1 bak vi\u00f0 foreldra s\u00edna og a\u00f0ra, sem yfir \u00feeim eiga a\u00f0 r\u00e1\u00f0a, ef<br>\u00feeim dettur \u00ed hug a\u00f0 gera eitthva\u00f0, sem \u00feau vita \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00feau mega ekki gera. \u00deetta er vandi, en tekst<br>\u00fe\u00f3, ef s\u00fa a\u00f0fer\u00f0 er n\u00f3gu flj\u00f3tt vi\u00f0h\u00f6f\u00f0, a\u00f0 \u00feau hl\u00fd\u00f0i me\u00f0 g\u00f3\u00f0u, og skal n\u00fa n\u00e1nar viki\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed: \u00cd fyrsta<br>lagi er a\u00f0 koma \u00feannig fram vi\u00f0 b\u00f6rnin, a\u00f0 \u00feau elski og vir\u00f0i foreldra s\u00edna e\u00f0a a\u00f0ra \u00fe\u00e1, sem ala \u00feau<br>upp. Anna\u00f0 er, a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 ekki a\u00f0 f\u00e1 b\u00f6rnunum \u00fea\u00f0 \u00ed hendur, sem fyrir fram er vita\u00f0, a\u00f0 \u00feau mega ekki<br>hafa og r\u00edfa \u00fea\u00f0 svo strax af \u00feeim aftur, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 kostar org og ergelsi barnsins algerlega a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu<br>og venur \u00fea\u00f0 \u00e1 ge\u00f0vonzku. En \u00fea\u00f0, sem barni\u00f0 bi\u00f0ur um og \u00fea\u00f0 m\u00e1 hafa, \u00e1 a\u00f0 l\u00e1ta eftir \u00fev\u00ed strax. Og<br>yfirleitt er bezt a\u00f0 l\u00e1ta eftir b\u00f6rnunum strax \u00fea\u00f0, sem \u00feau bi\u00f0ja um, ef \u00feau mega hafa \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1<br>\u00fev\u00ed l\u00e6ra \u00feau bezt a\u00f0 vera ekki me\u00f0 neinn \u00fer\u00e1a e\u00f0a a\u00f0 orga af \u00fev\u00ed, sem ekki kemur til m\u00e1la a\u00f0 s\u00e9 l\u00e1ti\u00f0<br>eftir \u00feeim. Bezt er eftir \u00fev\u00ed sem m\u00f6gulegt er a\u00f0 for\u00f0ast a\u00f0 vera s\u00ed og \u00e6 a\u00f0 ragast \u00ed b\u00f6rnunum fyrir<br>hverja sm\u00e1yfirjs\u00f3n, sem \u00feeim ver\u00f0ur \u00e1 a\u00f0 gera. Me\u00f0 \u00fev\u00ed munu \u00feau bezt hl\u00fd\u00f0a \u00feegar \u00feeim er banna\u00f0.<br>A\u00f0 vera a\u00f0 r\u00edfast \u00ed og banna b\u00f6rnunum \u00fea\u00f0, sem \u00feeim \u00ed n\u00e6stu andr\u00e1nni er leyft, er mikill<br>misskilningur, sem venur \u00feau \u00e1 \u00f3hl\u00fd\u00f0ni.<br>A\u00f0 venja b\u00f6rnin \u00e1 barsm\u00ed\u00f0 e\u00f0a berja \u00feau er hin mesta heimska, sem foreldrar geta gert \u00ed uppeldi<br>barna, hvort heldur a\u00f0 eru \u00feeirra eigin b\u00f6rn e\u00f0a annarra, \u00fev\u00ed a\u00f0 ekkert getur eins gerspillt k\u00e6rleika<br>og vir\u00f0ingu barnsins fyrir foreldrum s\u00ednum e\u00f0a f\u00f3sturforeldrum. Ef b\u00f6rnin eru l\u00edtilsigld, getur \u00fea\u00f0 gert<br>\u00feau a\u00f0 h\u00e1lfger\u00f0um aumingjum, en s\u00e9u \u00feau ge\u00f0r\u00edk og t\u00e1pmikil, getur \u00fea\u00f0 ali\u00f0 upp \u00ed \u00feeim \u00ferj\u00f3sku og<br>jafnvel hatur, og er \u00fe\u00e1 illa komi\u00f0 me\u00f0 uppeldi\u00f0. L\u00edka er \u00fea\u00f0 mj\u00f6g \u00f3mann\u00fa\u00f0legt fyrir fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk a\u00f0<br>r\u00e1\u00f0ast \u00e1 b\u00f6rn, kannske fyrir litlar sakir e\u00f0a barnabrek, og berja \u00feau kannske \u00e1 h\u00e6ttulega sta\u00f0i, sem<br>92<br>\u00feau geta b\u00fai\u00f0 a\u00f0 alla s\u00edna \u00e6vi, svo sem h\u00f6fu\u00f0h\u00f6gg. En sem betur fer mun n\u00fa vera or\u00f0in mikil breyting<br>\u00e1 \u00feessu til batna\u00f0ar fr\u00e1 \u00fev\u00ed, sem \u00e1\u00f0ur var.<br>\u00deegar b\u00f6rnin eru or\u00f0in \u00fea\u00f0 uppkomin, a\u00f0 \u00feau eru farin a\u00f0 vinna alla algenga vinnu me\u00f0 foreldrum<br>s\u00ednum e\u00f0a h\u00fasb\u00e6ndum, er \u00fea\u00f0 \u00ed e\u00f0li barnsins, ef \u00fea\u00f0 er heilbrigt andlega og l\u00edkamlega, a\u00f0 vilja vera<br>me\u00f0 \u00ed r\u00e1\u00f0um vi\u00f0 vinnuna og er \u00fea\u00f0 einmitt \u00e1g\u00e6tt, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 vinna \u00feau me\u00f0 meiri vinnugle\u00f0i og<br>\u00e1huga, sem er svo nau\u00f0synlegt og l\u00edfsskilyr\u00f0i vi\u00f0 alla vinnu. Enda f\u00e1 \u00feau \u00fe\u00e1 fyrr andlegan \u00feroska og<br>kjark, ef \u00feau bera einhverja \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 vinnunni. Me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um: &#8211; \u00dea\u00f0 er ekki hyggilegt a\u00f0 r\u00e1\u00f0a a\u00f0<br>\u00f6llu leyti of lengi fyrir b\u00f6rnin og reynslan er s\u00fa, a\u00f0 einmitt \u00feau b\u00f6rn, sem hafa alizt upp vi\u00f0 frj\u00e1lslyndi<br>og gott atl\u00e6ti, vilja hafa foreldra s\u00edna \u00ed r\u00e1\u00f0um me\u00f0 s\u00e9r, \u00feegar einhvern vanda ber a\u00f0 h\u00f6ndum. \u00dea\u00f0<br>eiga sannarlega vel vi\u00f0 barnauppeldi\u00f0 hin algildu or\u00f0 meistarans: \u201eAllt sem \u00fe\u00e9r vilji\u00f0 a\u00f0 a\u00f0rir menn<br>geri y\u00f0ur, \u00fea\u00f0 skulu\u00f0 \u00fe\u00e9r og \u00feeim gera\u201c. \u00dev\u00ed a\u00f0 ef b\u00f6rnin alast upp vi\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 foreldrar \u00feeirra breyti<br>vi\u00f0 a\u00f0ra menn sem n\u00e6st \u00feessari kenningu, \u00fe\u00e1 munu b\u00f6rnin \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt l\u00e6ra \u00fea\u00f0 l\u00edka. Samheldni \u00feeirra<br>og sam\u00e1byrg\u00f0 \u00feroskast. \u00de\u00e1 er a\u00f0 v\u00edsu bezt, a\u00f0 fj\u00f6lskyldan s\u00e9 sem st\u00e6rst, b\u00e6\u00f0i vegna hennar sj\u00e1lfrar<br>innbyr\u00f0is og fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 \u00ed heild.<br>\u00deegar b\u00f6rnin eru uppkomin og b\u00fain a\u00f0 f\u00e1 s\u00edna undirst\u00f6\u00f0umenntun, \u00fe\u00e1 liggur \u00fea\u00f0 \u00ed hlutarins e\u00f0li, a\u00f0<br>foreldrarnir geta ekki veri\u00f0 lengur neinir valdbo\u00f0arar yfir b\u00f6rnum s\u00ednum, heldur sem elskulegir vinir<br>\u00feeirra og r\u00e1\u00f0unautar. \u00deegar barnauppeldi\u00f0 hefir misheppnazt a\u00f0 einhverju leyti, \u00fe\u00e1 mun oftast mega<br>rekja \u00fea\u00f0 til foreldranna. S\u00e9rstaklega er \u00feetta svo, ef foreldrum og b\u00f6rnum \u00feeirra kemur ekki vel<br>saman, en \u00fe\u00f3 fer \u00fea\u00f0 l\u00edka miki\u00f0 eftir \u00fev\u00ed, hvernig b\u00f6rnin eru skapi farin hvert fyrir sig. En \u00fear sem<br>barnauppeldi\u00f0 hefir heppnazt vel, er \u00fea\u00f0 mikil g\u00e6fa og l\u00e1n fyrir vi\u00f0komandi fj\u00f6lskyldur, ef til vill \u00ed<br>marga li\u00f0i fram. Og \u00fear sem einn og einn tapast \u00far g\u00f3\u00f0ri fj\u00f6lskyldu, ungur e\u00f0a \u00e1 bezta aldri, er \u00fea\u00f0<br>eina varanlega huggunin \u00ed sorginni, a\u00f0 vita \u00fea\u00f0, a\u00f0 hann e\u00f0a h\u00fan hafi lifa\u00f0 eftir kenningu meistarans<br>gagnvart \u00f6\u00f0rum m\u00f6nnum, eftir \u00fev\u00ed sem h\u00e6gt er a\u00f0 krefjast af breyskri manneskjunni.<br>A\u00f0 lokum vil \u00e9g taka \u00fea\u00f0 fram, til a\u00f0 fyrirbyggja allan misskilning, a\u00f0 ekki \u00e1 \u00e9g vi\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 me\u00f0 \u00feessari<br>kenningu e\u00f0a a\u00f0fer\u00f0 skapist heilagt f\u00f3lk, nei, \u00fev\u00ed mi\u00f0ur. Allir geta gert skyssur og or\u00f0i\u00f0 fyrir \u00f3h\u00f6ppum<br>og a\u00f0kasti misindismanna, j\u00e1, \u00feannig er l\u00edfi\u00f0 oftast.<br>En \u00e9g fullyr\u00f0i, a\u00f0 \u00feessi a\u00f0fer\u00f0 vi\u00f0 uppeldi\u00f0, sem \u00e9g hefi gert h\u00e9r a\u00f0 umtalsefni, gerir fj\u00f6lskyldul\u00edfi\u00f0<br>betra og skemmtilegra en of mikil har\u00f0stj\u00f3rn. \u00dea\u00f0 hefir reynslan margs\u00fdnt og sanna\u00f0\u201c.<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu a\u00f0 sinni.<br>Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 27. jan\u00faar 1956<br>Ba\u00f0stofuhjal<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir sent m\u00e9r pistil sinn um okur \u00e1 happdr\u00e6ttismi\u00f0um og gefum vi\u00f0<br>honum or\u00f0i\u00f0:<br>\u201e\u00c1 Al\u00feingi og utan \u00feess, hefir veri\u00f0 tala\u00f0 um \u201eokurstarfsemi\u201c, og mun \u00fea\u00f0 ekki vera a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulausu,<br>enda hefir \u00fea\u00f0 v\u00edst alltaf veri\u00f0 svo me\u00f0 \u00fdmsa menn og stofnanir. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert \u00f3e\u00f0lilegt,<br>\u00fev\u00ed mennirnir eru misjafnir \u00e1 margan h\u00e1tt. Sumir menn gera skyssur, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feeir \u00e6tli a\u00f0 gera<br>\u00f6\u00f0rum m\u00f6nnum rangt til, svo sem ef \u00feeir l\u00e1na m\u00f6nnum peninga me\u00f0 okurv\u00f6xtum og segja, a\u00f0 \u00feeir<br>s\u00e9u sj\u00e1lfr\u00e1\u00f0ir, hvort \u00feeir vilja f\u00e1 l\u00e1ni\u00f0 me\u00f0 \u00feeim kj\u00f6rum, sem um r\u00e6\u00f0ir, e\u00f0a ekki.<br>93<br>Menn vilja gr\u00e6\u00f0a, og er \u00fea\u00f0 ekki lastvert, ef \u00fea\u00f0 er gert \u00e1 hei\u00f0arlegan h\u00e1tt. En sumir menn eru of<br>\u00e1gjarnir, \u00fe\u00f3tt \u00feeir \u00e6tli s\u00e9r ekki a\u00f0 fremja neinn \u00fej\u00f3fna\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed, en getur \u00fe\u00f3 veri\u00f0 \u00f3leyfilegt eftir<br>landsl\u00f6gum \u00ed \u00fea\u00f0 og \u00fea\u00f0 skipti\u00f0 og venju \u00e1 hverjum t\u00edma. En \u00fea\u00f0 er lei\u00f0inlegt til \u00feess a\u00f0 vita, a\u00f0 hin<br>vins\u00e6la stofnun S.\u00cd.B.S. skuli hafa gerzt okurstofnun, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00e6kka \u00ed einu st\u00f6kki til helminga<br>happdr\u00e6ttismi\u00f0ana. Og \u00fe\u00f3tt stofnunin st\u00f3rgr\u00e6\u00f0i \u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 byrja me\u00f0, mun \u00fea\u00f0 hefna s\u00edn \u00feegar fram \u00ed<br>s\u00e6kir, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 allt f\u00e1t\u00e6kara f\u00f3lki\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 h\u00e6tta a\u00f0 kaupa \u00feessa happdr\u00e6ttismi\u00f0a.<br>Eg get heldur ekki skili\u00f0 \u00fe\u00e1 r\u00e1\u00f0st\u00f6fun, a\u00f0 h\u00e6kka happdr\u00e6ttismi\u00f0ana um helming, til \u00feess, a\u00f0 m\u00e9r<br>skilst, a\u00f0 hafa h\u00e6sta vinninginn h\u00e1lfa milj\u00f3n kr\u00f3na, og \u00fea\u00f0 n\u00famer, sem hl\u00fdtur \u00fea\u00f0 happ, getur alveg<br>eins \u00e1tt \u00f3rei\u00f0uma\u00f0ur eins og regluma\u00f0ur, milj\u00f3neri eins og f\u00e1t\u00e6klingur o.s.frv. M\u00e9r finnst r\u00e9ttara a\u00f0<br>skipta \u00feessari h\u00e1lfu milj\u00f3n \u00ed fleiri mi\u00f0a, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 nytu \u00feess fleiri. \u00dej\u00f3\u00f0in hefir virt og styrkt \u00feessa stofnun<br>fr\u00e1 upphafi me\u00f0 mikilli \u00e1n\u00e6gju. \u00deessi n\u00fdja breyting er \u00fev\u00ed \u00f3sanngj\u00f6rn gagnvart f\u00f3lkinu, sem styrkt<br>hefir stofnunina. Sumir me\u00f0 st\u00f3rgj\u00f6fum, og a\u00f0rir me\u00f0 happdr\u00e6ttismi\u00f0akaupum, og fj\u00f6ldinn af f\u00f3lkinu<br>ekkert happ fengi\u00f0, eins og gerist og gengur me\u00f0 svona lotter\u00ed.<br>\u00de\u00f3tt \u00e9g hafi ekki eins vel vit \u00e1 \u00feessum m\u00e1lum og \u00feeir menn, sem vi\u00f0 \u00feau hafa fengizt, leyfi \u00e9g m\u00e9r<br>samt a\u00f0 r\u00e1\u00f0leggja \u00feeim, sem vi\u00f0 \u00feessi m\u00e1l f\u00e1st, e\u00f0a r\u00e1\u00f0a \u00feessum m\u00e1lum, a\u00f0 l\u00e6kka ver\u00f0 mi\u00f0anna<br>aftur til helminga a\u00f0 minnsta kosti, ekki s\u00ed\u00f0ar en um n\u00e6stu \u00e1ram\u00f3t. \u00de\u00e1 \u00e6ttu menn a\u00f0 fylkja s\u00e9r enn<br>almennar um \u00feessa nau\u00f0synlegu stofnun en nokkru sinni fyrr, me\u00f0 gj\u00f6fum og kaupum \u00e1<br>happdr\u00e6ttismi\u00f0um.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu \u00ed dag. Starka\u00f0ur.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 26. j\u00fan\u00ed 1956<br>Athugasemd<br>\u00dea\u00f0 m\u00e1 n\u00fa muna minna en \u00fe\u00e1: L\u00e1rus Helgason og Helga J\u00f3nsson, b\u00f3nda a\u00f0 Seglb\u00fa\u00f0um. Kom m\u00e9r til<br>hugar, \u00feegar \u00e9g heyr\u00f0i flutta fr\u00e1s\u00f6gn \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpinu h\u00e9r um daginn, af a\u00f0alfundi Kaupf\u00e9lags<br>Skaftfellinga, og 50 \u00e1ra afm\u00e6lis \u00feess.<br>\u00dear var r\u00e9ttilega fr\u00e1 sagt, a\u00f0 Gu\u00f0mundur \u00deorbjarnarson, \u00fe\u00e1 b\u00f3ndi \u00e1 Hvoli \u00ed M\u00fdrdal, hef\u00f0i veri\u00f0 fyrsti<br>forma\u00f0ur f\u00e9lgsins, enda \u00e1tti hann einn hugmyndina a\u00f0 stofnun \u00feess, og \u00fe\u00e1 a\u00f0alstofnandinn. L\u00edka var<br>\u00fea\u00f0 r\u00e9tt fr\u00e1 sk\u00fdrt, a\u00f0 Siggeir L\u00e1russon er n\u00faverandi forma\u00f0ur f\u00e9lagsins. En l\u00e1\u00f0st hefir a\u00f0 nefna \u00fea\u00f0, a\u00f0<br>L\u00e1rus Helgason \u00e1 Kirkjub\u00e6jarklaustri var langlengst forma\u00f0ur f\u00e9lagsins, e\u00f0a fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Gu\u00f0mundur<br>\u00deorbjarnarson flutti \u00far Skaftafellss\u00fdslu 1910, \u00fear til a\u00f0 hann (L\u00e1rus) f\u00e9ll fr\u00e1. En \u00fe\u00e1 t\u00f3k vi\u00f0 formennsku<br>f\u00e9lagsins Helgi J\u00f3nsson, Seglb\u00fa\u00f0um, og \u00fear til a\u00f0 hann f\u00e9ll l\u00edka fr\u00e1, en s\u00ed\u00f0an hefir Siggeir L\u00e1russon<br>veri\u00f0 forma\u00f0ur \u00feess, eins og kunnugt er. Eins og s\u00e9st \u00e1 \u00feessu framan ritu\u00f0u, hafa stj\u00f3rnarformenn<br>kaupf\u00e9lagsins veri\u00f0 fj\u00f3rir til \u00feessa. \u00dea\u00f0 m\u00e1tti \u00fev\u00ed sannarlega ekki minna en a\u00f0 nefna \u00fe\u00e1 alla. Og hef\u00f0i<br>veri\u00f0 skrifu\u00f0 b\u00f3k um kaupf\u00e9lagi\u00f0 50 \u00e1ra, \u00fe\u00e1 var \u00fea\u00f0 beinl\u00ednis skylda.<br>\u00c9g var s\u00e9rstaklega samstarfsma\u00f0ur \u00feeirra L\u00e1ruar og Helga, alla t\u00ed\u00f0 eftir a\u00f0 verzlunin var flutt austur a\u00f0<br>Skaft\u00e1r\u00f3s og svo a\u00f0 Klaustri, \u00fat af ullarmati o.fl. \u00c9g \u00feekkti \u00fev\u00ed vel \u00e1 hug \u00feeirra og dugna\u00f0, og vissi<br>manna bezt hva\u00f0 \u00fea\u00f0 var \u00f3metanlegt fyrir L\u00e1rus a\u00f0 hafa Helga s\u00e9r vi\u00f0 hli\u00f0 \u00ed \u00f6llum \u00feeim \u00e1t\u00f6kum og<br>f\u00f3rnf\u00fdsi sem til \u00feess \u00feurfti fyrir b\u00e1\u00f0a. Allir \u00feekktu dugna\u00f0 L\u00e1rusar, en \u00e9g \u00feori a\u00f0 fullyr\u00f0a \u00fea\u00f0, a\u00f0<br>enginn b\u00f3ndi \u00ed Skaftafellss\u00fdslu hefir enn sem komi\u00f0 er, veri\u00f0 eins hreinr\u00e6kta\u00f0ur samvinnuma\u00f0ur og<br>Helgi \u00ed Seglb\u00fa\u00f0um.<br>94<br>N\u00fa, \u00feegar kaupf\u00e9lagi\u00f0 er 50 \u00e1ra, er \u00fea\u00f0 metna\u00f0arm\u00e1l sumra f\u00e9lagsmanna a\u00f0 telja sig hafa veri\u00f0 einn<br>af stofnendum f\u00e9lagsins, vi\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekkert a\u00f0 athuga. \u00dea\u00f0 s\u00fdnir bara a\u00f0 \u00fea\u00f0 er metna\u00f0arm\u00e1l a\u00f0 vera<br>f\u00e9lagsma\u00f0ur, og er \u00fev\u00ed aukaatri\u00f0i \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 skakka\u00f0i eitthva\u00f0 me\u00f0 stofnendur \u00feess.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>T\u00edminn, laugardaginn 11. \u00e1g\u00fast 1956<br>Ba\u00f0stofan<br>Me\u00f0 gu\u00f0sor\u00f0 \u00e1 v\u00f6rum. \u2013 Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi sendir okkur svohlj\u00f3\u00f0andi br\u00e9f:<br>\u00cd ungd\u00e6mi m\u00ednu var f\u00e1tt eins stranglega banna\u00f0 \u00ed uppeldi barna eins og \u00fea\u00f0 a\u00f0 leggja gu\u00f0snafn vi\u00f0<br>h\u00e9g\u00f3ma. \u00deetta hefir l\u00edka festst svo \u00ed minni m\u00e9r, a\u00f0 \u00e9g get helzt ekki heyrt \u00fea\u00f0 af eldra og yngra f\u00f3lki.<br>Enda ekki miki\u00f0 um \u00fea\u00f0 n\u00fa \u00e1 t\u00edmum og er \u00fea\u00f0 gott. \u00dea\u00f0 verkar l\u00edka alltaf \u00f6fugt \u00e1 mig og sj\u00e1lfsagt fleiri<br>menn, \u00feegar p\u00f3lit\u00edskir \u00e6vint\u00fdramenn eru i r\u00e6\u00f0um s\u00ednum \u00ed heyranda hlj\u00f3\u00f0i a\u00f0 vitna til gu\u00f0s o.s.frv. A\u00f0<br>sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u til \u00feess a\u00f0 hafa meir \u00e1hrif \u00e1 f\u00f3lki\u00f0 og hrinfningu \u00feess. E\u00f0a hva\u00f0 ger\u00f0i ekki Hitler \u00ed r\u00e6\u00f0um<br>s\u00ednum, \u00feegar hann tala\u00f0i til f\u00f3lksins me\u00f0 gu\u00f0sor\u00f0 \u00e1 v\u00f6rum!! \u00dea\u00f0 er v\u00edst af vana a\u00f0 ma\u00f0ur fellir sig vi\u00f0<br>\u00feetta hj\u00e1 prestunum, enda er \u00fea\u00f0 \u00ed \u00feeirra verkahring vi\u00f0 flest t\u00e6kif\u00e6ri a\u00f0 tala opinberlega um gu\u00f0 og<br>bi\u00f0ja hann fyrir f\u00f3lkinu. \u00de\u00f3 felli \u00e9g mig aldrei vi\u00f0 \u00fea\u00f0, \u00feegar prestarnir eru af pr\u00e9dikunarst\u00f3lnum<br>s\u00e9rstaklega a\u00f0 bi\u00f0ja fyrir forsetanum, r\u00edkisstj\u00f3rninni, l\u00f6ggjafar\u00feinginu og biskupinum. Allir geta \u00feessir<br>menn (\u00ed b\u00e6num s\u00ednum) be\u00f0i\u00f0 fyrir s\u00e9r sj\u00e1lfir eins og a\u00f0rir menn. \u00c9g veit vel, a\u00f0 \u00feetta \u00e1 a\u00f0 vera af<br>vi\u00f0h\u00f6fn vi\u00f0 emb\u00e6ttin. En \u00fea\u00f0 getur l\u00edka sta\u00f0i\u00f0 svo \u00e1, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 meira m\u00f3\u00f0gun en vi\u00f0h\u00f6fn\u201c.<br>Vafasamir messusi\u00f0ir. \u2013 Enn segir Sveinn: \u201eOg fleira m\u00e6tti ni\u00f0ur falla \u00ed messusi\u00f0um kirkjunnar, \u00e1n<br>\u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 k\u00e6mi a\u00f0 s\u00f6k, nema s\u00ed\u00f0ur v\u00e6ri, svo sem: Fataskipting fyrir altari, t\u00f3n, sem margir prestar<br>eiga erfitt me\u00f0, svo til skemmtunar getur veri\u00f0, sem e\u00f0lilegt er, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 fer eftir me\u00f0sk\u00f6pu\u00f0um<br>h\u00e6fileikum, \u00fe\u00f3tt \u00e6fingin geti miki\u00f0 hj\u00e1lpa\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed sem \u00f6\u00f0ru. F\u00e6reyingar eru sag\u00f0ir tr\u00famenn miklir. \u00de\u00f3<br>skilst manni a\u00f0 \u00f6llu \u00feessu s\u00e9 sleppt \u00ed \u00feeirra messum\u201c.<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 5. september 1956<br>Ba\u00f0stofan<br>Fr\u00e1s\u00f6gn og myndir \u00far sveit.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi ritar br\u00e9f um fr\u00e1sagnir bla\u00f0anna \u00far sveitum, og \u00feykir \u00fea\u00f0 gott lesefni, og<br>svo rifjar hann upp g\u00f6mul og g\u00f3\u00f0 kynni s\u00edn og \u00d6rf\u00e6finga. Sveinn segir: &#8211; \u201e\u00dea\u00f0 er enginn vafi \u00e1 \u00fevi a\u00f0<br>m\u00f6rgum lesendum bla\u00f0anna \u00feykir miki\u00f0 me\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1 myndir af helztu sveitab\u00fdlum og b\u00faendum<br>\u00feeirra, og greinilegar fr\u00e1sagnir af \u00fev\u00ed helzta, sem \u00fear er a\u00f0 gerast. Hvort sem einn hreppur e\u00f0a ein<br>s\u00fdsla er teki\u00f0 \u00ed einu. \u00deann 10. ma\u00ed s.l. kom grein me\u00f0 myndum \u00ed T\u00edmanum eftir Sv. S. bla\u00f0am. \u00far<br>\u00d6r\u00e6fum, sem m\u00e9r \u00fe\u00f3tti reglulega gaman a\u00f0. En tvennt var \u00fe\u00f3 sem \u00e9g sakna\u00f0i \u00fear: Mynd af<br>b\u00e6jarh\u00fasunum \u00ed Sandfelli, \u00fear \u00f3lst \u00e9g upp fr\u00e1 \u2013 13 \u00e1ra. N\u00fa er \u00fea\u00f0 lengi b\u00fai\u00f0 a\u00f0 vera meira og minna \u00ed<br>ey\u00f0i, svo sem fleiri prestsetrum hefir \u00fe\u00f3tt h\u00e6fa n\u00fa \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 \u00e1 landi h\u00e9r. Og mynd af Sigur\u00f0i Arasyni<br>\u00e1 Fagurh\u00f3lsm\u00fdri, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 hef\u00f0i s\u00f3mt s\u00e9r vel a\u00f0 \u00feeir hef\u00f0u b\u00e1\u00f0ir veri\u00f0 \u00fear saman br\u00e6\u00f0urnir Helgi og<br>Sigur\u00f0ur\u201c.<br>Gott a\u00f0 vinna m\u00f0 \u00d6r\u00e6fingum.<br>\u201e\u00deEGAR ULLARMAT byrja\u00f0i \u00ed \u00d6r\u00e6fum kom upp miskl\u00ed\u00f0 ullareigenda \u00fat af matinu. Voru \u00feeir<br>ullarmatsmenn J\u00f3n P\u00e1lsson, Sv\u00ednafelli og Sigur\u00f0ur Arason, Fagurh\u00f3lsm\u00fdri, b\u00e1\u00f0ir m\u00e6tir menn. N\u00e6sta<br>95<br>vor \u00fear \u00e1 eftir f\u00f3rst J\u00f3n P\u00e1lsson \u00ed Brei\u00f0amerkurj\u00f6kli, svo sem kunnugt var. \u00de\u00e1 um sumari\u00f0 kvaddi J\u00f3n<br>\u00deorbergsson, \u00fe\u00e1verandi yfirullarmatsma\u00f0ur, mig til a\u00f0 fara \u00ed \u00d6r\u00e6fin og koma ullarmatinu \u00fear \u00ed lag.<br>Hann var \u00fe\u00e1 a\u00f0 flytja b\u00faferlum nor\u00f0ur \u00ed land og haf\u00f0i \u00fev\u00ed ekki t\u00edma til \u00feess sj\u00e1lfur. En \u00e9g var \u00fe\u00e1<br>ullarmatsma\u00f0ur vi\u00f0 Skaft\u00e1r\u00f3s. M\u00e9r var lj\u00faft a\u00f0 fara \u00feessa fer\u00f0, \u00fev\u00ed b\u00e6\u00f0i var \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00e9g var kunnugur<br>\u00d6r\u00e6fingum a\u00f0 \u00f6llu g\u00f3\u00f0u, og l\u00edka \u00fe\u00f3tti m\u00e9r \u00feetta metna\u00f0arm\u00e1l og me\u00f0m\u00e6li vi\u00f0 starfi\u00f0. \u00c9g var\u00f0 heldur<br>ekki fyrir vonbrig\u00f0um, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 var gaman a\u00f0 vinna me\u00f0 \u00d6r\u00e6fingum og mj\u00f6g \u00e1n\u00e6gjulegt a\u00f0 vinna a\u00f0<br>ullarmatinu me\u00f0 Sigur\u00f0i Arasyni, svo tr\u00faver\u00f0ugum manni. Enda s\u00ed\u00f0an hefir yfirullarmatsma\u00f0ur ekki<br>\u00feurft \u00fear a\u00f0 vera vegna ullarmats. Yfirullarmatsma\u00f0ur, sem hefir v\u00ed\u00f0lent umd\u00e6mi, getur ekki komi\u00f0 \u00e1<br>alla ullart\u00f6kusta\u00f0ina \u00e1 sama t\u00edma og ullin er tekin. Var \u00fev\u00ed sums sta\u00f0ar sama og b\u00fai\u00f0 a\u00f0 meta ullina,<br>\u00feegar hann gat komi\u00f0, e\u00f0a svo var \u00fea\u00f0 vi\u00f0 Skaft\u00e1r\u00f3s. En eftir a\u00f0 verzlunin var flutt fr\u00e1 Skaft\u00e1r\u00f3si a\u00f0<br>Kirkjub\u00e6jarklaustri, fluttist ullartakan a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u \u00feanga\u00f0 l\u00edka, og eftir \u00fea\u00f0 var ullartakan a\u00f0<br>haustinu b\u00e6ndum til \u00fe\u00e6ginda og eftir \u00fea\u00f0 var yfirullarmatsma\u00f0urinn \u00e1 Klaustri yfir allan<br>ullart\u00f6kut\u00edmann. A\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u ger\u00f0i \u00fea\u00f0 engan mun \u00e1 ullarmatinu. En \u00fea\u00f0 var ekki nema gaman a\u00f0<br>hafa svo skemmtilegan dvalargest yfir \u00feann t\u00edma. \u00d6llum \u00feykir gott og skemmtilegt a\u00f0 sitja \u00ed yfirl\u00e6ti \u00e1<br>Kirkjub\u00e6jarklaustri og ey\u00f0a \u00fear s\u00ednum fr\u00edd\u00f6gum. \u2013 \u00deessi framanrita\u00f0a fer\u00f0 m\u00edn \u00ed \u00d6r\u00e6fin er m\u00e9r \u00e1<br>j\u00e1kv\u00e6\u00f0an h\u00e1tt \u00f3gleymanleg, og \u00f6nnur fer\u00f0 \u00feanga\u00f0 \u00e1 neikv\u00e6\u00f0an h\u00e1tt. Fleiri fer\u00f0ir hefi \u00e9g fari\u00f0 yfir<br>\u00d6r\u00e6fin \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokku\u00f0 ger\u00f0ist s\u00f6gulegt.\u201c<br>\u201eKv\u00e6\u00f0i kv\u00f6ldins\u201c er svo sem ekki neitt.<br>LOKS VENDIR Sveinn s\u00ednu kv\u00e6\u00f0i \u00ed kross og kemur a\u00f0 \u00fatvarpinu: \u201e\u00dea\u00f0 er alltaf hressandi og<br>skemmtilegt \u00feaegar Helgi Hj\u00f6rvar les \u00fatvarpss\u00f6guna. Svo var l\u00edka me\u00f0 s\u00e9ra Svein V\u00edking. \u00deeir \u00e6ttu<br>sem oftast a\u00f0 koma \u00ed \u00fatvarpi\u00f0 me\u00f0 spennandi \u00e1stars\u00f6gur og sinn gl\u00e6silega s\u00f6gulestur. Kv\u00e6\u00f0i<br>kv\u00f6ldsins er svo sem eins og ekki neitt, en hl\u00fdtur \u00fe\u00f3 eitthva\u00f0 a\u00f0 kosta, og er \u00fea\u00f0 s\u00f3un \u00e1 peningum,<br>sem \u00fatvarpi\u00f0 g\u00e6ti eitthva\u00f0 \u00fearfara gert vi\u00f0, enda flutningurinn v\u00e6gast sagt misjafn\u201c.<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 28. september 1956<br>Ba\u00f0stofan<br>\u00c1hrifin innan fr\u00e1.<br>SVEINN SVEINSSON fr\u00e1 Fossi skrifar \u00e1 \u00feessa lei\u00f0: \u201e\u00cd m\u00ednu ungd\u00e6mi og miki\u00f0 lengur, var \u00fea\u00f0 venjan a\u00f0<br>flestir ungir menn drukku ekki v\u00edn, og \u00ed \u00feeim sveitum, sem \u00e9g \u00feekkti til s\u00e1st ekki kvenf\u00f3lk drekka v\u00edn,<br>\u00fe\u00f3 var til ein og ein fullor\u00f0in kona \u00ed einum og einum hreppi, sem drakk v\u00edn, og \u00fe\u00e1 kannske helzt til<br>miki\u00f0. \u2013 \u00c9g man \u00fea\u00f0 a\u00f0 n\u00e6stu \u00e1rin \u00e1\u00f0ur en v\u00ednbanni\u00f0 kom til s\u00f6gunnar, a\u00f0 v\u00edni\u00f0 h\u00e6kka\u00f0i \u00ed ver\u00f0i, og<br>var\u00f0 \u00fea\u00f0 til \u00feess a\u00f0 menn keyptu \u00fea\u00f0 \u00e1berandi minna en \u00e1\u00f0ur. \u00dea\u00f0 stefndi \u00fev\u00ed \u00ed r\u00e9tta \u00e1tt, \u00e1\u00f0ur en<br>v\u00ednbanni\u00f0 skall yfir.<br>\u00dea\u00f0 m\u00e1 segja, a\u00f0 mennirnir s\u00e9u \u00fer\u00e1ir eins og sau\u00f0kindin, vilja vera frj\u00e1sir og \u00ed engri gir\u00f0ingu. \u00dev\u00ed a\u00f0<br>\u00feegar v\u00ednbanni\u00f0 var\u00f0 a\u00f0 l\u00f6gum, f\u00f3ru menn a\u00f0 sj\u00f3\u00f0a, eins og \u00fear stendur, me\u00f0 \u00fdmsu m\u00f3ti, \u00f3tr\u00falega<br>almennt eins og kunnugt var. Svo var l\u00edka hi\u00f0 svokalla\u00f0a l\u00e6knav\u00edn, og \u00feegar Sp\u00e1narv\u00edni\u00f0 kom til<br>s\u00f6gunnar, \u00fe\u00e1 enn frekar \u00ed skj\u00f3li \u00feess. Allt var\u00f0 \u00feetta til \u00feess, me\u00f0 fleiru, a\u00f0 unga f\u00f3lki\u00f0, jafnt kvenf\u00f3lk<br>sem karlmenn, me\u00f0 undantekningum, l\u00e6r\u00f0u a\u00f0 drekka. Svo \u00feegar v\u00edni\u00f0 var gefi\u00f0 aftur frj\u00e1lst komst<br>allt \u00ed algleyming, eins og kunnugt er, og kemur \u00fea\u00f0 l\u00edka til, a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 hefir n\u00fa \u00e1 t\u00edmum mikil<br>peningar\u00e1\u00f0, og s\u00fdnir \u00fea\u00f0 sig \u00e1 m\u00f6rgum svi\u00f0um, svo sem me\u00f0 skemmtanal\u00edfi o.fl. \u2013 En hva\u00f0 er \u00fe\u00e1 helzt<br>til r\u00e1\u00f0a, munu sumir spyrja sj\u00e1lfa sig? M\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa, a\u00f0 her\u00f0a beri \u00e1r\u00f3\u00f0urinn innanfr\u00e1, \u00feannig a\u00f0<br>unga f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft, sem neytir of mikils v\u00edns, sj\u00e1i a\u00f0 s\u00e9r svona \u00ed kyrr\u00feey og minnki \u00fea\u00f0 sem mest \u00fea\u00f0<br>96<br>getur, b\u00e6\u00f0i vegna heilsunnar og s\u00f3matilfinningar. \u2013 Reynsla er b\u00fain a\u00f0 s\u00fdna a\u00f0 a\u00f0 ekki dugar<br>v\u00ednbanni\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 menn fara allavega \u00ed kringum \u00fea\u00f0.\u201c<br>Miki\u00f0 m\u00e1 gera.<br>EN LEI\u00d0ANDI menn geta l\u00edka miki\u00f0 gert fyrir ungd\u00f3minn me\u00f0 g\u00f3\u00f0um eftird\u00e6mum. Fyrst og fremst<br>foreldrar, \u00ed hva\u00f0a st\u00e9tt og st\u00f6\u00f0u, sem \u00feau eru, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa sem minnst v\u00edn um h\u00f6nd og aldrei<br>nema \u00ed h\u00f3fi. Banna \u00f6lvu\u00f0u f\u00f3lki a\u00f0gang a\u00f0 skemmtunum, e\u00f0a a\u00f0 hafa v\u00edn um h\u00f6nd \u00e1 \u00feeim st\u00f6\u00f0um.<br>H\u00e6tt a\u00f0 hafa v\u00edn \u00ed veizlum, og ef \u00fea\u00f0 v\u00e6ri almennt gert, \u00fe\u00e1 k\u00e6mist \u00fea\u00f0 flj\u00f3tt \u00ed vana, og mundi \u00feykja<br>\u00e1g\u00e6tt. Svo er \u00fea\u00f0 n\u00fa or\u00f0i\u00f0 me\u00f0 fermingarveizlur, og \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 ekki me\u00f0 allar veizlur? Enda ver\u00f0a \u00fe\u00e1<br>skemmtanirnar \u00fathaldsbetri og eftirk\u00f6stin heilbrig\u00f0ari. Sk\u00f3lastj\u00f3rar og kennarar hafa manna bezta<br>a\u00f0st\u00f6\u00f0u til \u00feess a\u00f0 hafa g\u00f3\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 ungd\u00f3minn. Me\u00f0 lagi og lipur\u00f0 a\u00f0 br\u00fdna \u00fea\u00f0 fyrir nemendum<br>s\u00ednum, og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega st\u00falkunum, a\u00f0 \u00fe\u00e6r geti ekki haldi\u00f0 fr\u00ed\u00f0leik s\u00ednum \u00feegar \u00fe\u00e6r eru or\u00f0nar<br>ungar konur, ef \u00fe\u00e6r venji sig \u00e1 a\u00f0 vaka um n\u00e6tur yfir v\u00edndrykkju og t\u00f3baksreykingum, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 ver\u00f0a<br>\u00fe\u00e6r \u00e1\u00f0ur en \u00fe\u00e6r vita af t\u00edu \u00e1rum eldri a\u00f0 \u00fatliti en \u00fe\u00e6r annars v\u00e6ru, ef \u00fe\u00e6r lif\u00f0u reglus\u00f6mu l\u00edfi.\u201c<br>Lipur\u00f0 og g\u00e6tni.<br>\u201e\u00de\u00d3TT \u00c9G NEFNI h\u00e9r frekar st\u00falkur en pilta, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 l\u00edka h\u00f6rmung ef ungir menn venja sig \u00e1 a\u00f0<br>drekka of miki\u00f0 v\u00edn. En \u00fea\u00f0 tekur \u00fe\u00f3 \u00fat yfir, ef st\u00falkur gera \u00fea\u00f0. Eins og menn vita \u00fe\u00e1 er \u00feetta miki\u00f0<br>vandam\u00e1l sem \u00fearf a\u00f0 taka f\u00f6stum t\u00f6kum. En \u00fe\u00f3 me\u00f0 lipur\u00f0 og g\u00e6tni, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e6skan er vi\u00f0kv\u00e6m. \u00dea\u00f0<br>ver\u00f0ur a\u00f0 tala jafnt vi\u00f0 \u00fe\u00e1 sem drekka v\u00edn og \u00fe\u00e1 sem ekki drekka v\u00edn, \u00fev\u00ed a\u00f0 ef \u00f6llum nemendum er<br>gert jafnt undir h\u00f6f\u00f0i \u00fe\u00e1 \u00fearf enginn a\u00f0 m\u00f3\u00f0gast. Og me\u00f0 \u00fev\u00ed er h\u00e6gast a\u00f0 framkalla \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a, sem \u00ed<br>hverri pers\u00f3nu b\u00fdr, og \u00fe\u00e1 er ekki vonlaust a\u00f0 \u00e1hrifin komi fram innan fr\u00e1. Eins og bent er \u00e1 me\u00f0<br>\u00feessum l\u00ednum.\u201c<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 14. n\u00f3vember 1956<br>Athugasemd<br>F\u00f6studaginn 9. n\u00f3vember s\u00ed\u00f0astl. gerir stj\u00f3rn D\u00fdraverndunarf\u00e9lags \u00cdslands kr\u00f6fu til \u00feess, a\u00f0 ekki ver\u00f0i<br>eitra\u00f0 fyrir refi o.s.frv.<br>\u00deessi krafa hl\u00fdtur a\u00f0 vera sett fram af van\u00feekkingu \u00e1 \u00feessu vandam\u00e1li. S\u00e9 \u00fea\u00f0 \u00ed mann\u00fa\u00f0arskyni, \u00fe\u00e1<br>verkar \u00fea\u00f0 \u00f6fugt vegna \u00feess, a\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 lei\u00f0inlegt a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 eitra fyrir refi, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 ekki<br>samanberandi \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, sem sau\u00f0kindin er \u00fatleikin eftir d\u00fdrb\u00edt, hvort sem h\u00fan finnst dau\u00f0, e\u00f0a<br>hjarandi.<br>Reynslan hefur s\u00fdnt, a\u00f0 refum ver\u00f0ur aldrei a\u00f0 \u00f6llu leyti \u00fatr\u00fdmt \u00far landinu nema me\u00f0 eitrun, e\u00f0a svo<br>var \u00fea\u00f0 fyrir s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t, og \u00e1\u00f0ur, \u00feegar bitvargurinn var sem mestur og olli sem mestu tj\u00f3ni, en<br>um aldam\u00f3tin e\u00f0a upp \u00far \u00feeim, var almennt gengi\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed mj\u00f6g r\u00e6kilega, a\u00f0 eitra kj\u00f6t og rj\u00fapur \u00ed<br>afr\u00e9ttum, hei\u00f0um og hraunum, sem l\u00e1na\u00f0ist svo vel, a\u00f0 ekki var\u00f0 vart vi\u00f0 refi \u00ed m\u00f6rg \u00e1r, e\u00f0a ekki fyrr<br>en \u00feeir f\u00f3ru a\u00f0 sleppa \u00far refab\u00faum. Enda hittist \u00e1 nokku\u00f0 har\u00f0a vetur og hl\u00fdtur \u00fea\u00f0 a\u00f0 vera betra til<br>\u00e1rangurs, en alltaf hl\u00fdtur \u00fea\u00f0 a\u00f0 taka nokkur \u00e1r, \u00fe\u00f3tt eitra\u00f0 s\u00e9. En me\u00f0 \u00fev\u00ed mun \u00fea\u00f0 samt vinnast ef<br>tr\u00faver\u00f0ugir menn vinna a\u00f0 \u00fev\u00ed \u00ed hverri s\u00fdslu e\u00f0a hreppi, sem d\u00fdrs hefir or\u00f0i\u00f0 vart, hvar sem er \u00e1<br>landinu.<br>\u00deetta \u00e6ttu r\u00e1\u00f0amenn \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, svo sem Al\u00feingi og stj\u00f3rnarr\u00e1\u00f0, a\u00f0 athuga r\u00e6kilega.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>97<br>1957<br>N\u00fa br\u00e1 svo vi\u00f0 a\u00f0 einungis birtust tveir pistlar \u00ed T\u00edmanum eftir Svein, \u00ed jan\u00faar, en fj\u00f3rir s\u00ed\u00f0ar \u00e1<br>\u00e1rinu \u00ed Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu. Pistlarnir \u00ed T\u00edmanum birtust \u00ed greinaflokknum Ba\u00f0stofan en \u00ed<br>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu voru \u00fer\u00edr pistlar \u00ed greinaflokknum Br\u00e9fakasssinn auk greinar um \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0ina.<br>A\u00f0 \u00feessu sinni rita\u00f0i Sveinn m.a. um forsetaemb\u00e6tti\u00f0, synjun \u00e1 bei\u00f0ni Hitlers um flugv\u00f6ll \u00e1<br>\u00cdslandi, bl\u00f3tsyr\u00f0i \u00ed \u00fatvarpinu, hreind\u00fdrin \u00e1 Austurlandi, \u00fatigang holdanauta \u00ed Gunnarsholti,<br>\u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0ardaginn \u00ed Reykjav\u00edk, v\u00ednveitingar, og \u00feurrkun og hir\u00f0ingu.<br>98<br>T\u00edminn, 11. jan\u00faar 1957<br>Ba\u00f0stofan<br>\u00c6\u00f0stu tr\u00fana\u00f0arst\u00f6rf.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar ba\u00f0stofunni:<br>A\u00f0 venju, s\u00ed\u00f0astl. \u00e1ram\u00f3t, h\u00e9ldu \u00feeir s\u00ednar \u00e1ram\u00f3tar\u00e6\u00f0ur, forseti \u00cdslands, herra \u00c1sgeir \u00c1sgeirsson, og<br>fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra, Hermann J\u00f3nasson. B\u00e6\u00f0i munu \u00feessi emb\u00e6tti vera talin vir\u00f0ingarmestu emb\u00e6tti<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar. En eftir \u00fev\u00ed skipulagi, sem h\u00e9r \u00e1 landi r\u00edkir, og v\u00ed\u00f0ar \u00ed Evr\u00f3pu, \u00fe\u00e1 vir\u00f0ist<br>fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herraemb\u00e6tti\u00f0 vera \u00e1byrg\u00f0armesta stj\u00f3rnm\u00e1laemb\u00e6tti \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. \u00dea\u00f0 \u00feurfa \u00fev\u00ed a\u00f0<br>vera m\u00e6tir menn og duglegir, sem \u00fea\u00f0 s\u00e6ti skipa. N\u00fa \u00e1 s\u00ed\u00f0ari \u00e1rum hafa stj\u00f3rnm\u00e1laflokkar okkar<br>lands veri\u00f0 \u00feannig skipa\u00f0ir, a\u00f0 sj\u00e1lfsagt hefir \u00fe\u00f3tt a\u00f0 annar hvor \u00feeirra \u00d3lafur Thors e\u00f0a Hermann<br>J\u00f3nasson v\u00e6ru fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra. Enda hafa b\u00e1\u00f0ir \u00fe\u00e1 kosti, sem a\u00f0 framan getur.<br>Sumir l\u00edta svo \u00e1, a\u00f0 fors\u00e6tirsr\u00e1\u00f0herra, \u00e1samt r\u00e1\u00f0uneyti s\u00ednu, geti l\u00edka \u00fej\u00f3na\u00f0 forsetaemb\u00e6ttinu, og<br>hafa \u00feeir menn \u00fea\u00f0 a\u00f0allega til s\u00edns m\u00e1ls, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e6mdi betur f\u00e1t\u00e6kri og f\u00e1mennri \u00fej\u00f3\u00f0, \u00fev\u00ed<br>forsetaemb\u00e6tti\u00f0, me\u00f0 \u00f6llu sem \u00fev\u00ed fylgir, s\u00e9 of d\u00fdrt fyrir \u00fej\u00f3\u00f0ina. En svo eru a\u00f0rir, sem vilja hafa<br>\u201eforseta\u201c og \u00feykir \u00fea\u00f0 s\u00e6ma sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ri \u00fej\u00f3\u00f0. Og hvorirtveggja hafa nokku\u00f0 til s\u00edns m\u00e1ls. L\u00e6t \u00e9g svo<br>\u00fatr\u00e6tt um \u00fea\u00f0 m\u00e1l.\u201c<br>\u00dea\u00f0 tilheyrir s\u00f6gunni.<br>ENN SEGIR Sveinn: \u201e\u00deegar n\u00faverandi fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra Hermann J\u00f3nasson var fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra n\u00e6stu<br>\u00e1rin fyrir s\u00ed\u00f0ari heimsstyrj\u00f6ldina, \u00fe\u00e1 framkv\u00e6mdi hann sem fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra, \u00e1samt r\u00e1\u00f0uneyti s\u00ednu,<br>mikla g\u00e6fu fyrir \u00edslenzku \u00fej\u00f3\u00f0ina \u00feegar hann \u00e1samt r\u00e1\u00f0uneyti s\u00ednu \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 neita Hitler a\u00f0 byggja h\u00e9r<br>flugvelli, \u00fev\u00ed \u00ed \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0 voru flestar \u00fej\u00f3\u00f0ir heims hr\u00e6ddar vi\u00f0 herveldi \u00dej\u00f3\u00f0verja, og sumar \u00feeirra vildu<br>gjarnan semja vi\u00f0 \u00fe\u00e1. Enda var \u00fe\u00e1 \u201enazisminn\u201c ekki farinn a\u00f0 s\u00fdna sitt r\u00e9tta innr\u00e6ti, eins og s\u00ed\u00f0ar<br>var\u00f0, sem allir n\u00fa vita. Ef \u00fe\u00e1verandi r\u00edkisstj\u00f3rn Hermanns J\u00f3nassonar hef\u00f0i ekki veri\u00f0 svo hyggin og<br>heppin a\u00f0 svara \u00feessu bo\u00f0i, e\u00f0a \u00f3sk Hitlers neitandi, \u00fe\u00e1 hef\u00f0i Reykjav\u00edk og \u00cdsland allt, liti\u00f0 \u00f6\u00f0ru v\u00edsi \u00fat<br>\u00ed dag en raun ber vitni. Samanber allar \u00fe\u00e6r framfarir, sem or\u00f0nar eru \u00e1 landi h\u00e9r s\u00ed\u00f0an um str\u00ed\u00f0slok.<br>E\u00f0a alla \u00fe\u00e1 ey\u00f0ileggingu, manntj\u00f3n og h\u00f6rmungar, sem h\u00e9r hef\u00f0u or\u00f0i\u00f0 ef \u00dejo\u00f0verjar hef\u00f0u fengi\u00f0 a\u00f0<br>b\u00faa um sig h\u00e9r \u00e1 landi fyrir styrj\u00f6ldina. En n\u00fa hafa r\u00e1\u00f0amenn \u00fej\u00f3\u00f0anna meiri reynslu a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 en<br>\u00fe\u00e1, \u00fear sem verkin hafa n\u00fa tala\u00f0 fr\u00e1 austri og vestri \u2013 ekki leynt heldur lj\u00f3st, og \u00fea\u00f0 svo, a\u00f0 ekki<br>ver\u00f0ur um villst. Ma\u00f0ur hefir \u00fev\u00ed fulla \u00e1st\u00e6\u00f0u til \u00feess a\u00f0 treysta \u00fev\u00ed, a\u00f0 forr\u00e1\u00f0amenn okkar hagi<br>r\u00e1\u00f0um s\u00ednum me\u00f0 forsj\u00e1 og skynsemi fyrir okkar \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag gagnvart \u00f6\u00f0rum \u00fej\u00f3\u00f0um. Og \u00fe\u00e1 mun \u00fej\u00f3\u00f0<br>vor blessun hlj\u00f3ta n\u00fa sem fyrr og vels\u00e6ld r\u00edkja hj\u00e1 f\u00f3lkinu til lands og sj\u00f3s, ef \u00fea\u00f0 kann me\u00f0 a\u00f0 fara\u201c,<br>segir Sveinn a\u00f0 lokum.<br>T\u00edminn, laugardaginn 26. jan\u00faar 1957<br>Ba\u00f0stofan<br>Or\u00f0, sem hlj\u00f3ma illa \u00ed \u00fatvarpi.<br>Sveinn Seinsson fr\u00e1 Fossi skrifar: \u201eLaugardagskv\u00f6ldi\u00f0 12. \u00fe.m. var flutt leikrit a\u00f0 venju \u00ed<br>R\u00edkis\u00fatvarpinu, sem einkenndist mest fyrir s\u00e9rstaklega lj\u00f3tt or\u00f0brag\u00f0. A\u00f0 v\u00edsu hefir stundum brug\u00f0i\u00f0<br>til \u00feess fyrr, en \u00feetta mest. Bl\u00f3tsyr\u00f0i hlj\u00f3ma s\u00e9rstaklega illa \u00ed \u00fatvarpi, \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u hvergi skemmtileg.<br>\u00dea\u00f0 \u00e1 s\u00e9r l\u00edka sta\u00f0 me\u00f0 sumar \u00fatvarpss\u00f6gur, a\u00f0 \u00fear koma fyirr of oft lj\u00f3t or\u00f0, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 ver\u00f0i ekki hj\u00e1<br>\u00fev\u00ed komist vi\u00f0 sum s\u00f6guatri\u00f0i. Um \u00feetta tala \u00e9g s\u00e9rstaklega \u00fat af \u00fev\u00ed, a\u00f0 b\u00f6rn, sem hlusta eitthva\u00f0 \u00e1<br>99<br>\u00fatvarp og \u00fe\u00e1 helzt \u00e1 kv\u00f6ldin, eru \u00f3tr\u00falega n\u00e6m \u00e1 \u00feessi lj\u00f3tu or\u00f0, \u00fe\u00f3tt ung s\u00e9u. \u00dev\u00ed \u00feegar ma\u00f0ur<br>bannar \u00feeim a\u00f0 segja lj\u00f3tt, kemur \u00fea\u00f0 hj\u00e1 \u00feeim sumum \u201ea\u00f0 \u00feetta segi ma\u00f0urinn \u00ed \u00fatvarpinu\u201c.<br>Bo\u00f0 og b\u00f6nn.<br>ENN SEGIR Sveinn: \u201e\u00dea\u00f0 hefir veri\u00f0 r\u00e6tt og rita\u00f0 um gl\u00e6parit e\u00f0a s\u00f6gur, sem gefin hafa veri\u00f0 \u00fat, og<br>sumir lagt til a\u00f0 banna \u00feau me\u00f0 \u00f6llu, en a\u00f0rir tali\u00f0 \u00fea\u00f0 sker\u00f0ing \u00e1 ritfrelsi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, en hva\u00f0 sem<br>\u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur, \u00fe\u00e1 finnst manni a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0i ekki miki\u00f0 a\u00f0 banna \u00feau rit, \u00fe\u00f3tt lj\u00f3t s\u00e9u, e\u00f0a a\u00f0 banna b\u00f6rnum<br>a\u00f0gang a\u00f0 sumum leikritum og sumum kvikmyndum, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri nau\u00f0synlegt, nema a\u00f0 banna allt<br>sl\u00edkt, l\u00edka \u00ed \u00fatvarpi. Og \u00fea\u00f0 er nau\u00f0synlegast af \u00feessu \u00f6llu, \u00fev\u00ed ekki er h\u00e6gt a\u00f0 banna b\u00f6rnum a\u00f0<br>hlusta \u00e1 \u00fatvarpi\u00f0, \u00fea\u00f0 v\u00e6ri auma uppeldi\u00f0, a\u00f0 f\u00e6la b\u00f6rn fr\u00e1 \u00fatvarpinu. Enda undir flestum<br>kringumst\u00e6\u00f0um ekki h\u00e6gt nema a\u00f0 loka \u00fe\u00e1 fyrir t\u00e6ki\u00f0. En \u00fea\u00f0 er skylt og mj\u00f6g \u00e1n\u00e6gjulegt a\u00f0 geta<br>sagt a\u00f0 s\u00ed\u00f0an R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 t\u00f3k til starfa hefir \u00fea\u00f0 komi\u00f0 miki\u00f0 vi\u00f0 s\u00f6gu um uppeldism\u00e1lin, me\u00f0<br>barnat\u00edmunum, sem hafa flutt svo margar fallegar \u00e6vint\u00fdras\u00f6gur, barnas\u00f6ng o.fl., sem allt mi\u00f0ar a\u00f0<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 framkalla \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a, sem \u00ed b\u00f6rnum b\u00fdr, og \u00feroska \u00feau til mannd\u00f3ms og k\u00e6rleika \u00ed breytni sinni<br>vi\u00f0 a\u00f0ra menn, og allt sem lifandi er.\u201c<br>Hlj\u00f3murinn me\u00f0 kv\u00e6\u00f0i kv\u00f6ldsins.<br>A\u00d0 LOKUM segir svo \u00ed br\u00e9fi Sveins: \u201e\u00cd \u00feessu sambandi vil \u00e9g segja \u00feetta: Sum \u00fatlend leikrit eru nokku\u00f0<br>torskilin og of mannm\u00f6rg \u00ed \u00fatvarp, \u00fe\u00f3tt \u00feau s\u00e9u au\u00f0skilin og skemmtileg \u00e1 sj\u00f3narsvi\u00f0i. \u00dea\u00f0 \u00e6tti ekki<br>a\u00f0 leika \u00feau leikrit \u00ed \u00fatvarpi, sem eru mj\u00f6g or\u00f0lj\u00f3t, \u00fat af \u00e1\u00f0urgreindum \u00e1st\u00e6\u00f0um. Flest \u00edslenzk leikrit<br>eru betri til flutnings \u00ed \u00fatvarp en \u00fatlend, sum \u00feeirra eru l\u00edka d\u00e1samlega leikin, svo sem Anna \u00ed St\u00f3ru-<br>Borg o.fl. o.fl. svo unun var \u00e1 a\u00f0 hlusta. \u2013 Svo er \u00fea\u00f0 eitt enn: \u00c9g er einn af fleiri hlustendum, sem<br>\u00f3ska eftir a\u00f0 vera laus vi\u00f0 hlj\u00f3minn \u00e1 undan og eftir kv\u00e6\u00f0i kv\u00f6ldsins. Og a\u00f0 s\u00ed\u00f0ustu: \u00c9g \u00feakka g\u00f3\u00f0a og<br>skemmtilega \u00fej\u00f3nustu starfsf\u00f3lki R\u00edkis\u00fatvarpsins vi\u00f0 okkur hlustendur fyrr og s\u00ed\u00f0ar\u201c.<br>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0i\u00f0, 3. apr\u00edl 1957<br>Br\u00e9fakassinn: Hva\u00f0 segja ritstj\u00f3rarnir n\u00fa?<br>HVA\u00d0 segja \u00feeir n\u00fa D\u00fdraverndarinn og ritstj\u00f3ri \u00c1rb\u00f3kar landb\u00fana\u00f0arins, um hreind\u00fdrin \u00e1 Austurlandi?<br>H\u00e9r um \u00e1ri\u00f0 ger\u00f0u \u00feeir \u00fea\u00f0 a\u00f0 bla\u00f0am\u00e1li me\u00f0 miklum fyrirs\u00f6gnum o.fl. sv\u00f6rtu, me\u00f0 nautgripina \u00ed<br>Gunnarshoti, sem l\u00edka var a\u00f0 nokkru leyti tilraun me\u00f0 \u00fatigang, og \u00e1tti a\u00f0 s\u00fdna misjafnt \u00feol gripanna,<br>sem \u00fea\u00f0 og ger\u00f0i. Fulltr\u00faar B\u00fana\u00f0ar\u00feings, sem \u00fe\u00e1 s\u00e1tu \u00feingi\u00f0, litu misj\u00f6fnum augum \u00e1 \u00feetta m\u00e1l.<br>Sumir me\u00f0 skilningi og velvild. En a\u00f0rir t\u00f6ldu \u00fea\u00f0 of langt gengi\u00f0 og l\u00f6g\u00f0u \u00fea\u00f0 svo \u00fat \u00e1 versta veg.<br>Enda er \u00fea\u00f0 venjan, a\u00f0 mennirnir s\u00e9u misjafnir a\u00f0 viti og g\u00e6\u00f0um. En m\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9<br>mj\u00f6g \u00e1r\u00ed\u00f0andi a\u00f0 ritstj\u00f3rar D\u00fdraverndarans og \u00c1rb\u00f3kar landb\u00fana\u00f0arins s\u00e9u vanda\u00f0ir menn. En n\u00fa vita<br>menn \u00fea\u00f0 tvennt: A\u00f0 \u00edslenzkir nautgripir \u00feola ekki a\u00f0 ganga \u00fati og inni, \u00e1 m\u00f3ti holda kyninu, \u00fe\u00f3tt \u00fev\u00ed<br>s\u00e9 gefi\u00f0 hey. Og l\u00edka \u00fea\u00f0 a\u00f0 hreind\u00fdr lifa ekki bjargarlaust \u00ed har\u00f0indum.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>100<br>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0i\u00f0, \u00feri\u00f0judaginn 25. j\u00fan\u00ed 1957<br>Rabb um \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0<br>\u00deJ\u00d3\u00d0H\u00c1T\u00cd\u00d0ARDAGURINN 17. j\u00fan\u00ed var ekki settur hj\u00e1, me\u00f0 \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a ve\u00f0ur, sem n\u00fa er \u00e1 hverjum degi.<br>Og var \u00fea\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0al undirsta\u00f0an fyrir h\u00e1t\u00ed\u00f0ah\u00f6ldunum, sem fram f\u00f3ru \u00feennan dag \u00ed Reykjav\u00edk,<br>og sj\u00e1lfsagt v\u00ed\u00f0a um land.<br>\u00dea\u00f0 er mikil vi\u00f0h\u00f6fn og vir\u00f0ing vi\u00f0 \u00feann prest, sem l\u00e1tinn er halda gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustuna \u00ed d\u00f3mkirkjunni \u00ed<br>gegnum r\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 \u00feann dag, enda miki\u00f0 \u00ed \u00fea\u00f0 vari\u00f0, a\u00f0 vel takist vi\u00f0 svona t\u00e6kif\u00e6ri. \u00c9g sat vi\u00f0<br>\u00fatvarpi\u00f0, og \u00fe\u00f3tti m\u00e9r gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustan takast pr\u00fd\u00f0isvel af prestsins hendi, og s\u00f6nginn \u00fearf ekki a\u00f0 efa \u00ed<br>kirkjum Reykjav\u00edkur. En svo strax \u00feegar kemur a\u00f0 n\u00e6sta atri\u00f0i, dofnar yfir h\u00e1t\u00ed\u00f0arbl\u00e6num, fyrir<br>hlustendur, \u00fear sem forseti \u00cdslands er l\u00e1tinn leggja bl\u00f3msveig a\u00f0 minnisvar\u00f0a J\u00f3ns Sigur\u00f0ssonar, \u00e1n<br>\u00feess a\u00f0 segja eitt einasta or\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 t\u00e6kif\u00e6ri. Fyrir hlustendur er \u00feessi ath\u00f6fn dauf, hva\u00f0 sem h\u00fan er<br>fyrir \u00e1horfendur. \u00c9g vil leyfa m\u00e9r a\u00f0 leggja til, a\u00f0 \u00feessi ath\u00f6fn s\u00e9 framkv\u00e6md \u00feannig: A\u00f0 einn e\u00f0a<br>tveir \u2013 segjum st\u00fadentar \u2013 leggi bl\u00f3msveiginn eins og hann \u00e1 a\u00f0 vera, og a\u00f0 forsetinn s\u00e9 \u00fear<br>vi\u00f0staddur me\u00f0 stutt \u00e1varp, sem hann sj\u00e1lfur les upp \u00ed heyranda hlj\u00f3\u00f0i \u00ed tilefni dagsins.<br>Svo hressist \u00feetta aftur vi\u00f0 strax \u00feegar \u00feri\u00f0ja atri\u00f0i\u00f0 kemur: A\u00f0 fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herrann, &#8211; hvort sem hann<br>heitir Hermann e\u00f0a \u00d3lafur \u2013 P\u00e9tur e\u00f0a P\u00e1ll \u2013, kemur \u00fat \u00e1 svalir al\u00feingish\u00fassins og heldur \u00fear s\u00edna<br>r\u00e6\u00f0u. Og a\u00f0 lokum \u00e1 \u00feessum sta\u00f0, flytur Fjallkonan sitt \u00e1varp, sem a\u00f0 \u00feessu sinni var Helga<br>Valt\u00fdsd\u00f3ttir leikkona. Ger\u00f0i h\u00fan \u00fea\u00f0 me\u00f0 pr\u00fd\u00f0i og uppger\u00f0arlausum myndugleik, svo unun var \u00e1 a\u00f0<br>hlusta.<br>A\u00f0 venju, \u00ed tilefni dagsins, haf\u00f0i r\u00edkisstj\u00f3rnin teki\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti gestum s\u00ednum (\u00e1n \u00feess a\u00f0 hafa \u00fear<br>v\u00ednveitingar, heldur a\u00f0eins veitt kaffi og me\u00f0 \u00fev\u00ed). \u00deetta eru g\u00f3\u00f0 t\u00ed\u00f0indi og veit \u00e1 betri t\u00edma \u00ed \u00feessu<br>efni, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta er einmitt sem koma \u00fearf: A\u00f0 opinberar veizlur s\u00e9u v\u00ednlausar. \u00cd \u00feessu efni er bezt a\u00f0<br>byrja \u00e1 toppnum, eins og n\u00fa hefur veri\u00f0 gert, \u00fev\u00ed svo munu a\u00f0rir \u00e1 eftir koma. \u00dev\u00ed \u00fe\u00f3tt sumum kunni<br>a\u00f0 \u00feykja \u00fea\u00f0 \u00f3\u00fe\u00e6gilegt a\u00f0 byrja me\u00f0, \u00fe\u00e1 mun \u00fea\u00f0 flj\u00f3tt komast \u00ed vana \u2013 og \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0an vana \u2013 um a\u00f0<br>gera a\u00f0 halda n\u00fa \u00e1fram \u00e1 \u00feesari braut. \u2013 Sk\u00edrnar- og fermingarveizlur eru n\u00fa haldnar v\u00ednlausar, og<br>\u00feykir \u00fea\u00f0 mikill munur: Me\u00f0 si\u00f0fer\u00f0i, kostna\u00f0 og eftirk\u00f6st. Allar samkomur og skemmtanir \u00e6ttu a\u00f0<br>haldast v\u00ednlausar. \u00de\u00e1 mun ungd\u00f3murinn \u00ed landinu alast upp vi\u00f0 betra loftslag og \u00ed framt\u00ed\u00f0inni mun<br>v\u00edni\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00feykja jafnfr\u00e1leitt til notkunar og eitur v\u00e6ri. Eins og me\u00f0 hver \u00f6nnur me\u00f0ul, sem \u00fe\u00f3 eru notu\u00f0<br>til l\u00e6kninga.<br>N\u00fa er nokku\u00f0 tala\u00f0 um ungd\u00f3minn, a\u00f0 hann, st\u00falkur jafnt sem piltar, neyti of mikils v\u00edns, og mun \u00fea\u00f0<br>satt vera a\u00f0 vissu leyti. L\u00edka er miki\u00f0 tala\u00f0 um a\u00f0 reisa \u00feurfi sj\u00fakrask\u00fdli fyrir drykkjusj\u00faklinga. En \u00feetta<br>er engin l\u00e6kning \u00e1 sj\u00e1lfum sj\u00fakd\u00f3minum \u2013 heldur vi\u00f0hald heilsunnar, og \u00fea\u00f0 er kannski betra en<br>ekkert? Svo er l\u00edka me\u00f0 v\u00ednbann \u2013 \u00fea\u00f0 hefur reynslan s\u00fdnt. A\u00f0 m\u00ednu viti er eina r\u00e1\u00f0i\u00f0 a\u00f0 byrja a\u00f0 ofan<br>eins og viki\u00f0 hefur veri\u00f0 a\u00f0 h\u00e9r a\u00f0 framan. Og hafi r\u00edkisstj\u00f3rnin \u00fe\u00f6kk og hei\u00f0ur fyrir sitt st\u00f3ra<br>byrjunarspor \u00ed \u00feessu m\u00e1li.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi).<br>101<br>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0i\u00f0, fimmtudaginn 18. j\u00fal\u00ed 1957<br>Br\u00e9fakassinn<br>\u00c1fengi \u00ed opinberum veizlum<br>\u00dea\u00f0 hafa v\u00edst margir fagna\u00f0 \u00fev\u00ed \u00feegar r\u00edkisstj\u00f3rn \u00cdslands haf\u00f0i ekki v\u00ednveitingar vi\u00f0 m\u00f3tt\u00f6ku gesta<br>sinna \u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0ardaginn 17. j\u00fan\u00ed sl. Og ma\u00f0ur taldi, a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri fyrirbo\u00f0i r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar me\u00f0<br>a\u00f0 veita ekki v\u00edn \u00ed opinberum veizlum s\u00ednum. En viti menn! \u00deegar \u00feetta allt er kunnugt, \u00fe\u00e1 kemur<br>\u00e1skorun \u00ed bl\u00f6\u00f0unum fr\u00e1 St\u00f3rst\u00faku\u00feingi, sem hlj\u00f3\u00f0ar svo: St\u00f3rst\u00faku\u00feingi\u00f0 telur s\u00e9rstaka \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0<br>skora \u00e1 r\u00edkisstj\u00f3rn \u00cdslands a\u00f0 hafa ekki \u00e1fengi um h\u00f6nd \u00ed veizlum \u00feeim, er h\u00fan mun halda til hei\u00f0urs<br>hinum tigna Sv\u00edakonungi, er hann heims\u00e6kir \u00cdsland n\u00fa n\u00e6stu daga. Og enn segir: St\u00f3rst\u00faku\u00feingi\u00f0<br>v\u00e6ntir \u00feess og, a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin beiti s\u00e9r fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 forseti \u00cdslands hafi heldur ekki \u00e1fengisveitingar \u00ed<br>veizlum \u00feeim, sem hann heldur \u00ed \u00feessu tilefni.<br>\u00deegar \u00e9g las \u00feessa \u00e1skorun \u00ed bl\u00f6\u00f0unum, skildi \u00e9g ekki hvernig \u00e1 \u00feessu st\u00e6\u00f0i, \u00fear sem r\u00edkisstj\u00f3rnin var<br>b\u00fain a\u00f0 taka forustu \u00ed \u00feessu m\u00e1li. Anna\u00f0hvort hlyti a\u00f0 vera: a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i fari\u00f0 framhj\u00e1 St\u00f3rst\u00fakunni,<br>\u00fe\u00f3 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u00f3tr\u00falegt, e\u00f0a a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 metna\u00f0arm\u00e1l.<br>En hvernig sem \u00feessu hefur veri\u00f0 vari\u00f0, \u00fe\u00e1 enda\u00f0i \u00feetta m\u00e1l me\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin veitti v\u00edn, b\u00e6\u00f0i<br>l\u00e9tt og sterk, alveg a\u00f0 \u00fearflausu, \u00fear sem hei\u00f0ursgesturinn \u2013 konungurinn &#8211; er bindindisma\u00f0ur og<br>neytir ekki \u00e1fengis, honum hef\u00f0i \u00fev\u00ed veri\u00f0 s\u00fdndur mikill hei\u00f0ur og vir\u00f0ing me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa ekki \u00e1fengi<br>um h\u00f6nd \u00ed \u00feeim veizlum, sem honum og hans f\u00f6runeyti voru haldnar. Og me\u00f0 \u00feessu var eins og haft<br>meira vi\u00f0 veizlugesti en sj\u00e1lfan hei\u00f0ursgestinn, konunginn, \u00fe\u00f3tt \u00e9g viti vel, a\u00f0 konungurinn hafi ekki<br>m\u00f3\u00f0gazt vi\u00f0 \u00feetta, \u00fev\u00ed hann er sj\u00e1lfsagt sl\u00edku vanur \u00ed veizlum, jafnvel sem honum eru haldnar. En<br>hva\u00f0 um \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed meira metna\u00f0arm\u00e1l hef\u00f0i \u00fea\u00f0 veri\u00f0 fyrir okkur \u00cdslendinga a\u00f0 meta hans fyrirmynd \u00ed<br>\u00feessu efni \u00fea\u00f0 mikils, a\u00f0 hafa ekki \u00e1fengi um h\u00f6nd, me\u00f0an hann var h\u00e9r hei\u00f0ursgestur okkar. L\u00edka<br>hef\u00f0i ma\u00f0ur n\u00fa einhvern t\u00edma haldi\u00f0 a\u00f0 t.d. kon\u00edak \u00e6tti n\u00fa betur heima \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en ofan \u00ed lax og skyr!<br>\u2013 En hvernig sem \u00e1 \u00feessu hefur sta\u00f0i\u00f0 a\u00f0 svona f\u00f3r, \u00fe\u00e1 hefur \u00feetta or\u00f0i\u00f0 vonbrig\u00f0i hj\u00e1 m\u00f6rgum, sem<br>sty\u00f0ja r\u00edkisstj\u00f3rnina, og hj\u00e1 okkur \u00f6llum, sem sty\u00f0jum m\u00e1lefni\u00f0.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi).<br>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0i\u00f0, f\u00f6studaginn 9. \u00e1g\u00fast 1957<br>Br\u00e9fakassinn:<br>\u00deurrkun og hir\u00f0ing<br>Tvennt er \u00fea\u00f0, sem ma\u00f0ur hefur heyrt, og ekki ber saman. \u00cd bl\u00f6\u00f0um og \u00fatvarpi hafa komi\u00f0 sm\u00e1<br>fr\u00e9ttapistlar fr\u00e1 b\u00e6ndum e\u00f0a fr\u00e9ttariturum, a\u00f0 b\u00fain v\u00e6ri hir\u00f0ing \u00e1 fyrra sl\u00e6tti \u00e1 t\u00fanum v\u00ed\u00f0ast hvar \u00ed<br>sveitum landsins, og er \u00fea\u00f0 ekki \u00f3tr\u00falegt, eins og t\u00ed\u00f0in hefur veri\u00f0 g\u00f3\u00f0 og \u00feerririnn \u00e1g\u00e6tur \u00fea\u00f0, sem<br>af er \u00feessum sl\u00e6tti. En svo koma fer\u00f0alangar sem hafa fer\u00f0ast v\u00ed\u00f0a um sveitir og s\u00fdslur landsins er<br>hafa a\u00f0ra s\u00f6gu a\u00f0 segja. \u00dev\u00ed \u00fe\u00e1 ber fyrir augu \u00feeirra s\u00fa s\u00fdn a\u00f0 l\u00edkast er \u00fev\u00ed a\u00f0 rosi og rigning hafi<br>gengi\u00f0 yfir \u00feessar sveitir me\u00f0 einn og einn \u00feerridag, sem b\u00e6ndur hafi a\u00f0eins geta\u00f0 bjarga\u00f0 t\u00f6\u00f0unni \u00ed<br>s\u00e6ti, og vi\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur seti\u00f0, a\u00f0 \u00f6rf\u00e1um heimilum undanskildum, sem hafa alhirt t\u00f6\u00f0u s\u00edna \u00ed hl\u00f6\u00f0ur,<br>eins og vera ber \u00ed g\u00f3\u00f0ri \u00feerrit\u00ed\u00f0. Ef a\u00f0 \u00feessum fr\u00e9ttum v\u00e6ri sn\u00fai\u00f0 vi\u00f0 \u00feannig: A\u00f0 ta\u00f0a af fyrri sl\u00e6tti<br>t\u00fana v\u00e6ri almennt komin \u00ed hl\u00f6\u00f0ur inn, utan hj\u00e1 einum og einum b\u00f3nda, sem \u00e6tti t\u00f6\u00f0una enn \u00e1 t\u00fanum<br>\u00fati \u00ed s\u00e1tukl\u00fakum, \u00fev\u00ed g\u00e6ti ma\u00f0ur tr\u00faa\u00f0, \u00fev\u00ed alltaf hefur v\u00edst veri\u00f0, og svo er enn, \u00ed \u00f6llum st\u00e9ttum<br>\u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins, til einn og einn r\u00f3legir \u201esilar\u201c sem m\u00e1ttarv\u00f6ldin geta ekki hj\u00e1lpa\u00f0, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 mennirnir!<br>En a\u00f0 b\u00e6ndast\u00e9ttin s\u00e9 almennt svo illa komin a\u00f0 r\u00e1\u00f0i s\u00ednu, \u00fev\u00ed er b\u00e1gt a\u00f0 tr\u00faa. A\u00f0 telja heyi\u00f0 allt hirt<br>102<br>ef \u00fea\u00f0 kemst \u00ed s\u00e6ti, \u00fea\u00f0 er fjarst\u00e6\u00f0a, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 geti veri\u00f0 gott a\u00f0 gr\u00edpa til \u00feess \u00ed vi\u00f0l\u00f6gum svo sem \u00ed<br>stuttum \u00feurrkum. En a\u00f0 l\u00e1ta s\u00e6ti\u00f0 standa \u00fati, von \u00far viti, \u00ed \u00feerrit\u00ed\u00f0, \u00fea\u00f0 er beinn ska\u00f0i \u00e1 heyi og h\u00e1,<br>\u00fev\u00ed ta\u00f0an bliknar a\u00f0 utan og blotnar a\u00f0 ne\u00f0an, og h\u00e1in brennur \u00ed flag undan s\u00e1tunum, svo a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>ver\u00f0ur hvorki slegi\u00f0 n\u00e9 hagi handa k\u00fam \u00fea\u00f0 sumari\u00f0.<br>V.V. \u00e1 Kirkjub\u00e6jarklaustri segir miklar \u00feurrkaleysur \u00e1 S\u00ed\u00f0u \u00ed sumar, og mun \u00fev\u00ed mest valda fjallask\u00farir,<br>eins og oft vill ver\u00f0a \u00fear eystra \u00ed nor\u00f0an\u00feerrir. En \u00ed \u00feessari \u00e1tt sem n\u00fa er, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 vanalegt a\u00f0<br>\u00farkoman n\u00e6r ekki austar, en yfir M\u00fdrdalsfj\u00f6llin, \u00fear fyrir austan dregur ekki fyrir s\u00f3l, og \u00ed svona<br>vestan\u00e1tt og sudda rigningu er engin h\u00e6tta \u00e1 fjallask\u00farum \u00fear eystra. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed vonandi a\u00f0 \u00far \u00feessu<br>rakni \u00fear eystra, ef vestan\u00e1ttin h\u00e9ldist eitthva\u00f0 \u00e1fram.<br>Sveinn Sveinsson, fr\u00e1 Fossi<br>103<br>1958<br>\u00deetta \u00e1ri\u00f0 birtust fimm pistlar \u00ed T\u00edmanum en tveir \u00ed Morgunbla\u00f0inu. \u00der\u00edr voru \u00ed<br>greinaflokknum Ba\u00f0stofan, en auk \u00feess athugasemd og Huglei\u00f0ingar um sp\u00f6nsku veikina.<br>Greinarnar \u00ed Morgunbla\u00f0inu voru annars vegar Huglei\u00f0ingar og hins vegar athugasemd.<br>En fleira rita\u00f0i Sveinn um \u00feetta \u00e1ri\u00f0, t.d. um nor\u00f0urlj\u00f3s, r\u00edkisstyrki til b\u00e6nda, skemmtanahald<br>um h\u00e1sl\u00e1ttinn, \u00e1setningu, skiptingu \u00c1sajar\u00f0arinnar, Sandgr\u00e6\u00f0sluna, K\u00f6tlugosi\u00f0 1918 og<br>menn sem voru h\u00e6tt komnir \u00e1 M\u00fdrdalssandi.<br>104<br>T\u00edminn, laugardaginn 15. febr\u00faar 1958<br>G\u00f6mul saga um bj\u00f6rt nor\u00f0urlj\u00f3s<br>Aldra\u00f0ur ma\u00f0ur, gl\u00f6ggur og minnugur, Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi, skrifar bla\u00f0inu eftirfarandi \u00ed tilefni<br>af fregnum h\u00e9r \u00e1 d\u00f6gunum um bj\u00f6rt og \u00f3venjuleg nor\u00f0urlj\u00f3s:<br>\u201eVeturinn 1923-24 bar miki\u00f0 \u00e1 nor\u00f0urlj\u00f3sum, enda var \u00fe\u00e1 oft sta\u00f0vi\u00f0ri og hei\u00f0r\u00edkja sunnanlands. Eitt<br>sinn, sem oftar var \u00e9g \u00e1 fer\u00f0 um n\u00f3tt yfir M\u00fdrdalssand. Snj\u00f3laust var, frost og logn. Var \u00fe\u00e1 \u00f3venjulega<br>miki\u00f0 um nor\u00f0urlj\u00f3s og svo miki\u00f0 far \u00e1 \u00feeim, a\u00f0 undrum s\u00e6tti. \u00deegar \u00e9g var kominn yfir mi\u00f0jan sand,<br>sl\u00f3 yfir mikilli birtu nokkrum sinnum sem um h\u00e1dag v\u00e6ri, og s\u00e1st allt sm\u00e1tt sem st\u00f3rt umhverfis mann<br>og langar lei\u00f0ir fr\u00e1. \u00c9g leit \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt til j\u00f6kulsins, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g var \u00e1 m\u00f3ts vi\u00f0 K\u00f6tlu, en \u00fear s\u00e1st enginn<br>eldur, sem betur f\u00f3r. \u00c9g minnist \u00e1 \u00feetta n\u00fa, af \u00fev\u00ed r\u00e6tt er um mikla nor\u00f0urlj\u00f3sabirtu og \u00f3venjuleg<br>lj\u00f3sfyrirb\u00e6ri\u201c.<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, laugardaginn 15. febr\u00faar 1958<br>Huglei\u00f0ingar<br>N\u00fa \u00e1 t\u00edmum finnst okkur \u00feessum g\u00f6mlu, a\u00f0 gott muni vera a\u00f0 b\u00faa \u00ed sveitum landsins me\u00f0 allri t\u00e6kni<br>n\u00fat\u00edmans, v\u00e9lum, \u00e1bur\u00f0arskilyr\u00f0um og r\u00edkisstyrkjum \u00e1 hva\u00f0eina, sem gert er fyrir sj\u00e1lfan sig og<br>framt\u00ed\u00f0ina. Og \u00fe\u00f3 tollir f\u00f3lk ekki vi\u00f0 \u00feessi g\u00f3\u00f0u kj\u00f6r, sem \u00fev\u00ed eru b\u00fain. Enda er l\u00edka miki\u00f0 tala\u00f0 um<br>jafnv\u00e6gi milli sveita og b\u00e6ja, me\u00f0 \u00fdmsu m\u00f3ti, svo sem me\u00f0 skemmtanal\u00edfi, o.fl. Jafnvel er stungi\u00f0<br>upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 gera alla b\u00e6ndur jafna a\u00f0 eignum og atorku, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 draga r\u00edkisstyrkinn af<br>atorkum\u00f6nnum, sem mest eru b\u00fanir a\u00f0 gera b\u00e6\u00f0i a\u00f0 jar\u00f0arb\u00f3tum og byggingum yfir hey og skepnur,<br>votheysgryfjum, turnum, s\u00fag\u00feukrrkun, o..s.frv. og b\u00e6ta honum vi\u00f0 \u00fe\u00e1 b\u00e6ndur, sem l\u00edti\u00f0 e\u00f0a ekkert<br>hafa gert a\u00f0 \u00feessu \u00f6llu saman enn \u00ed dag, \u00fe\u00f3tt \u00feeir hafi haft s\u00f6mu a\u00f0st\u00f6\u00f0u og hinir, sem miki\u00f0 eru<br>b\u00fanir a\u00f0 gera fyrir sig og s\u00edna. En allt svona laga\u00f0 er mj\u00f6g h\u00e6ttuleg stefna fyrir landb\u00fana\u00f0inn, og enda<br>hva\u00f0a st\u00e9tt e\u00f0a st\u00f6\u00f0u sem menn hafa fyrir l\u00edfsstarf, \u00fe\u00e1 er svo fr\u00e1leitt a\u00f0 \u00e6tla s\u00e9r a\u00f0 gera alla jafna, og<br>\u00e9g tala n\u00fa ekki um \u00e1 kostna\u00f0 \u00feeirra betri. Menn eru f\u00e6ddir me\u00f0 misjafna eiginleika. Og uppaldir vi\u00f0<br>misjafna a\u00f0st\u00f6\u00f0u. Sumir vi\u00f0 dugna\u00f0, atorku og r\u00e1\u00f0deild, a\u00f0rir vi\u00f0 ger\u00f0aleysi \u00e1 \u00feeim svi\u00f0um. Allt vill<br>\u00feetta koma fram a\u00f0 meira e\u00f0a minna leyti \u00e1 einstaklingunum, og a\u00f0 einhverju leyti getur \u00fea\u00f0 l\u00edka<br>veri\u00f0 \u00e6ttgengt.<br>Fyrst \u00feegar r\u00edki\u00f0 f\u00f3r a\u00f0 styrkja b\u00e6ndur til jar\u00f0r\u00e6ktar og gar\u00f0r\u00e6ktar, var allt erfi\u00f0ara vi\u00f0 a\u00f0 f\u00e1st, vegna<br>l\u00e9legra verkf\u00e6ra og \u00e1bur\u00f0arskorts, \u00e1 m\u00f3i \u00fev\u00ed sem n\u00fa er or\u00f0i\u00f0, eins og kunnugt er. \u00dea\u00f0 var \u00fev\u00ed<br>e\u00f0lilegra \u00fe\u00e1 en n\u00fa, \u00fe\u00f3tt vinnubr\u00f6g\u00f0in v\u00e6ru misj\u00f6fn. Enda \u00fearf l\u00edka langan t\u00edma til \u00feess a\u00f0 sumir menn<br>\u00e1tti sig \u00e1 \u00fev\u00ed, sem er a\u00f0 gerast \u00ed kringum \u00fe\u00e1. L\u00edka er \u00feetta mj\u00f6g misjafnt \u00ed st\u00e6rri st\u00edl, svo sem milli<br>landsfj\u00f3r\u00f0unga, og sveita. Til d\u00e6mis hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 sagt b\u00e6\u00f0i \u00ed bl\u00f6\u00f0um og \u00fatvarpi a\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0astli\u00f0nu<br>sumri hafi v\u00ed\u00f0a veri\u00f0 dag eftir dag sk\u00f3lskin og \u00feerrir um sl\u00e1ttinn allt fram \u00ed mi\u00f0jan \u00e1g\u00fast. En \u00fe\u00e1 f\u00f3r a\u00f0<br>deyfa og rigna svo ekki n\u00e1\u00f0ist baggi inn \u00ed hl\u00f6\u00f0ur fyrr en undir haust e\u00f0a um r\u00e9ttir. En \u00e1 \u00feeim st\u00f6\u00f0um<br>\u00fear sem b\u00e6ndur hafa or\u00f0i\u00f0 t\u00f6k \u00e1 a\u00f0 l\u00e1ta a\u00f0 minnsta kosti h\u00e1lfan heyskapinn \u00ed vothey, hafa \u00feeir ekki<br>\u00feurft a\u00f0 basla vi\u00f0 \u00feessa a\u00f0st\u00f6\u00f0u. Sem sagt: A\u00f0 \u00feeir b\u00e6ndur, sem hafa votheysgreyfjur, e\u00f0a turna,<br>fyrir h\u00e1lfan heyskapinn e\u00f0a allan seinni sl\u00e1ttinn, eins og var \u00e1 s\u00ed\u00f0astli\u00f0nu sumri. Svo talar ma\u00f0ur n\u00fa<br>ekki um \u00fe\u00e1 b\u00e6ndur, sem hafa l\u00edka s\u00fag\u00feurrkun, en \u00fea\u00f0 mun undir flestum kringumst\u00e6\u00f0um vera<br>nokku\u00f0 d\u00fdrt, en d\u00fdrm\u00e6tt. L\u00edka var tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0astli\u00f0nu sumri, a\u00f0 v\u00ed\u00f0a \u00e1 landinu hafa b\u00e6ndur<br>l\u00e1ti\u00f0 skrauf\u00feurr s\u00e6ti standa of lengi \u00e1 t\u00fanum \u00fati. En \u00fea\u00f0 er ska\u00f0i mikill, b\u00e6\u00f0i \u00e1 h\u00e1 og t\u00f6\u00f0u og var<br>\u00f3\u00fearft \u00ed svo g\u00f3\u00f0ri \u00feerrit\u00ed\u00f0 eins og \u00fe\u00e1 var. \u00dea\u00f0 er allt anna\u00f0 hva\u00f0 menn ver\u00f0a kannski a\u00f0 ney\u00f0ast til \u00ed<br>105<br>rosat\u00ed\u00f0. \u00dea\u00f0 sem sagt er h\u00e9r a\u00f0 framan, \u00e6ttu \u00feeir b\u00e6ndur vel a\u00f0 athuga, sem enn hafa ekki notf\u00e6rt<br>s\u00e9r sem skyldi hina n\u00fdju t\u00e6kni n\u00fat\u00edmans, og alla \u00fe\u00e1 styrki, sem r\u00edki\u00f0 leggur til framkv\u00e6mdanna.<br>\u00cd \u00fatvarpserindinu um daginn og veginn, sem Gu\u00f0mundur J\u00f3nsson, s\u00f6ngvari, flutti og var b\u00e6\u00f0i<br>skemmtilegt og vel flutt, kom hann v\u00ed\u00f0a vi\u00f0 eins og vera ber \u00ed \u00feeim erindaflokki. En a\u00f0aluppista\u00f0an \u00ed<br>\u00fev\u00ed erindi var svokalla\u00f0 jafnv\u00e6gi milli sveita og b\u00e6ja. Taldi s\u00f6ngvarinn a\u00f0 einn a\u00f0alli\u00f0urinn \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li<br>v\u00e6ri s\u00e1, a\u00f0 \u00e6f\u00f0ir s\u00f6ngflokkar \u00far Reykjav\u00edk f\u00e6ru \u00ed sveitirnar til a\u00f0 halda \u00fear s\u00f6ngskemmtanir, og taldi<br>hann a\u00f0 reynslan hef\u00f0i s\u00fdnt, a\u00f0 \u00fe\u00e6r samkomur v\u00e6ru s\u00e9rstaklega vel s\u00f3ttar. S\u00fdndi \u00fea\u00f0 a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 hef\u00f0i<br>af \u00fev\u00ed miki\u00f0 yndi \u2013 og er \u00fea\u00f0 vel. \u00c9g er \u00e1 vissan h\u00e1tt me\u00f0 \u00feessu m\u00e1li. \u00deannig: A\u00f0 \u00feessar samkomur s\u00e9u<br>haldnar a\u00f0 vorlagi fyrir sl\u00e1ttinn, og undir vissum kringumst\u00e6\u00f0um a\u00f0 haustinu eftir a\u00f0alr\u00e9ttir, og svo<br>\u00e6tti a\u00f0 vera me\u00f0 allar meiri h\u00e1ttar samkomur \u00ed sveitum landsins a\u00f0 sumri til.<br>Eins og menn vita getur sl\u00e1tturinn ekki sta\u00f0i\u00f0 yfir nema vissan t\u00edma \u00e1rsins og allt sem tefur<br>heyskapinn beint e\u00f0a \u00f3beint, ver\u00f0ur ekki aftur teki\u00f0 \u00e1 \u00f6\u00f0rum t\u00edma \u00e1rs. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed \u00f3b\u00e6tanlegt tj\u00f3n<br>fyrir b\u00e6ndur a\u00f0 tefja heyskapinn me\u00f0 skemmtisamkomum, sem vel geta gengi\u00f0 \u00e1 \u00f6\u00f0rum t\u00edma \u00e1rs.<br>Sama er a\u00f0 segja me\u00f0 allar opinberar yfirrei\u00f0ir, \u00fear sem f\u00f3lkinu er safna\u00f0 saman til fundar og<br>skemmtunar. \u00dea\u00f0 \u00fearf l\u00edka a\u00f0 vera \u00e1 \u00f6\u00f0rum t\u00edma \u00e1rs. En \u00fea\u00f0 er allt anna\u00f0 \u00fe\u00f3tt f\u00f3lk fer\u00f0ist um sl\u00e1ttinn<br>upp \u00e1 s\u00ednar eigin sp\u00fdtur s\u00e9r til skemmtunar og heilsub\u00f3tar. En \u00fev\u00ed er ekki a\u00f0 neita a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft \u00ed<br>sveitunum heldur dansskemmtanir um helgar \u00fe\u00f3tt sl\u00e1ttur s\u00e9 og \u00ed sumum sveitum allt of oft. \u00dea\u00f0<br>hl\u00fdtur a\u00f0 tefja heyskapinn beint og \u00f3beint, me\u00f0 \u00feeim eftirk\u00f6stum, sem \u00fev\u00ed fylgir, og \u00e9g tala n\u00fa ekki<br>um ef v\u00edn er br\u00faka\u00f0. Og \u00fe\u00f3tt f\u00f3lk \u00feykist kannske geta b\u00e6tt \u00fea\u00f0 upp me\u00f0 meiri vinnu s\u00ed\u00f0ar. En allt sl\u00edkt<br>er fjarst\u00e6\u00f0a.<br>\u00dea\u00f0 er allt anna\u00f0, \u00feegar vel stendur \u00e1 a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 geti skroppi\u00f0 a\u00f0 heiman og sitt hva\u00f0 anna\u00f0 \u00e1n \u00feess a\u00f0<br>bo\u00f0a til samkomu e\u00f0a \u00fev\u00ed um l\u00edkt, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 haga seglum eftir vindi, hj\u00e1 hverju heimili fyrir sig.<br>\u00deegar menn athuga n\u00fa \u00feetta m\u00e1l, kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 sl\u00e1tturinn stendur ekki yfir \u00e1 \u00f6llum normalt\u00edmum<br>nema \u00ed mesta lagi \u00ferj\u00e1 m\u00e1nu\u00f0i. \u00dea\u00f0 s\u00fdnist \u00fev\u00ed vera mj\u00f6g r\u00fdmilegt a\u00f0 allur annar t\u00edmi \u00e1rsins n\u00e6gi fyrir<br>f\u00f3lki\u00f0 s\u00e9r til skemmtunar \u00feegar \u00fea\u00f0 vill \u00fea\u00f0 vi\u00f0hafa, og l\u00e1ti heyskapart\u00edmann vera fri\u00f0helgan fyrir<br>\u00f6llum \u00f3\u00fearfa t\u00f6fum.<br>\u00deetta er alv\u00f6rum\u00e1l fyrir landb\u00fana\u00f0inn. Og hvort b\u00e6ndur b\u00faa st\u00f3rt e\u00f0a sm\u00e1tt, \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 alltaf<br>a\u00f0alundirsta\u00f0an, a\u00f0 vell\u00ed\u00f0an f\u00f3lksins \u00ed sveitum landsins, a\u00f0 b\u00e6ndur bili aldrei me\u00f0 hey hverju sem<br>vi\u00f0rar. \u00dea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 vera takmarki\u00f0 og hef\u00f0i alltaf \u00feurft a\u00f0 vera. En svo sem heyleysi\u00f0 var h\u00f6rmung,<br>\u00feegar l\u00e1ga ver\u00f0i\u00f0 var, \u00fe\u00e1 t\u00e6ki \u00fea\u00f0 n\u00fa yfir me\u00f0 h\u00e1a ver\u00f0inu, sem er \u00e1 \u00f6llum skepnum n\u00fa \u00e1 t\u00edmum.<br>Sem betur fer eru n\u00fa a\u00f0rir t\u00edmar og betri en \u00e1\u00f0ur var me\u00f0 hey\u00f6flun, \u00fear sem n\u00fa og framvegis er unni\u00f0<br>me\u00f0 v\u00e9lafli \u00e1 r\u00e6ktu\u00f0u landi. \u00de\u00e1 eru \u00e1bur\u00f0arskilyr\u00f0in a\u00f0eins betri en \u00e1\u00f0ur var. Og<br>heyverkunarm\u00f6guleikar hverju sem vi\u00f0rar. Allt \u00e6tti \u00feetta a\u00f0 geta stutt a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 heyleysi \u00e6tti ekki a\u00f0<br>eiga s\u00e9r sta\u00f0, \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 1. j\u00fal\u00ed 1958<br>Huglei\u00f0ingar um sp\u00f6nsku veikina<br>\u00cd erindum, sem P\u00e1ll Kolka h\u00e9ra\u00f0sl\u00e6knir flutti \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpinu \u00e1 s\u00ed\u00f0ast li\u00f0num vetri, um sp\u00f6nsku<br>veikina 1918, var a\u00f0 m\u00f6rgu leyti fr\u00f3\u00f0legt og l\u00e6rd\u00f3msr\u00edkt, s\u00e9rstaklega fyrir emb\u00e6ttismenn<br>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 s\u00fdndi svo gl\u00f6ggt, sem \u00fe\u00f3 var \u00e1\u00f0ur vita\u00f0, svo ekki ver\u00f0ur um villzt, hva\u00f0a \u00e1byrg\u00f0<br>emb\u00e6ttismenn \u00fej\u00f3\u00f0arinnar bera \u00ed s\u00ednu starfi gagnvart f\u00f3lkinu og m\u00e1lefnum \u00feess, sem \u00feeir hafa veri\u00f0<br>kj\u00f6rnir til a\u00f0 \u00fej\u00f3na.<br>106<br>N\u00fa \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 nota m\u00e9r \u00feetta t\u00e6kif\u00e6ri, sem \u00feessi dugna\u00f0ar og g\u00f3\u00f0i l\u00e6knir, P\u00e1ll Kolka gaf tilefni til \u00ed<br>erindum s\u00ednum til \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, og skrifa nokkur or\u00f0 (me\u00f0 fleira) um m\u00edna sko\u00f0un \u00e1 \u00feessum<br>fars\u00f3ttarm\u00e1lum yfirleitt. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00e1 fyrst til a\u00f0 taka me\u00f0 sp\u00f6nsku veikina. \u00c9g hygg, a\u00f0 aldrei s\u00ed\u00f0an<br>landi\u00f0 bygg\u00f0ist hafi veri\u00f0 betra t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 st\u00f6\u00f0va fars\u00f3tt til landsins en \u00fe\u00e1, vegna \u00feess, sem n\u00fa<br>skal greina: \u00de\u00e1 voru millifer\u00f0ir til landsins lama\u00f0ar eftir fyrri heimssyrj\u00f6ldina og yfirleitt allt atvinnul\u00edf,<br>svo reyr\u00f0 var yfir \u00f6llu a\u00f0 byrja me\u00f0. \u00de\u00e1 var t\u00e6knin l\u00edka komin til s\u00f6gunnar, svo \u00fea\u00f0 m\u00e1tti hafa<br>samband vi\u00f0 \u00fatl\u00f6nd, \u00e1n \u00feess a\u00f0 fer\u00f0ast \u00e1 milli landa, sem var a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0. \u00dea\u00f0 var kominn vetur og \u00fev\u00ed<br>hentugur t\u00edmi a\u00f0 st\u00f6\u00f0va millifer\u00f0ir \u00e1 me\u00f0an h\u00e6ttan st\u00f3\u00f0 yfir, og hva\u00f0 var \u00fea\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed sem \u00e1 eftir<br>kom, nema hreint ekki neitt.<br>\u00c9g geri r\u00e1\u00f0 fyrir, a\u00f0 \u00fe\u00e1verandi landsstj\u00f3rn hafi fari\u00f0 eftir r\u00e1\u00f0um landl\u00e6knis, \u00fev\u00ed hans emb\u00e6tti mun<br>bera \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed, hva\u00f0 gera skuli \u00ed s\u00f3ttvarnarm\u00e1lum yfirleitt. Enda haf\u00f0i \u00fe\u00e1verandi landl\u00e6knir or\u00f0 \u00e1<br>s\u00e9r fyrir g\u00e1fur og r\u00f6ggsemi. En lengi skal manninn reyna. \u00dev\u00ed \u00feegar mest reyndi \u00e1, \u00fe\u00e1 kom \u00ed lj\u00f3s, a\u00f0<br>hann var ekki vaxinn s\u00ednu starfi, eins og s\u00fdndi sig eftirminnilega hj\u00e1 f\u00f3lkinu \u00ed Reykjav\u00edk, sem mest var\u00f0<br>fyrir h\u00f6rmungum fars\u00f3ttarinnar. Eftir \u00fev\u00ed sem P\u00e1ll Kolka sag\u00f0i \u00ed erindi s\u00ednu, \u00fe\u00e1 hefir sta\u00f0i\u00f0 t\u00e6pt a\u00f0<br>landl\u00e6kninum v\u00e6ri v\u00e6rt \u00ed Reykjav\u00edk, sem von var eftir \u00feetta allt saman, sem \u00e1 undan var gengi\u00f0. Og<br>\u00fe\u00f3tt a\u00f0 \u00f6llum geti yfirs\u00e9zt, \u00fe\u00e1 er \u00e9g \u00feeirrar sko\u00f0unar, a\u00f0 hver ma\u00f0ur, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 emb\u00e6ttisma\u00f0ur, beri<br>\u00e1byrg\u00f0 \u00e1 s\u00ednu starfi gagnvart \u00fej\u00f3\u00f0inni. Eftir \u00fev\u00ed sem sta\u00f0an er h\u00e6rri, \u00fev\u00ed meiri \u00e1byrg\u00f0.<br>Eins og a\u00f0 framan segir, var au\u00f0velt a\u00f0 st\u00f6\u00f0va samg\u00f6ngur hinga\u00f0 til lands eins og \u00e1 st\u00f3\u00f0 \u00fe\u00e1, og ef \u00feeir<br>r\u00e1\u00f0amenn hef\u00f0u athuga\u00f0 \u00fea\u00f0 \u2013 a\u00f0 \u00fea\u00f0 er of seint a\u00f0 byrgja brunninn, \u00feegar barni\u00f0 er dotti\u00f0 ofan \u00ed<br>hann og l\u00edka \u00fea\u00f0, a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed verra, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a ska\u00f0ar ekki, og \u00fe\u00e1 hef\u00f0i betur fari\u00f0.<br>\u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00e1\u00f0ur kunnugt, hvernig teki\u00f0 var \u00e1 \u00feessu s\u00f3ttvarnarm\u00e1li \u00ed Skaftafellss\u00fdslu \u00e1 \u00feeim t\u00edma, \u00fe\u00e1<br>\u00e6tla \u00e9g samt a\u00f0 segja \u00fe\u00e1 s\u00f6gu d\u00e1l\u00edti\u00f0 n\u00e1nar svona \u00ed sambandi vi\u00f0 \u00feetta s\u00f3ttvarnarm\u00e1l, sem a\u00f0 framan<br>greinir.<br>\u00de\u00e1verandi s\u00fdsluma\u00f0ur Skaftfellinga, G\u00edsli Sveinsson \u00ed V\u00edk, vildi byrgja brunninn \u00ed t\u00edma, og b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed<br>verra, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a ska\u00f0ar ekki. Hann \u00e1kva\u00f0 og framkv\u00e6mdi algerlega \u00e1 sitt eind\u00e6mi a\u00f0 banna<br>samg\u00f6ngur vi\u00f0 Skaftafellss\u00fdslu me\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrir augum a\u00f0 verjast sp\u00e6nsku s\u00f3ttinni. En erfi\u00f0leikar voru<br>\u00fe\u00f3 \u00e1 \u00feessu innanh\u00e9ra\u00f0s e\u00f0a heima fyrir, vegna \u00feess, a\u00f0 h\u00e9ra\u00f0sl\u00e6knarnir h\u00f6f\u00f0u enga tr\u00fa \u00e1 \u00feessu, og<br>fleiri forustumenn h\u00e9ra\u00f0sins t\u00f6ldu a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri bara hr\u00e6\u00f0sla, sem yr\u00f0i til \u00f3\u00fe\u00e6ginda og truflunar \u00e1<br>samg\u00f6ngum, o.s.frv.<br>\u00dea\u00f0 m\u00e1tti \u00fev\u00ed segja, a\u00f0 s\u00fdsluma\u00f0urinn st\u00e6\u00f0i einn uppi me\u00f0 \u00feetta vandam\u00e1l, sem var\u00f0 a\u00f0 gera \u00fat um<br>anna\u00f0 hvort strax e\u00f0a ekki. En reyndin var\u00f0 s\u00fa, \u00fe\u00f3tt t\u00e6pt st\u00e6\u00f0i. S\u00fdslumanni t\u00f3kst fyrir mikinn dugna\u00f0<br>og r\u00e1\u00f0deild a\u00f0 koma v\u00f6rnum \u00e1, b\u00e6\u00f0i \u00e1 sj\u00f3 og landi. Og \u00feeir menn, sem hann setti yfir a\u00f0 fylgja \u00feeim<br>reglum, sem hann fyrirskipa\u00f0i, ger\u00f0u \u00fea\u00f0 me\u00f0 tr\u00famennsku, svo allt t\u00f3kst \u00feetta pr\u00fd\u00f0ilega, eins og<br>kunnugt er. Og gat \u00fea\u00f0 vissulega gefi\u00f0 \u00f6\u00f0rum h\u00e6filegt ford\u00e6mi til athafna.<br>M\u00e9r datt \u00ed hug, \u00feegar P\u00e1ll Kolka h\u00e9ra\u00f0sl\u00e6knir var a\u00f0 enda \u00fatvarpserindin s\u00edn, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0<br>nokku\u00f0 l\u00edkt me\u00f0 \u00fe\u00e1 G\u00edsla Sveinsson s\u00fdslumann, \u00feegar \u00feeir byrju\u00f0u sitt emb\u00e6ttisstarf, m\u00e6tti \u00feeim<br>strax alvara l\u00edfsins, sem var\u00f0 \u00feeim b\u00e1\u00f0um d\u00fdrm\u00e6tur sk\u00f3li reynslunnar, og aflgjafi til \u00feroska, um \u00feeirra<br>emb\u00e6ttist\u00ed\u00f0. B\u00e1\u00f0um \u00feeim m\u00e6tti sp\u00e6nska s\u00f3ttin \u00ed algleymingi \u00e1 sinn h\u00e1tt, hvorum fyrir sig, og b\u00e1\u00f0ir<br>st\u00f3\u00f0ust \u00feeir raunina me\u00f0 \u00f3venjulegum kjarki og dugna\u00f0i, enda s\u00ed\u00f0an veri\u00f0 \u00ed s\u00ednum emb\u00e6ttum til<br>s\u00f3ma og fyrirmyndar, svo sem kunnugt er.<br>P\u00e1ll Kolka sag\u00f0i, a\u00f0 mig minnir, a\u00f0 n\u00e6sta sumar \u00fear \u00e1 eftir hafi v\u00e6g infl\u00faenza gengi\u00f0 \u00ed Reykjav\u00edk og<br>eitthva\u00f0 \u00fati um landi\u00f0. Austur \u00ed Skaft\u00e1rtungu barst h\u00fan \u00feannig: Tveir menn a\u00f0 austan<br>(emb\u00e6ttismenn) voru \u00e1 fer\u00f0 \u00ed Reykjav\u00edk og fengu \u00fe\u00e1 veiki, en l\u00f6g\u00f0ust ekki, f\u00f3ru svo austur og \u00e6tlu\u00f0u<br>s\u00e9r a\u00f0 liggja hana \u00far s\u00e9r heima, og endu\u00f0u svo \u00feetta fer\u00f0alag sitt me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fara um h\u00e1n\u00f3tt austur<br>107<br>yfir M\u00fdrdalssand, me\u00f0 \u00feeim aflei\u00f0ingum, a\u00f0 \u00feeir l\u00f6g\u00f0ust b\u00e1\u00f0ir \u00ed Tungunni og annar \u00feeirra f\u00e9kk<br>lungnab\u00f3lgu og d\u00f3. Me\u00f0 \u00feeim barst veikin \u00ed Tunguna, me\u00f0 \u00feeim aflei\u00f0ingum, a\u00f0 einn bezti b\u00f3ndinn<br>\u00fear anda\u00f0ist og annar b\u00f3ndi l\u00e1 miki\u00f0 af sumrinu, og st\u00falka s\u00f6mulei\u00f0is, \u00e1 bezta aldri o.s.frv. Ef \u00feessir<br>fe\u00f0amenn hef\u00f0u ekki fari\u00f0 \u00far Reykjav\u00edk fyrr en \u00feeir voru hitalausir, \u00fe\u00e1 hef\u00f0i allt fari\u00f0 vel, og veikin<br>ekki borizt austur \u00ed \u00fea\u00f0 sinn. Annars er \u00fea\u00f0 undarlegt, hva\u00f0 sumir menn, \u00fe\u00f3tt g\u00f3\u00f0ir s\u00e9u a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti,<br>geta veri\u00f0 k\u00e6rulausir fyrir sig og a\u00f0ra, a\u00f0 bera smitandi s\u00f3ttir milli manna.<br>R\u00e9tt fyrir s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t, sem oftar, gekk yfir m\u00f6gnu\u00f0 infl\u00faenza s\u00ed\u00f0ari hluta um h\u00e1vetur, \u00e1 \u00feann h\u00e1tt<br>barst h\u00fan \u00ed Skaft\u00e1rtunguna \u00fe\u00e1, a\u00f0 haldin var sk\u00edrnarveizla \u00ed Gr\u00f6f, sem stendur mi\u00f0vegis \u00ed hreppnum,<br>og \u00fe\u00f3tt snj\u00f3r mikill v\u00e6ri \u00e1 j\u00f6r\u00f0, \u00fe\u00e1 f\u00f3ru einn og fleiri fr\u00e1 hverjum b\u00e6 \u00ed veizluna, nema einum, Ytri\u00c1sum,<br>og \u00feegar veizlan st\u00f3\u00f0 sem h\u00e6st, kemur \u00fear fer\u00f0alangur a\u00f0 austan, vestan fr\u00e1 V\u00edk, og \u00fear haf\u00f0i<br>\u00fe\u00e1 veikin veri\u00f0. Enda\u00f0i \u00fe\u00e1 \u00feessi samkoma me\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00feessi ma\u00f0ur smita\u00f0i alla \u00fe\u00e1 sem voru \u00fearna<br>staddir, svo a\u00f0 allir l\u00f6g\u00f0ust \u00e1 sama degi, og \u00e1 sumum b\u00e6jum m\u00e1tti segja \u00e1 sama klukkut\u00edma, og var\u00f0<br>f\u00f3lk \u00feungt haldi\u00f0, og einn mi\u00f0aldra b\u00f3ndi anda\u00f0ist, Vigf\u00fas \u00e1 B\u00falandi. Enda var\u00f0 einn og einn ma\u00f0ur<br>a\u00f0 reyna a\u00f0 dragast \u00fat til a\u00f0 gegna skepnunum, og svo mun hafia veri\u00f0 me\u00f0 hann.<br>B\u00f3ndinn fr\u00e1 Ytri-\u00c1sum kom a\u00f0 Eystri-\u00c1sum, um lei\u00f0 og allir voru a\u00f0 leggjast \u00fear, og hitti mann \u00fati,<br>veikan \u00fe\u00f3, sem sag\u00f0i honum hvernig komi\u00f0 v\u00e6ri, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feeir k\u00e6mu saman. Dr\u00f3 Ytri-\u00c1sa b\u00f3ndinn<br>sig \u00fe\u00e1 til baka og f\u00f3r heim til s\u00edn, og haf\u00f0i \u00fea\u00f0 heimilisf\u00f3lk svo ekki samband vi\u00f0 neinn \u00far \u00fev\u00ed fyrr en<br>veikin var um gar\u00f0 gengin, og slapp \u00fea\u00f0 heimili vi\u00f0 veikina algj\u00f6rlega.<br>\u00dea\u00f0 er \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 sl\u00e1 \u00fev\u00ed f\u00f6stu, a\u00f0 enginn er betri eftir a\u00f0 f\u00e1 infl\u00faenzu, \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti, margur hefir or\u00f0i\u00f0<br>illa \u00fati af hennar v\u00f6ldum, vegna \u00fdmissa kvilla sem m\u00f6nnum hafa fylgt \u00far \u00fev\u00ed, e\u00f0a leitt til bana, eins og<br>P\u00e1ll Kolka l\u00e6knir hefir \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 um. M\u00e9r hefir alltaf, eins og \u00e1\u00f0ur segir, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 miki\u00f0 k\u00e6ruleysi<br>f\u00f3lks, og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega r\u00e1\u00f0amanna \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, og \u00e9g tala ekki um l\u00e6knana, hva\u00f0 l\u00edti\u00f0 hefir veri\u00f0 a\u00f0<br>\u00fev\u00ed gert a\u00f0 stoppa fars\u00f3ttir, hvert sinn sem \u00feeirra hefir or\u00f0i\u00f0 vart, \u00e1 hverjum t\u00edma, sem \u00fe\u00e6r hafa<br>geisa\u00f0, svo a\u00f0 ekki hefir veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 varast \u00fea\u00f0 fyrr en \u00ed \u00f3t\u00edma. Oftast hef\u00f0i \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 veri\u00f0 au\u00f0velt, ef<br>a\u00f0 \u00fev\u00ed hef\u00f0i veri\u00f0 unni\u00f0 \u00ed t\u00e6ka t\u00ed\u00f0, \u00fev\u00ed hva\u00f0 er \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 valdi nokkrum \u00f3\u00fe\u00e6gindum \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0<br>l\u00e1ta s\u00f3ttina geisa yfir og leggja flesta \u00ed r\u00fami\u00f0 og suma \u00ed gr\u00f6fina. Fyrir n\u00e6r 40 \u00e1rum \u00feegar Katla gaus<br>1918 m\u00e1tti segja a\u00f0 sp\u00e6nska veikin v\u00e6ri henni samfer\u00f0a, sem l\u00edka kom mj\u00f6g vi\u00f0 s\u00f6gu \u00ed byrjun<br>s\u00fdslumannsemb\u00e6ttis G\u00edsla Sveinssonar. En \u00fear st\u00f3\u00f0 hann ekki einn uppi, \u00fev\u00ed a\u00f0 L\u00e1rus Helgason \u00e1<br>Klaustri og fleiri fram\u00e1menn s\u00fdslunnar fylgdu honum \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li, h\u00e9ra\u00f0sb\u00faendum til r\u00e1\u00f0a og d\u00e1\u00f0a \u00e1<br>\u00fdmsan h\u00e1tt sem ekki ver\u00f0ur or\u00f0lengt h\u00e9r.<br>\u00de\u00e1 var al\u00feingi og r\u00edkisstj\u00f3rn ekki eins gj\u00f6ful \u00e1 r\u00edkisf\u00e9 sem n\u00fa undanfarin \u00e1r. En \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 mj\u00f6g<br>nau\u00f0synlegt a\u00f0 r\u00edki\u00f0 hlaupi undir baggann og hj\u00e1lpi m\u00f6nnum og pl\u00e1ssum sem ver\u00f0a fyrir tj\u00f3ni af<br>n\u00e1tt\u00faruv\u00f6ldum, svo sem eldgosum, jar\u00f0skj\u00e1lftum, skri\u00f0uf\u00f6llum o.fl. \u00f3vi\u00f0r\u00e1\u00f0anlegum<br>n\u00e1tt\u00faruhamf\u00f6rum. En \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki ala upp \u00ed m\u00f6nnum sj\u00e1lfsbjargarleysi\u00f0 me\u00f0 r\u00edkisstyrkjum, svo sem<br>ef sumir b\u00e6ndur \u00ed sama pl\u00e1ssi geta n\u00e1\u00f0 \u00f6llum s\u00ednum heyjum pr\u00fd\u00f0ilega verku\u00f0um \u00ed hl\u00f6\u00f0ur, en a\u00f0rir<br>b\u00e6ndur vi\u00f0 hli\u00f0ina \u00e1 \u00feeim geta engan bagga hirt. Ef ekki er um a\u00f0 kenna heilsuleysi, \u00fe\u00e1 er eitthva\u00f0 a\u00f0<br>hj\u00e1 \u00feeim s\u00ed\u00f0arnefndu sem ekki ber a\u00f0 styrkja beinl\u00ednis me\u00f0 r\u00edkisf\u00e9, heldur ber a\u00f0 athuga hva\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9<br>helst, sem gerir mismuninn, \u00fev\u00ed \u00fear getur margt komi\u00f0 til greina, sem h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 laga.<br>Sama er a\u00f0 segja um har\u00f0indin. Ef sumir b\u00e6ndur komast vel af me\u00f0 hey, en a\u00f0rir b\u00e6ndur \u00ed sama<br>pl\u00e1ssi ekki. \u00de\u00e1 \u00feurfa \u00feeir s\u00ed\u00f0arnefndu a\u00f0 breyta til me\u00f0 hey\u00e1setningu. Til d\u00e6mis: A\u00f0 betra er a\u00f0 eiga<br>200 \u00e6r, vel haf\u00f0ar og n\u00f3g hey, en 300 \u00e6r illa haf\u00f0ar og l\u00edtil hey o.s.frv.<br>B\u00e6ndur eru hvattir til a\u00f0 fj\u00f6lga f\u00e9na\u00f0i, og a\u00f0 b\u00fain s\u00e9u allt of l\u00edtil, og a\u00f0 k\u00fam \u00feurfi a\u00f0 fj\u00f6lga me\u00f0<br>mj\u00f3lkurs\u00f6lu fyrir augum, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00f6fugt vi\u00f0 allar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u2013 svo sem sau\u00f0fj\u00e1rpl\u00e1ss og vegakerfi,<br>marka\u00f0sm\u00f6guleika o.s.frv. Al\u00feingi og r\u00edkisstj\u00f3rn \u00feurfa a\u00f0 taka \u00feetta m\u00e1l til framkv\u00e6mda \u00e1\u00f0ur en \u00fea\u00f0<br>eru um seinan, og l\u00e1ta skipuleggja \u00fea\u00f0 \u00e1 sem hagkv\u00e6mastan h\u00e1tt. Enda l\u00edka ekki nema e\u00f0liegt a\u00f0 svo<br>108<br>s\u00e9, \u00fear sem r\u00edkisstj\u00f3rnin leggur til f\u00e9 \u00ed afur\u00f0at\u00f6p til sj\u00e1var og sveita. En til landsins er a\u00f0eins einn<br>grundv\u00f6llurinn undir \u00feessu \u00f6llu saman, \u00fea\u00f0 er hey\u00e1setningarm\u00e1li\u00f0. N\u00e6ringarskortur er tap \u00e1 \u00f6llum<br>skepnum. F\u00f3\u00f0urbirg\u00f0ir \u00e1n g\u00edfurlegra f\u00f3\u00f0urb\u00e6tiskaupa er gr\u00f3\u00f0i. \u00dea\u00f0 er lofsvert hve b\u00e6ndur \u00ed sumum<br>pl\u00e1ssum hafa n\u00fa duga\u00f0 me\u00f0 hey. En \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 vera almennara, a\u00f0 b\u00e6ndur dugi me\u00f0 hey, hver fyrir<br>sig. \u00dev\u00ed a\u00f0 f\u00e1 heyl\u00e1n hj\u00e1 \u00f6\u00f0rum getur ri\u00f0i\u00f0 baggamuninn hj\u00e1 b\u00e1\u00f0um.<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, fimmtudaginn 17. j\u00fal\u00ed 1958<br>Athugasemd og lei\u00f0r\u00e9tting a\u00f0 gefnu tilefni me\u00f0 \u00c1sana \u00ed Skaft\u00e1rtungu<br>\u00cd greinaflokkum P\u00e1ls Z\u00f3ph\u00f3n\u00edassonar \u00ed T\u00edmanum, n\u00fa s\u00ed\u00f0ast um Vestur-Skaftafellss\u00fdslu, segir m.a. a\u00f0<br>prestsetrinu \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungu hafi veri\u00f0 skipt \u00ed tvennt og a\u00f0 n\u00fdb\u00fdli\u00f0 hafi ekkert t\u00fan fengi\u00f0, enda<br>byggt nokku\u00f0 fr\u00e1 \u00c1sum. En \u00fea\u00f0 r\u00e9tta er a\u00f0 prestsetrinu Eystri-\u00c1sum hefur raunverulega aldrei veri\u00f0<br>skipt til n\u00fdb\u00fdlis. Ytri-\u00c1sar, sem teknir voru \u00ed n\u00fdb\u00fdli, hafa fr\u00e1 fornu fari veri\u00f0 s\u00e9r j\u00f6r\u00f0. En \u00e1ri\u00f0 1907 f\u00f3ru<br>\u00feeir \u00ed ey\u00f0i, og fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma var j\u00f6r\u00f0in nytju\u00f0 fr\u00e1 Eystri-\u00c1sum, og t\u00fani\u00f0 girt fj\u00e1rheldri gir\u00f0ingu og l\u00e1ti\u00f0<br>fylgja t\u00faninu innan gir\u00f0ingar valllendisstykki sl\u00e9tt og girnilegt til r\u00e6ktunar, fr\u00e1 Eystri-\u00c1sum, sem l\u00e1 a\u00f0<br>Ytri-\u00c1sa-t\u00faninu a\u00f0 austan, og au\u00f0vita\u00f0 var Ytri-\u00c1sat\u00fani\u00f0 me\u00f0 \u00feessu valllendisstykki og gir\u00f0ingin l\u00e1ti\u00f0<br>fylgja n\u00fdb\u00fdlinu, \u00feegar \u00fea\u00f0 var teki\u00f0 til r\u00e6ktunar.<br>Sveinn Sveinsson, fr\u00e1 \u00c1sum.<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 15. \u00e1g\u00fast 1958<br>Ba\u00f0stofan<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi tekur til m\u00e1ls:<br>\u201eHinn 13. j\u00fal\u00ed sl. skrifar hinn mikli fr\u00e6\u00f0ima\u00f0ur, \u00c1rni \u00d3la, ritstj\u00f3ri Lesb\u00f3kar Morgunbla\u00f0sins, um<br>bar\u00e1ttuna vi\u00f0 Stj\u00f3rnarsand. \u00c9g haf\u00f0i miki\u00f0 gaman af a\u00f0 lesa \u00fe\u00e1 fr\u00f3\u00f0legu grein, \u00fe\u00f3tt \u00e9g v\u00e6ri d\u00e1l\u00edti\u00f0<br>kunnugur \u00fev\u00ed m\u00e1li sem fleiri samt\u00ed\u00f0armenn. Munurinn \u00e1 \u00e1hugam\u00f6nnum og \u00e1hugalausum sk\u00edn \u00ed gegn<br>um alla greinina, svo a\u00f0 l\u00e6rd\u00f3msr\u00edkt er a\u00f0 lesa hana. \u00cd henni segir fr\u00e1 fyrstu tilraun sandgr\u00e6\u00f0slunnar,<br>sem misheppna\u00f0ist algerlega. Var fyrst og fremst \u00e1bur\u00f0arleysi um a\u00f0 kenna. S\u00ed\u00f0an h\u00e9lt svo<br>sandgr\u00e6\u00f0slan \u00e1fram a\u00f0 styrkja \u00feetta nau\u00f0synlega verk \u00feeirra Klaustursbr\u00e6\u00f0ra me\u00f0 r\u00e1\u00f0i og d\u00e1\u00f0. Er<br>mj\u00f6g \u00e1n\u00e6gjulegt til \u00feess a\u00f0 vita. \u00c1rni \u00d3la er eins og \u00e1\u00f0ur segir fr\u00f3\u00f0ur og skemmtilegur rith\u00f6fundur og<br>Lesb\u00f3kin g\u00f3\u00f0 \u00ed h\u00f6ndum hans.<br>\u00de\u00e1 er annar fr\u00e6\u00f0ima\u00f0ur, P\u00e1ll Z\u00f3phan\u00edasson sem n\u00fa undanfari\u00f0 hefir skrifa\u00f0 greinaflokk \u00ed T\u00edmann um<br>b\u00faskapinn fyrr og n\u00fa. Og \u00fe\u00f3 \u00e9g hafi ekki lesi\u00f0 greinaflokkinn um \u00fe\u00e6r s\u00fdslur, sem \u00e9g er ekki kunnugur,<br>\u00fe\u00e1 fannst m\u00e9r jafn sj\u00e1lfsagt a\u00f0 lesa um \u00fe\u00e6r s\u00fdslur, \u00fear sem \u00e9g er kunnugur \u00f6llum sta\u00f0h\u00e1ttum, s.s.<br>Skaftafells- og Rang\u00e1rvallas\u00fdslur, en \u00fear get \u00e9g komi\u00f0 me\u00f0 m\u00ednar athugasemdir \u00e1 aukaatri\u00f0um, sem<br>m\u00e9r finnst \u00fe\u00f3 r\u00e9tt a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta, og einnig a\u00f0 setja fram m\u00edna sko\u00f0un \u00e1 sp\u00e1d\u00f3mum P\u00e1ls um K\u00f6tlu og<br>svo framvegis.<br>\u00cd fyrsta lagi nefnir P\u00e1ll ekki Stj\u00f3rnarsand \u00e1 nafn, sem er \u00fe\u00f3 mj\u00f6g merkilegt m\u00e1l og tilheyr\u00f0i<br>greinaflokki hans, a\u00f0 m\u00e9r finnst. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi nefnir hann ekki heldur S\u00f3lheimasand, sem l\u00edka er<br>merkilegt m\u00e1l, og sem einnig hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 tala um \u00ed \u00feessu sambandi. \u2013 \u00cd \u00feri\u00f0ja lagi talar hann um<br>Sk\u00f3gasand sem sj\u00e1lfsagt var, en \u00fear segir hann \u00fe\u00f3 ekki nema h\u00e1lfa s\u00f6guna. Ef sandgr\u00e6\u00f0slan hef\u00f0i ekki<br>komi\u00f0 \u00fear vi\u00f0 s\u00f6gu, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri \u00fear enn ekki komi\u00f0 stingandi str\u00e1, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 sl\u00e6gja, sem e\u00f0lilegt v\u00e6ri. \u00de\u00f3<br>109<br>Eyfellingar s\u00e9u \u00e1g\u00e6tir framfaramenn, \u00fe\u00e1 var alls ekki von til \u00feess, a\u00f0 \u00feeir hef\u00f0u komi\u00f0 s\u00e9r saman um<br>a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00ed \u00fea\u00f0 n\u00fdm\u00f3\u00f0ins st\u00f3rfyrirt\u00e6ki, enda ekki hyggilegt, \u00e1n \u00feess a\u00f0 hafa l\u00e6r\u00f0an fagmann til<br>forustu \u00ed byrjun \u00e1 \u00fev\u00ed vandasama verki.<br>Sandgr\u00e6\u00f0sla r\u00edkisins var \u00fev\u00ed sj\u00e1lfkj\u00f6rin til lei\u00f0beininga \u00ed upphafi framkv\u00e6mda \u00ed \u00feessu mikla og<br>merkilega m\u00e1li. Enda mun Austur-Eyfellingum, sem hlut eiga \u00fearna a\u00f0 m\u00e1li, aldrei hafa dotti\u00f0 anna\u00f0 \u00ed<br>hug. R\u00edki\u00f0 \u00feyrfti a\u00f0 styrkja svona fyrirt\u00e6ki \u00e1fram verulega \u00ed nokkur \u00e1r, enda munu \u00feingmenn<br>kj\u00f6rd\u00e6misins hafa fullan hug \u00e1 a\u00f0 koma \u00fev\u00ed \u00ed kring. \u00deess skal l\u00edka geti\u00f0, a\u00f0 fyrrverandi<br>landb\u00fana\u00f0arr\u00e1\u00f0herra, Steingr\u00edmur Stein\u00fe\u00f3rsson og n\u00faverandi landb\u00fana\u00f0arr\u00e1\u00f0herra, Hermann<br>J\u00f3nasson, hafa veri\u00f0 \u00feessu merka m\u00e1li mj\u00f6g hlynntir.\u201c<br>H\u00e9r gerum vi\u00f0 hl\u00e9 \u00e1 m\u00e1li Sveins til morguns.<br>T\u00edminn, 16. \u00e1g\u00fast 1958<br>Ba\u00f0stofan<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi heldur \u00e1fram m\u00e1li s\u00ednu, \u00fear sem fr\u00e1 var horfi\u00f0 \u00ed g\u00e6r.<br>\u201e\u00cd fj\u00f3r\u00f0a lagi, me\u00f0 \u00c1sana \u00ed Skaft\u00e1rtungu. \u00dea\u00f0 m\u00e1l hefi \u00e9g \u00e1\u00f0ur lei\u00f0r\u00e9tt, en endurtek \u00fea\u00f0 n\u00fa me\u00f0 \u00feessu<br>spjalli m\u00ednu, vegna \u00feess, a\u00f0 \u00fea\u00f0 tilheyrir \u00feessu m\u00e1lefni. P\u00e1ll segir m.a.: prestsetrinu \u00c1sum \u00ed<br>Skaft\u00e1rtungu haf\u00f0i veri\u00f0 skipt \u00ed tvennt og a\u00f0 n\u00fdb\u00fdli\u00f0 hafi ekkert t\u00fan fengi\u00f0, enda byggt nokku\u00f0 fr\u00e1<br>b\u00e6num. En \u00fea\u00f0 r\u00e9tta er a\u00f0 prestssetrinu Eystri-Sk\u00f3gum (\u00e1 a\u00f0 vera Eystri-\u00c1sum) hefir raunverulega<br>aldrei veri\u00f0 skipt til n\u00fdb\u00fdlis. Ytri-\u00c1sar, sem teknir voru \u00ed n\u00fdb\u00fdli, hafa fr\u00e1 fornu fari veri\u00f0 j\u00f6r\u00f0 s\u00e9r en \u00e1ri\u00f0<br>1907 f\u00f3ru \u00feeir \u00ed ey\u00f0i, og fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma var j\u00f6r\u00f0in nytju\u00f0 fr\u00e1 Eystri-\u00c1sum. T\u00fani\u00f0 var nokkru s\u00ed\u00f0ar girt<br>fj\u00e1rheldri gir\u00f0ingu og l\u00e1ti\u00f0 fylgja t\u00faninu, innan gir\u00f0ingar, valllendisstykki, sl\u00e9tt og girnilegt til<br>r\u00e6ktunar, fr\u00e1 Eystri-\u00c1sum, sem l\u00e1 a\u00f0 Ytri-\u00c1sum a\u00f0 austan. Og au\u00f0vita\u00f0 var Ytri-\u00c1sat\u00fani\u00f0 me\u00f0 \u00feessu<br>valllendisstykki og gir\u00f0ingin, l\u00e1ti\u00f0 fylgja n\u00fdb\u00fdlinu, \u00feegar \u00fea\u00f0 var teki\u00f0 til r\u00e6ktunar.<br>\u00cd fimmta lagi er \u00fea\u00f0 svo Kall\u00e1: P\u00e1ll telur a\u00f0 Me\u00f0allandi s\u00e9 meiri h\u00e6tta b\u00fain en \u00c1lftaveri. Hann telur a\u00f0<br>\u00f6ll su\u00f0urbygg\u00f0in \u00ed Me\u00f0allandi geti innilokazt og sumir b\u00e6ir s\u00f3pazt burt og \u00fea\u00f0 getur r\u00e9tt veri\u00f0 \u2013 en ef<br>K\u00f6tluhlaup k\u00e6mi um dagt\u00edma, \u00fe\u00e1 \u00e6tti f\u00f3lk \u00fear a\u00f0 geta fl\u00fai\u00f0 austur \u00e1 efstu b\u00e6i \u00fear. En \u00ed \u00c1lftaveri er<br>meiri h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 f\u00f3lk lokist inni vegna \u00feess, a\u00f0 hlaupi\u00f0 fer vanalega b\u00e6\u00f0i fyrir austan \u00fea\u00f0 og vestan.<br>En a\u00f0 tala um \u00fea\u00f0 a\u00f0 oftast mundi vera undanf\u00e6ri fyrir f\u00f3lk \u00fear til a\u00f0 komast \u00e1 Herj\u00f3lfssta\u00f0aholti\u00f0 er<br>fjarst\u00e6\u00f0a, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 yr\u00f0i f\u00f3lk a\u00f0 fara \u00e1 m\u00f3ti hlaupinu af austurbygg\u00f0inni sem ekki n\u00e6\u00f0i nokkurri \u00e1tt,<br>jafnvel \u00fe\u00f3 sj\u00e1lfum Herj\u00f3lfssta\u00f0ab\u00e6junum v\u00e6ri \u00f3h\u00e6tt. Enda mun f\u00f3lk \u00fear \u00ed sveitinni telja l\u00edklegra, a\u00f0<br>fl\u00fdja su\u00f0ur \u00e1 b\u00f3ginn, \u00feanga\u00f0 sem h\u00e6st er \u00ed su\u00f0urh\u00f6gunum, e\u00f0a \u00e1 M\u00fdrarh\u00f6f\u00f0a.<br>En allar \u00feessar bollaleggingar okkar og kunnugra manna geta ekki komi\u00f0 til greina nema ef hlaupi\u00f0<br>k\u00e6mi um dagt\u00edma. Komi \u00fea\u00f0 hins vegar a\u00f0 n\u00e6turlagi \u00fe\u00e1 eru allar bjargir banna\u00f0ar a\u00f0 \u00feessu leyti. \u00dea\u00f0<br>skal teki\u00f0 fram a\u00f0 \u00e9g efa ekki a\u00f0 t\u00f6lur P\u00e1ls og kjarni m\u00e1lsins s\u00e9 r\u00e9tt me\u00f0 fari\u00f0 \u00ed greinaflokki hans, \u00fe\u00f3<br>kunnugir menn hafi \u00fdmislegt \u00fat \u00e1 aukaatri\u00f0in a\u00f0 setja, eins og h\u00e9r hefir veri\u00f0 gert. Og hann \u00e1 \u00feakkl\u00e6ti<br>skili\u00f0 fyrir \u00feann dugna\u00f0 a\u00f0 koma \u00f6llu \u00feessu \u00ed verk \u00e1 ekki lengri t\u00edma, \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ar meir getur \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt<br>fr\u00f3\u00f0legt a\u00f0 eiga \u00fea\u00f0 \u00e1 prenti. Og v\u00edst er \u00fea\u00f0, a\u00f0 punta\u00f0 hefir hann upp \u00e1 bla\u00f0i\u00f0 T\u00edmann me\u00f0 \u00feessum<br>skrifum s\u00ednum.<br>Hinn 3. \u00e1g\u00fast kom grein \u00ed T\u00edmanum um samtal, sem bla\u00f0i\u00f0 \u00e1tti vi\u00f0 \u00c1rna J\u00f3nsson b\u00fastj\u00f3ra a\u00f0 Sk\u00f3gum<br>um r\u00e6ktunina og heyskapinn \u00e1 Sk\u00f3gasandi og kemur \u00fear fram \u00e1g\u00e6t sk\u00fdring \u00e1 \u00feessu r\u00e6ktunarm\u00e1li,<br>\u00c1rni er forma\u00f0ur \u00ed stj\u00f3rn \u00feessa f\u00e9lagsskapar um Sk\u00f3gasand, hinn \u00e1g\u00e6tasti ma\u00f0ur, og mun<br>110<br>framkv\u00e6mdum vera vel borgi\u00f0 \u00ed h\u00f6ndum hans, me\u00f0 \u00feetta merka m\u00e1l \u00ed f\u00e9lagi vi\u00f0 Sandgr\u00e6\u00f0slu r\u00edkisins<br>og Austur-Eyfellinga.\u201c<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 19. n\u00f3vember 1958<br>Ba\u00f0stofan<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar h\u00e9r um fer\u00f0a\u00e1\u00e6tlun, sem t\u00f3kst vel:<br>N\u00fa undanfari\u00f0 hefir veri\u00f0 miki\u00f0 tala\u00f0 og rita\u00f0 um K\u00f6tlu og K\u00f6tlugosi\u00f0 og j\u00f6kulhlaupi\u00f0 1918, og flestir<br>sem \u00fe\u00e1 voru komnir til vits og \u00e1ra, muna \u00fea\u00f0 vel. En fyrir \u00fea\u00f0 gos, var eins og engum dytti Katla \u00ed hug,<br>enda voru \u00fe\u00e1 li\u00f0in 50 -60 \u00e1r \u00e1 milli \u00feeirra gosa. \u2013 \u00dea\u00f0 hefir l\u00edka a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u veri\u00f0 tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u00ed<br>sambandi vi\u00f0 j\u00f6kulhlaupi\u00f0 \u00e1 M\u00fdrdalssandi 1918, a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i muna\u00f0 litlu a\u00f0 \u00feeir menn, sem voru<br>staddir \u00e1 sandinum \u00feann dag, lentu ekki \u00ed hlaupinu, svo sem J\u00f3hann P\u00e1lsson fr\u00e1 Hr\u00edfunesi, er hann var<br>a\u00f0 fara \u00ed \u00c1lftaversr\u00e9tt. \u00c1lftveringar, sem voru vi\u00f0 smalamennsku \u00e1 Sandinum og tveir piltar fr\u00e1 \u00c1sum,<br>sem voru a\u00f0 fara til V\u00edkur me\u00f0 vagna. \u00deessir piltar voru \u00fe\u00e1 unglingsvinnumenn hj\u00e1 m\u00e9r \u00ed \u00c1sum. En<br>vegna \u00feess a\u00f0 \u00feeir, \u00feessir piltar, sluppu vi\u00f0 hlaupi\u00f0 \u00fat af vissum atvikum, sem flestum eru \u00f3kunn, og<br>\u00fev\u00ed ekki veri\u00f0 r\u00e9tt fr\u00e1 sk\u00fdrt af sumum, sem um \u00fea\u00f0 hafa tala\u00f0.<br>Atvik \u00feessa m\u00e1l voru \u00feau, sem n\u00fa skal greina: Daginn fyrir gosi\u00f0 var h\u00e6gve\u00f0ur, en d\u00e1ldi\u00f0 kuldalegur<br>og gengu snj\u00f3\u00e9l austr\u00e1 j\u00f6kulinn. En daginn eftir st\u00f3\u00f0 til a\u00f0 senda piltana me\u00f0 vagna til V\u00edkur, a\u00f0 s\u00e6kja<br>flutning, og af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g vildi fl\u00fdta fer\u00f0inni, en a\u00f0rir ekki \u00e1 fer\u00f0 \u00fe\u00e1, l\u00e9t \u00e9g \u00fe\u00e1 b\u00e1\u00f0a fara og af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g<br>var h\u00e1lfhr\u00e6ddur vi\u00f0 a\u00f0 hann snj\u00f3a\u00f0i \u00e1 sandinum, \u00fe\u00f3 hann ger\u00f0i \u00fea\u00f0 ekki annars sta\u00f0ar, sem oft var,<br>\u00fe\u00e1 l\u00e9t \u00e9g piltana fara um kv\u00f6ldi\u00f0 undir sandinn a\u00f0 Hr\u00edfunesi, sem munar alltaf tveimur t\u00edmum, og f\u00e1<br>a\u00f0 hafa hestana um n\u00f3ttina \u00ed gir\u00f0ingu \u00fear \u00ed t\u00faninu, svo \u00feeir \u00feyrftu ekki a\u00f0 b\u00ed\u00f0a eftir birtu a\u00f0 taka sig<br>upp morguninn eftir til a\u00f0 leggja \u00e1 sandinn, enda br\u00e1st aldrei \u00ed m\u00edna t\u00ed\u00f0 a\u00f0 geta fari\u00f0 snemma \u00e1 sta\u00f0 \u00e1<br>\u00fev\u00ed fyrirmyndarheimili. Svo lag\u00f0i \u00e9g \u00feeim \u00fe\u00e6r l\u00edfsreglur: 1. a\u00f0 fara snemma \u00e1 sta\u00f0, 2. \u00feegar \u00feeir v\u00e6ru<br>komnir \u00fatyfir \u00deverkv\u00edslar \u00fe\u00e1 skyldi annar \u00feeirra r\u00ed\u00f0a \u00e1 undan \u00fat\u00ed Hafursey me\u00f0 nesti\u00f0 og kaffi\u00f0 og vera<br>b\u00fainn a\u00f0 hita og bor\u00f0a \u00feegar hinn k\u00e6mi me\u00f0 vagnana og taka heypokana af v\u00f6gnunum og geyma \u00fe\u00e1<br>\u00fear til \u00ed austurlei\u00f0, \u00fev\u00ed hestarnir \u00feyrftu ekkert hey \u00ed \u00fatlei\u00f0 fr\u00e1 Hr\u00edfunesi, svo skyldi s\u00e1 sem b\u00fain var a\u00f0<br>bor\u00f0a og drekka kaffi\u00f0 taka vi\u00f0 lestinni og halda \u00e1fram en hinn fara me\u00f0 sinn rei\u00f0hest inn \u00ed h\u00fasi\u00f0 og<br>bor\u00f0a og drekka kaffi\u00f0. Og ef \u00feeir bryg\u00f0u ekki \u00fat af \u00feessu \u00fe\u00e1 g\u00e6tu \u00feeir b\u00fai\u00f0 upp \u00e1 vagnana fyrir<br>morgundaginn og fari\u00f0 \u00fe\u00e1 l\u00edka snemma af sta\u00f0. Svo lag\u00f0i \u00e9g \u00e1herzlu \u00e1 \u00fea\u00f0 sem mun hafa reynst bezt:<br>A\u00f0 \u00feeimur fyrr sem \u00feeir yr\u00f0u b\u00fanir a\u00f0 \u00feessu, \u00feeim mun lengri t\u00edma hef\u00f0u \u00feeir um kv\u00f6ldi\u00f0 a\u00f0<br>skemmta s\u00e9r hj\u00e1 kunningjunum \u00ed V\u00edk.<br>Svo \u00feegar \u00feeir eru n\u00fdkomnir \u00fat yfir sandinn og d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00fat me\u00f0 h\u00f6mrunum, m\u00e6ta \u00feeir Lofti b\u00f3nda \u00e1<br>H\u00f6f\u00f0abrekku, sem staddur var \u00ed V\u00edk \u00feegar hlaupi\u00f0 var komi\u00f0 fram \u00e1 sj\u00f3, \u00fe\u00e1 t\u00f3k hann hest sinn og rei\u00f0 \u00ed<br>kasti heim. \u00deegar hann m\u00e6tir piltunum segir hann: Ja, \u00fei\u00f0 hafi\u00f0 sloppi\u00f0 m\u00e1tulega. N\u00fa, hva\u00f0 er \u00fea\u00f0,<br>segja \u00feeir. L\u00edti\u00f0 \u00fei\u00f0 \u00ed austri\u00f0 og fram \u00e1 sj\u00f3inn, segir Loftur. \u00de\u00e1 sj\u00e1 \u00feeir hva\u00f0 \u00feetta hefir sta\u00f0i\u00f0 t\u00e6pt. \u2013<br>\u00de\u00f3tt \u00e9g ger\u00f0i svona n\u00e1kv\u00e6ma \u00e1\u00e6tlun, sem st\u00f3\u00f0st svona vel, \u00fe\u00e1 gat \u00fea\u00f0 ekki gengi\u00f0 nema af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g<br>l\u00e9t piltana fara tvo, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti v\u00e6ri ekki nau\u00f0synlegt. En b\u00e6\u00f0i var n\u00fa \u00fea\u00f0 a\u00f0 piltarnir voru<br>ungir, til \u00feess a\u00f0 gera, og skemmtilegri fyrir \u00fe\u00e1 a\u00f0 vera tveir saman, \u00fear sem a\u00f0rir voru ekki \u00e1 fer\u00f0 yfir<br>sandinn \u00feann dag, \u00e1n \u00feess a\u00f0 manni dytti Katla \u00ed hug.<br>Annars b\u00fdst \u00e9g vi\u00f0, ef piltarnir hef\u00f0u veri\u00f0 eldri og vanir fer\u00f0al\u00f6gum a\u00f0 m\u00e9r hef\u00f0i fundist \u00fea\u00f0 vera<br>m\u00f3\u00f0gun vi\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 segja \u00feeim svona n\u00e1kv\u00e6mlega til. Samt voru \u00feeir komnir \u00e1 \u00feann aldur, sem gjarnt<br>er a\u00f0 breyta til og \u00feykja s\u00edn r\u00e1\u00f0 bezt. \u00dea\u00f0 getur veri\u00f0 gott \u00e1 stundum, en oft bagalegt. En m\u00e9r er annt<br>um ungd\u00f3minn og geri m\u00e9r \u00fev\u00ed d\u00e6lt vi\u00f0 hann, og b\u00e1\u00f0um or\u00f0i\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 g\u00f3\u00f0u eins og n\u00fa ske\u00f0i. Svo hefi<br>111<br>\u00e9g alltaf vilja\u00f0 taka daginn snemma \u00ed fer\u00f0al\u00f6gum og h\u00f6kta ekki a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu. Heldur b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed verra<br>\u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0a ska\u00f0ar ekki, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 ve\u00f0ur og anna\u00f0, sem fyrir getur komi\u00f0. \u00c9g tr\u00fai \u00fev\u00ed og or\u00f0i\u00f0 \u00fea\u00f0<br>a\u00f0 g\u00f3\u00f0u.<br>112<br>1959<br>\u00deetta \u00e1ri\u00f0 birtust fj\u00f3rir pistlar \u00ed T\u00edmanum og einn \u00ed Morgunbla\u00f0inu. \u00der\u00edr voru \u00ed greinaflokknum<br>Ba\u00f0stofan en fj\u00f3r\u00f0i pistillinn var um vegager\u00f0. Pistillinn \u00ed Morgunbla\u00f0inu var um<br>M\u00fdrdalssand og innanlandsflug.<br>Sveinn rita\u00f0i \u00feetta \u00e1r m.a. um fer\u00f0al\u00f6g yfir \u00f3br\u00faa\u00f0ar \u00e1r, erfi\u00f0leika vi\u00f0 a\u00f0 n\u00e1 tali af<br>emb\u00e6ttism\u00f6nnum \u00ed Reykjav\u00edk, gestrisni, lestur Pass\u00edus\u00e1lma \u00ed \u00fatvarpinu, vatnagang \u00e1<br>M\u00fdrdalssandi og Sandvatni\u00f0 \u00e1 M\u00fdrdalssandi.<br>113<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 4. febr\u00faar 1959<br>Ba\u00f0stofan<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s og r\u00e6\u00f0ir um mannamun:<br>Eiginlega munu menn yfirleitt ekki athuga \u00fea\u00f0 a\u00f0 jafna\u00f0i fyrr en \u00e1 reynir hav\u00f0 menn geta veri\u00f0<br>misjafnir a\u00f0 myndarskap og g\u00e6\u00f0um. Til sveitanna reyndi enn meira \u00e1 \u00feennan mannamun \u00ed gamla<br>daga en n\u00fa or\u00f0i\u00f0, \u00feegar allir ur\u00f0u a\u00f0 fer\u00f0ast \u00e1 hestum og gangandi og flestir \u00ed \u00fe\u00e1 daga peningalausir,<br>enda ekki venja \u00fe\u00e1 a\u00f0 taka borgun fyrir n\u00e6turgrei\u00f0a e\u00f0a anna\u00f0 sem l\u00e1ti\u00f0 var \u00fati vi\u00f0 fer\u00f0af\u00f3lk s.s.<br>\u00e1ningar og fylgdir.<br>\u00dea\u00f0 voru au\u00f0vita\u00f0 flestir af b\u00faendum, sem g\u00e1tu \u00ed rauninni ekki h\u00fdst menn og hesta vegna f\u00e1t\u00e6ktar,<br>hey- og h\u00fasaleysis. En \u00fear sem viljinn og k\u00e6rleikurinn var fyrir, \u00fe\u00e1 var eins og allt v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 gera<br>fyrir n\u00e1ungann, sem dug\u00f0i fyrir gest og gangandi, eins og \u00fear stendur. Mest reyndi au\u00f0vita\u00f0 \u00e1 \u00fe\u00e1<br>b\u00faendur, sem bjuggu vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0veg, og \u00e9g tala n\u00fa ekki um \u00fe\u00e1, sem \u00e1ttu heima vi\u00f0 st\u00f3rv\u00f6tnin.<br>Skal \u00e9g n\u00fa segja eitt d\u00e6mi af \u00f3tal m\u00f6rgum. \u00cd b\u00f3k e\u00f0a endurminningum \u00d3laf\u00edu heitinnar<br>J\u00f3hannsd\u00f3ttur hinnar g\u00f3\u00f0u, er sagt fr\u00e1 \u00fev\u00ed er h\u00fan var \u00e1 fer\u00f0 austan fr\u00e1 K\u00e1lfafellssta\u00f0 \u00ed Su\u00f0ursveit<br>\u00e1samt Krist\u00ednu, systur sinni, og landp\u00f3stinum, su\u00f0ur til Reykjav\u00edkur. A\u00f0 kv\u00f6ldi fyrsta dags gistu \u00feau \u00ed<br>Sv\u00ednafelli \u00ed \u00d6r\u00e6fum, hj\u00e1 einum b\u00f3ndanum af fimm, sem \u00fe\u00e1 bjuggu \u00e1 Sv\u00ednafellinu, l\u00e6t \u00e9g n\u00fa, \u00d3laf\u00edu<br>hafa or\u00f0i\u00f0:<br>\u201e\u00deegar vi\u00f0 vorum fer\u00f0b\u00fanir morguninn eftir, st\u00f3\u00f0 rei\u00f0hestur b\u00f3ndans s\u00f6\u00f0la\u00f0ur hj\u00e1 hestunum okkar \u00e1<br>hla\u00f0inu. \u00c6tli\u00f0 \u00fe\u00e9r a\u00f0 ver\u00f0a okkur samfer\u00f0a, spur\u00f0i \u00e9g. M\u00e9r \u00fe\u00f3tti r\u00e9ttara a\u00f0 fylgja ykkur \u00fat yfir \u00e1na,<br>svara\u00f0i hann. \u00dei\u00f0 eru\u00f0 tv\u00e6r, og ekki nema p\u00f3sturinn einn me\u00f0 ykkur. H\u00fasfreyjan st\u00f3\u00f0 l\u00edka \u00fati \u00e1 hla\u00f0i<br>til \u00feess a\u00f0 kve\u00f0ja gestina og hj\u00e1 henni l\u00edtil d\u00f3ttir hennar. Ekki var n\u00e6rri \u00fev\u00ed komandi a\u00f0 \u00feau \u00fe\u00e6gju<br>neitt fyrir n\u00e6turgrei\u00f0ann. \u00c9g r\u00e9tti litlu st\u00falkunni silfurpening. H\u00fan hika\u00f0i vi\u00f0 og leit \u00e1 pabba sinn, en<br>hann r\u00e9tti fram hendina \u00e1 milli okkar og sag\u00f0i \u00feunglega: \u00c9g vil ekki l\u00e1ta kenna barninu m\u00ednu a\u00f0 \u00feiggja<br>peninga af \u00feeim, sem gista h\u00e9r. \u00c9g st\u00f3\u00f0 sneypt og or\u00f0laus. Hann kvaddi konuna og barni\u00f0 me\u00f0 kossi<br>og h\u00e9lt \u00e1 hattinum \u00ed hendinni \u00e1 me\u00f0an. Svo ri\u00f0um vi\u00f0 \u00far hla\u00f0inu \u00e1 Sv\u00ednafelli og h\u00e9ldum \u00e1 sandinn.<br>\u00deegar komi\u00f0 var yfir Skei\u00f0ar\u00e1, sneri b\u00f3ndinn \u00e1 Sv\u00ednafelli heim aftur. Vi\u00f0 \u00fe\u00f6kku\u00f0um honum fylgdina,<br>en borgun nefndi enginn.<br>Eins og \u00e1\u00f0ur segir voru \u00f3tal d\u00e6mi \u00feessu l\u00edk, og \u00e9g hafi sj\u00e1lfur kynnst \u00feessari hjartanlegu gestrisni og<br>velvild, b\u00e6\u00f0i \u00fear sem bar a\u00f0 borga, og l\u00edka \u00fear sem ekki m\u00e1tti borga \u00e1n \u00feess a\u00f0 eiga \u00e1 h\u00e6ttu a\u00f0<br>m\u00f3\u00f0ga \u00fe\u00e1, sem mest h\u00f6f\u00f0u yndi af a\u00f0 gefa og var \u00fea\u00f0 svo hjartanlega eiginlegt.<br>N\u00fa eru or\u00f0nir breyttir t\u00edmar og fer\u00f0al\u00f6gum haga\u00f0 \u00e1 allt annan h\u00e1tt en \u00e1\u00f0ur var. B\u00fai\u00f0 a\u00f0 br\u00faa \u00f6ll v\u00f6tn<br>\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0vegum, og flugv\u00e9lar miki\u00f0 nota\u00f0ar til fer\u00f0alaga. Gistista\u00f0ir hafa risi\u00f0 upp \u00fear sem sj\u00e1lfsagt er a\u00f0<br>borga fyrir allt sem \u00ed t\u00e9 er l\u00e1ti\u00f0, og allir hafa n\u00fa peninga. N\u00fa \u00feurfa fer\u00f0amenn ekki a\u00f0 gera \u00e1tro\u00f0ning \u00e1<br>sveitaheimilum enda eru hestarnir \u00far s\u00f6gunni til langfer\u00f0alaga. Fer\u00f0af\u00f3lk kemur \u00fev\u00ed ekki, e\u00f0a stoppar<br>ekki nema \u00e1 vissum st\u00f6\u00f0um, og n\u00fa \u00fearf ekki a\u00f0 r\u00f3ta \u00fat heyjum \u00ed langfer\u00f0ahesta, sem oft var<br>vandr\u00e6\u00f0am\u00e1l af litlum heyjum. N\u00fa eru hestar or\u00f0nir mest til sports, smalamennsku og \u00fatflutnings<br>o.s.frv.<br>H\u00e9r gerum vi\u00f0 hl\u00e9 \u00e1 m\u00e1li Sveins til morguns.<br>114<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 5. febr\u00faar 1959<br>Ba\u00f0stofan<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi heldur n\u00fa \u00e1fram m\u00e1li s\u00ednu, \u00fear sem fr\u00e1 var horfi\u00f0 \u00ed g\u00e6r:<br>\u201eEn lengi mun s\u00e1 andi sv\u00edfa yfir sveitum landsins, a\u00f0 heimaf\u00f3lk hafi gaman af gestakomu, og \u00fe\u00e1 ekki<br>s\u00ed\u00f0ur fyrir gestina sj\u00e1lfa, a\u00f0 kynnast \u00fev\u00ed \u00e1fram, hva\u00f0 \u00fea\u00f0 er l\u00e6rd\u00f3msr\u00edkt a\u00f0 koma \u00e1 gestrisin heimili.<br>En \u00fe\u00f3 gengur \u00fea\u00f0 svo bezt fyrir b\u00e1\u00f0a a\u00f0ila \u2013 heimilin og gestina \u2013 a\u00f0 stoppa ekki lengur \u00ed hvert skipti<br>en \u00fe\u00f6rf krefur, svo a\u00f0 tafir ver\u00f0i ekki of langar fyrir b\u00e1\u00f0a (heimilin og gestina). Og \u00fe\u00e1 eru \u00fea\u00f0 heimilin,<br>sem eiga a\u00f0 sj\u00e1 um \u00fea\u00f0, a\u00f0 draga ekki of lengi \u00fe\u00e6r veitingar, sem gestirnir eiga a\u00f0 f\u00e1. En gestunum<br>ber svo a\u00f0 fara strax og \u00feeir eru tilb\u00fanir. \u00dev\u00ed \u00fea\u00f0 er \u00feeirra a\u00f0 hugsa um \u00fea\u00f0.<br>Ma\u00f0ur hefur nokku\u00f0 oft heyrt tala\u00f0 um \u00fea\u00f0, hva\u00f0 erfitt s\u00e9 a\u00f0 n\u00e1 tali af sumum skrifstofum\u00f6nnum,<br>forstj\u00f3rum og form\u00f6nnum \u00fdmissa nefnda h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk o.s.frv. Sj\u00e1lfur hefi \u00e9g l\u00edti\u00f0 \u00feurft \u00e1 \u00fevi a\u00f0<br>halda a\u00f0 tala vi\u00f0 menn \u00ed \u00feeim st\u00f6\u00f0um. En \u00fe\u00f3 st\u00f6ku sinnum, og hefi \u00e9g or\u00f0i\u00f0 var vi\u00f0 a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 \u00e1<br>r\u00f6kum byggt, og l\u00edklega oftar \u00fe\u00f3 en kvarta\u00f0 er. Sumir af \u00feessum m\u00f6nnum l\u00e1ta spyrja um nafni\u00f0 \u00feess<br>er \u00f3skar eftir samtali. Og svo \u00feegar \u00fea\u00f0 er fengi\u00f0, l\u00e1ta \u00feeir \u00e1 stundum skila \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u ekki vi\u00f0,<br>hafi gengi\u00f0 fr\u00e1 o.s.frv. Og \u00feetta getur endurteki\u00f0 sig oftar en einu sinni hj\u00e1 sumum \u00feessum m\u00f6nnum.<br>\u00deetta getur veri\u00f0 mj\u00f6g bagalegt, hvort sem \u00fea\u00f0 eru b\u00e6jarmenn e\u00f0a fer\u00f0amenn, sn\u00faningar og tafir \u00e1<br>\u00fdmsum framkv\u00e6mdum oftast alveg a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu. \u00cd flestum tilfellum geta \u00feessi samt\u00f6l veri\u00f0 stutt og<br>teki\u00f0 flj\u00f3tt af, hvort sem samtali\u00f0 g\u00e6ti or\u00f0i\u00f0 j\u00e1kv\u00e6tt e\u00f0a neikv\u00e6tt. Um \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 fara eftir<br>m\u00e1lav\u00f6xtum, bara a\u00f0 f\u00e1 \u00fe\u00e1 a\u00f0 vita \u00fea\u00f0. Menn sitja \u00ed \u00feessum st\u00f6\u00f0um \u00e1 fullum launum, til \u00feess a\u00f0 veita<br>vi\u00f0skiptam\u00f6nnum samt\u00f6l, fyrirgrei\u00f0slu og lei\u00f0beiningar. \u00c9g hygg a\u00f0 \u00fea\u00f0 komi s\u00e9r \u00f3v\u00ed\u00f0a verr, en vi\u00f0<br>svona st\u00f6rf, a\u00f0 hafa \u00feannig skapi farna menn. Og v\u00edst er \u00fea\u00f0 a\u00f0 engin stofnun, hverju nafni, sem h\u00fan<br>nefnist, getur gr\u00e6tt \u00e1 \u00fev\u00ed. Og mannamunurinn kemur \u00f3v\u00ed\u00f0a betur \u00ed lj\u00f3s en \u00e1 svona st\u00f6\u00f0um, \u00fear sem<br>menn m\u00e6ta lipur\u00f0 og kurteisi.<br>\u00dea\u00f0 hefur l\u00edka veri\u00f0 mikill mannamunur \u00e1 b\u00f3ndanum \u00ed Sv\u00ednafelli, sem nefndur er h\u00e9r a\u00f0 framan, og<br>\u00feeim b\u00e6ndum \u00ed \u00fe\u00e1 t\u00ed\u00f0, sem skelltu hur\u00f0um fastast aftur er \u00feeir \u00fath\u00fdstu m\u00f6nnum, stundum \u00ed myrkri,<br>hr\u00ed\u00f0 og kulda. N\u00fa gerir ma\u00f0ur ekki r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00feetta eigi s\u00e9r sta\u00f0 lengur \u00ed \u00feeim sveitum, sem \u00feetta<br>haf\u00f0i komi\u00f0 fyrir \u00e1\u00f0ur fyrr. En \u00fea\u00f0 eru ekki m\u00f6rg \u00e1r s\u00ed\u00f0an a\u00f0 tala\u00f0 var um \u00ed \u00fatvarpinu og skrifa\u00f0 \u00ed<br>Reykjav\u00edkurbl\u00f6\u00f0unum a\u00f0 \u00fea\u00f0 var um kv\u00f6ld e\u00f0a n\u00f3tt, a\u00f0 langfer\u00f0ama\u00f0ur, e\u00f0a fleiri, og \u00fatlendingur,<br>\u00feurfti a\u00f0 f\u00e1 gistingu yfir n\u00f3ttina, en \u00f6ll gistih\u00fasr\u00fam \u00fe\u00e1 or\u00f0in fullskipu\u00f0 f\u00f3lki, svo um \u00fea\u00f0 var ekki a\u00f0<br>tala. En \u00fea\u00f0 var anna\u00f0, sem h\u00e6gt var a\u00f0 tala um \u00ed \u00feessu sambandi, hef\u00f0i \u00fea\u00f0 veri\u00f0 athuga\u00f0, og \u00fea\u00f0<br>var, a\u00f0 veita h\u00fasaskj\u00f3l og st\u00f3la til a\u00f0 sitja \u00ed og blunda \u00fear e\u00f0a \u00e1 g\u00f3lfinu. \u00dev\u00ed allt er betra en a\u00f0 liggja \u00fati<br>um h\u00e1n\u00f3tt.<br>\u00dea\u00f0 hefir lengi veri\u00f0 svo, a\u00f0 m\u00f6nnum gengur illa a\u00f0 fylgja \u00feeirri kenningu Meistarans: A\u00f0 \u00fea\u00f0, sem<br>\u00fe\u00e9r vilji\u00f0 a\u00f0 a\u00f0rir gj\u00f6ri y\u00f0ur, \u00fea\u00f0 skulu\u00f0 \u00fe\u00e9r og \u00feeim gj\u00f6ra.\u201c<br>Sveinn hefir loki\u00f0 m\u00e1li s\u00ednu og l\u00e1tum vi\u00f0 \u00fe\u00e1 sta\u00f0ar numi\u00f0 \u00ed dag.<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 13. mars 1959<br>Ba\u00f0stofan<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefir kvatt s\u00e9r hlj\u00f3\u00f0s:<br>EINS OG G\u00d6MLUM M\u00d6NNUM mun t\u00edtt sem setztir eru \u00ed svokalla\u00f0an helgan stein vegna aldurs s\u00edns,<br>hlusta \u00e9g \u00e1 \u00fatvarpi\u00f0. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera me\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 heyrnin n\u00fa or\u00f0i\u00f0 er ekki upp \u00e1 \u00fea\u00f0 bezta, a\u00f0<br>115<br>mikill finnst m\u00e9r vera mannamunurinn \u00fear ekki s\u00ed\u00f0ur en \u00e1 sumum \u00f6\u00f0rum svi\u00f0um, svo sem me\u00f0 \u00feulina<br>og fr\u00e9ttalesturinn. En \u00fat \u00ed \u00fea\u00f0 m\u00e1l fer \u00e9g ekki frekar h\u00e9r.<br>N\u00da UNDANFARI\u00d0 HEFUR veri\u00f0 d\u00e1l\u00edti\u00f0 tala\u00f0 um lestur Pass\u00edus\u00e1lmanna \u00ed \u00fatvarpinu, og er \u00fea\u00f0 vel. Um<br>\u00fea\u00f0 m\u00e1l skrifar G\u00edsli, br\u00f3\u00f0ir minn, mj\u00f6g \u00fdtarlega grein \u00ed Mbl. 5. \u00fe. m. \u00c9g vil leyfa m\u00e9r a\u00f0 benda<br>r\u00e1\u00f0am\u00f6nnum \u00fatvarpsins \u00e1 tvennt: Anna\u00f0hvort a\u00f0 fara a\u00f0 mestu leyti eftir till\u00f6gum G\u00edsla \u00ed greininni,<br>e\u00f0a a\u00f0 h\u00e6tta framvegis lestri s\u00e1lmanna \u00ed \u00fatvarpinu, upp \u00e1 \u00feann m\u00e1ta, sem er, og hefur veri\u00f0 a\u00f0<br>undanf\u00f6rnu, \u00fev\u00ed \u00fear sem \u00e9g til veit, er l\u00edti\u00f0 e\u00f0a ekkert hlusta\u00f0 \u00e1 lesturinn af mi\u00f0aldra og yngra f\u00f3lki,<br>undir s\u00f6mu kringumst\u00e6\u00f0um og hefur veri\u00f0. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri \u00fev\u00ed reynandi a\u00f0 breyta til \u00ed \u00feessu efni.<br>AF \u00deV\u00cd A\u00d0 \u00c9G VAR sm\u00e1vegis b\u00fainn a\u00f0 punkta ni\u00f0ur um \u00feetta efni, \u00e1\u00f0ur en \u00e9g las grein G\u00edsla og ekki er<br>tala\u00f0 um \u00fear vegna \u00feessa m\u00e1ls, svo sem \u00fea\u00f0: A\u00f0 m\u00e9r finnst yfirleitt a\u00f0 lestur s\u00e1lmanna hafi tekizt<br>\u00f3tr\u00falega vel eins og \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 mikill vandi a\u00f0 lesa \u00fe\u00e1. Og svo l\u00edka n\u00fa hj\u00e1 \u00feeim manni, sem les \u00fe\u00e1,<br>n\u00fana, utan \u00fea\u00f0 a\u00f0 hann segir ekki amen. \u00dev\u00ed af vana finnst manni \u00fea\u00f0 d\u00e1l\u00edti\u00f0 snubb\u00f3tt. En hva\u00f0 er<br>\u00fea\u00f0, sem vaninn vill ekki hafa? Svo er \u00fea\u00f0 l\u00edka me\u00f0 lestur s\u00e1lmanna sj\u00e1lfra, a\u00f0 af g\u00f6mlum vana er<br>veri\u00f0 a\u00f0 lesa \u00fe\u00e1 \u00ed \u00fatvarpinu, og \u00feegar prestarnir messa a\u00f0eins annan hvorn mi\u00f0vikudag \u00e1 f\u00f6stunni \u00ed<br>\u00fatvarp, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 gert til m\u00e1lamyndar, af vana.<br>OG \u00deEGAR PRESTARNIR ver\u00f0a a\u00f0 messa yfir h\u00e1lft\u00f3mum kirkjum, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 af g\u00f6mlum vana gert en<br>ekki \u00fe\u00f6rf f\u00f3lksins. Svo er \u00fea\u00f0 l\u00edka me\u00f0 \u00fe\u00e1 presta, sem ekki tr\u00faa sj\u00e1lfir sumu \u00fev\u00ed, sem \u00feeir ver\u00f0a \u00fe\u00f3 a\u00f0<br>pr\u00e9dika yfir f\u00f3lkinu, \u00fev\u00ed alltaf eru einhverjir, sem tr\u00faa \u00fev\u00ed. Og af g\u00f6mlum vana fylgir \u00fea\u00f0<br>prestaemb\u00e6ttinu a\u00f0 segja svo, og svo framvegis. F\u00f3lki\u00f0, sem ekki tr\u00fair sumu \u00fev\u00ed, sem prestunum er<br>lagt \u00e1 her\u00f0ar a\u00f0 segja, getur veri\u00f0 jafnvel tr\u00faa\u00f0 f\u00f3lk fyrir \u00fea\u00f0.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 5. \u00e1g\u00fast 1959<br>Myndi bjarga a\u00f0 setja sem flestar sm\u00e1br\u00fdr \u00e1 veginn?<br>Vatnagangurinn \u00e1 M\u00fdrdalssandi, sem hefur valdi\u00f0 miklum spj\u00f6llum, getur leitt til mikilla erfi\u00f0leika<br>fyrir b\u00e6ndur \u00ed \u00feeim fimm hreppum, sem eru austan fl\u00f3\u00f0sins. Hafa heyrzt raddir um \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00feeir sj\u00e1i<br>s\u00e9r ekki anna\u00f0 f\u00e6rt, ef svo heldur \u00e1fram sem horfir, en a\u00f0 breg\u00f0a b\u00fai. B\u00faskapurinn \u00fearna eystra<br>hefur a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u a\u00f0allega veri\u00f0 fj\u00e1rb\u00faskapur, en \u00ed vor h\u00f3fust mj\u00f3lkurflutningar austan yfir sandinn,<br>og myndu \u00feeir hafa breytt og b\u00e6tt alla l\u00edfsafkomu b\u00e6nda \u00ed \u00c1lftaveri, Skaft\u00e1rtungu og \u00e1 S\u00ed\u00f0u, hef\u00f0i<br>veri\u00f0 h\u00e6gt a\u00f0 tryggja \u00e1framhaldandi mj\u00f3lkurflutninga, enda er \u00feegar or\u00f0i\u00f0 \u00fer\u00f6ngt um f\u00e9 \u00ed h\u00f6gum<br>b\u00e6nda \u00fear eystra og litlir m\u00f6guleikar \u00e1 a\u00f0 fj\u00f6lga sau\u00f0f\u00e9 \u00e1 \u00feessu sv\u00e6\u00f0i.<br>Eins gefur \u00fea\u00f0 auga lei\u00f0, a\u00f0 vegurinn yfir sandinn er a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti l\u00edfsspursm\u00e1l fyrir f\u00f3lk \u00feessara sveita<br>vegna a\u00f0dr\u00e1tta og flutninga allra, enda ver\u00f0a allar framkv\u00e6mdir og framfarir h\u00e1\u00f0ar \u00feessum vegi.<br>Vegna alls \u00feessa hefur \u00f3hug slegi\u00f0 \u00e1 b\u00e6ndur \u00fearna, en v\u00edst er a\u00f0 bar\u00e1tta \u00feeirra vi\u00f0 hina kvikulu sanda<br>mun enn sem \u00e1\u00f0ur ver\u00f0a h\u00e1\u00f0 af har\u00f0fylgi og enginn mun gefast upp fyrr en \u00ed fulla hnefana.<br>\u00cd g\u00e6r barst bla\u00f0inu eftirfarandi huglei\u00f0ing Sveins Sveinssonar fr\u00e1 Fossi, \u00fear sem hann hefur till\u00f6gur<br>fram a\u00f0 f\u00e6ra um vegager\u00f0 yfir sandinn. \u00deykir r\u00e9tt a\u00f0 birta hana h\u00e9r \u00ed heild.<br>\u201eN\u00fa er a\u00f0 vonum miki\u00f0 tala\u00f0 um M\u00fdrdalssand, og kemur \u00fea\u00f0 til af breyttum farart\u00e6kjum. Annars<br>hef\u00f0u \u00fea\u00f0 ekki \u00fe\u00f3tt nein t\u00ed\u00f0indi, \u00fe\u00f3tt j\u00f6kulvatn f\u00e6r\u00f0i sig til \u00e1 M\u00fdrdalssandi \u00e1 me\u00f0an hestar voru<br>einungis \u00ed br\u00fakun. En t\u00f6lum n\u00fa ekki meira um \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed t\u00edmarnir eru breyttir og farart\u00e6kin l\u00edka. N\u00fa<br>kva\u00f0 veri\u00f0 byrja\u00f0 a\u00f0 br\u00faa Blautukv\u00edsl \u00e1 sy\u00f0ri lei\u00f0inni \u2013 sj\u00e1lfagt sunnan vi\u00f0, \u00fear sem H\u00e1\u00f6ldukv\u00edsl kemur<br>116<br>\u00ed Blautukv\u00edsl. \u00dea\u00f0 l\u00edzt m\u00e9r vel \u00e1, \u00fev\u00ed s\u00fa br\u00fa mun oft koma vel a\u00f0 notum, b\u00e6\u00f0i sumar og vetur, eins og<br>kunnugir vita. Svo liggur beint fyrir a\u00f0 gera upphleyptan veg (me\u00f0 \u00fdtum) fr\u00e1 M\u00falakv\u00edslarbr\u00fa a\u00f0 \u00feessari<br>n\u00fdju br\u00fa og fr\u00e1 henni beina l\u00ednu austur a\u00f0 Sk\u00e1lmarbr\u00fa, me\u00f0 sm\u00e1ar br\u00fdr, svo margar sem \u00feurfa \u00feykir,<br>vegna vatnsflaums af j\u00f6kulvatni \u00e1 sumrin og leysingarvatni \u00e1 vetrum, sem oft er \u00f3tr\u00falega mkik\u00f0,<br>\u00feegar snj\u00f3r og \u00edsar eru komnir \u00e1 sandinn. \u00deessar br\u00fdr, sem ekki \u00e6ttu a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 vera mj\u00f6g<br>kostna\u00f0arsamar, \u00feyrftu a\u00f0 koma jafnframt veginum, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 yr\u00f0i tryggast fyrir veginn og \u00fev\u00ed<br>byrlegast, heldur en a\u00f0 b\u00ed\u00f0a eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 vatni\u00f0 bryti sk\u00f6r\u00f0 \u00ed gar\u00f0inn og ver\u00f0a \u00fe\u00e1 a\u00f0 br\u00faa \u00feau.<br>\u00deessi \u00farlausn me\u00f0 b\u00edlveg yfir M\u00fdrdalssand mun reynast vel, \u00fear til K\u00f6tlugos kemur aftur.<br>Vegna \u00feess, a\u00f0 \u00ed sambandi vi\u00f0 sandvatni\u00f0 n\u00fa, hefur veri\u00f0 tala\u00f0 um, hvernig \u00fea\u00f0 hafi haga\u00f0 s\u00e9r \u00e1\u00f0ur,<br>og g\u00e6ti \u00fear d\u00e1l\u00edtils misskilnings. \u00c6tla \u00e9g \u00fev\u00ed a\u00f0 gefa sk\u00fdringu \u00e1 \u00fev\u00ed me\u00f0 nokkrum or\u00f0um, til gamans og<br>fr\u00f3\u00f0leiks, hvernig sandvatni\u00f0 hefur yfirleitt haga\u00f0 s\u00e9r s\u00ed\u00f0an laust fyrir s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t, e\u00f0a \u00f6llu<br>heldur fr\u00e1 K\u00f6tlugosi 1860 (e\u00f0a t\u00e6plega \u00fea\u00f0) til 1918 a\u00f0 Katla gaus \u00fe\u00e1 aftur. Rann sandvatni\u00f0 alltaf<br>vestan vi\u00f0 Hafursey, til og fr\u00e1 \u00fear um sandinn, stundum \u00fe\u00f3 \u00ed M\u00falakv\u00edsl. Eftir gosi\u00f0 1918 rann<br>Sandvatni\u00f0 \u00ed nokkur \u00e1r enn vestan vi\u00f0 Hafursey, voru \u00fe\u00e1 v\u00ed\u00f0a \u00fear \u00e1 sandinum st\u00f3rar j\u00f6kulhrannir eftir<br>hlaupi\u00f0, a\u00f0 mestu \u00f3f\u00e6rar yfirfer\u00f0ar, sem sandvatni\u00f0 jafna\u00f0i allt vi\u00f0 j\u00f6r\u00f0u. En svo hittist \u00e1 \u00fea\u00f0<br>merkilega, a\u00f0 \u00feegar vatni\u00f0 var b\u00fai\u00f0 a\u00f0 hefla \u00feessi \u00f3sk\u00f6p eins og fj\u00f6l, \u00fe\u00e1 f\u00f3r \u00fea\u00f0 a\u00f0 grafa sig ni\u00f0ur<br>nor\u00f0vestan vi\u00f0 Hafursey, vestur a\u00f0 H\u00f6f\u00f0abrekkuafr\u00e9tti \u00ed M\u00falakv\u00edsl, og \u00fea\u00f0 svo r\u00e6kilega, a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>rennur \u00fear enn, og sandur s\u00ed\u00f0an \u00feurr og sl\u00e9ttur vestan vi\u00f0 Eyna, me\u00f0 talsver\u00f0u kindakroppi.<br>\u00deessi breyting \u00e1 sandvatninu var\u00f0 til \u00feess a\u00f0 M\u00falak\u00edsl var br\u00fau\u00f0, allri umfer\u00f0 til hagna\u00f0ar. En \u00fea\u00f0 skal<br>teki\u00f0 fram, a\u00f0 s\u00ed\u00f0an \u00e9g man eftir, hefur flest \u00e1rin, s\u00ed\u00f0la sumars, komi\u00f0 j\u00f6kulvatn undan j\u00f6klinum<br>austan Hafurseyjar, stundum vestar og stundum austar, eins og \u00e1\u00f0ur segir \u00ed \u00feessari grein.<br>N\u00fa \u00feegar \u00e9g er a\u00f0 enda \u00feessar l\u00ednur, fr\u00e9tti \u00e9g a\u00f0 vatni\u00f0 s\u00e9 b\u00fai\u00f0 a\u00f0 n\u00e1 s\u00e9r fram n\u00e1l\u00e6gt Langaskeri, allt<br>er \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegt, a\u00f0 svo g\u00e6ti fari\u00f0, og styrkir \u00fe\u00e1 till\u00f6gu m\u00edna, a\u00f0 nau\u00f0synlegt s\u00e9 a\u00f0 hafa sem flestar<br>sm\u00e1br\u00fdr \u00e1 upphleypta veginum \u00e1 austursandinum.<br>Eins og vegakerfinu er h\u00e1tta\u00f0 yfir M\u00fdrdalssand, \u00fe\u00e1 skil \u00e9g ekki \u00feau b\u00fahyggindi b\u00e6nda austan sands,<br>a\u00f0 \u00e6tla s\u00e9r a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a \u00e1 mj\u00f3llkurs\u00f6lu, hva\u00f0 sem \u00f6\u00f0ru l\u00ed\u00f0ur.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, f\u00f6studaginn 28. \u00e1g\u00fast 1959<br>M\u00fdrdalssandur og innanlandsflug<br>\u00deegar \u00e9g haf\u00f0i lesi\u00f0 \u00ed Morgunbla\u00f0inu 11. \u00e1g\u00fast fer\u00f0as\u00f6gu yfir M\u00fdrdalssand, eftir s\u00e9ra J\u00f3nas G\u00edslason \u00ed<br>V\u00edk, sem m\u00e9r \u00fe\u00f3tti skemmtilega skrifu\u00f0, f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 athuga hva\u00f0 breytingarnar \u00e1 M\u00fdrdalssandi mundu<br>kosta r\u00edki\u00f0 \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 nota innanlandsflug um h\u00e1sumari\u00f0. Og hva\u00f0 gera ekki \u00d6r\u00e6fingar og a\u00f0rir,<br>sem fer\u00f0ast \u00feanga\u00f0 a\u00f0 sumarlagi, vegna vatnanna b\u00e1\u00f0um megin vi\u00f0 \u00d6r\u00e6fin. \u00dea\u00f0 flj\u00faga au\u00f0vita\u00f0 allir,<br>sem \u00feanga\u00f0 og \u00fea\u00f0an fer\u00f0ast, \u00fev\u00ed anna\u00f0 kemur ekki til m\u00e1la, eins og n\u00fa hagar til um farart\u00e6ki.<br>Allt hefur \u00feetta gengi\u00f0 pr\u00fd\u00f0ilega og svo \u00e6ttil \u00fea\u00f0 l\u00edka a\u00f0 geta gengi\u00f0 vel \u00e1 milli sanda \u00ed Vestur-<br>Skaftafellss\u00fdslu. M\u00e9r fyndist \u00fea\u00f0 vera n\u00e6r fyrir r\u00edki\u00f0 a\u00f0 styrkja \u00feessar sveitir, sem hlut eiga a\u00f0 m\u00e1li,<br>me\u00f0 flugvallarger\u00f0, \u00fear sem hentast \u00feykir, heldur en a\u00f0 nota peningana \u00ed \u00feetta vonlausa verk \u00e1<br>M\u00fdrdalssandi sumar eftir sumar. Enda kemur fleira til greina me\u00f0 \u00feessar sveitir \u00e1 milli sanda, t.d.<br>Katla. Sj\u00e1lfsagt er a\u00f0 stefna a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota flugsamg\u00f6ngur \u00ed \u00feessum sveitum, eins og \u00d6r\u00e6fingar hafa<br>gert \u00ed m\u00f6rg \u00e1r og gengi\u00f0 vel.<br>117<br>\u00c9g skrifa\u00f0i sm\u00e1grein \u00ed T\u00edmann 5. \u00e1g\u00fast, \u00fear sem \u00e9g tala\u00f0i um M\u00fdrdalssand og benti \u00e1 a\u00f0 \u00feegar loki\u00f0<br>yr\u00f0i vi\u00f0 a\u00f0 br\u00faa Blautukv\u00edsl \u00e1 svokalla\u00f0ri Sy\u00f0ri-lei\u00f0, \u00fe\u00e1 l\u00e6gi beinast fyrir a\u00f0 gera upphleyptan veg me\u00f0<br>\u00fdtum fr\u00e1 M\u00falakv\u00edslarbr\u00fa a\u00f0 \u00feessari n\u00fdju br\u00fa og fr\u00e1 henni beina l\u00ednu austur a\u00f0 Sk\u00e1lmarbr\u00fa, me\u00f0 sm\u00e1ar<br>br\u00fdr svo margar sem \u00feurfa \u00feykir vegna vatnsflaums af j\u00f6kulvatni, \u00e1 sumri og leysingarvatni \u00e1 vetrum,<br>sem oft er \u00f3tr\u00falega miki\u00f0 \u00ed asa-hl\u00e1kum, \u00feegar snj\u00f3ar og \u00edsar eru komnir \u00ed sandinn. \u00deessar br\u00fdr \u00feyrftu<br>ekki a\u00f0 vera mj\u00f6g kostna\u00f0arsamar og k\u00e6mu jafnframt veginum til tryggingar \u00fev\u00ed a\u00f0 vatn bryti s\u00ed\u00f0ur<br>sk\u00f6r\u00f0 \u00ed veginn, og \u00fe\u00e1 yr\u00f0i vi\u00f0haldi\u00f0 ekkert \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed, sem n\u00fa er. A\u00f0 vetrarlagi mun svona vegur<br>reynast vel \u00ed snj\u00f3um og vatnagangi og sandurinn styttast a\u00f0 mun. En eins og kunnugir vita er oft<br>snj\u00f3\u00feungt \u00e1 M\u00fdrdalssandi.<br>Margir b\u00e6ndur \u00fearna \u00e1 milli sanda kv\u00e1\u00f0u hafa veri\u00f0 byrja\u00f0ir a\u00f0 flytja og selja mj\u00f3lk \u00e1\u00f0ur en vegir<br>tepptust. V\u00edst er a\u00f0 mj\u00f3lkursala er g\u00f3\u00f0, \u00fear sem sta\u00f0h\u00e6ttir eru til \u00feess. En b\u00e6ndur sem reynsluna<br>hafa og b\u00fanir eru a\u00f0 fj\u00f6lga k\u00fam, telja \u00fea\u00f0 \u00f3tr\u00falega mikinn hnekki, \u00feegar vegir teppast svo a\u00f0 ekki er<br>h\u00e6gt a\u00f0 koma mj\u00f3lkinni \u00e1 marka\u00f0inn. Skaft\u00e1rtunga og S\u00ed\u00f0a hafa v\u00ed\u00f0lend og g\u00f3\u00f0 hei\u00f0a- og<br>afr\u00e9ttarl\u00f6nd fyrir sau\u00f0f\u00e9na\u00f0, og \u00f3v\u00ed\u00f0a mundi haga betur til en \u00fear, a\u00f0 dreifa \u00e1bur\u00f0i me\u00f0 flugv\u00e9l. Ef<br>menn selja mj\u00f3lk og fj\u00f6lga k\u00fam, \u00fe\u00e1 \u00feykir n\u00fa or\u00f0i\u00f0 ekki anna\u00f0 h\u00e6gt en beita k\u00fanum \u00e1 r\u00e6kta\u00f0 land,<br>mundi \u00fe\u00e1 ekki borga sig betur a\u00f0 r\u00e6kta beitiland fyrir \u00e6rnar \u00fear eystra eins og hagar \u00fear til, me\u00f0<br>vegasambandi og v\u00ed\u00f0lendum sau\u00f0fj\u00e1r h\u00f6gum.<br>Sveinn Sveinsson, fr\u00e1 Fossi.<br>118<br>1960<br>N\u00fa br\u00e1 svo vi\u00f0 a\u00f0 einungis einn pistill birtist \u00ed T\u00edmanum, einn \u00ed V\u00edsi en \u00fer\u00edr \u00ed Morgunbla\u00f0inu.<br>Pistillinn \u00ed V\u00edsi var athugasemd vi\u00f0 grein um M\u00fdrdalssand, pistillinn \u00ed T\u00edmanum var um tr\u00fam\u00e1l,<br>en pistlarnir \u00ed Morgunbla\u00f0inu um M\u00fdrdalssand og t\u00f3n prestanna.<br>A\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti rita\u00f0i Sveinn m.a. um t\u00f3n prestanna og \u00fatvarpshelgiathafnir.<br>119<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, laugardaginn 2. j\u00fal\u00ed 1960<br>M\u00fdrdalssandur<br>\u00dea\u00f0 er ekki nema mannlegt af s\u00fdslunefnd Vestur-Skaftafellss\u00fdslu \u00e1 fundi s\u00ednum sem n\u00fdveri\u00f0 var<br>haldinn \u00ed V\u00edk, a\u00f0 \u00feakka vi\u00f0komandi r\u00e1\u00f0am\u00f6nnum, mikil fj\u00e1rframl\u00f6g til samg\u00f6ngub\u00f3ta yfir<br>M\u00fdrdalssand \u00e1 \u00feessu og s\u00ed\u00f0astli\u00f0nu \u00e1ri. \u00deetta allt er ekki nema gott og blessa\u00f0. En verst er \u00ed \u00feessu<br>marg umr\u00e6dda m\u00e1li, hva\u00f0 r\u00e1\u00f0am\u00f6nnum \u00feessa m\u00e1ls hefur mistekizt me\u00f0 vega- og br\u00faarst\u00e6\u00f0i \u00e1<br>Blautukv\u00edsl, sem alkunngut er. En enginn sem til \u00feekkir efar vandvirkni Valmundar br\u00faarsmi\u00f0s e\u00f0a<br>dugna\u00f0 Brands Stef\u00e1nssonar verkstj\u00f3ra. En \u00feegar veri\u00f0 er a\u00f0 tala um a\u00f0 n\u00fa s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 br\u00faa<br>Blautukv\u00edsl \u00e1 n\u00fdjum sta\u00f0 er \u00fea\u00f0 rangnefni, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi n\u00fdja, st\u00f3ra br\u00fa, er ekki yfir Blautakv\u00edsl, heldur \u00e1<br>\u00feurrum sandi, a\u00f0 v\u00edsu \u00ed \u00e1ttina a\u00f0 kv\u00edslinni. En \u00fe\u00f3 a\u00f0 heppnin s\u00e9 me\u00f0 \u00ed \u00feetta sinn nefnilega a\u00f0<br>sandvatni\u00f0 komi undan j\u00f6klinum \u00e1 \u00feeim sta\u00f0 sem h\u00e6gt er a\u00f0 halda \u00fev\u00ed undir \u00feessa n\u00fdju st\u00f3ru br\u00fa, \u00fe\u00e1<br>er aldrei h\u00e6gt a\u00f0 segja um hvar sandvatni\u00f0 kann a\u00f0 koma undan j\u00f6klinum \u00ed \u00fea\u00f0 og \u00fea\u00f0 sinni\u00f0, ef \u00fea\u00f0<br>fer ekki \u00ed M\u00falakv\u00edsl. \u00dea\u00f0 getur \u00fev\u00ed alveg eins fari\u00f0 svo a\u00f0 \u00fea\u00f0 fari aldrei meir undir \u00feessa n\u00fdju st\u00f3ru<br>br\u00fa. \u00dea\u00f0 getur \u00fev\u00ed fari\u00f0 svo \u00ed framt\u00ed\u00f0inni a\u00f0 millj\u00f3nirnar fari \u00ed sandinn eins og \u00ed fyrrasumar fyrir alls<br>ekki neitt og komi a\u00f0 \u00f6ngvu li\u00f0i. En hva\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 tala um \u00fea\u00f0 sag\u00f0i karl nokkur, sem eti\u00f0 haf\u00f0i<br>einhvern \u00f3\u00feverra, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 v\u00e6ri komi\u00f0 on\u00ed sig.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi)<br>V\u00edsir, fimmtudaginn 11. \u00e1g\u00fast 1960<br>Athugasemd vi\u00f0 grein um M\u00fdrdalssand.<br>\u00cd V\u00edsi hefur \u00feessa dagana komi\u00f0 l\u00f6ng grein, skipt \u00ed tvennt, um M\u00fdrdalssand og g\u00f6mul K\u00f6tlugos, fr\u00f3\u00f0leg<br>grein um gosin. En s\u00ed\u00f0ari hluti greinarinnar er nokku\u00f0 \u00e1r\u00f3\u00f0urskenndur fyrir verkinu \u00e1 br\u00faarger\u00f0<br>Blautukv\u00edslar og vegager\u00f0 \u00e1 sandinum. En n\u00e6st \u00fev\u00ed s\u00ed\u00f0ast \u00ed greininni segir or\u00f0r\u00e9tt: \u201e\u00deessar kenjar<br>j\u00f6kulvatnsins torvelda alla \u00fatreikninga og allar \u00e1\u00e6tlanir, \u00fea\u00f0 munu vegam\u00e1lastj\u00f3ri og verkfr\u00e6\u00f0ingar<br>gera s\u00e9r fyllilega lj\u00f3st og miklu betur en \u00feeir, sem s\u00edfellt eru a\u00f0 r\u00edfast og skammast \u00fat af hlutum, sem<br>\u00feeir hafa ekkert vit \u00e1.\u201c<br>\u00deessu s\u00ed\u00f0asta vildi eg mega svara \u00feannig: \u00deetta er g\u00f6mul og n\u00fd saga hj\u00e1 \u00feessum fagl\u00e6r\u00f0u m\u00f6nnum.<br>Eg kannast vel vi\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrr og s\u00ed\u00f0ar, ef kunnugir menn \u00e6tla a\u00f0 lei\u00f0beina \u00feeim e\u00f0a a\u00f0 finna eitthva\u00f0<br>a\u00f0 skyssum \u00feeirra, \u00fe\u00e1 er \u00feetta vi\u00f0kv\u00e6\u00f0i\u00f0: A\u00f0 \u00feeir hafi ekkert vit \u00e1 \u00feessum hlutum. En hva\u00f0 hefur ekki<br>ske\u00f0 \u00ed \u00feessum m\u00e1lum fyrr og s\u00ed\u00f0ar. Margar br\u00fdr hefur or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 lengja fyrir skakkan \u00fatreikning me\u00f0<br>vatnsr\u00fam, me\u00f0 miklum kostna\u00f0i og stundum \u00e1 fyrsta \u00e1ri eftir br\u00faarger\u00f0. \u00de\u00f3 tekur \u00fat yfir me\u00f0<br>br\u00faarst\u00e6\u00f0in \u00e1 Blautukv\u00edsl \u00ed hvorttveggja sinni\u00f0. Ef h\u00fan hef\u00f0i veri\u00f0 br\u00fau\u00f0 \u00e1 sy\u00f0ri lei\u00f0inni, eins og \u00e9g<br>benti \u00e1, \u00fe\u00e1 hef\u00f0i s\u00fa br\u00fa sta\u00f0i\u00f0 til n\u00e6sta K\u00f6tlugoss. Svo hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 br\u00faa varnargar\u00f0inn vestan vi\u00f0<br>Langasker, \u00fear sem kunnugir menn t\u00f6ldu l\u00edkast a\u00f0 vatni\u00f0 f\u00e6ri \u00ed D\u00fdral\u00e6kjarkv\u00edsl. \u00de\u00e1 hef\u00f0i vatni\u00f0 alltaf<br>fari\u00f0 vestan vi\u00f0 alla \u00c1lftavershaga. Og me\u00f0 \u00feessum tveimur br\u00fam me\u00f0 Sk\u00e1lmarbr\u00fanni, hef\u00f0i vi\u00f0hald\u00f0<br>or\u00f0i\u00f0 mj\u00f6g au\u00f0velt \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed sem n\u00fa er og ver\u00f0ur.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi).<br>120<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, f\u00f6studaginn 30. september 1960<br>Til hvers eru prestarnir a\u00f0 t\u00f3na?<br>Er ekki e\u00f0lilegt a\u00f0 ma\u00f0ur spyrji, til hvers prestar s\u00e9u a\u00f0 t\u00f3na, fyrst sumir prestar messa meira a\u00f0 segja<br>\u00ed \u00fatvarpi\u00f0 \u00e1n \u00feess a\u00f0 t\u00f3na. En \u00fea\u00f0 m\u00e1 segja \u00feeim prestum til hr\u00f3ss, sem \u00fea\u00f0 gj\u00f6ra, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00fdnir<br>s\u00f3matilfinningu \u00feeirra a\u00f0 vera ekki a\u00f0 t\u00f3na, ef \u00feeir geta \u00fea\u00f0 ekki, heldur lesa upp, \u00fe\u00f3tt \u00feeim beri a\u00f0<br>t\u00f3na eftir \u00feeim venjum, sem h\u00e9r t\u00ed\u00f0kast. En \u00feetta s\u00fdnir, a\u00f0 t\u00f3ni\u00f0 er \u00f3\u00fearft vi\u00f0 messugj\u00f6r\u00f0ir. Og \u00fev\u00ed er<br>ekki a\u00f0 leyna a\u00f0 \u00fea\u00f0 er og hefur v\u00edst alltaf veri\u00f0 meira og minna af prestum, sem eiga mj\u00f6g erfitt me\u00f0<br>t\u00f3ni\u00f0, en koma s\u00e9r \u00fe\u00f3 ekki a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lesa bara upp. \u00dev\u00ed er ekki a\u00f0 neita a\u00f0 t\u00f3ni\u00f0 er skemmtilegt hj\u00e1<br>einstaka presti, en \u00fea\u00f0 vir\u00f0ist ekki vera neitt tr\u00faaratri\u00f0i \u00ed framkv\u00e6md og engin skylda fyrir presta.<br>\u00c9g er alltaf a\u00f0 sj\u00e1 \u00fea\u00f0 betur og betur a\u00f0 h\u00e9r \u00fearf a\u00f0 breyta til, og \u00fea\u00f0 hef\u00f0u prestarnir sj\u00e1lfir fyrir<br>l\u00f6ngu \u00e1tt a\u00f0 gj\u00f6ra \u00e1 s\u00ednum st\u00e6rri fundum. En betra er seint en aldrei segir m\u00e1lt\u00e6ki\u00f0, og svo er me\u00f0<br>\u00fea\u00f0 eins og margt anna\u00f0 sem horfir til b\u00f3ta me\u00f0 n\u00fdjum a\u00f0ger\u00f0um.<br>M\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa, a\u00f0 venjulegar messur \u00e6ttu a\u00f0 breytast \u00feannig, a\u00f0 presturinn \u00feurfi ekki a\u00f0 vera<br>fyrir altari nema vi\u00f0 h\u00e1t\u00ed\u00f0leg t\u00e6kif\u00e6ri, en haldi r\u00e6\u00f0u s\u00edna \u00ed pr\u00e9dikunarst\u00f3lnum, eins og venja er, og<br>l\u00e1ti syngja s\u00e1lma \u00e1 undan og eftir r\u00e6\u00f0u sinni. \u00deessi breyting mundi stytta messut\u00edma verulega, en \u00fea\u00f0<br>er einmitt \u00fea\u00f0 sem n\u00fat\u00ed\u00f0arandinn vill og hef\u00f0i m.a. \u00fe\u00e1 \u00fe\u00fd\u00f0ingu: 1) a\u00f0 gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingum fj\u00f6lga\u00f0i svo, a\u00f0<br>\u00f6ll prestak\u00f6ll \u00ed landinu, sem b\u00fain eru a\u00f0 vera \u00e1rum saman prestlaus, fengju presta, me\u00f0 g\u00f3\u00f0ri a\u00f0b\u00fa\u00f0<br>fr\u00e1 r\u00edkinu. \u00deeir g\u00e6tu \u00fe\u00e1 l\u00edka veri\u00f0 barnakennarar, ef \u00feeir vildu, svo sem l\u00f6g m\u00e6la fyrir, enda er l\u00edka<br>mikil \u00fe\u00f6rf \u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed sveitum. 2) A\u00f0 \u00fe\u00e6r kirkjur, sem \u00e1rum saman eru b\u00fanar a\u00f0 vera h\u00e1lft\u00f3mar vi\u00f0<br>messur, eins og v\u00ed\u00f0a er tala\u00f0 um, myndu breytast \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00e6r yr\u00f0u \u00fe\u00e9ttskipa\u00f0ar vi\u00f0 hverja messu,<br>eftir f\u00f3lksfj\u00f6lda \u00ed hverri s\u00f3kn, \u00ed b\u00e6jum og sveitum, og a\u00f0 lokum \u00ed sj\u00e1lfri Reykjav\u00edk.<br>\u00cd \u00feri\u00f0ja lagi skal \u00e9g n\u00fa reyna a\u00f0 sk\u00fdra \u00feessar sko\u00f0anir m\u00ednar d\u00e1l\u00edti\u00f0 betur. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a f\u00f3lki<br>n\u00fa \u00e1 t\u00edmum \u00ed tr\u00fam\u00e1lum \u00fea\u00f0, sem \u00fe\u00f3tti gott og gilt \u00e1 d\u00f6gum Hallgr\u00edms P\u00e9turssonar og Brynj\u00f3lfs<br>biskups \u00ed Sk\u00e1lholti, e\u00f0a meistara J\u00f3ns V\u00eddal\u00edns, svo a\u00f0 eitthva\u00f0 s\u00e9 nefnt. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 berja<br>h\u00f6f\u00f0inu vi\u00f0 steininn, t\u00edmarnir breytast og mennirnir ver\u00f0a a\u00f0 haga s\u00e9r eftir \u00fev\u00ed. Anna\u00f0 er ekki h\u00e6gt,<br>ef vel \u00e1 a\u00f0 fara. Hra\u00f0inn er mikill og f\u00f3lki\u00f0 gefur s\u00e9r ekki t\u00edma til a\u00f0 sitja undir gu\u00f0s\u00fej\u00f3nustum, sem<br>eru lengdar a\u00f0 \u00f3\u00fe\u00f6rfu me\u00f0 \u00fdmsu \u00fev\u00ed, sem ekki kemur tr\u00fam\u00e1lum vi\u00f0, eins og \u00e1\u00f0ur er teki\u00f0 fram \u00ed<br>\u00feessari grein og f\u00f3lki\u00f0 tr\u00fair n\u00fa ekki \u00e1 lengur. \u00deetta vita prestarnir sj\u00e1lfir manna bezt og ef messunum<br>yr\u00f0i sn\u00fai\u00f0 upp \u00ed fyrirlestra, sem prestarnir h\u00e9ldu \u00ed kirkjum s\u00ednum, ekki of langa, en gagnor\u00f0a og<br>kr\u00f6ftuga um tr\u00fam\u00e1l og g\u00f3\u00f0a heg\u00f0un f\u00f3lksins, tr\u00fai \u00e9g \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi a\u00f0fer\u00f0 yr\u00f0i miklu happas\u00e6lli fyrir<br>safna\u00f0arl\u00edfi\u00f0 \u00ed landinu, \u00fev\u00ed kirkjur og prestar \u00feurfa a\u00f0 starfa a\u00f0 tr\u00fam\u00e1lum \u00e1 \u00fdmsan veg, eins og<br>kunnugt er, svo sem a\u00f0 sk\u00edra, ferma og jar\u00f0a.<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0 \u2013 Velvakandi \u2013 \u00feri\u00f0judaginn 8. n\u00f3v. 1960<br>Enn um t\u00f3n prestanna<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar enn nokkur or\u00f0 um t\u00f3ni\u00f0 og fer br\u00e9f hans h\u00e9r \u00e1 eftir:<br>Gu\u00f0mundur Gu\u00f0geirsson h\u00e1rskeri \u00ed Hafnarfir\u00f0i, skrifar sm\u00e1grein \u00ed Morgunbla\u00f0i\u00f0 vegna sm\u00e1greinar,<br>sem \u00e9g skrifa\u00f0i \u00ed sama bla\u00f0 um t\u00f3n prestanna. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert \u00fat \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 setja \u00fe\u00f3 vi\u00f0 s\u00e9um<br>ekki samm\u00e1la, en sko\u00f0anamunur okkar \u00e1 \u00feessu m\u00e1lefni er \u00fe\u00f3 \u00e6\u00f0i mikill. En \u00fear sem greinarh\u00f6fundur<br>kemur inn \u00e1 tr\u00fam\u00e1l m\u00edn fyrr og s\u00ed\u00f0ar, er hann me\u00f0 bollaleggingar og sleggjud\u00f3ma \u00fat \u00ed h\u00f6tt, eins og vi\u00f0<br>m\u00e1tti b\u00faast, \u00fear sem vi\u00f0 h\u00f6fum aldrei saman veri\u00f0.<br>121<br>En hva\u00f0 sem tr\u00fam\u00e1lum okkar beggja l\u00ed\u00f0ur, \u00fe\u00e1 finnst m\u00e9r ekkert \u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e6\u00f0a um fyrirkomulag<br>og framkv\u00e6mdir vi\u00f0 hva\u00f0a stofnun sem er og allar breytingar, sem t\u00edminn lei\u00f0ir \u00ed lj\u00f3s, a\u00f0 til b\u00f3ta geti<br>or\u00f0i\u00f0. Kirkjus\u00f3kn er \u00ed greinilegri afturf\u00f6r og vir\u00f0ist \u00fev\u00ed ekki \u00far vegi a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0 sem kann a\u00f0 standa til<br>b\u00f3ta hj\u00e1 kirkjunni.<br>Enda \u00fe\u00f3tt \u00e9g \u00feekki greinarh\u00f6fund ekkert, geri \u00e9g r\u00e1\u00f0 fyrir, a\u00f0 hann myndi flj\u00f3tt breyta til \u00ed sinni<br>i\u00f0ngrein, ef hann s\u00e6i, a\u00f0 \u00fe\u00e6r breytingar v\u00e6ru til st\u00f3rb\u00f3ta mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 n\u00fat\u00edma t\u00e6kni. Og hv\u00ed \u00fe\u00e1 ekki a\u00f0<br>l\u00e1ta \u00fea\u00f0 sama ganga yfir kirkjusi\u00f0ina? Breytingar \u00e1 \u00feeim g\u00e6tu f\u00e6rt n\u00fdtt fj\u00f6r \u00ed safna\u00f0arl\u00edfi\u00f0 og or\u00f0i\u00f0 til<br>\u00feess, a\u00f0 kirkjan fengi fleiri starfsmenn og fleiri \u00e1heyrendur, en \u00e1 hvoru tveggja er mikil \u00fe\u00f6rf.<br>Blessunaror\u00f0 biskups<br>Svo kemur greinarh\u00f6fundur m.a. inn \u00e1 blessunaror\u00f0 biskups, sem hann telur andlegan kyndil, sem<br>l\u00fdst hafi \u00fej\u00f3\u00f0inni gegnum margar \u00ferengingar. \u00deetta er miki\u00f0 sagt, \u00fev\u00ed sumir \u00feeirra \u00e1ttu l\u00edka b\u00f6lb\u00e6nir,<br>svo sem s\u00f6gur greina. Sj\u00e1lfsagt hafa biskuparnir alltaf veri\u00f0 eins og a\u00f0rir menn, misg\u00f3\u00f0ir og or\u00f0i\u00f0 \u00e1<br>yfirsj\u00f3nir eins og \u00f6\u00f0rum breyzkum m\u00f6nnum. Og skal \u00e9g n\u00fa nefna eitt d\u00e6mi af m\u00f6rgum, sem sagan<br>greinir:<br>F\u00e9kk ekki a\u00f0 lesa fr\u00e1 altari<br>Fyrir nokkrum \u00e1rum var ungur gu\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur, mikilsvirtur fyrir g\u00e1fur, heg\u00f0un og vir\u00f0uleik \u00ed framkomu<br>allri. Hann t\u00f3k prestsskapinn af k\u00f6llun, en honum var ekki gefin s\u00f6ngr\u00f6ddin, og \u00feegar til kom, \u00e1tti<br>hann mj\u00f6g erfitt me\u00f0 a\u00f0 t\u00f3na. En hann var svo mikill s\u00f3mama\u00f0ur, a\u00f0 hann vildi ekki standa fyrir altari<br>kirkjunnar, s\u00f6fnu\u00f0i s\u00ednum ef til vill til angurs og lei\u00f0inda. F\u00f3r hann \u00fev\u00ed til \u00fe\u00e1verandi biskups til \u00feess a\u00f0<br>f\u00e1 leyfi til a\u00f0 lesa or\u00f0in af munni fram, en \u00feurfa ekki a\u00f0 t\u00f3na \u00feau. En biskupinn lag\u00f0i ekki blessun s\u00edna<br>yfir \u00fe\u00e1 b\u00f3n, sem var\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 \u00feessi m\u00e6ti ma\u00f0ur h\u00e6tti vi\u00f0 prestsskapinn og f\u00e9kk s\u00e9r a\u00f0ra st\u00f6\u00f0u,<br>sem l\u00edka var mikilv\u00e6g fyrir mannl\u00edfi\u00f0 \u00ed \u00feessu landi. \u00deeirri stofnun, sem f\u00e9kk \u00feennan m\u00e6ta mann \u00ed s\u00edna<br>\u00fej\u00f3nustu, var\u00f0 \u00fea\u00f0 til svo mikils s\u00f3ma, a\u00f0 fr\u00e6gt var\u00f0 um allt land.<br>\u00deetta d\u00e6mi s\u00fdnir, a\u00f0 \u00e6\u00f0stu menn \u00fej\u00f3\u00f0anna eru \u00f3fullkomnir eins og a\u00f0rir menn. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed aum tr\u00fa<br>a\u00f0 tr\u00faa \u00e1 \u00fe\u00e1 eins og \u00feeir v\u00e6ru gu\u00f0ir. \u00c9g geri ekki r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 skrifa meira um \u00featta t\u00f3nm\u00e1l. Hef sett<br>fram m\u00edna sko\u00f0un \u00e1 \u00fev\u00ed og er or\u00f0inn of gamall til a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 a\u00f0 kappsm\u00e1li. Prestast\u00e9tt landsins me\u00f0<br>sinn \u00e1g\u00e6ta biskup \u00ed fararbroddi r\u00e6\u00f0ur svo hvort m\u00e1li\u00f0 ver\u00f0ur teki\u00f0 \u00e1 dagskr\u00e1 e\u00f0a ekki \u00e1 \u00feeirra n\u00e6stu<br>fundum.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi)<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 22. desember 1960<br>Drepi\u00f0 \u00e1 tr\u00fam\u00e1l<br>\u00cd Morgunbla\u00f0inu 24. n\u00f3v. er sm\u00e1grein me\u00f0 fyrirs\u00f6gninni: Kirkjuriti\u00f0 deilir hart \u00e1 \u00fatvarpshelgiathafnir.<br>\u2013 \u00dear segir: \u201eKirkjuriti\u00f0 barst bla\u00f0inu \u00ed g\u00e6r. Me\u00f0al greina \u00ed \u00fev\u00ed ritar Gunnar \u00c1rnason ritstj. pistla.<br>Drepur s\u00e9ra Gunnar \u00fear \u00e1 \u00fdmislegt er snertir kirkjur og kristni. \u00dear fjallar hann m.a. um \u201e\u00fatvarp og<br>kirkju\u201c, &#8211; tekur \u00fear fyrir \u00ed d\u00e1l\u00edtilli grein \u00fatvarpsmessurnar. \u2013 S\u00ed\u00f0ar \u00ed greininni segir ritstj\u00f3rinn m.a. \u00e1<br>\u00feessa lei\u00f0: \u201eEru ekki sk\u00edrn og kv\u00f6ldm\u00e1lt\u00ed\u00f0 helgar einkaathafnir, en hvorki s\u00fdningaratri\u00f0i n\u00e9<br>augl\u00fdsingastarfsemi? Hverja var\u00f0ar um \u00fea\u00f0 \u00e1 bifrei\u00f0averkst\u00e6\u00f0um, \u00ed str\u00e6tisv\u00f6gnum, \u00ed skipsmatsal e\u00f0a<br>\u00e1 gosdrykkjakn\u00e6pum t.d. hvort einhver ber barn sitt til sk\u00edrnar e\u00f0a kr\u00fdpur vi\u00f0 kv\u00f6ldm\u00e1lt\u00ed\u00f0 Drottins \u00e1<br>tilteknum sta\u00f0 og stundu. Og hver hlustar eftir \u00fev\u00edl\u00edku almennt tala\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed hugarfari, a\u00f0 hann taki<br>lifandi \u00fe\u00e1tt \u00ed ath\u00f6fninni \u00e1 andlegan h\u00e1tt. Frekar kann a\u00f0 vera, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 haft a\u00f0 spotti. Kirkjustj\u00f3rnin \u00e1<br>122<br>ekki a\u00f0 l\u00ed\u00f0a sl\u00edkt \u00fatvarp. \u00c1h\u00e6tta misskilningsins og bl\u00e1tt \u00e1fram skemmdarinnar, er svo miklu meiri en<br>s\u00fa von, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 einhverjum til s\u00e1lub\u00f3tar \u2026.\u201c<br>\u00dea\u00f0 sem s\u00e9ra Gunnar \u00c1rnason segir \u00ed \u00feessum pistli s\u00ednum er n\u00e1kv\u00e6mlega \u00fea\u00f0 sama og segja m\u00e1 um<br>lestur Pass\u00edus\u00e1lmanna \u00ed \u00fatvarpinu. \u00c9g og eldra f\u00f3lk var uppalinn vi\u00f0 h\u00faslestra og lengur. En s\u00ed\u00f0an a\u00f0<br>pass\u00edus\u00e1lmarnir hafa veri\u00f0 lesnir \u00ed \u00fatvarpi\u00f0, hef \u00e9g alltaf fundi\u00f0 og vita\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1tti ekki vi\u00f0, vegna<br>\u00feess sama, sem s\u00e1 vitri prestur, s\u00e9ra Gunnar \u00c1rnason, talar um.<br>Sannleikurinn er, a\u00f0 n\u00fa \u00e1 t\u00edmum er vandfari\u00f0 me\u00f0 tr\u00fam\u00e1lin, svo a\u00f0 \u00fea\u00f0 hneyksli ekki f\u00f3lki\u00f0, og verki<br>\u00f6fugt \u00e1 \u00fea\u00f0, \u00feetta veit s\u00e9ra Gunnar \u00c1rnason og sj\u00e1lfsagt fleiri prestar?<br>En eins og \u00e9g sag\u00f0i h\u00e9r a\u00f0 framan (og eldra f\u00f3lk veit og mi\u00f0aldra), voru h\u00faslestrar og pass\u00edus\u00e1lmar<br>lesnir allt fram undir a\u00f0 \u00fatvarpi\u00f0 kom til s\u00f6gunnar. En \u00fe\u00f3tt \u00fatvarpi\u00f0 hef\u00f0i ekki komi\u00f0 til \u00fej\u00f3\u00f0arinnar,<br>\u00fe\u00e1 var \u00feessi h\u00faslestrarsi\u00f0ur alveg a\u00f0 hverfa og v\u00ed\u00f0a horfinn, af \u00feeim s\u00f6kum a\u00f0 flest yngra f\u00f3lk (utan<br>b\u00f6rn) var komi\u00f0 \u00e1 a\u00f0ra sko\u00f0un \u00ed tr\u00fam\u00e1lum, tr\u00fa\u00f0i ekki \u00e1 \u00feennan s\u00edfellda lestur, og var \u00fear af lei\u00f0andi<br>or\u00f0i\u00f0 leitt \u00e1 \u00fev\u00ed. Svona var og er \u00feetta, hvort sem m\u00f6nnum l\u00edkar betur e\u00f0a verr. Og hva\u00f0 \u00fe\u00fdddi \u00fe\u00e1 a\u00f0<br>vera a\u00f0 lesa lengur yfir f\u00f3lkinu, \u00fear sem \u00fea\u00f0 hlusta\u00f0i ekki lengur \u00e1, svo er me\u00f0 pass\u00edus\u00e1lmana \u00ed<br>\u00fatvarpinu. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 berja h\u00f6f\u00f0inu vi\u00f0 steininn, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 gerir bara illt verra, eins og menn vita.<br>\u00deeir menn, sem kj\u00f6rnir eru til \u00feess a\u00f0 kenna Gu\u00f0sor\u00f0, ver\u00f0a a\u00f0 haga s\u00ednum kenningum nokku\u00f0 eftir<br>breytingum t\u00edmans, svo f\u00f3lki\u00f0 hlusti \u00e1 \u00fe\u00e1, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er no. 1.<br>\u00cd \u00feessu sambandi vil \u00e9g nota t\u00e6kif\u00e6ri\u00f0 og geta \u00feess a\u00f0 \u00feeir helgidagapistlar, sem prestarnir skrifa \u00ed<br>dagbl\u00f6\u00f0in, eru alveg pr\u00fd\u00f0ilegir, \u00fea\u00f0 er skemmtilegt og mj\u00f6g l\u00e6rd\u00f3msr\u00edkt a\u00f0 lesa \u00fea\u00f0. \u00dea\u00f0 gengur<br>n\u00e6st \u00fev\u00ed sem sj\u00e1lfur meistarinn kenndi \u00ed s\u00ednum d\u00e6mis\u00f6gum. Og \u00fe\u00f3 l\u00e1ta \u00feessir m\u00e6tu menn hafa sig til<br>\u00feess eins og a\u00f0ra presta, a\u00f0 gera s\u00e9r mannamun \u00ed b\u00e6num s\u00ednum af sj\u00e1lfum pr\u00e9dikunarst\u00f3lnum.<br>\u00deetta er eitt af fleiru sem kirkjustj\u00f3rnin \u00fearf a\u00f0 breyta til \u00ed messusi\u00f0um kirkjunnar, og yfirleitt \u00f6llu \u00fev\u00ed<br>sem telst til h\u00e9g\u00f3maskapar, sem \u00fe\u00f3 er sett \u00ed samband vi\u00f0 tr\u00fam\u00e1lin.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi<br>123<br>1961<br>\u00deetta \u00e1r birtust fimm pistlar eftir Svein \u00ed T\u00edmanum. \u00dear fjalla\u00f0i hann m.a. um \u00e1fengi og<br>uppeldi, strand \u00e1 Skei\u00f0ar\u00e1rsandi 1903 og a\u00f0sto\u00f0 vi\u00f0 skipbrotsmennina, og l\u00e6knam\u00e1l til<br>sveita.<br>124<br>T\u00edminn, f\u00f6studaginn 17. mars 1961<br>\u00c1fengi og uppeldi<br>Helgi Ingvarsson yfirl\u00e6knir skrifar \u00fdtarlega og vel yfirvega\u00f0a grein \u00ed bl\u00f6\u00f0in um bj\u00f3rm\u00e1li\u00f0. Ekki \u00e6tla\u00f0i<br>\u00e9g m\u00e9r a\u00f0 endurtaka h\u00e9r neitt \u00far \u00feeirri grein, \u00fev\u00ed \u00e9g geri r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 f\u00f3lk, sem les bl\u00f6\u00f0in a\u00f0 einhverju<br>leyti, lesi heilbrig\u00f0isgreinar eftir svo merkan l\u00e6kni sem Helgi yfirl\u00e6knir er. Samt \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 leyfa m\u00e9r<br>a\u00f0 taka upp or\u00f0r\u00e9tt \u00fea\u00f0, sem l\u00e6knirinn segir s\u00ed\u00f0ast \u00ed sinni grein. \u00dear segir svo: \u201e\u00c9g legg til a\u00f0<br>\u00f6lfrumvarpinu s\u00e9 fresta\u00f0, en \u00ed \u00feess sta\u00f0 geri r\u00edkisstj\u00f3rn og al\u00feingi gagnger\u00f0ar r\u00e1\u00f0stafanir til a\u00f0<br>ranns\u00f6ku\u00f0 s\u00e9 \u00feegar \u00ed sta\u00f0 \u00farbrei\u00f0sla drykkjuskapar h\u00e9r \u00e1 landi og samband alkoh\u00f3ls vi\u00f0 \u00f3knytti og<br>gl\u00e6pi, \u00f6rbirg\u00f0 og \u00fdmsa sj\u00fakd\u00f3ma einkum ge\u00f0veiki\u201c. Almenningur \u00e1 heimtingu \u00e1 a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 vita \u00fea\u00f0<br>sanna \u00ed \u00f6llu, sem l\u00fdtur a\u00f0 alkoh\u00f3linu. \u00c9g veit a\u00f0 \u00fea\u00f0 muni opna augu margra. A\u00f0 lokinni sl\u00edkri<br>ranns\u00f3kn legg \u00e9g til, a\u00f0 \u00e1byrgar till\u00f6gur milli\u00feinganefndar e\u00f0a annarra tilkvaddra a\u00f0ila til \u00farb\u00f3ta ver\u00f0i<br>lag\u00f0ar fram svo flj\u00f3tt sem unnt er. A\u00f0 endingu \u00feakka \u00e9g r\u00edkisstj\u00f3rninni fyrir a\u00f0 fella ni\u00f0ur<br>\u201ekokkteil\u201cbo\u00f0 \u00e1 n\u00fd\u00e1rsdag. \u00c9g vona a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i forbo\u00f0i giftusamlegrar lausnar \u00feesss vandam\u00e1ls, sem<br>h\u00e9r hefur veri\u00f0 gert a\u00f0 umtalsefni.<br>\u00de\u00f3tt \u00e9g skrifi ekki meira um bj\u00f3rm\u00e1li\u00f0 en \u00fea\u00f0, sem er bent \u00e1 h\u00e9r a\u00f0 framan, \u00fe\u00e1 \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 nota \u00feetta<br>t\u00e6kif\u00e6ri og segja m\u00edna sko\u00f0un og koma me\u00f0 m\u00ednar till\u00f6gur \u00ed \u00e1fengism\u00e1linu og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega<br>vi\u00f0komandi uppeldism\u00e1lunum og framt\u00ed\u00f0inni.<br>N\u00fa sem stundum fyrr, hefur veri\u00f0 miki\u00f0 rita\u00f0 og r\u00e6tt um ofbr\u00fakun v\u00ednsins hj\u00e1 eldra og yngra f\u00f3lki,<br>jafnt hj\u00e1 kven\u00fej\u00f3\u00f0inni sem karlm\u00f6nnum, \u00fe\u00f3 me\u00f0 undantekningum. \u00cd m\u00ednu ungd\u00e6mi og lengur var<br>\u00fea\u00f0 venjan, a\u00f0 ungir menn og unglingar drukku ekki v\u00edn, og kvenf\u00f3lk alls ekki, svo var \u00fea\u00f0 \u00ed \u00feeim<br>sveitum, sem \u00e9g \u00feekkti til. \u00c9g man \u00fea\u00f0, a\u00f0 n\u00e6stu \u00e1rin \u00e1\u00f0ur en v\u00ednbanni\u00f0 kom til s\u00f6gunnar, a\u00f0 v\u00edni\u00f0<br>h\u00e6kka\u00f0i \u00ed ver\u00f0i, sem \u00fe\u00e1 \u00fe\u00f3tti \u00e6\u00f0i miki\u00f0 \u00ed \u00f6llu peningaleysinu, en \u00fea\u00f0 var\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 menn keyptu<br>\u00fea\u00f0 \u00e1berandi minna en \u00e1\u00f0ur. \u00dea\u00f0 stefndi \u00fev\u00ed \u00ed r\u00e9tta \u00e1tt, \u00e1\u00f0ur en v\u00ednbanni\u00f0 skall yfir. Reynslan s\u00fdndi<br>\u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1 s\u00ednum t\u00edma, a\u00f0 v\u00ednbann \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki nema a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur s\u00e9, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 m\u00e1 segja, a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 s\u00e9 \u00fer\u00e1l\u00e1tt<br>eins og sau\u00f0kindin. \u00dea\u00f0, vill vera frj\u00e1lst og \u00ed engri gir\u00f0ingu, \u00fev\u00ed \u00feegar v\u00ednbanni\u00f0 var\u00f0 a\u00f0 l\u00f6gum, \u00fe\u00e1 f\u00f3ru<br>menn a\u00f0 sj\u00f3\u00f0a og brugga \u00ed st\u00f3rum st\u00edl, eins og kunnugt var, sem ekki \u00feekktist \u00e1\u00f0ur \u00ed sveitum landsins<br>\u00fear sem \u00e9g \u00feekki til. Svo \u00feegar al\u00feingi lina\u00f0i \u00e1 v\u00ednbanninu me\u00f0 innflutning \u00e1 Sp\u00e1narv\u00edni, \u00fe\u00e1 \u00e1ttu \u00feeir<br>menn, sem su\u00f0u, enn h\u00e6gra me\u00f0 landann sinn \u00ed skj\u00f3li \u00feess. Svo var einnig me\u00f0 l\u00e6knav\u00edni\u00f0<br>svokalla\u00f0a. Allur \u00feessi austur af \u00f3d\u00fdrum v\u00ednum var\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 unga f\u00f3lki\u00f0 jafnt st\u00falkur sem piltar<br>l\u00e6r\u00f0u a\u00f0 drekka, \u00fe\u00f3 me\u00f0 undantekningum, sem betur f\u00f3r. Svo \u00feegar v\u00ednbanni\u00f0 var uppleyst og v\u00edni\u00f0<br>aftur gefi\u00f0 frj\u00e1lst, sem kalla\u00f0 var, en af \u00fev\u00ed a\u00f0 ungd\u00f3murinn var n\u00fa farinn a\u00f0 venjast v\u00edninu meir en<br>\u00e1\u00f0ur \u00feekktist, og n\u00fa or\u00f0i\u00f0 frj\u00e1lst a\u00f0 kaupa \u00fea\u00f0, \u00fe\u00e1 j\u00f3kst v\u00ednnotkunin mj\u00f6g eins og kunnugt er, og \u00fev\u00ed<br>samfara meira lausl\u00e6ti og \u00fdmislegur annar \u00f3s\u00f3mi, sem n\u00fa er a\u00f0 ver\u00f0a b\u00f6l, eins og \u00e1vallt fylgir of<br>mikilli v\u00ednneyzlu. En \u00fea\u00f0 er segin saga, a\u00f0 ungt f\u00f3lk og eldra, gift og \u00f3gift, kvenf\u00f3lk sem karlmenn, sem<br>\u00e6tla s\u00e9r a\u00f0 nj\u00f3ta l\u00edfsins me\u00f0 v\u00edni og lausl\u00e6ti, geta alls ekki fundi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed varanlega l\u00edfsgle\u00f0i, \u00f6\u00f0ru<br>n\u00e6r. Heldur \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti: Lei\u00f0indi, lasleiki og heimilisb\u00f6l. En hva\u00f0 er \u00fe\u00e1 h\u00e6gt a\u00f0 gj\u00f6ra raunh\u00e6ft \u00ed<br>\u00feessu mikla vandam\u00e1li, mun margur spyrja. Sumir \u00e1hugamenn hafa n\u00fa \u00feegar l\u00e1ti\u00f0 sko\u00f0anir s\u00ednar \u00ed lj\u00f3s<br>og er \u00fea\u00f0 vel fari\u00f0.<br>1) \u00dea\u00f0 er m\u00edn sko\u00f0un: A\u00f0 allir foreldrar \u00ed hva\u00f0a st\u00e9tt e\u00f0a st\u00f6\u00f0u sem \u00feau tilheyra \u00f3ski \u00feess, a\u00f0 b\u00f6rnin<br>\u00feeirra drekki ekki v\u00edn og noti ekki t\u00f3bak. \u00deessu \u00e6tti ma\u00f0ur a\u00f0 \u00feora a\u00f0 sl\u00e1 f\u00f6stu. En til \u00feess, a\u00f0 svo geti<br>or\u00f0i\u00f0, fyrst og fremst me\u00f0 s\u00ednu ford\u00e6mi. \u00deannig: A\u00f0 nota ekki v\u00edn \u00ed heimilisveizlum og vera ekki sj\u00e1lf<br>undir \u00e1hrifum v\u00edns heima fyrir, kenna b\u00f6rnunum n\u00f3gu flj\u00f3tt, a\u00f0 v\u00edni\u00f0 geti veri\u00f0 h\u00fasme\u00f0al r\u00e9tt nota\u00f0,<br>en eitur a\u00f0 drekka \u00fea\u00f0, eins og flest me\u00f0ul eru, og bezt v\u00e6ri l\u00edka a\u00f0 kenna \u00feeim n\u00f3gu flj\u00f3tt vi\u00f0bj\u00f3\u00f0 \u00e1<br>t\u00f3baki. L\u00edka \u00feurfa foreldrar r\u00edkir sem f\u00e1t\u00e6kir a\u00f0 vera yfirleitt samtaka um \u00fea\u00f0, a\u00f0 venja b\u00f6rnin s\u00edn \u00e1 a\u00f0<br>125<br>vera ekki me\u00f0 of mikla vasapeninga, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 getur haft \u00fdmislegt \u00f3gagn \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r, sem ekki ver\u00f0ur<br>tali\u00f0 upp h\u00e9r.<br>Svo \u00feegar barnask\u00f3larnir taka vi\u00f0 b\u00f6rnunum, \u00fe\u00e1 m\u00e1 segja, a\u00f0 a\u00f0alvandinn s\u00e9 kominn \u00e1 \u00feeirra hendur<br>me\u00f0 uppeldi\u00f0 samhli\u00f0a heimilunum og alltaf eykst vandinn eftir \u00fev\u00ed sem b\u00f6rnin \u00feroskast andlega og<br>l\u00edkamlega, \u00fea\u00f0 er \u00fev\u00ed mj\u00f6g nau\u00f0synlegt a\u00f0 g\u00f3\u00f0 samvinna s\u00e9 milli kennara og foreldra um<br>\u00e1framhaldandi uppeldi barnanna. Enda eru \u00fea\u00f0 sk\u00f3lastj\u00f3rar og kennarar, hvort sem \u00fea\u00f0 eru konur<br>e\u00f0a karlar, sem mest og bezt geta haft \u00e1hrif \u00e1 ungd\u00f3minn \u00e1 sk\u00f3laaldrinum. En vandinn er mikill, \u00fev\u00ed<br>\u00e6skan er \u00f6r og vi\u00f0kv\u00e6m og st\u00f3rbrotin. \u00dea\u00f0 \u00fearf \u00fev\u00ed mikla lipur\u00f0, lag og festu til \u00feess a\u00f0 vel fari eins<br>og allir g\u00f3\u00f0ir kennarar vita og \u00feekkja.<br>2) Allur f\u00e9lagsskapur ungmenna \u00e6tti a\u00f0 hafa \u00e1 sinni stefnuskr\u00e1 a\u00f0 banna \u00f6lvu\u00f0u f\u00f3lki a\u00f0gang a\u00f0<br>skemmtisamkomum s\u00ednum og fundum, og \u00fea\u00f0 \u00e6tti allur f\u00e9lagsskapur \u00ed landinu a\u00f0 gj\u00f6ra, hverju nafni,<br>sem hann nefnist. Ef \u00fev\u00ed v\u00e6ri fylgt fast eftir, myndi \u00fea\u00f0 hafa st\u00f3r \u00e1hrif til b\u00f3ta, og \u00fe\u00e1 komast flj\u00f3tt \u00ed<br>vana og \u00feykja svo \u00ed framt\u00ed\u00f0inni meira en sj\u00e1lfsagt. Menn og f\u00e9l\u00f6g, sem vinna a\u00f0 bindindisstarfsemi \u00ed<br>r\u00e6\u00f0u og riti og \u00ed veruleika, sem kalla\u00f0 er, getur greint \u00e1 um a\u00f0fer\u00f0ir, \u00fe\u00f3tt stefnt s\u00e9 a\u00f0 sama marki<br>me\u00f0 \u00fatr\u00fdmingu drykkjuskapar. En eins og n\u00fa horfir me\u00f0 ungd\u00f3minn \u00ed \u00feessum m\u00e1lum, \u00fe\u00e1 finnst m\u00e9r,<br>a\u00f0 \u00e1r\u00f3\u00f0urinn muni orka meiru fyrir framt\u00ed\u00f0ina en n\u00fat\u00edmann vegna \u00feess, a\u00f0 langan t\u00edma \u00fearf til \u00feess,<br>a\u00f0 verulegur \u00e1rangur n\u00e1ist. En \u00feeim mun fleira af n\u00fat\u00edma\u00e6sku, sem tekur \u00ed alv\u00f6ru bindindism\u00e1li\u00f0 \u00e1<br>s\u00edna stefnuskr\u00e1, \u00feeim mun meiri l\u00edkur eru fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 n\u00e6sta kynsl\u00f3\u00f0 ver\u00f0i bindindiss\u00f6m, og \u00fe\u00e1 fari<br>bindindism\u00e1li\u00f0 meir og meir a\u00f0 verka innanfr\u00e1, sem ver\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0armetna\u00f0ur \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vera bindindiss\u00f6m<br>\u00fej\u00f3\u00f0 \u00e1 v\u00edn og t\u00f3bak. M\u00e9r finnst n\u00fa margt benda til \u00feess, a\u00f0 bjartari t\u00edmar s\u00e9u framundan \u00ed \u00feessu m\u00e1li<br>en \u00e1\u00f0ur hefur veri\u00f0. \u00c1r\u00f3\u00f0urinn er mikill, en \u00fe\u00f3 me\u00f0 meiri g\u00e6tni en \u00e1\u00f0ur, og \u00e9g hygg miklu almennari<br>en \u00e1\u00f0ur hefur \u00feekkzt og \u00e1 eftir a\u00f0 koma betur og betur \u00ed lj\u00f3s me\u00f0 almennings\u00e1liti\u00f0 og \u00fe\u00e1 er komi\u00f0 \u00e1<br>heilbrig\u00f0an grundv\u00f6ll. \u00deeir menn, sem mesta \u00e1byrg\u00f0 bera \u00e1 uppfr\u00e6\u00f0slu ungd\u00f3msins, utan<br>heimilanna, svo sem prestar og kennarar, munu flestir vera bindindissinna\u00f0ir og \u00e1hugasamir<br>reglumenn, og sumir \u00feeirra beinl\u00ednis uppeldisfr\u00e6\u00f0ingar. \u00deetta hefur miki\u00f0 a\u00f0 segja og er eitt af \u00fev\u00ed,<br>sem styrkir hva\u00f0 mest m\u00edna framanrita\u00f0a bjarts\u00fdni og sko\u00f0un \u00ed \u00feessu bindindism\u00e1li. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed m\u00edn<br>sko\u00f0un a\u00f0 enn \u00e6tti a\u00f0 h\u00e6kka verulega ver\u00f0i\u00f0 \u00e1 \u00e1fenginu, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 myndi segja s\u00edna s\u00f6gu, og hafa<br>strangt eftirlit: Me\u00f0 bruggi, smygli og allri leynis\u00f6lu, \u00fe\u00e1tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 erfi\u00f0asta verki\u00f0 \u00ed \u00feessu v\u00edns\u00f6lum\u00e1li.<br>\u00dev\u00ed \u00fea\u00f0 er eins og \u00e1fengi\u00f0 komi \u00far \u00f6llum \u00e1ttum &#8211; lofti, legi og l\u00e1\u00f0i.<br>En \u00fe\u00f3 \u00feessir erfi\u00f0leikar s\u00e9u fyrir hendi, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 sama a\u00f0 ver\u00f0h\u00e6kkun \u00e1 \u00e1fenginu er r\u00e9ttm\u00e6t og til<br>st\u00f3rb\u00f3ta, \u00fev\u00ed v\u00ednsalan mundi minnka og leynisalan l\u00edka, og \u00fe\u00f3tt r\u00edki\u00f0 tapa\u00f0i tekjum vi\u00f0 \u00feessa<br>breytingu, \u00fe\u00e1 myndi \u00fea\u00f0 flj\u00f3tt vinnast upp \u00ed \u00f6\u00f0ru, svo sem: Betri vinnubr\u00f6g\u00f0um vi\u00f0 \u00fdmisleg st\u00f6rf,<br>peningasparna\u00f0i fyrir v\u00ednkaup, drykkjusj\u00faklingum f\u00e6kka og ekki s\u00edzt, a\u00f0 \u00e6skan \u00e6tti erfi\u00f0ara me\u00f0<br>v\u00ednkaup og \u00fe\u00e1 er miki\u00f0 fengi\u00f0 \u00ed \u00feessu m\u00e1li. En \u00feeir, sem vilja s\u00f3a peningum s\u00ednum \u00ed v\u00ednkaup, og \u00fe\u00f3<br>\u00fea\u00f0 h\u00e6kka\u00f0i miki\u00f0, \u00fe\u00e1 \u00feeir um \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed enginn mun reka \u00fe\u00e1 til \u00feess. Enda bezt, a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft r\u00e1\u00f0i<br>sem mest s\u00ednum fj\u00e1rrei\u00f0um, og allar skyssur, sem menn gera, \u00e6ttu a\u00f0 ver\u00f0a til \u00feess a\u00f0 b\u00e6ta r\u00e1\u00f0 sitt.<br>\u00c9g endurtek \u00fea\u00f0 enn: A\u00f0 allir foreldrar og allir \u00feeir, sem \u00e1byrg\u00f0 bera \u00e1 uppeldi \u00e6skunnar vilji allt til<br>\u00feess vinna, a\u00f0 \u00fea\u00f0 fari sem bezt \u00far hendi.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi).<br>126<br>T\u00edminn, laugardaginn 1. j\u00fal\u00ed 1961<br>Lei\u00f0r\u00e9ttingar og stuttar endurminningar<br>Eins og \u00fatvarpshlustendur muna, var erindi flutt \u00ed \u00fatvarpinu fyrir nokkru um \u00fe\u00fdzka strandi\u00f0 \u00e1<br>Skei\u00f0ar\u00e1rsandi (Sv\u00ednafellsfj\u00f6ru 1903), og alla \u00fe\u00e1 hrakninga og dau\u00f0a, sem \u00feessir strandmenn ur\u00f0u a\u00f0<br>\u00feola, sem ekki ver\u00f0ur endurteki\u00f0 h\u00e9r \u00ed \u00feessum l\u00ednum. En svo undarlega vildi til \u00ed \u00feessu erindi, sem var<br>\u00fe\u00f3 vel flutt, a\u00f0 \u00fea\u00f0 gleymdist a\u00f0 nefna \u00deorgr\u00edm l\u00e6kni \u00de\u00f3r\u00f0arson \u00ed Borgum \u00ed Nesjum, sem framkv\u00e6mdi<br>a\u00f0alverki\u00f0 vi\u00f0 \u00feessar \u00f3venjulega miklu skur\u00f0a\u00f0ger\u00f0ir \u00e1 \u00fe\u00fdzku strandm\u00f6nnunum, sem n\u00fa er b\u00fai\u00f0 a\u00f0<br>lei\u00f0r\u00e9tta hj\u00e1 Velvakanda Morgunbla\u00f0sins. Enn fleira \u00ed \u00feessu erindi hefur gleymzt, a\u00f0 v\u00edsu ekki eins<br>alvarlegt og me\u00f0 l\u00e6kninn, sem \u00e9g \u00e6tla n\u00fa m.a. a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta:<br>1) A\u00f0 einn strandmannanna var\u00f0 eftir \u00e1 Brei\u00f0ab\u00f3lsta\u00f0 fram \u00e1 sumar. 2) \u00deegar \u00feetta ger\u00f0ist, sat \u00ed<br>\u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungu presturinn, s\u00e9ra Sveinn Eir\u00edksson. Fengu l\u00e6knarnir hann s\u00e9r til a\u00f0sto\u00f0ar, \u00fev\u00ed a\u00f0<br>hvor \u00ed s\u00ednu lagi h\u00f6f\u00f0u \u00feeir \u00e1\u00f0ur fengi\u00f0 hann s\u00e9r til a\u00f0sto\u00f0ar, og stundum fyrir sig, ef \u00feeir ur\u00f0u a\u00f0<br>yfirgefa sj\u00faklinga s\u00edna of flj\u00f3tt. Svo var a\u00f0 \u00feessu sinni, \u00feegar \u00deorgr\u00edmur l\u00e6knir var b\u00fainn a\u00f0 taka \u00fe\u00e1<br>limi, sem me\u00f0 \u00feurfti af strandm\u00f6nnunum o.s.frv., \u00fe\u00e1 var\u00f0 hann a\u00f0 fara aftur \u00ed sitt eigi\u00f0 h\u00e9ra\u00f0, en f\u00e9kk<br>s\u00e9ra Svein til a\u00f0 vera eftir \u00e1 Brei\u00f0ab\u00f3lsta\u00f0, Bjarna l\u00e6kni til a\u00f0sto\u00f0ar vi\u00f0 sj\u00faklingana og skipti \u00fea\u00f0<br>m\u00e1nu\u00f0um. S\u00e9ra Sveinn Eir\u00edksson var miki\u00f0 gefinn fyrir a\u00f0 hj\u00e1lpa og stunda sj\u00fakt f\u00f3lk og var t\u00ed\u00f0ast<br>s\u00f3ttur, \u00feegar miki\u00f0 l\u00e1 vi\u00f0 og eins til s\u00e6ngurkvenna, \u00feegar seint gekk me\u00f0 f\u00e6\u00f0ingu. Eitt sinn var hann<br>s\u00f3ttur til konu, sem vonlaust \u00fe\u00f3tti a\u00f0 g\u00e6ti f\u00e6tt, og var l\u00edka vonlaust a\u00f0 n\u00e1 \u00ed l\u00e6kni. \u00dea\u00f0 var \u00ed \u00d6r\u00e6fum.<br>F\u00f3r hann \u00fe\u00e1 \u00ed smi\u00f0ju, sm\u00ed\u00f0a\u00f0i tangir, s\u00f3tthreinsa\u00f0i \u00fe\u00e6r, og n\u00e1\u00f0i svo barninu, sem \u00fe\u00e1 var d\u00e1i\u00f0, en<br>konan lif\u00f0i. Anna\u00f0 skipti var Bjarni J\u00f3nsson, l\u00e6knir, a\u00f0 skera upp b\u00f3nda \u00ed Skaft\u00e1rdal vegna sullaveiki,<br>og l\u00e1 hann heima hj\u00e1 s\u00e9r. F\u00e9kk l\u00e6knir \u00fe\u00e1 s\u00e9ra Svein s\u00e9r til a\u00f0sto\u00f0ar og gekk \u00feetta allt \u00f3tr\u00falega vel \u00ed<br>ba\u00f0stofunni. Og \u00feegar \u00feetta var b\u00fai\u00f0, \u00feurfti l\u00e6knirinn a\u00f0 fara heim til s\u00edn, \u00fev\u00ed a\u00f0 Skaft\u00e1rdalur er mj\u00f6g<br>afskekktur og erfitt um samg\u00f6ngur. S\u00e9ra Sveinn var\u00f0 \u00fev\u00ed \u00fear eftir til a\u00f0 annast sj\u00faklinginn. Ekki<br>einungis fyrst, heldur allan t\u00edmann me\u00f0an \u00fatgangur var, f\u00f3r hann lengst af \u00e1 hverjum degi fr\u00e1 \u00c1sum<br>a\u00f0 Skaft\u00e1rdal allt sumari\u00f0 til \u00feess a\u00f0 skipta um umb\u00fa\u00f0ir. Vegalengdin milli \u00feessara b\u00e6ja er alltaf<br>fj\u00f6gurra t\u00edma lestafer\u00f0, og \u00fear me\u00f0 Skaft\u00e1 e\u00f0a Skaft\u00e1rdalsvatn, sem yfir \u00feurfti a\u00f0 fara. Og svo vel<br>heppna\u00f0ist \u00feessi l\u00e6kning, a\u00f0 b\u00f3ndinn komst til fullrar heilsu og lif\u00f0i \u00ed m\u00f6rg \u00e1r eftir \u00feetta, og vann<br>miki\u00f0. En f\u00f3lki\u00f0 \u00e1 \u00feeim b\u00e6jum, sem eru \u00e1 \u00feessari lei\u00f0, sem s\u00e1 \u00e1 hverjum degi til fer\u00f0a s\u00e9ra Sveins, var<br>samm\u00e1la um \u00fea\u00f0, a\u00f0 aldrei myndi hann taka tveggja aura vir\u00f0i fyrir \u00feetta allt saman af f\u00e1t\u00e6kum<br>b\u00f3nda. Og \u00feegar \u00feetta komst \u00ed tal me\u00f0al manna, sem \u00feekktu hann bezt, sag\u00f0i \u00deur\u00ed\u00f0ur \u00ed Gr\u00f6f, systir<br>s\u00e9ra Sveins,: \u201eGu\u00f0 launar fyrir hrafninn\u201c. \u00dea\u00f0 var tr\u00fa hennar, enda s\u00fdndu \u00feau hj\u00f3nin \u00ed Gr\u00f6f, G\u00edsli og<br>\u00deur\u00ed\u00f0ur, \u00fea\u00f0 oft \u00ed verki me\u00f0 grei\u00f0vikni og myndarskap vi\u00f0 n\u00e1ungann. S\u00e9ra Sveinn var \u00ed alla sta\u00f0i g\u00f3\u00f0ur<br>prestur, en meiri l\u00e6knir hef\u00f0i hann or\u00f0i\u00f0, hygg \u00e9g.<br>B\u00e1\u00f0a l\u00e6knana \u00feekkti \u00e9g nokku\u00f0, \u00fe\u00f3 meira Bjarna J\u00f3nsson. Hann var a\u00f0 sumu leyti g\u00f3\u00f0ur l\u00e6knir, en<br>meiri hef\u00f0i hann l\u00edkast til or\u00f0i\u00f0 sem fr\u00e6\u00f0ima\u00f0ur. \u00deorgr\u00edmur \u00de\u00f3r\u00f0arson var einn af \u00feeim f\u00e1u m\u00f6nnum,<br>sem f\u00e6r hef\u00f0i veri\u00f0 um a\u00f0 l\u00e6ra n\u00e6stum hva\u00f0a n\u00e1msgrein, sem var.<br>B\u00e1\u00f0ir voru \u00feessir l\u00e6knar hin mestu lj\u00fafmenni og reglumenn \u00e1 alla lund, og \u00fe\u00e1 spilltu konur \u00feeirra ekki<br>mannkostum \u00feeirra, \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00e1\u00f0ar voru \u00fe\u00e6r hinar \u00e1g\u00e6tustu a\u00f0 mannkostum.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>127<br>T\u00edminn, mi\u00f0vikudaginn 16. \u00e1g\u00fast 1961<br>\u00c1 f\u00f6rnum vegi<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi r\u00e6\u00f0ir h\u00e9r m.a. um b\u00faskap, l\u00e6kna og presta \u00ed sveitum landsins:<br>S\u00ed\u00f0astli\u00f0nar vikur e\u00f0a m\u00e1nu\u00f0i kom hver greinin af annarri \u00ed Morgunbla\u00f0inu eftir \u00fdmsa merka l\u00e6kna<br>og \u00fear \u00e1 me\u00f0al dr. Sigur\u00f0 Sigur\u00f0sson landl\u00e6kni. Allar hlj\u00f3\u00f0u\u00f0u \u00feessar greinar um l\u00e6knaskipun og<br>l\u00e6knaleysi \u00ed dreifb\u00fdli sveitanna. Enda er \u00feetta ekkert h\u00e9g\u00f3mam\u00e1l, heldur er \u00fea\u00f0 mj\u00f6g a\u00f0kallandi m\u00e1l,<br>sem \u00fearf a\u00f0 reyna a\u00f0 b\u00e6ta \u00far sem allra fyrst. M\u00e9r skildist \u00e1 \u00feessum greinum l\u00e6knanna, a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri<br>engu s\u00ed\u00f0ur f\u00f3lksf\u00e6\u00f0in \u00ed sumum l\u00e6knish\u00e9ru\u00f0um en launam\u00e1lin, sem \u00feeir settu fyrir sig a\u00f0 s\u00e6kja um<br>\u00feau h\u00e9ru\u00f0, sem f\u00e1mennust eru og a\u00f0sta\u00f0an verst me\u00f0 sj\u00fakrask\u00fdli \u00ed dreifb\u00fdlinu, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1 \u00feeim st\u00f6\u00f0um<br>hef\u00f0u \u00feeir alltof litla \u00e6fingu \u00ed s\u00ednu starfi. Enda er \u00fea\u00f0 eitt me\u00f0 \u00f6\u00f0ru, sem rekur b\u00faendur \u00far dreifb\u00fdlinu<br>\u00ed \u00fe\u00e9ttb\u00fdli\u00f0 eru erfi\u00f0leikar me\u00f0 l\u00e6knishj\u00e1lp. \u00c9g \u00feykist vita, a\u00f0 dr. Sigur\u00f0ur Sigur\u00f0sson landl\u00e6knir haldi<br>\u00feessu m\u00e1li vakandi og geri \u00ed \u00fev\u00ed vi\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rn og A\u00feingi, a\u00f0 eitthva\u00f0 raunh\u00e6ft s\u00e9 gert \u00ed \u00feessu<br>vandam\u00e1li. M\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 tilheyra emb\u00e6tti hans a\u00f0 vera me\u00f0 \u00ed \u00feeim \u00farr\u00e6\u00f0um og \u00fe\u00f3tt lakari ma\u00f0ur<br>v\u00e6ri en dr. Sigur\u00f0ur Sigur\u00f0sson, sem er \u00fej\u00f3\u00f0kunnur ma\u00f0ur fyrir l\u00e6knisst\u00f6rf s\u00edn, sem hann leysti svo<br>vel af hendi, me\u00f0 viti og dugna\u00f0i, \u00fej\u00f3\u00f0inni til heilla og blessunar.<br>\u00c9g hef \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 \u00ed bl\u00f6\u00f0in um emb\u00e6ttismenn \u00ed sveitum landsins og bent \u00e1, a\u00f0 ekki borga\u00f0i sig fyrir<br>unga emb\u00e6ttismenn \u00ed sveit a\u00f0 b\u00faa vi\u00f0 skepnur e\u00f0a f\u00e9na\u00f0 og hir\u00f0a um \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fa \u00e1 t\u00edmum er ekki<br>a\u00f0 tala um vinnuf\u00f3lk og \u00fatlit fyrir a\u00f0 svo ver\u00f0i \u00ed framt\u00ed\u00f0inni, enda alltof d\u00fdrt. \u00dea\u00f0 er allt anna\u00f0 me\u00f0<br>gr\u00f3na eldri emb\u00e6ttismenn, \u00fe\u00f3tt \u00feeir geti b\u00fai\u00f0 s\u00e6milega vel, e\u00f0a b\u00e6ndaefni, sem eiga f\u00e9na\u00f0 og f\u00e1<br>n\u00fdb\u00fdlastyrki og hagkv\u00e6m l\u00e1n og geta unni\u00f0 algerlega a\u00f0 \u00feessu sj\u00e1lfir vi\u00f0 b\u00faskapinn. En \u00fea\u00f0 er \u00f6nnur<br>saga, a\u00f0 flestir emb\u00e6ttismenn \u00ed sveitunum hafa alltof l\u00edti\u00f0 a\u00f0 starfa vi\u00f0 sitt eigi\u00f0 emb\u00e6tti og \u00fea\u00f0 \u00fearf<br>a\u00f0 b\u00e6ta \u00feeim \u00fea\u00f0 upp \u00e1 annan h\u00e1tt en vi\u00f0 b\u00faskap. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 st\u00e6kka umd\u00e6mi \u00feeirra og h\u00e6kka laun<br>\u00feeirra. \u00c1 \u00feessum t\u00edmum m\u00e6lir allt me\u00f0 \u00fev\u00ed og \u00fea\u00f0 er skylda r\u00e1\u00f0amanna \u00fej\u00f3\u00f0arinnar a\u00f0 fylgja<br>t\u00edmanum. Anna\u00f0 er afturf\u00f6r, eins og flestir vita. Hvort sem \u00fea\u00f0 er r\u00edki\u00f0, f\u00e9lagsskapur e\u00f0a<br>einstaklingar, sem ekki nota s\u00e9r t\u00e6knina til framfara og \u00fe\u00e6ginda, hlj\u00f3ta \u00feeir a\u00f0 dragast aftur \u00far<br>hinum, sem nota s\u00e9r \u00fea\u00f0. Svo \u00e9g v\u00edki n\u00fa m\u00e1li m\u00ednu aftur beint til l\u00e6knanna, \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 koma me\u00f0 eitt<br>d\u00e6mi. Fyrir nokkrum \u00e1rum var \u00e9g samn\u00e1tta ungum l\u00e6knishj\u00f3num, sem voru a\u00f0 flytja \u00ed<br>sveital\u00e6knish\u00e9ra\u00f0. Gaf \u00e9g mig \u00e1 tal vi\u00f0 \u00feau, svona til a\u00f0 stytta kv\u00f6ldi\u00f0. M.a. benti \u00e9g \u00feessum ungu<br>hj\u00f3num \u00e1 af minni \u00feekkingu og reynslu, a\u00f0 \u00feau skyldu ekki b\u00faa vi\u00f0 skepnur, heldur kaupa \u00fea\u00f0, sem<br>\u00feau \u00feyrftu af landb\u00fana\u00f0arv\u00f6rum, mj\u00f3lk og anna\u00f0 af n\u00e1b\u00faum s\u00ednum e\u00f0a b\u00e6ndum, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 mundi<br>margborga sig. En l\u00e6knirinn var n\u00fa ekki aldeilis \u00e1 sama m\u00e1li og \u00e9g og sag\u00f0i sem svo: &#8211; \u00dea\u00f0 m\u00e1 \u00fe\u00f3 ekki<br>minna en a\u00f0 ma\u00f0ur hafi svona tv\u00e6r k\u00fdr. En svo fr\u00e9tti \u00e9g s\u00ed\u00f0ar, a\u00f0 \u00fea\u00f0 voru einmitt \u00feessar tv\u00e6r k\u00fdr,<br>sem ger\u00f0u \u00feessum hj\u00f3num mestan baga og erfi\u00f0leika \u00e1 \u00fdmsan h\u00e1tt, svo sem a\u00f0 geta fari\u00f0 b\u00e6\u00f0i a\u00f0<br>heiman yfir heila n\u00f3tt, og yfirleitt a\u00f0 hugsa um \u00fe\u00e6r og annast, enda s\u00edzt \u00f3d\u00fdrar \u00ed rekstri en kaupa<br>mj\u00f3lkina \u2013 \u00f6\u00f0ru n\u00e6r. L\u00e6knarnir \u00feurfa eiginlega alltaf a\u00f0 fl\u00fdta s\u00e9r. \u00deeir mega \u00fev\u00ed ekki binda sig vi\u00f0<br>anna\u00f0 starf en sitt eigi\u00f0. \u00dea\u00f0 \u00fearf \u00fev\u00ed a\u00f0 hlynna vel a\u00f0 \u00feeim me\u00f0 g\u00f3\u00f0a a\u00f0b\u00fa\u00f0 og peningar\u00e1\u00f0. \u00de\u00f3 m\u00e1<br>ekki byggja of st\u00f3rt fyrir emb\u00e6ttismenn \u00ed sveitum landsins. \u00dea\u00f0 getur veri\u00f0 of d\u00fdrt \u00ed rekstri me\u00f0<br>upphitun og hreingerningar o.s.frv.<br>En \u00fea\u00f0 m\u00e1 segja me\u00f0 b\u00faskapinn, a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00fe\u00f3 nokku\u00f0 anna\u00f0 me\u00f0 presta, sem \u00fej\u00f3na \u00ed<br>sveitaprestak\u00f6llum, a\u00f0 \u00feeirra starf s\u00e9 \u00f6\u00f0ru v\u00edsi en l\u00e6kna, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir eru ekki eins bundnir vi\u00f0 sitt<br>starf. Og ef \u00feeir vilja braska vi\u00f0 b\u00faskap, \u00fe\u00e1 geta \u00feeir undir vissum kringumst\u00e6\u00f0um, ef \u00feeir \u00feurfa \u00feess,<br>haft prestverkin \u00ed hj\u00e1verkum vi\u00f0 b\u00faskapinn. Og me\u00f0 messuf\u00f6ll gerir ekki svo miki\u00f0 til, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00f3lk,<br>sem vant er a\u00f0 s\u00e6kja kirkjur, kann sem fa\u00f0irvori\u00f0 mest af \u00fev\u00ed, sem prestarnir venjulega segja, kenna<br>og bi\u00f0ja um \u00ed b\u00e6num s\u00ednum af pr\u00e9dikunarst\u00f3lnum. Svo er enn anna\u00f0, a\u00f0 allt f\u00f3lk, sem vill, getur \u00fe\u00e1<br>l\u00edka hlusta\u00f0 \u00e1 \u00fatvarpsmessur. En fyrir \u00fea\u00f0 f\u00f3lk, sem ekki s\u00e6kir kirkjur \u00e1 anna\u00f0 bor\u00f0, \u00fe\u00e1 vita prestarnir<br>128<br>manna bezt, a\u00f0 fyrir \u00fea\u00f0 f\u00f3lk er ekkert h\u00e6gt a\u00f0 gera \u00ed kirkjum s\u00ednum. Og \u00e9g segi fyrir mitt leyti, a\u00f0 \u00e9g<br>er hrifnari af \u00fev\u00ed, sem prestarnir skrifa um kristind\u00f3minn \u00ed s\u00ednum helgidagapistlum \u00ed dagbl\u00f6\u00f0unum<br>T\u00edmanum og Morgunbla\u00f0inu en \u00feegar \u00feeir hinir s\u00f6mu m\u00e6tu menn og fleiri prestar eru komnir \u00ed<br>pr\u00e9dikunarst\u00f3linn. \u00de\u00e1 er eins og \u00feeir tr\u00fai \u00e1 fleiri gu\u00f0i en gu\u00f0 alm\u00e1ttugan. \u00cd \u00feessu sambandi er r\u00e9tt a\u00f0<br>minnast \u00e1 t\u00f3n prestanna. \u00c9g er bara farinn a\u00f0 kunna svo vel vi\u00f0, \u00feegar s\u00e9ra Gunnar \u00c1rnason les, en<br>t\u00f3nar ekki blessunaror\u00f0in fyrir altari, og s\u00f6ngf\u00f3lk hans er pr\u00fd\u00f0ilega \u00e6ft \u00ed a\u00f0 svara honum, \u00fe\u00f3tt hann<br>lesi en t\u00f3ni ekki \u201e\u00feau heil\u00f6gu or\u00f0\u201c. \u00de\u00f3 \u00feekkir ma\u00f0ur presta, sem hafa betri m\u00e1lr\u00f3m til a\u00f0 lesa en s\u00e9ra<br>Gunnar, sem \u00ed raun geta ekki t\u00f3na\u00f0, en t\u00f3na \u00fe\u00f3. \u00dea\u00f0 er m\u00edn eindregna sko\u00f0un, a\u00f0 \u00feeir prestar, sem<br>erfitt eiga me\u00f0 t\u00f3ni\u00f0, \u00e6ttu a\u00f0 lesa blessunaror\u00f0in eins og s\u00e9ra Gunnar \u00c1rnason gerir, hvort sem \u00fea\u00f0<br>eru eldri prestar e\u00f0a n\u00fdbaka\u00f0ir. En \u00fea\u00f0 er skylt a\u00f0 geta \u00feess, a\u00f0 \u00fea\u00f0 er \u00e1n\u00e6gjulegt og hressandi, a\u00f0<br>hlusta \u00e1 \u00fe\u00e1 presta fyrir altari, sem t\u00f3na reglulega vel. Svo eru a\u00f0rir, sem t\u00f3na s\u00e6milega vel og enn<br>a\u00f0rir, sem \u00e6ttu a\u00f0 lesa or\u00f0in en ekki a\u00f0 t\u00f3na \u00feau, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ekki nema fyrir f\u00f3lki\u00f0, sem hlustar \u00e1<br>messur.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi.<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 7. n\u00f3vember 1961<br>Athugasemd<br>Laugardaginn 28. okt\u00f3ber f\u00f3r fram a\u00f0 Prestbakka \u00e1 S\u00ed\u00f0u, \u00fatf\u00f6r J\u00f3ns J\u00f3nssonar, b\u00f3nda a\u00f0 Teygingal\u00e6k.<br>\u00deann sama dag komu minningargreinar um hann \u00ed T\u00edmanum og Morgunbla\u00f0inu, vel og vir\u00f0ulega<br>skrifa\u00f0ar sem vera bar um svo m\u00e6tan mann. En l\u00e1\u00f0st hefur a\u00f0 geta \u00feess \u00ed \u00feessum greinum, a\u00f0 eitt af<br>\u00e1hugam\u00e1lum J\u00f3ns \u00e1 L\u00e6k voru menntunarm\u00e1l ungd\u00f3msins \u00ed landinu, sem hann s\u00fdndi \u00ed verki me\u00f0 \u00fev\u00ed<br>a\u00f0 koma hinum eina syni s\u00ednum, \u00d3lafi J\u00f3ni, tiil mennta \u00e1 b\u00fana\u00f0arsk\u00f3lann \u00e1 Hvanneyri. J\u00f3n \u00e1 L\u00e6k var<br>svo greindur ma\u00f0ur, a\u00f0 hann \u00feekkti vel, hva\u00f0 menntunarleysi b\u00e6nda ger\u00f0i \u00feeim erfitt fyrir me\u00f0<br>margt, \u00fe\u00f3tt brj\u00f3stviti\u00f0 hef\u00f0u \u00feeir margir gott. Fyrrverandi sk\u00f3lastj\u00f3ri \u00e1 Hvanneyri, Run\u00f3lfur<br>Sveinsson, taldi \u00d3laf \u00e1 L\u00e6k einn af s\u00ednum beztu nemendum. \u00dea\u00f0 m\u00e1 \u00fev\u00ed v\u00e6nta g\u00f3\u00f0s af honum, \u00feegar<br>fram l\u00ed\u00f0a stundir sem f\u00f6\u00f0ur hans. Enda hafa b\u00e1\u00f0ir \u00feeir fe\u00f0gar setzt a\u00f0 \u00e1 sinni f\u00f6\u00f0urleif\u00f0 me\u00f0 g\u00f3\u00f0um<br>kj\u00f6rum, og hefur \u00fea\u00f0 t\u00ed\u00f0ast \u00fe\u00f3tt gott veganesti \u00ed byrjun b\u00faskapar.<br>Gu\u00f0 blessi minningu J\u00f3ns \u00e1 Teygingal\u00e6k og fj\u00f6lskyldu hans.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi)<br>T\u00edminn, \u00feri\u00f0judaginn 21. n\u00f3vember 1961<br>Veizlur, v\u00edn og fleira.<br>N\u00fa \u00e1 t\u00edmum sem oft \u00e1\u00f0ur, er miki\u00f0 tala\u00f0 um v\u00edndrykkju f\u00f3lks h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk og v\u00ed\u00f0ar \u00e1 landinu. En<br>jafnframt \u00fev\u00ed, sem menn tala um, hva\u00f0 s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 gera til \u00farb\u00f3ta \u00ed \u00feessu vandr\u00e6\u00f0am\u00e1li, \u00fe\u00e1 r\u00edsa upp \u2013<br>bisnissmenn \u2013 \u00ed vi\u00f0b\u00f3t vi\u00f0 \u00fe\u00e1, sem fyrir voru, sem kosta miklu f\u00e9 til \u00feess a\u00f0 koma s\u00e9r fyrir \u00e1 hentugum<br>st\u00f6\u00f0um til \u00feess a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a \u00e1 n\u00e1unganum, og \u00fe\u00e1 s\u00e9rstaklega \u00e1 v\u00edns\u00f6lu. Og \u00fe\u00f3tt s\u00fa sala s\u00e9 a\u00f0 nafninu til<br>leyfileg l\u00f6gum samkv\u00e6mt, \u00fe\u00e1 finnst m\u00e9r, a\u00f0 \u00feeir menn, sem reka \u00fe\u00e1 atvinnu a\u00f0 selja v\u00edn, g\u00e6tu margt<br>\u00fearfara gert fyrir \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 en \u00fea\u00f0 \u00f3happaverk. En aftur \u00e1 m\u00f3ti v\u00e6ri \u00fea\u00f0 miki\u00f0 happaverk, ef \u00feeir<br>menn, sem r\u00e1\u00f0a \u00feessum v\u00edns\u00f6luleyfum, \u00e1 h\u00f3telum og mats\u00f6lust\u00f6\u00f0um o.s.frv., aft\u00e6kju \u00feau me\u00f0 \u00f6llu,<br>\u00fea\u00f0 v\u00e6ri bezt fyrir alla hluta\u00f0eigendur.<br>129<br>\u00c1\u00f0ur hef \u00e9g skrifa\u00f0 \u00ed dagbl\u00f6\u00f0in, um veizlur, v\u00edn og fleira. Hefur \u00fea\u00f0 bori\u00f0 mikinn \u00e1rangur, menn eru<br>mj\u00f6g almennt h\u00e6ttir a\u00f0 hafa v\u00edn i sk\u00edrnar- og fermingarveizlum, og allir, sem \u00ed hlut eiga, kunna \u00fev\u00ed<br>m\u00e6ta vel, og \u00feykir n\u00fa or\u00f0i\u00f0 alveg sj\u00e1lfsagt. Og \u00feeir, sem eru n\u00fa farnir a\u00f0 halda heimilsveizlur s\u00ednar \u00e1n<br>v\u00edns, finna, hva\u00f0 \u00fea\u00f0 er mikill munur, s.s. \u2013 me\u00f0: betra veizlu\u00fathald, sparna\u00f0 me\u00f0 v\u00ednkaup o.fl. Enda<br>er v\u00edni\u00f0 yfirleitt nota\u00f0 of miki\u00f0 i veizlum, ef \u00fea\u00f0 er haft um h\u00f6nd \u00fear \u00e1 anna\u00f0 bor\u00f0, anna\u00f0 veldur<br>\u00f3\u00e1n\u00e6gju bo\u00f0sgesta. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed ekki eitt, heldur allt, sem m\u00e6lir me\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 hafa ekki v\u00edni\u00f0 \u00ed veizlum.<br>D\u00e6mi: \u00deegar \u00e9g bj\u00f3 eystra, \u00fe\u00e1 var \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 haldi\u00f0 \u00feorrabl\u00f3t \u00ed sumum sveitum, me\u00f0 st\u00f3rum veizlum.<br>N\u00fa var \u00fea\u00f0 einu sinni sem oftar, a\u00f0 Skaft\u00e1rtungnamenn h\u00e9ldu sl\u00edkt bo\u00f0 me\u00f0 st\u00f3rri veizlu, komst \u00fe\u00e1 \u00ed<br>tal, hvort v\u00edn yr\u00f0i haft e\u00f0a ekki, en ni\u00f0ursta\u00f0an var\u00f0 s\u00fa, a\u00f0 hafa ekki v\u00edn, en \u00fer\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 var\u00f0<br>samkoman mj\u00f6g \u00e1n\u00e6gjuleg og meir en \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fear voru ger\u00f0 samskot me\u00f0 nokkra upph\u00e6\u00f0 til<br>Slysavarnarf\u00e9lagsins, tala\u00f0 miki\u00f0 um barnauppeldi, o.fl. En d\u00e1samlegast af \u00f6llu \u00feessu var \u00fe\u00f3 \u00fea\u00f0, \u00ed lok<br>veizlunnar, hva\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 var \u00e1n\u00e6gt yfir \u00fev\u00ed, a\u00f0 hafa ekki v\u00edn \u00ed veizlunni, jafnt \u00feeir, sem voru v\u00ednhneig\u00f0ir<br>og hinir, sem ekki sm\u00f6kku\u00f0u v\u00edn. \u00deetta er s\u00f6nn saga.<br>\u00deeir miklu andans og hugsj\u00f3namenn, Tryggvi heitinn \u00de\u00f3rhallsson fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra og J\u00f3nas J\u00f3nsson<br>d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, r\u00e9\u00f0u \u00fev\u00ed, a\u00f0 hafa st\u00f3rh\u00e1t\u00ed\u00f0ina \u00e1 \u00deingv\u00f6llum 1930 v\u00ednlausa, \u00fe\u00f3tt \u00fear v\u00e6ru \u00ed bo\u00f0i<br>k\u00f3ngar og \u00f6nnur st\u00f3rmenni utanlands fr\u00e1. Eftir \u00e1 \u00fe\u00f3tti \u00feessi r\u00e1\u00f0st\u00f6fun einst\u00e6\u00f0 og merkileg, af \u00f6llum<br>sanngj\u00f6rnum m\u00f6nnum og var\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0inni til s\u00f3ma, og ver\u00f0ur til l\u00e6rd\u00f3ms fyrir \u00e6\u00f0ri og l\u00e6gri, \u00feegar<br>fram l\u00ed\u00f0a stundir. Run\u00f3lfur heitinn Sveinsson, sk\u00f3lastj\u00f3ri \u00e1 Hvanneyri, ger\u00f0i \u00fe\u00e1 kr\u00f6fu, sem sumum<br>\u00fe\u00f3tti nokku\u00f0 h\u00f6r\u00f0, af svo ungum sk\u00f3lastj\u00f3ra, a\u00f0 \u00f6lvu\u00f0um m\u00f6nnum yr\u00f0i banna\u00f0ur a\u00f0gangur a\u00f0 \u00f6llum<br>skemmtisamkomum \u00fear. \u00deetta reyndist \u00fe\u00f3 \u00e1g\u00e6tlega, og ver\u00f0ur til l\u00e6rd\u00f3ms og eftirbreytni s\u00ed\u00f0ar meir.<br>Allur f\u00e9lagsskapur ungmenna \u00e6tti n\u00fa \u00feegar a\u00f0 hafa \u00e1 sinni stefnuskr\u00e1 a\u00f0 banna \u00f6lvu\u00f0u f\u00f3lki a\u00f0gang<br>a\u00f0 skemmtisamkomum s\u00ednum og fundum, og \u00fea\u00f0 \u00e6tti allur f\u00e9lagsskapur \u00ed landinu a\u00f0 gera, hverju<br>nafni sem hann nefnist. Ef \u00fev\u00ed v\u00e6ri fylgt fast eftir, myndi \u00fea\u00f0 hafa st\u00f3r \u00e1hrif til b\u00f3ta, og \u00fe\u00e1 komast<br>flj\u00f3tt \u00ed vana og \u00feykja svo \u00ed framt\u00ed\u00f0inni meir en sj\u00e1lfsagt. V\u00edni\u00f0 \u00e6tti enn a\u00f0 h\u00e6kka miki\u00f0 \u00ed ver\u00f0i, \u00fea\u00f0 er<br>krafa, sem r\u00e1\u00f0amenn \u00feessa m\u00e1ls ver\u00f0a a\u00f0 taka til greina, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 mundi st\u00f3rfl\u00fdta fyrir a\u00f0 vinna<br>bug \u00e1 ofnautn \u00e1fengis me\u00f0al unglinganna. Og \u00fe\u00f3tt r\u00edki\u00f0 tapa\u00f0i tekjum vi\u00f0 \u00feessa breytingu, \u00fe\u00e1 myndi<br>\u00fea\u00f0 flj\u00f3tt vinnast upp \u00ed \u00f6\u00f0ru, svo sem: meiri og betri vinnubr\u00f6g\u00f0um vi\u00f0 \u00fdmisleg st\u00f6rf \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins,<br>peningasparna\u00f0i vi\u00f0 v\u00ednkaup \u00feeirra efnaminni. Drykkjusj\u00faklingum mundi f\u00e6kka og \u00fe\u00e1 ekki s\u00edzt, a\u00f0<br>\u00e6skan \u00e6tti \u00fe\u00e1 erfi\u00f0ara me\u00f0 v\u00ednkaup og \u00fe\u00e1 er miki\u00f0 fengi\u00f0 \u00ed \u00feessu m\u00e1li. En \u00feeir, sem hafa fj\u00e1rr\u00e1\u00f0 og<br>vilja vinna til a\u00f0 s\u00f3a peningum s\u00ednum \u00ed v\u00ednkaup, jafnt fyrir \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 h\u00e6kka\u00f0i miki\u00f0 \u00ed ver\u00f0i, \u00feeir um<br>\u00fea\u00f0. Og ef r\u00e1\u00f0am\u00f6nnum \u00feessara m\u00e1la \u00feykir ekki henta a\u00f0 h\u00e6kka ver\u00f0i\u00f0 \u00e1 v\u00edninu, \u00fe\u00e1 l\u00edka \u00feeir um \u00fea\u00f0,<br>en \u00e1byrg\u00f0arlaust er \u00fea\u00f0 ekki. \u00c9g veit vel, a\u00f0 \u00fdmsir erfi\u00f0leikar \u00ed \u00feessu v\u00ednm\u00e1li ungd\u00f3msins, eru fyrir<br>hendi, svo sem m.a. hersetan \u00ed landinu, skipakomur fr\u00e1 \u00fdmsum l\u00f6ndum, samg\u00f6ngur \u00ed lofti o.s.frv. En<br>hva\u00f0 um \u00fea\u00f0? \u00dev\u00ed fremur nau\u00f0synlegt a\u00f0 gera allt, sem \u00ed okkar valdi stendur fyrir ungd\u00f3minn. Fyrst<br>og fremst \u2013 foreldar, kennarar, prestar, l\u00e6knar, bla\u00f0amenn, r\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0, og s\u00ed\u00f0ast, &#8211; en ekki s\u00edzt, &#8211;<br>r\u00edkisstj\u00f3rn og Al\u00feingi, og eins og \u00e1\u00f0ur er teki\u00f0 fram \u00ed \u00feessari grein \u2013 allur f\u00e9lagsskapur \u00ed landinu, hverju<br>nafni sem hann nefnist. \u00cdsland \u00e1 mikinn h\u00f3p v\u00f6kumanna, verum samtaka.<br>130<br>1962<br>N\u00fa birtust \u00ferj\u00e1r greinar eftir Svein \u00ed T\u00edmanum en ein \u00ed Morgunbla\u00f0inu. Tveir pistlanna \u00ed<br>T\u00edmanum voru \u00ed greinaflokknum \u00c1 f\u00f6rnum vegi, en pistill \u00ed Morgunbla\u00f0inu var \u00ed Velvakanda.<br>Me\u00f0al umfj\u00f6llunarefna Sveins \u00feetta \u00e1ri\u00f0 m\u00e1 nefna pr\u00e9dikanir \u00ed \u00fatvarpinu, umfj\u00f6llun um<br>vi\u00f0tal vi\u00f0 Gissur \u00ed Selkoti, s\u00e6luh\u00fasi\u00f0 \u00ed Hafursey og kvennaskort til sveita.<br>131<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 11. jan\u00faar 1962<br>\u00c1 f\u00f6rnum vegi<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi hefur sent okkur eftirfarandi sm\u00e1pistil um \u00fatvarpsmessur:<br>\u201e\u00dea\u00f0 vir\u00f0ist vera g\u00f3\u00f0 tilbreyting \u00ed \u00fatvarpsmessum, \u00feegar prestar utan af landi a\u00f0 st\u00edga \u00ed st\u00f3linn! \u00deetta<br>gerist einstaka sinnum. Enn betri v\u00e6ri \u00fe\u00f3 \u00feessi tilbreyting, ef \u00feeir ger\u00f0u hvort tveggja a\u00f0 \u00fej\u00f3na fyrir<br>altari og pr\u00e9dika.<br>\u00cd dag, sunnudaginn 7. jan\u00faar, daginn eftir \u00ferett\u00e1ndann, messa\u00f0i s\u00e9ra J\u00f3n Hnefill A\u00f0alsteinsson fr\u00e1<br>Eskifir\u00f0i. Lag\u00f0i hann \u00fat af gu\u00f0spjalli um Jes\u00fas 12 \u00e1ra. M\u00e9r l\u00edka\u00f0i pr\u00e9dikun hans mj\u00f6g vel. R\u00e6\u00f0an var<br>stutt og lagg\u00f3\u00f0, og kenning hans til ungd\u00f3msins og um upppeldi hans var me\u00f0 afbrig\u00f0um g\u00f3\u00f0. \u00dea\u00f0<br>hlj\u00f3ma\u00f0i \u00fev\u00ed ekki vel vi\u00f0 \u00feessa kenningu, hj\u00e1 \u00feessum \u00e1g\u00e6ta presti, \u00feegar hann var a\u00f0 kenna<br>ungd\u00f3minum \u201epers\u00f3nud\u00fdrkun\u201c \u00ed blessunaror\u00f0unum. Hven\u00e6r \u00e6tlar kirkjan a\u00f0 breyta \u00feessu\u201c<br>H\u00e1rbar\u00f0ur.<br>T\u00edminn, laugardaginn 24. febr\u00faar 1962<br>\u00c1 f\u00f6rnum vegi<br>H\u00e9r er br\u00e9f um B\u00fana\u00f0ar\u00fe\u00e1tt \u00fatvarpsins og sandgr\u00e6\u00f0sluna.<br>\u00cd b\u00fana\u00f0ar\u00fe\u00e6ttinum fyrra m\u00e1nudag r\u00e6ddi G\u00edsli Kristj\u00e1nsson, ritstj\u00f3ri, vi\u00f0 Gissur Gissurarson, Selkoti<br>undir Eyjafj\u00f6llum. \u00dea\u00f0 var vel til falli\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 Gissur. Hann er r\u00famlega \u00e1 mi\u00f0jum aldri og greindur<br>vel, \u00fev\u00ed stundum hafa veri\u00f0 tekin upp samt\u00f6l \u00ed \u00fatvarpi\u00f0 vi\u00f0 of gamla menn, \u00f3vana \u00fev\u00ed verki, sumir<br>farnir a\u00f0 tapa minni, m\u00e1lfari\u00f0 a\u00f0 bila og kannske kjarkurinn l\u00edka, og \u00feeir sem tala vi\u00f0 \u00feessa menn,<br>hafa stundum or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 gr\u00edpa fram \u00ed, svo vel f\u00e6ri. Samtal \u00feeirra, G\u00edsla og Gissurar, var skemmtilegt og<br>fr\u00f3\u00f0legt um margt, en \u00feegar \u00feeir f\u00f3ru a\u00f0 tala um Sk\u00f3gasand, \u00fe\u00e1 slepptu \u00feeir a\u00f0 tala um atri\u00f0i, sem<br>merkileg teljast, en um fj\u00e1rbeitina, sem ekki heppna\u00f0ist til a\u00f0 byrja me\u00f0, t\u00f6ldu \u00feeir ef til vill a\u00f0<br>vatnsskortur hef\u00f0i r\u00e1\u00f0i\u00f0, en \u00e9g hygg a\u00f0 \u00fea\u00f0 geri ekki svo miki\u00f0 til me\u00f0 sau\u00f0f\u00e9, sem gengur \u00e1 n\u00fdr\u00e6kt,<br>safinn er \u00fea\u00f0 mikill \u00ed n\u00fdgr\u00e6\u00f0ingnum. \u00c9g hygg, a\u00f0 a\u00f0alors\u00f6kin s\u00e9 s\u00fa, a\u00f0 f\u00e9\u00f0 hafi legi\u00f0 og sta\u00f0i\u00f0 vi\u00f0<br>gir\u00f0ingarhli\u00f0i\u00f0 og vaga\u00f0 \u00fear fram og aftur. Gir\u00f0ingar fyrir sau\u00f0f\u00e9 hafa s\u00edna kosti, en l\u00edka s\u00edna st\u00f3ru<br>\u00f3kosti. \u00dea\u00f0 er h\u00f6rmung a\u00f0 sj\u00e1 f\u00e9\u00f0 \u00ed \u00feessu \u00e1standi, vikum og m\u00e1nu\u00f0um saman, vi\u00f0 gir\u00f0ingarhli\u00f0in. \u00dea\u00f0<br>hef \u00e9g v\u00ed\u00f0a s\u00e9\u00f0 \u00e1 fer\u00f0um m\u00ednum og \u00ed smalamennsku. Sau\u00f0kindin er \u00f3tr\u00falega \u00fer\u00e1l\u00e1t og leggur \u00e1 sig<br>hungur og erfi\u00f0i til a\u00f0 komast \u00fea\u00f0an, sem h\u00fan vill ekki vera. Margt hafa menn l\u00e6rt af<br>sandgr\u00e6\u00f0slunni, svo sem vinnubr\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 s\u00e1ningu me\u00f0 v\u00e9lanotkun, a\u00f0 gera allt \u00ed senn me\u00f0 fleiri<br>v\u00e9lum, svo sem ein v\u00e6ri. \u00dea\u00f0 er miki\u00f0 framt\u00ed\u00f0ar- og framfaram\u00e1l me\u00f0 Sk\u00f3gasand og S\u00f3lheimasand og<br>fleiri sl\u00edka sta\u00f0i \u00e1 landi h\u00e9r, og til eru b\u00e6ndur, sem b\u00faa \u00e1 m\u00fdrarj\u00f6r\u00f0um, sem \u00f3ska \u00feess a\u00f0 \u00feeir \u00e6ttu<br>sandblett \u00e1 s\u00ednum j\u00f6r\u00f0um til a\u00f0 r\u00e6kta \u00ed t\u00fan, svo mikinn mun gera \u00feeir \u00e1 a\u00f0 r\u00e6kta sand og m\u00fdri, \u00fe\u00f3tt<br>hvort tveggja s\u00e9 nau\u00f0synlegt. Eins og kunnugt er, er sandgr\u00e6\u00f0slan byrju\u00f0 a\u00f0 r\u00e6kta afr\u00e9tti, hei\u00f0ar og<br>heimahaga, allt til beitar, eftir \u00fev\u00ed sem hluta\u00f0eigendur \u00f3ska eftir.<br>R\u00e1\u00f0amenn \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, svo sem Al\u00feingi og r\u00edkisstj\u00f3rn, s\u00fdna \u00fea\u00f0 \u00ed verki, a\u00f0 \u00feeir kunna a\u00f0 meta \u00feetta<br>st\u00f3ra hagsmunam\u00e1l \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, me\u00f0 fj\u00e1rveitingum og trausti \u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 unni\u00f0 ver\u00f0i sem fyrr a\u00f0 \u00feessu<br>st\u00f3ra m\u00e1li, me\u00f0 hags\u00fdni, tr\u00famennsku og dugna\u00f0i.<br>Sveinn Sveinsson (fr\u00e1 Fossi).<br>132<br>Morgunbla\u00f0i\u00f0, \u00feri\u00f0judaginn 27. mars 1962<br>Velvakandi \u2013 S\u00e6luh\u00fas \u00e1 Hafursey<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi skrifar:<br>\u00cd Mbl. 15. marz sl. segir fr\u00e1 v\u00edgsluath\u00f6fn s\u00e6luh\u00fassins vi\u00f0 Hafursey \u00e1 M\u00fdrdalssandi. \u00dear segir m.a. a\u00f0<br>fr\u00e1 fornu fari hafi veri\u00f0 s\u00e6luh\u00fas \u00fearna vi\u00f0 eyna. En \u00fea\u00f0 er mikill misskilningur, \u00fev\u00ed \u00ed manna minnum<br>var ekki s\u00e6luh\u00fas \u00ed eynni fyrr en nokkrum \u00e1rum eftir s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t, og \u00fear til ur\u00f0u fer\u00f0amenn, sem<br>leitu\u00f0u skj\u00f3ls \u00ed eynni vegna ve\u00f0ur e\u00f0a annars a\u00f0 leita upp sk\u00fata til a\u00f0 liggja \u00ed, \u00feegar svo bar undir og<br>binda hesta s\u00edna \u00e1 streng, sem kalla\u00f0 var, yfir n\u00f3ttina.<br>Vestur-Skaftafellss\u00fdsla l\u00e9t byggja h\u00fasi\u00f0 og hesth\u00fas og s\u00e1u \u00feeir fe\u00f0gar Einar heitinn Hjaltason og<br>Haraldur \u00ed V\u00edk um byggingarnar og umsj\u00f3n me\u00f0 hir\u00f0ingu h\u00fasanna me\u00f0an fer\u00f0azt var \u00e1 hestum. En<br>\u00feegar b\u00edlarnir t\u00f3ku vi\u00f0 \u00f6llum fer\u00f0al\u00f6ngum yfir sandinn og l\u00edka a\u00f0 aka l\u00f6mbum til sl\u00e1trunar a\u00f0 V\u00edk, \u00fe\u00e1<br>var me\u00f0 \u00f6llu h\u00e6tt a\u00f0 fara \u00e1 hestum fyrir sandinn. Kom \u00fe\u00e1 enginn \u00ed s\u00e6luh\u00fasi\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed og h\u00fasi\u00f0 \u00fear alveg<br>\u00ed hrir\u00f0uleysi, \u00fear til allt fauk. En hav\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur, \u00fe\u00e1 er gott a\u00f0 b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 byggja \u00fearna vanda\u00f0<br>s\u00e6luh\u00fas, sem a\u00f0 er b\u00e6\u00f0i pr\u00fd\u00f0i og \u00f6ryggi.<br>T\u00edminn, fimmtudaginn 19. j\u00fal\u00ed 1962<br>Mesta vandam\u00e1l b\u00e6ndast\u00e9ttar<br>\u00c1 n\u00fdafst\u00f6\u00f0nu B\u00fana\u00f0ar\u00feingi t\u00f3k \u00e9g ekki eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fear v\u00e6ri komi\u00f0 inn \u00e1 mesta framt\u00ed\u00f0arvandam\u00e1l<br>landb\u00fana\u00f0arins, sem \u00fe\u00f3 var gert \u00e1 s\u00ed\u00f0asta b\u00fana\u00f0ar\u00feingi \u00fear \u00e1\u00f0ur, me\u00f0 erindi, sem lesi\u00f0 var upp \u00ed<br>\u00fatvarpinu, eftir Stein\u00fe\u00f3r \u00de\u00f3r\u00f0arson \u00ed Hala \u00ed Su\u00f0ursveit. Au\u00f0vita\u00f0 er n\u00fa ekki h\u00e6gt a\u00f0 skrifa \u00fea\u00f0 or\u00f0r\u00e9tt<br>eftir minni, en \u00fea\u00f0 gerir ekki svo til. Erindi\u00f0 hlj\u00f3\u00f0a\u00f0i um b\u00e6ndur, sem b\u00faa v\u00ed\u00f0a \u00ed sveitum landsins, \u00e1n<br>\u00feess a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r eiginkonur og sumir aleinir. Og lag\u00f0i hann til a\u00f0 r\u00edki\u00f0 borga\u00f0i kaupakonum a\u00f0 \u00f6llu e\u00f0a<br>einhverju leyti, ef \u00fe\u00e6r fengjust til \u00feessara manna. Au\u00f0vita\u00f0 \u00ed \u00feeirri von a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00edlentust \u00fear, sem<br>h\u00fasfreyjur. \u00deessi tillaga Stein\u00fe\u00f3rs var tilraun og vel hugsu\u00f0. \u00c9g hef oftar en einu sinni skrifa\u00f0 \u00ed bl\u00f6\u00f0in<br>um \u00feetta m\u00e1l og \u00e1tali\u00f0 \u00feessa stefnu manna a\u00f0 l\u00e1ta s\u00e9r detta \u00ed hug a\u00f0 byrja b\u00faskap \u00e1n \u00feess a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r<br>maka. \u00cd m\u00ednu ungd\u00e6mi og \u00fear \u00e1\u00f0ur, var byrja\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 festa s\u00e9r konuefni, um anna\u00f0 var ekki a\u00f0 tala.<br>Enda e\u00f0lilegast a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri fr\u00e1 byrjun me\u00f0 \u00ed r\u00e1\u00f0um, og kraftarnir \u00fe\u00e1 tv\u00f6falda\u00f0ir til framkv\u00e6mda \u00ed<br>verki sem hugsun. Og tilhl\u00f6kkunin \u00fe\u00e1 meiri \u00fat \u00ed \u00feetta heilaga \u00e6vint\u00fdri, sem alltaf getur misheppnazt.<br>En vogun vinnur og vogun tapar. En ef mennirnir sj\u00e1lfir gera ekkert, ja \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 ekkert. \u00dea\u00f0 er<br>l\u00f6gm\u00e1l Gu\u00f0s. Og \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00feessir b\u00e6ndur geti b\u00fai\u00f0 vel me\u00f0 v\u00e9lum s\u00ednum, \u00fe\u00e1 rekur flj\u00f3tt a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0<br>n\u00e6r skammt til framt\u00ed\u00f0arinnar, ef ekki fylgir \u00fev\u00ed hj\u00f3naband. En \u00fear sem \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur \u00ed skrifum m\u00ednum<br>tali\u00f0 me\u00f0 r\u00e9ttu, a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri karlm\u00f6nnunum sj\u00e1lfum mest a\u00f0 kenna, \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt ekki v\u00e6ri n\u00f3g af<br>st\u00falkum til \u00ed sveitunum \u00fat af \u00e1st\u00e6\u00f0um, sem allir \u00feekkja, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 st\u00falkur \u00ed Reykjav\u00edk, b\u00e6jum<br>e\u00f0a fr\u00e1 \u00fatl\u00f6ndum, me\u00f0 hj\u00f3naband fyrir augum, \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r vildu ekki fara \u00ed vinnukonust\u00f6\u00f0u, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er<br>e\u00f0li manns og konu a\u00f0 lifa saman \u00ed hj\u00f3nabandi. \u00de\u00f3tt \u00feetta s\u00e9 n\u00fa einmitt miki\u00f0 a\u00f0 breytast sem n\u00fa skal<br>greina.<br>S\u00ed\u00f0an \u00feetta var, hef \u00e9g kynnt m\u00e9r m\u00e1li\u00f0 betur t.d. h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, og \u00fe\u00f3tt \u00e9g hafi n\u00fa ekki \u00ed nokkur \u00e1r<br>fari\u00f0 \u00fat fyrir h\u00fasdyr, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 n\u00fa samt svo, a\u00f0 anzi margt af ungu f\u00f3lki h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, piltar og<br>st\u00falkur hafa gaman af a\u00f0 tala vi\u00f0 mig st\u00f6ku sinnum, og \u00fe\u00e1 tala \u00e9g n\u00fa ekki um sj\u00e1lfan mig. \u00dev\u00ed \u00e1 betra<br>ver\u00f0ur ekki kosi\u00f0 fyrir gamlan mann, en a\u00f0 tala vi\u00f0 og kynnast \u00feessu unga, fallega f\u00f3lki h\u00e9r \u00ed<br>Reykjav\u00edk. En \u00fat af m\u00e1lefni \u00feessarar greinar, tala \u00e9g h\u00e9r einungis um \u00feroska\u00f0ar st\u00falkur, tv\u00edtugar og<br>\u00fear yfir, en eins og gefur a\u00f0 skilja er \u00feetta ekki nema l\u00edtill hluti af fj\u00f6ldanum yfir alla Reykjav\u00edk. En<br>133<br>\u00feessi hluti kvenna, sem \u00e9g hef \u00e1tt kost \u00e1 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vi\u00f0, bendir tv\u00edm\u00e6lalaust \u00e1 \u00fea\u00f0, a\u00f0 meirihluti \u00feeirra<br>hefur ekki \u00e1huga fyrir sveitarb\u00faskap. Og skal \u00e9g n\u00fa sk\u00fdra \u00feessi samt\u00f6l betur.<br>Eins og gengur, ver\u00f0ur manni fyrst \u00e1 a\u00f0 tala um ve\u00f0ri\u00f0, og svona um daginn og veginn. \u00de\u00e1 um<br>framt\u00ed\u00f0ina, svona \u00ed gamni og alv\u00f6ru, hvort \u00fe\u00e6r hugsi s\u00e9r ekki a\u00f0 ganga \u00ed hj\u00f3naband og hafa<br>h\u00fasfreyjust\u00f6rfin fyrir a\u00f0alatvinnu. \u2013 Vi\u00f0 \u00feeirri spurningu hafa \u00fe\u00e6r veri\u00f0 nokku\u00f0 \u00f3\u00e1kve\u00f0nar. En svo hef<br>\u00e9g f\u00e6rt mig upp \u00e1 skafti\u00f0 og spurt \u00fe\u00e6r hvort \u00fe\u00e6r mundu ekki vilja ver\u00f0a h\u00fasfreyjur \u00ed sveit, \u00fev\u00ed \u00fear<br>byggju sumir b\u00e6ndur kvenmanns- og konulausir og \u00feyrftu nau\u00f0synlega a\u00f0 f\u00e1 s\u00e9r konuefni. \u00de\u00e1 hefur<br>ekki sta\u00f0i\u00f0 \u00e1 svari, og \u00fev\u00ed neikv\u00e6\u00f0u, svo sem a\u00f0 \u00fe\u00e6r v\u00e6ru r\u00e1\u00f0nar e\u00f0a g\u00e6tu haft h\u00e9r fasta atvinnu vi\u00f0<br>h\u00e6kkandi kaup og meira, meira jafnr\u00e9tti vi\u00f0 karlmenn, atvinnan a\u00f0 aukast meira og meira vegna<br>vaxandi i\u00f0na\u00f0arreksturs og getum \u00fev\u00ed veri\u00f0 sj\u00e1lfs okkar herrar, og dettur \u00fev\u00ed ekki \u00ed hug a\u00f0 binda okkur<br>vi\u00f0 hj\u00f3naband og barneignir \u00ed sveit. En ef \u00fei\u00f0 yr\u00f0u\u00f0 n\u00fa \u00e1stfangnar af myndarlegum manni, sem b\u00fdr<br>konulaus \u00ed sveit, ja vi\u00f0 l\u00e1tum okkur gleyma \u00fev\u00ed, og svo er \u00fea\u00f0 b\u00fai\u00f0, og \u00fe\u00f3 a\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 v\u00e6ri ekki svona<br>\u00e1kve\u00f0i\u00f0 hj\u00e1 \u00f6llum, \u00fe\u00e1 var meiningin s\u00fa sama, a\u00f0 \u00f6rf\u00e1um undantekningum.<br>En ef ykkur by\u00f0ist h\u00fasfreyjusta\u00f0a h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, j\u00e1 \u00fea\u00f0 er n\u00fa \u00e1 margan h\u00e1tt \u00f6\u00f0ru v\u00edsi, svo sem<br>skemmtilegra og svo \u00feessi \u00e1g\u00e6tu barnaheimili v\u00ed\u00f0a h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, sem l\u00e9tta svo vel undir me\u00f0<br>uppeldi barna, og er a\u00f0 sumu leyti betra en m\u00e6\u00f0ur geta \u00ed t\u00e9 l\u00e1ti\u00f0 vi\u00f0 b\u00f6rn s\u00edn. Og \u00e9g tala n\u00fa ekki um,<br>ef m\u00f3\u00f0irin hef\u00f0i me\u00f0 \u00fevi a\u00f0 geta komi\u00f0 barni s\u00ednu \u00e1 svona heimili, a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti \u00e1st\u00e6\u00f0ur til a\u00f0 vinna<br>h\u00e1lfan daginn, fyrir \u00feetta \u00e1g\u00e6ta kaup, sem n\u00fa er borga\u00f0, og b\u00e1\u00f0ir gr\u00e6\u00f0a, vinnuveitandinn, sem<br>vantar vinnuna og h\u00fasfreyjan, sem vantar peningana, fyrir utan tilbreytinguna, sem getur \u00ed vissum<br>tilfellum haft g\u00f3\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 h\u00fasfreyjust\u00f6rfin. Svo er enn, ef manni l\u00edkar ekki konusta\u00f0an e\u00f0a<br>eiginma\u00f0urinn e\u00f0a hvort tveggja. \u00de\u00e1 er h\u00e6gara a\u00f0 breyta til aftur h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk, en \u00ed sveitinni, sem<br>oft vill n\u00fa koma fyrir me\u00f0al hj\u00f3na.<br>\u00dea\u00f0 kann n\u00fa a\u00f0 \u00feykja sk\u00e1ldskapur sumt af \u00fev\u00ed sem \u00e9g hef skrifa\u00f0 h\u00e9r a\u00f0 framan, en svo er ekki. Utan<br>\u00fea\u00f0 a\u00f0 or\u00f0alagi\u00f0 hj\u00e1 hverri pers\u00f3nu fyrir sig, var ekki eins, enda yfirleitt ekki samfer\u00f0a e\u00f0a saman. En<br>\u00fea\u00f0 or\u00f0alag, sem m\u00e9r \u00fe\u00f3tti bera af, hef \u00e9g nota\u00f0, \u00fev\u00ed andinn var s\u00e1 sami hj\u00e1 \u00feeim um \u00feetta m\u00e1l a\u00f0<br>\u00f6rf\u00e1um undantekningum. \u00c9g segi fyrir mitt leyti, a\u00f0 \u00feennan hugsunarh\u00e1tt kvenna \u00e6tti ma\u00f0ur a\u00f0 geta<br>skili\u00f0, \u00fev\u00ed \u00feetta er t\u00edmanna t\u00e1kn. Jafnr\u00e9tti vi\u00f0 karlmenn f\u00e6rist \u00ed aukana \u00e1 flestum svi\u00f0um svo sem:<br>Sama kaup fyrir s\u00f6mu vinnu, menntunin s\u00fa sama, eftir h\u00e6fileikum og vilja, atvinnu jafnt fyrir konur<br>sem karlmenn og eftirspurn vinnuveitanda er yfirleitt meiri eftir kvenf\u00f3lki en karlm\u00f6nnum utan<br>sj\u00f3mennsku. \u00deessi \u00fer\u00f3un hl\u00fdtu a\u00f0 vaxa \u00e1r fr\u00e1 \u00e1ri, nema eitthva\u00f0 s\u00e9rstakt \u00f3vi\u00f0r\u00e1anlegt komi fyrir, sem<br>orsakar atvinnuleysi, sem enginn \u00f3skar eftir. A\u00f0 v\u00edsu er \u00fej\u00f3\u00f0inni a\u00f0 fj\u00f6lga og gerir sj\u00e1lfsagt enn um<br>sinn. En ef f\u00f3lk til sj\u00e1var og sveita fer a\u00f0 nota s\u00e9r meir og meir \u00fe\u00e1 t\u00e6kni sem alltaf kva\u00f0 vera a\u00f0<br>fullkomnast v\u00ed\u00f0a um l\u00f6nd, til a\u00f0 r\u00e1\u00f0a ni\u00f0url\u00f6gum barneigna, \u00fe\u00e1 getur \u00fej\u00f3\u00f0inni f\u00e6kka\u00f0 fyrr en skyldi.<br>Ekki meira um \u00fea\u00f0.<br>\u00c1 n\u00e6stu \u00f6ld fer a\u00f0 koma betur og betur \u00ed lj\u00f3s, hvert stefnir me\u00f0 landb\u00fana\u00f0inn. Stefnir \u00fe\u00e1 \u00ed s\u00f6mu \u00e1tt<br>og n\u00fa e\u00f0a hra\u00f0ar? \u00de\u00e1 m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0, a\u00f0 um \u00feau aldam\u00f3t ver\u00f0i fj\u00f6ldi jar\u00f0a e\u00f0a hreppa fari\u00f0 \u00ed ey\u00f0i. Og<br>\u00fear af lei\u00f0andi ver\u00f0i \u00ed sumum sveitum landsins barnauppeldi horfi\u00f0. Svona blasir \u00feetta m\u00e1l fyrir<br>m\u00ednum augum \u00ed dag, \u00fer\u00e1tt fyrir allar hinar miklu framfarir \u00ed \u00feessu \u00e1g\u00e6ta landi \u00cdslandi.<br>Sveinn Sveinsson fr\u00e1 Fossi<br>134<br>1963<br>\u00deetta er s\u00ed\u00f0asta \u00e1ri\u00f0 sem pistill eftir Svein birtist \u00ed dagbl\u00f6\u00f0unum. A\u00f0 \u00feessu sinni var um a\u00f0<br>r\u00e6\u00f0a grein \u00ed Sunnudagsbla\u00f0i T\u00edmans sem nefndist Rei\u00f0hesturinn Skj\u00f3ni.<br>(\u00cd myndatextum vi\u00f0 hinar tv\u00e6r myndirnar hafa sl\u00e6\u00f0st inn villur, mynd er af H\u00f3lms\u00e1rbr\u00fa (ekki<br>H\u00f3ls\u00e1rbr\u00fa) og Skiphellir er austan vi\u00f0 V\u00edk (en ekki undir Eyjafj\u00f6llum).<br>135<br>T\u00edminn \u2013 Sunnudagsbla\u00f0, 18. \u00e1g\u00fast 1963<br>Rei\u00f0hesturinn Skj\u00f3ni<br>\u00dea\u00f0 hefur lengi veri\u00f0 svo, a\u00f0 m\u00f6nnum er tamt a\u00f0 tala um hestana s\u00edna og hr\u00f3sa g\u00e6\u00f0ingum s\u00ednum.<br>\u00deetta er \u00f3sk\u00f6p e\u00f0lilegt, \u00fev\u00ed a\u00f0 svo mj\u00f6g hafa menn og hestar veri\u00f0 h\u00e1\u00f0ir hver \u00f6\u00f0rum, s\u00e9rstaklega<br>me\u00f0an hesturinn var \u201e\u00fearfasti \u00fej\u00f3nninn\u201c. En \u00feegar v\u00e9larnar komu til s\u00f6gunnar \u00fe\u00e1 var munurinn svo<br>mikill \u00ed vinnubr\u00f6g\u00f0um og fer\u00f0al\u00f6gum, a\u00f0 hesturinn var talinn ver\u00f0a a\u00f0 mestu \u00far s\u00f6gunni eftir nokkur<br>\u00e1r e\u00f0a \u00e1ratugi. \u2013 \u00deetta hefur n\u00fa l\u00edka reynzt svo a\u00f0 nokkru leyti, s\u00e9rstaklega hvar\u00f0 var\u00f0ar vinnubr\u00f6g\u00f0<br>og langfer\u00f0al\u00f6g. En eins og s\u00fdndi sig \u00e1 Landsm\u00f3ti hestamanna n\u00fa s\u00ed\u00f0ast \u00e1 \u00deingv\u00f6llum, eru hestarnir<br>ekki aldeilis me\u00f0 \u00f6llu \u00far s\u00f6gunni \u00e1 landi h\u00e9r, og er \u00fea\u00f0 vel.<br>\u00deegar \u00e9g var ullarmatsma\u00f0ur vi\u00f0 Skaft\u00e1r\u00f3s, var \u00fea\u00f0 eitt sumar, \u00feegar v\u00e9lb\u00e1turinn \u201eSkaftfellingur\u201c var<br>a\u00f0 s\u00e6kja ullina og flytja hana til Reykjav\u00edkur, a\u00f0 \u00e9g var be\u00f0inn a\u00f0 fara me\u00f0 sj\u00fakling su\u00f0ur me\u00f0<br>b\u00e1tnum. \u00dea\u00f0 var a\u00f0 v\u00edsu \u00f6r\u00f0ugt, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 var s\u00edminn ekki kominn austur, en m\u00e9r var treyst og \u00fev\u00ed<br>m\u00e1tti \u00e9g ekki breg\u00f0ast, og sendi svo rei\u00f0hesta \u00e1 skotsp\u00f3num heim. \u00deegar til Reykjav\u00edkur kom, kom \u00e9g<br>\u00feessum sj\u00fakling til veru hj\u00e1 Hj\u00e1lpr\u00e6\u00f0ishernum og \u00e1 framf\u00e6ri til Halld\u00f3rs Hansens. Hann var \u00fe\u00e1 n\u00fdr af<br>n\u00e1linni sem l\u00e6knir og hinn elskulegasti ma\u00f0ur. Var \u00fe\u00e1 m\u00ednu verki loki\u00f0 \u00ed \u00fea\u00f0 sinn var\u00f0andi \u00feennan<br>veika mann. En \u00fe\u00e1 t\u00f3k n\u00fa anna\u00f0 vi\u00f0 litlu betra, \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fa var \u00e9g eiginlega or\u00f0inn strandagl\u00f3pur \u00ed<br>Reykjav\u00edk, vildi og \u00feurfti a\u00f0 komast austur sem fyrst, en engar fer\u00f0ir \u00ed bili. \u00de\u00e1 var enn l\u00edti\u00f0 um b\u00edlfer\u00f0ir<br>og alls ekki lengra en a\u00f0 \u00c6giss\u00ed\u00f0u. \u00de\u00e1 vildi m\u00e9r \u00fea\u00f0 til happs, a\u00f0 \u00e9g hitti br\u00e6\u00f0ur tvo, vini m\u00edna, sem<br>fluttu a\u00f0 austan \u00fe\u00e1 um vori\u00f0 til Reykjav\u00edkur. \u00c9g haf\u00f0i selt \u00feeim sj\u00f6 vetra fola um vori\u00f0, sem \u00fe\u00e1 langa\u00f0i<br>a\u00f0 eiga, skj\u00f3ttan a\u00f0 lit. Hann var l\u00edtill en kn\u00e1r og g\u00e6\u00f0ingsefni. En \u00feeir voru \u00ed vandr\u00e6\u00f0um me\u00f0 hann \u00fev\u00ed<br>hann s\u00f3ttist eftir a\u00f0 stjr\u00faka og \u00fe\u00e1 gat hann alveg tapazt. Tala\u00f0ist n\u00fa svo til me\u00f0 okkur, a\u00f0 \u00e9g keypti<br>hann n\u00fa aftur me\u00f0 hnakk og beizli. Ur\u00f0u m\u00e9r \u00feetta hin mestu happakaup eins og h\u00e9r ver\u00f0ur raki\u00f0 \u00ed<br>\u00feessari grein. Lag\u00f0i \u00e9g svo af sta\u00f0 fr\u00e1 Reykjav\u00edk \u00feennan sama dag, \u00feegar \u00e1li\u00f0i\u00f0 var or\u00f0i\u00f0, og \u00e1ttum vi\u00f0<br>Skj\u00f3ni litli vel saman, b\u00e1\u00f0ir l\u00e9ttir og vildu austur. T\u00f3kst me\u00f0 okkur mikil vin\u00e1tta, enda haf\u00f0i \u00e9g oft<br>gefi\u00f0 honum aukabita \u00ed uppvextinum, \u00fev\u00ed a\u00f0 hann f\u00e6ddist ekki fyrr en \u00e1 h\u00f6fu\u00f0degi.<br>Fer\u00f0in gekk vel, og komst \u00e9g um n\u00f3ttina austur a\u00f0 \u00c6giss\u00ed\u00f0u. \u00dear dvaldi \u00e9g \u00ed nokkra klukkut\u00edma, og<br>haf\u00f0i \u00e9g g\u00f3\u00f0an haga \u00feennan t\u00edma r\u00e9tt vi\u00f0 t\u00fangar\u00f0inn handa Skj\u00f3na litla, og \u00fea\u00f0 var fyrir mestu. Alltaf<br>var gott og notalegt a\u00f0 koma a\u00f0 \u00c6giss\u00ed\u00f0u og blunda\u00f0i \u00e9g \u00feessa stund og \u00feurfti ekki a\u00f0 l\u00e1ta vekja mig,<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 br\u00e1st m\u00e9r aldrei a\u00f0 vakna. A\u00f0 morgni h\u00e9lt \u00e9g af sta\u00f0 og kom vi\u00f0 \u00e1 St\u00f3r\u00f3lfshvoli hj\u00e1<br>Gu\u00f0mundi l\u00e6kni, vini m\u00ednum. Hann spur\u00f0i mig, hvort \u00e9g v\u00e6ri ekki \u00fereyttur svona \u00e1 einum hesti og \u00e1<br>svo hra\u00f0ri fer\u00f0. \u00c9g sag\u00f0i honum, a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri d\u00e1l\u00edti\u00f0 sl\u00e6mur \u00ed n\u00e1ranum og r\u00e1\u00f0lag\u00f0i hann m\u00e9r a\u00f0 stytta<br>enn betur \u00ed \u00edst\u00f6\u00f0unum, og \u00fea\u00f0 ger\u00f0i \u00e9g. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 laga\u00f0ist \u00feetta alveg, og \u00fe\u00e1 reglu haf\u00f0i \u00e9g s\u00ed\u00f0an b\u00e6\u00f0i<br>vi\u00f0 mig og a\u00f0ra, \u00feegar svipa\u00f0 st\u00f3\u00f0 \u00e1 \u00ed fer\u00f0al\u00f6gum. H\u00e9lt \u00e9g svo \u00e1fram fer\u00f0inni og kom vi\u00f0 \u00ed Holti hj\u00e1<br>\u00feeim s\u00e9ra Jakobi L\u00e1russyni og Gu\u00f0brandi Magn\u00fassyni, er \u00fe\u00e1 bjuggu f\u00e9lagsb\u00fai \u00ed Holti. \u00de\u00f3tti \u00feeim Skj\u00f3ni<br>vera nokku\u00f0 m\u00f3\u00f0ur, enda var mikill steikingshiti en eftir litla stund var hann afm\u00e6ddur og m\u00e6ddist<br>svo ekki meir \u00ed \u00feeirri fer\u00f0. Eftir kaffi\u00f0 f\u00f3r \u00e9g \u00fea\u00f0an.<br>\u00deegar \u00e9g rei\u00f0 um hj\u00e1 Hr\u00fatafelli, \u00fe\u00e1 var \u00deorsteinn st\u00f3rb\u00f3ndi \u00fear \u00fati fyrir. Vi\u00f0 vorum g\u00f3\u00f0ir kunningjar<br>og t\u00f6lu\u00f0um saman g\u00f3\u00f0a stund, en \u00feegar hann heyr\u00f0i um fer\u00f0alag mitt, sag\u00f0i hann, a\u00f0 \u00e9g fer\u00f0a\u00f0ist<br>eins og b\u00edll og f\u00f3r a\u00f0 athuga hestinn betur og d\u00e1\u00f0ist miki\u00f0 a\u00f0 vaxtarlagi hans og dugna\u00f0i, enda allra<br>manna gleggstur \u00e1 \u00fe\u00e1 hluti. N\u00e6st kom \u00e9g a\u00f0 Skar\u00f0shl\u00ed\u00f0, sem er skammt austar, til \u00feeirra systkina:<br>Sk\u00e6rings, Sigur\u00f0ar og Gu\u00f0n\u00fdjar, \u00fev\u00ed \u00fear var \u00e6tlunin a\u00f0 stanza. Hestar voru samstundis s\u00f3ttir til a\u00f0<br>l\u00e9tta m\u00e9r og Skj\u00f3na litla upp. Reiddi Sk\u00e6ringur mig svo alla lei\u00f0 austur a\u00f0 Skammadal um kv\u00f6ldi\u00f0, en<br>vi\u00f0 r\u00e1kum umframhesta, \u00fear \u00e1 me\u00f0al Skj\u00f3na, \u00e1 undan okkur. \u00deegar vi\u00f0 vorum komnir austur \u00e1<br>Sk\u00f3gasandinn, var Skj\u00f3ni litli or\u00f0inn langt \u00e1 undan hestunum, sem vi\u00f0 r\u00e1kum, og s\u00fdndist Sk\u00e6ringi<br>136<br>hann \u00fe\u00e1 ekki vera \u00fereyttur lengur. Komum vi\u00f0 svo a\u00f0 Skammadal um h\u00e1ttm\u00e1lin, f\u00f3r Sk\u00e6ringur \u00fe\u00e1<br>aftur til baka me\u00f0 s\u00edna hesta, en \u00e9g gisti \u00fear fram eftir n\u00f3ttinni.<br>\u00dear var miki\u00f0 gras alveg heim undir hla\u00f0, en \u00fe\u00f3 sama og haglaust heima vi\u00f0 handa langfer\u00f0ahestum.<br>\u00c9g s\u00e1 m\u00e9r \u00fev\u00ed ekki hag \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 dvelja \u00fear lengi og f\u00f3r af sta\u00f0 \u00fea\u00f0an fyrir f\u00f3tafer\u00f0. Skrapp \u00e9g \u00fe\u00e1 fram<br>a\u00f0 Nor\u00f0ur-Fossi. \u00dear bj\u00f3 \u00fe\u00e1 El\u00edas Einarsson. F\u00e9kk Skj\u00f3ni litli \u00fe\u00e1 a\u00f0 vera \u00fear \u00ed t\u00fanvarpanum og r\u00edfa \u00ed sig<br>t\u00f6\u00f0ugrasi\u00f0 \u00e1 me\u00f0an \u00e9g st\u00f3\u00f0 vi\u00f0. Rei\u00f0 svo El\u00edas me\u00f0 m\u00e9r austur \u00e1 sand og f\u00e9kk \u00e9g l\u00e1na\u00f0an hest til<br>rei\u00f0ar hj\u00e1 Brandi, myndarb\u00f3nda, \u00ed Presth\u00fasum. Svo \u00feegar vi\u00f0 komum austur \u00e1 M\u00fdrdalssandinn sneri<br>El\u00edas aftur, og me\u00f0 l\u00e1nshestinn a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u. \u00dar \u00fev\u00ed f\u00f3r \u00e9g \u00e1 Skj\u00f3na litla einum yfir sandinn. En \u00feegar<br>\u00e9g kom a\u00f0 H\u00f3lms\u00e1, \u00fe\u00e1 rennur h\u00fan \u00ed einum streng og \u00fear sem h\u00fan kasta\u00f0ist fram a\u00f0 vantam\u00f3tum, s\u00e9<br>\u00e9g mann hinum megin vi\u00f0 \u00e1na. \u00dea\u00f0 var J\u00f3n b\u00f3ndi \u00ed Hemru a\u00f0 koma \u00far \u00c1lftaveri. Hann var uppalinn \u00ed<br>Hr\u00edfunesi og \u00feekkti \u00fev\u00ed manna bezt \u00e1na. Vi\u00f0 t\u00f6lu\u00f0um saman yfir \u00e1na, og sag\u00f0i hann m\u00e9r, hvar hann<br>hef\u00f0i fari\u00f0 yfir hana, annars sta\u00f0ar v\u00e6ri ekki um a\u00f0 tala, en \u00fear r\u00e9tt vi\u00f0 skall h\u00fan \u00ed Eldvatni\u00f0, svo \u00feetta<br>var h\u00e6ttulegt brot ef nokku\u00f0 \u00fat af b\u00e6ri. Hann var \u00e1 st\u00f3rum hesti en \u00e9g \u00e1 litlum, enda skall h\u00fan \u00e1<br>her\u00f0atopp \u00e1 Skj\u00f3na og \u00fe\u00f3tti J\u00f3ni hann vera botnfastur sem kalla\u00f0 er, a\u00f0 hrekja ekki \u00ed i\u00f0ukasti\u00f0, \u00fear<br>sem \u00e1in skall \u00ed Eldvatni\u00f0. En hann sag\u00f0ist hafa veri\u00f0 hr\u00e6ddur um mig, \u00feegar hann s\u00e1 hva\u00f0 \u00feetta var<br>dj\u00fapt og strangt og fagna\u00f0i m\u00e9r vel, \u00feegar \u00e9g kom \u00e1 \u00feurrt land. F\u00f3rum vi\u00f0 \u00fe\u00e1 af baki og t\u00f3k \u00e9g \u00fe\u00e1 upp<br>fer\u00f0apelann og hressti gamla manninn, vorum vi\u00f0 svo samfer\u00f0a inn a\u00f0 Fl\u00f6gu og ri\u00f0um \u00fe\u00e1 vel l\u00e9ttan,<br>og fannst J\u00f3ni Skj\u00f3ni litli \u00fe\u00e1 ekki \u00fereytulegur. \u00de\u00e1 var n\u00fa ekki or\u00f0i\u00f0 eftir nema h\u00e1lft\u00edma rei\u00f0 a\u00f0 \u00c1sum og<br>var \u00fea\u00f0 fagna\u00f0arfundur a\u00f0 f\u00e1 okkur Skj\u00f3na litla b\u00e1\u00f0a heim. \u00dea\u00f0 m\u00e1tti segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri n\u00e1kv\u00e6mlega<br>tveir s\u00f3larhringar, sem \u00e9g var fr\u00e1 Reykjav\u00edk og heima \u00e1 hla\u00f0 \u00ed \u00c1sum \u00ed Skaft\u00e1rtungum. Voru \u00fe\u00e1 \u00f6ll v\u00f6tn<br>\u00f3br\u00fau\u00f0 fr\u00e1 \u00dej\u00f3rs\u00e1, og \u00e9g held a\u00f0 m\u00e9r s\u00e9 \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 segja a\u00f0 vi\u00f0 Skj\u00f3ni litli vorum b\u00e1\u00f0ir alls \u00f3\u00fereyttir,<br>\u00feegar heim kom, enda \u00e1ttum vi\u00f0 vel saman, eins og fyrr segir, og svo var \u00fea\u00f0 alltaf.<br>Seinna \u00feennan sama dag, sem \u00e9g kom heim \u00feurfti \u00e9g a\u00f0 fylgja manni austur yfir \u00c1sakv\u00edslina, sem er<br>svona h\u00e1lft\u00edma rei\u00f0, en svo hittist \u00e1, a\u00f0 enginn hestur var heima vi\u00f0 nema Skj\u00f3ni litli, sem \u00e9g var<br>137<br>n\u00fdkominn \u00e1. Og var\u00f0 \u00e9g a\u00f0 taka hann, \u00fe\u00f3tt m\u00e9r \u00fe\u00e6tti \u00fea\u00f0 h\u00e1lfger\u00f0 synd, en \u00feegar vi\u00f0 vorum komnir<br>yfir kv\u00edslarnar, \u00fe\u00e1 kom \u00fear fer\u00f0af\u00f3lk a\u00f0 austan og var\u00f0 \u00e9g \u00fev\u00ed samfer\u00f0a til baka. Einn ma\u00f0urin sem var<br>\u00ed fer\u00f0inni var \u00e1 br\u00e1\u00f0viljugum hesti, og \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00e9g vildi \u00fe\u00e1 ur\u00f0um vi\u00f0 saman \u00e1 undan. Kom \u00e6singur \u00ed<br>hestana okkar, svo a\u00f0 vi\u00f0 ur\u00f0um a\u00f0 lofa \u00feeim a\u00f0 reyna sig. Skj\u00f3ni litli var heldur \u00e1 undan og \u00fe\u00f3tti<br>\u00feessum manni \u00fea\u00f0 firn mikil, \u00feegar hann vissi um fer\u00f0 m\u00edna a\u00f0 sunnan \u00feann sama dag. Var hann auk<br>\u00feess \u00f3vanur \u00fev\u00ed, a\u00f0 hans hestur v\u00e6ri ekki flj\u00f3tari \u00f6\u00f0rum hestum.<br>Einu sinni sem oftar var \u00e9g \u00e1 fer\u00f0 \u00e1 Skj\u00f3na litla austur yfir M\u00fdrdalssand \u00ed byrjun vetrar me\u00f0 fleira f\u00f3lki.<br>Vorum vi\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 fara \u00ed Tunguna til a\u00f0 vera vi\u00f0 jar\u00f0arf\u00f6r Hildar \u00ed Hemru. \u00deau voru me\u00f0 \u00ed f\u00f6rinni Einar<br>hreppstj\u00f3ri \u00ed Vestri-Gar\u00f0sauka og kona hans \u00deorger\u00f0ur J\u00f3nsd\u00f3ttir fr\u00e1 Hemru. \u00deegar komi\u00f0 var vel<br>austur \u00e1 sandinn var fari\u00f0 a\u00f0 r\u00ed\u00f0a d\u00e1l\u00edti\u00f0 grei\u00f0ar, en hestum \u00feeirra var\u00f0 flj\u00f3tt erfitt, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir voru<br>teknir af j\u00f6r\u00f0 og komi\u00f0 haust, m\u00e6ddust \u00fev\u00ed og svitnu\u00f0u. Var \u00e9g \u00fe\u00e1 oft langt \u00e1 undan, \u00fev\u00ed a\u00f0 Skj\u00f3na<br>litla leiddist \u00feetta r\u00f6lt. Bei\u00f0 \u00e9g i\u00f0ulega eftir samfer\u00f0af\u00f3lkinu. Spur\u00f0i \u00deorger\u00f0ur mig, hvernig \u00e1 \u00fev\u00ed<br>st\u00e6\u00f0i, a\u00f0 Skj\u00f3ni ger\u00f0i hvorki a\u00f0 m\u00e6\u00f0ast e\u00f0a svitna, en stirndi \u00e1 hann sem gjafarhest. \u00c9g sag\u00f0i henni<br>a\u00f0 \u00e9g t\u00e6ki Skj\u00f3na \u00e1 gj\u00f6f undir eins og k\u00fdrnar \u00e1 haustin og \u00fea\u00f0 ger\u00f0i muninn. \u00cd Hemru, &#8211; \u00e1\u00f0ur en vi\u00f0<br>h\u00e9ldum \u00fat yfir aftur, &#8211; sag\u00f0i Einar \u00ed Gar\u00f0sauka vi\u00f0 mig: Blessa\u00f0ur Sveinn minn, l\u00e1ttu n\u00fa ekki Skj\u00f3na<br>\u00feinn vera a\u00f0 fara \u00feessa spretti \u00e1 undan. \u00c9g lofa\u00f0i \u00fev\u00ed og efndi \u00fea\u00f0, og var me\u00f0 \u00feeim hj\u00f3num aftan til \u00ed<br>h\u00f3pnum.<br>Me\u00f0 okkur var \u00ed f\u00f6rinni myndarkarl og mannlegur. Var hann \u00e1 viljugum hesti og alltaf \u00e1 undan yfir<br>sandinn, og hafi\u00f0 Einar gaman af honum; en \u00feegar vi\u00f0 f\u00f3rum \u00fat me\u00f0 h\u00f6mrum nokkku\u00f0 fyrir austan<br>V\u00edk, var \u00fear l\u00f3n, eins og stundum er, sem vi\u00f0 ri\u00f0um yfir. Var \u00fea\u00f0 allt a\u00f0 \u00fev\u00ed \u00ed kvi\u00f0 dj\u00fapt. Hann var enn<br>\u00e1 undan, \u00feessi velr\u00ed\u00f0andi ma\u00f0ur. En \u00feegar hann var kominn vel yfir mitt l\u00f3ni\u00f0, \u00fe\u00e1 vitum vi\u00f0 ekki fyrr<br>til en hestur hans tekst \u00e1 loft, og ma\u00f0urinn aftur af honum upp \u00ed loft \u00e1 kaf \u00ed l\u00f3ni\u00f0 og buslar \u00fear \u00feanga\u00f0<br>til hann n\u00e6r s\u00e9r upp og ve\u00f0ur til lands. \u00cd hestinn n\u00e1\u00f0um vi\u00f0 me\u00f0 naumindum, en a\u00f0 \u00feessu var brosa\u00f0,<br>\u00fev\u00ed a\u00f0 ve\u00f0ur var \u00feurtt og gott og vatnalaust, en ma\u00f0urinn kom sundblautur til b\u00e6jar.<br>138<br>Eitt sinn sem oftar var \u00e9g \u00e1 fer\u00f0 yfir sandinn, \u00fe\u00e1 \u00e1 vesturlei\u00f0 fr\u00e1 \u00c1sum a\u00f0 Fossi \u00ed M\u00fdrdal. Var \u00fe\u00e1 \u00e1<br>Skj\u00f3na litla einum, en \u00feegar \u00e9g kem \u00fat a\u00f0 H\u00f3lms\u00e1 er \u00fear fyrir st\u00f3r floti af m\u00f6nnum og hestum. \u00dea\u00f0<br>voru \u00fe\u00e1 S\u00ed\u00f0umenn a\u00f0 flytja strandmenn og vanalega er ekki fari\u00f0 hra\u00f0ara me\u00f0 \u00fe\u00e1 en t\u00f6ltrei\u00f0. En \u00e1<br>undan \u00feeim voru farnir tveir menn \u00e1 fj\u00f3rum hestum a\u00f0 \u00fatvega gistingu \u00ed V\u00edk; \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 var venja<br>\u00e1\u00f0ur en s\u00edminn kom a\u00f0 senda einn e\u00f0a tvo menn \u00e1 undan til a\u00f0 \u00fatvega gistingu fyrir menn og hesta<br>og voru \u00feeir sendimenn l\u00e1tnir vera vel r\u00ed\u00f0andi. N\u00fa var\u00f0 \u00e9g samfer\u00f0a \u00feessum flota yfir br\u00fana, og \u00fe\u00f3<br>nokku\u00f0 lengra. En svo f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 sm\u00e1lurka Skj\u00f3na til a\u00f0 fara \u00e1 undan en hann var h\u00e1lftregur a\u00f0 fara fr\u00e1<br>hestunum. Ekki eyg\u00f0i \u00e9g sendimennina og ger\u00f0i m\u00e9r engar vonir um a\u00f0 n\u00e1 \u00ed \u00fe\u00e1. F\u00f3r \u00e9g n\u00fa heldur<br>h\u00e6gt til a\u00f0 byrja me\u00f0, svona eftir \u00fev\u00ed sem \u00e9g fann, a\u00f0 Skj\u00f3ni vildi. En \u00fea\u00f0 f\u00f3r flj\u00f3tt a\u00f0 lagast<br>samkomulagi\u00f0 hj\u00e1 okkur a\u00f0 venju. F\u00f3r \u00e9g af baki \u00e1 m\u00ednum vissu st\u00f6\u00f0um, ef Skj\u00f3ni litli \u00feyrfti a\u00f0 stanza.<br>\u00dea\u00f0 ver\u00f0ur ma\u00f0ur a\u00f0 passa, \u00fev\u00ed a\u00f0 hestarnir eru vanafastir, en geri ma\u00f0ur \u00fea\u00f0 ekki, \u00fe\u00e1 letjast \u00feeir \u00ed<br>bili, en annars f\u00e1 \u00feeir meira fj\u00f6r vi\u00f0 hverja \u00e1ningu og \u00feeim mun meira sem ma\u00f0ur \u00fearf a\u00f0 fl\u00fdta s\u00e9r, er<br>\u00feetta \u00e1r\u00ed\u00f0andi. J\u00e6ja, n\u00fa var \u00e9g farinn a\u00f0 r\u00ed\u00f0a l\u00e9ttar, og \u00feegar \u00e9g kem a\u00f0 h\u00fasinu \u00ed Hafursey, \u00fe\u00e1 eru \u00feeir<br>sendimennirnir a\u00f0 fara \u00e1 bak. \u00dea\u00f0 kemur stanz \u00e1 \u00fe\u00e1, \u00feykir leitt a\u00f0 fara \u00e1 undan en vilja au\u00f0vita\u00f0 ekki<br>stanza meira, bj\u00f3\u00f0a m\u00e9r a\u00f0 ver\u00f0a samfer\u00f0a, en \u00e9g sag\u00f0i \u00feeim a\u00f0 fara, \u00fev\u00ed \u00e9g stanzi h\u00e9r eins og \u00e9g s\u00e9<br>vanur. Au\u00f0vita\u00f0 ver\u00f0a \u00feeir fegnir og settu \u00e1 sprettinn. \u00c9g stanza allt a\u00f0 \u00fev\u00ed t\u00edu m\u00edn\u00fatur e\u00f0a vel \u00fea\u00f0.<br>\u00deegar \u00e9g fer \u00e1 sta\u00f0 finnn \u00e9g flj\u00f3tt, a\u00f0 Skj\u00f3ni veit af hestunum \u00e1 undan. Og \u00feegar \u00e9g kem vestur fyrir<br>eyjarhorni\u00f0 og s\u00e9 \u00fat \u00e1 sandinn kem \u00e9g au\u00f0vita\u00f0 hvergi auga \u00e1 \u00fe\u00e1. En n\u00fa er Skj\u00f3ni litli reglulega \u00ed<br>essinu s\u00ednu, og \u00feegar \u00e9g er kominn \u00fat yfir sandinn og \u00fat \u00ed Skiphelli, sem er nokku\u00f0 lengra \u00fat me\u00f0<br>h\u00f6mrunum, \u00fe\u00e1 eru \u00fear sendimennirnir. \u00deegar \u00e9g er kominn af baki, spyr annar ma\u00f0urinn: Hvernig<br>fer\u00f0u a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fer\u00f0ast svona \u00e1 einum hesti? En \u00e1\u00f0ur en \u00e9g f\u00e6r svara\u00f0, segir hinn ma\u00f0urinn: Ekki<br>\u00feykir m\u00e9r \u00fea\u00f0 svo miki\u00f0, en a\u00f0 hesturinn bl\u00e6s ekki n\u00f6s og ekki vott undir eyra, \u00fea\u00f0 \u00feykir m\u00e9r galdur \u00ed<br>meira lagi. \u00dar \u00fev\u00ed erum vi\u00f0 samfer\u00f0a a\u00f0 V\u00edk. En b\u00e1\u00f0ir \u00feessir emnn voru \u00feekktir a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00ed\u00f0a greitt og<br>\u00e1ttu viljuga hesta. Sj\u00e1lfum m\u00e9r er \u00fea\u00f0 \u00f3skiljanlegt enn \u00ed dag, hva\u00f0 Skj\u00f3na litla gat mi\u00f0a\u00f0 vel \u00e1fram, en<br>aldrei f\u00e9kk \u00e9g eins gl\u00f6ggan m\u00e6likvar\u00f0a \u00e1 \u00fea\u00f0 sem \u00ed \u00feessari fer\u00f0.<br>Eftir a\u00f0 \u00e9g var me\u00f0 hvort tveggja, Fossinn og \u00c1sana, var \u00e9g a\u00f0 mestu leyti sj\u00e1lfur vi\u00f0 gegningu og<br>hir\u00f0ingu \u00ed \u00c1sum. Var \u00e9g \u00fe\u00e1 alltaf me\u00f0 einn e\u00f0a tvo hesta me\u00f0 m\u00e9r, \u00fev\u00ed a\u00f0 hestlaus gat \u00e9g aldrei veri\u00f0,<br>en me\u00f0an Skj\u00f3ni litli var og h\u00e9t dug\u00f0i m\u00e9r hann einn, ef \u00fevi var a\u00f0 skipta.<br>Eitt sinn, sem oftar er \u00e9g var \u00ed \u00c1sum a\u00f0 vetrarlagi, og \u00fe\u00e1 me\u00f0 Skj\u00f3na litla einan, \u00feurfti \u00e9g a\u00f0 skreppa<br>\u00fat fyrir sandinn og heim. Morguninn eftir f\u00f3r \u00e9g aftur a\u00f0 \u00c1sum og kom a\u00f0eins vi\u00f0 \u00ed Kaupf\u00e9laginu og<br>tyllti Skj\u00f3na \u00ed pakkh\u00fasportinu \u00e1 me\u00f0an. \u00de\u00e1 spur\u00f0i pakkh\u00fasma\u00f0urinn, Gu\u00f0laugur J\u00f3nsson, er hann leit<br>\u00e1 Skj\u00f3na: &#8211; Hva\u00f0 gefur\u00f0u Skjona \u00fe\u00ednum til \u00feess a\u00f0 hafa hann svona digran og fallegan me\u00f0 \u00feessari<br>br\u00fakun? En m\u00e9r var\u00f0 or\u00f0f\u00e1tt, \u00fev\u00ed a\u00f0 galdurinn var ekki annar en s\u00e1 a\u00f0 \u00e9g gaf honum yfirleitt ekki<br>anna\u00f0 en gott og lj\u00faffengt, snemma slegi\u00f0 hey og t\u00f3k hann snemma \u00e1 gj\u00f6f a\u00f0 haustinu. Hann var allra<br>hesta flj\u00f3tastur a\u00f0 taka vi\u00f0 s\u00e9r, sem kalla\u00f0 er, b\u00e6\u00f0i \u00e1 heyi \u00e1 haustin og gr\u00e6nmeti \u00e1 vorin. Aldrei lei\u00f0<br>Skj\u00f3na litla eins illa \u00e1 fer\u00f0alagi eins og \u00feegar \u00e9g teymndi lest \u00e1 honum, t.d. yfir M\u00fdrdalssand, \u00fe\u00e1 var\u00f0<br>hann miki\u00f0 svangur og \u00f3r\u00f3r a\u00f0 vera svona lengi yfir sandinn, gekk \u00e9g \u00fe\u00f3 anna\u00f0 veifi\u00f0 og teymdi hann<br>\u00fe\u00e1 l\u00edka vi\u00f0 hli\u00f0 m\u00e9r til a\u00f0 stytta okkur t\u00edmann. En \u00feegar Skj\u00f3ni litli var \u00far s\u00f6gunni \u00fe\u00e1 fer\u00f0a\u00f0ist \u00e9g<br>eiginlega aldrei einhesta \u00far \u00fev\u00ed. N\u00fa er bezt, a\u00f0 \u00e9g segi ekki fleiri s\u00f6gur af fer\u00f0um okkar Skj\u00f3na. \u00deetta<br>s\u00fdnishorn \u00e1 a\u00f0 duga. En \u00fe\u00f3tt Skj\u00f3ni litli h\u00e6f\u00f0i m\u00e9r bezt af \u00f6llum hestum, sem \u00e9g hef \u00e1tt \u00ed m\u00ednum<br>b\u00faskap, \u00fe\u00e1 var\u00f0 \u00e9g var vi\u00f0 \u00fea\u00f0 ef einhver sat hann annar en \u00e9g, a\u00f0 hann var eins og annar hestur, \u00e9g<br>tala n\u00fa ekki um, ef \u00fea\u00f0 var einhver \u00feungur og fj\u00f6rlaus ma\u00f0ur. Annars \u00e1tti \u00e9g manna duglegasta hesta<br>og hryssur, vegna \u00feess a\u00f0 \u00e9g \u00feurfti manna mest a\u00f0 br\u00faka \u00fe\u00e1.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1949 \u00c1ri\u00f0 1949 birtust sex pistlar eftir Svein \u00ed T\u00edmanum \u00ed greinarsafninu Ba\u00f0stofuhjal. \u00cd pistlum \u00e1rsins 1949 fjalla\u00f0i Sveinn m.a. um jar\u00f0arfararsi\u00f0i, messuhald, f\u00e6kkun f\u00f3lks \u00ed sveitum, sk\u00f3laskyldu og lengd sk\u00f3la\u00e1rsins, \u00fatvarpi\u00f0, kaffidrykkju, og gestrisni og v\u00e9lv\u00e6\u00f0ingu \u00ed sveitum. Umsj\u00f3narma\u00f0ur greinarsafnsins nefndist Starka\u00f0ur gamli. T\u00edminn, laugardaginn 16. j\u00fal\u00ed 1949Ba\u00f0stofuhjalHinga\u00f0 hefir &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":632,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-631","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ba\u00f0stofuhjal 1949 - 1963 - Sagan okkar<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pistlar Sveins Sveinssonar \u00ed T\u00edmanum 1949 \u00ed greinasafninu Ba\u00f0stofuhjal\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ba\u00f0stofuhjal 1949 - 1963 - Sagan okkar\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pistlar Sveins Sveinssonar \u00ed T\u00edmanum 1949 \u00ed greinasafninu Ba\u00f0stofuhjal\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Sagan okkar\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-25T13:20:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"430\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"304 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631\",\"url\":\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631\",\"name\":\"Ba\u00f0stofuhjal 1949 - 1963 - Sagan okkar\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png\",\"datePublished\":\"2025-01-25T11:07:21+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-25T13:20:35+00:00\",\"description\":\"Pistlar Sveins Sveinssonar \u00ed T\u00edmanum 1949 \u00ed greinasafninu Ba\u00f0stofuhjal\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png\",\"width\":1285,\"height\":430},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/sagan.is\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ba\u00f0stofuhjal 1949 &#8211; 1963\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/#website\",\"url\":\"https:\/\/sagan.is\/\",\"name\":\"Sagan okkar\",\"description\":\"Afkomendur J\u00f3h\u00f6nnu og Sveins\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/sagan.is\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/#organization\",\"name\":\"Sagan okkar\",\"url\":\"https:\/\/sagan.is\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/cropped-tr\u00e92-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/cropped-tr\u00e92-2.jpg\",\"width\":783,\"height\":664,\"caption\":\"Sagan okkar\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/sagan.is\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ba\u00f0stofuhjal 1949 - 1963 - Sagan okkar","description":"Pistlar Sveins Sveinssonar \u00ed T\u00edmanum 1949 \u00ed greinasafninu Ba\u00f0stofuhjal","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ba\u00f0stofuhjal 1949 - 1963 - Sagan okkar","og_description":"Pistlar Sveins Sveinssonar \u00ed T\u00edmanum 1949 \u00ed greinasafninu Ba\u00f0stofuhjal","og_url":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631","og_site_name":"Sagan okkar","article_modified_time":"2025-01-25T13:20:35+00:00","og_image":[{"width":1285,"height":430,"url":"http:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"304 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631","url":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631","name":"Ba\u00f0stofuhjal 1949 - 1963 - Sagan okkar","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sagan.is\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png","datePublished":"2025-01-25T11:07:21+00:00","dateModified":"2025-01-25T13:20:35+00:00","description":"Pistlar Sveins Sveinssonar \u00ed T\u00edmanum 1949 \u00ed greinasafninu Ba\u00f0stofuhjal","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sagan.is\/?page_id=631"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#primaryimage","url":"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png","contentUrl":"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badstofuhjal.png","width":1285,"height":430},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sagan.is\/?page_id=631#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/sagan.is\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ba\u00f0stofuhjal 1949 &#8211; 1963"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sagan.is\/#website","url":"https:\/\/sagan.is\/","name":"Sagan okkar","description":"Afkomendur J\u00f3h\u00f6nnu og Sveins","publisher":{"@id":"https:\/\/sagan.is\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sagan.is\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/sagan.is\/#organization","name":"Sagan okkar","url":"https:\/\/sagan.is\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/sagan.is\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/cropped-tr\u00e92-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/sagan.is\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/cropped-tr\u00e92-2.jpg","width":783,"height":664,"caption":"Sagan okkar"},"image":{"@id":"https:\/\/sagan.is\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=631"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":710,"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/631\/revisions\/710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sagan.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}